Stad van de eeuwige lente

Ook verschenen van Jerrad Hoff:

Een leven geleden

Zon van de nacht

Dag van de zon

Een leven lang

Lage winterzon

Waar de wolken eindigen

Sant’Anna

Het begin

De jaren zonder zomer

November

Jerrad Hoff

STAD VAN DE

EEUWIGE LENTE

ROMAN

JHB

Stad van de eeuwige lente

© Jerrad Hoff

www.jerradhoff.nl

Druk: maart 2024

Omslagontwerp: JHB

Vormgeving binnenwerk: JHB

Omslagillustratie: Unsplash

ISBN   978 90 903 4479 9

NUR   301, 343

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, door middel van druk, fotokopieën, geautomatiseerde gegevensbestanden of op welke andere wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur.

“You know you’re in love when you can’t fall asleep because

reality is finally better than your dreams.”

— Dr. Seuss

“Love is not finding someone to live with; it's finding

someone you can't live without.”

— Rafael Ortiz

“True love bears all, endures all, and triumphs!”

— Dada Vaswani

één

Every word feels like a shooting star

I'm at the edge of my emotions

Watching the shadows burning in the dark

And I'm in love

And I'm terrified

For the first time and the last time in my only life

Katharine McPhee

HOOFDSTUK

1

DECEMBER 1979

EN MIJN VADER NATUURLIJK

Het is om gek van te worden. Hoewel bijna alle ramen en deuren van het twee verdiepingen tellende appartement wagenwijd openstaan, geeft de bries die over de Río de la Plata door de stad waait geen enkele verkoeling. Zelfs op het dakterras, terwijl de wind mijn haren en jurk vrijwel zonder onderbrekingen laat wapperen, is het verstikkend heet. Vooral waar geen parasols staan. Het zweet loopt me dan ook langs de rug. Toch wandel ik naar de rand van het terras, de volle zon in. Onderweg beantwoord ik enkele glimlachjes zo vriendelijk mogelijk. De rest negeer ik alsof ik ze niet opmerk. Hetzelfde geldt voor de nieuwsgierige blikken die me bij iedere stap volgen. Niet voor het eerst voel ik me een vreemde op de plek waar ik woon, maar me nog steeds niet thuis voel. En dat zal ook nooit gebeuren.

De stenen balustrade is zo warm dat ik mijn handen er vanaf trek alsof ik me aan een fluitende waterketel brand. Ik dwaal met mijn blik door de straten en over de daken van de in Parijse-stijl gebouwde herenhuizen van Recoleta, de chicste wijk van Buenos Aires, in het noordelijke district en hemelsbreed hooguit een kilometer van de Rio de la Plata. De wijk staat bekend om het duurste onroerend goed van de stad, de weelderige voormalige paleizen, parken, peperdure boetieks, decennia oude bars en de beroemde locaties voor tangomuziek en dans.

Recoleta staat misschien, in ieder geval bij toeristen, nog het meest bekend om de gelijknamige begraafplaats in het centrum van de wijk, een paar honderd meter hiervandaan. Ruim zesduizend graven, waaronder veel belangrijke personen die een rol in de Argentijnse geschiedenis hebben gespeeld. Mensen zoals presidenten, militaire commandanten, Nobelprijswinnaars en schrijvers. Mensen als Eva Perón.

Algauw zie ik straten en gebouwen die zich hier duizenden kilometers vandaan bevinden. Ik mis Canterbury. En dat doe ik al sinds we daar de deur achter ons dichttrokken en met een taxi op weg gingen naar London Gatwick Airport. Er leek geen eind te komen aan de vlucht naar Aeropuerto Internacional Jorge Newbery, in het stadsdeel Palermo dicht bij het stadscentrum aan de oever van de Río de la Plata. Ik mis de rust en de kleinschaligheid van Canterbury. Ik mis de kathedraal, het historische centrum, de rivier de Great Stour die dwars door de stad stroomt, de typisch Engelse straatjes, pubs en winkels, de mensen én de taal die ze spreken. De begraafplaats. Ik mis Engeland. Ik mis zelfs het weer in het land waar ik geboren en getogen ben. Ik mis mijn vader.

Ik retourneer de glimlachjes van een stel die niet ver van mij vandaan bij de balustrade gaan staan. Overduidelijk Argentijnen. En ze gaan iets tegen me zeggen. Waarom bleef ik niet strak voor me uit kijken?

‘Scarlett is het toch?’ vraagt de vrouw vriendelijk in goed Engels. Wel met een zwaar Spaans accent.

‘Klopt.’

‘Zoals in de film?’

Ik knik enthousiast. ‘Mijn vader was een groot fan van Gone with the wind. Hij heeft hem tientallen keren gezien.’

‘Daar kijk ik van op,’ reageert de man die ik zeker twintig jaar ouder schat dan de vrouw. Zijn accent is nog zwaarder. ‘Ik had niet verwacht dat Robert iets heeft met oude films.’

‘Robert is niet mijn vader.’

Even is het stil. De twee kijken elkaar kortstondig met veelzeggende blikken aan. Misschien had ik die laatste woorden minder fanatiek moeten zeggen. En niet op een toon alsof alleen al de gedachte dat Robert mijn vader is me kotsmisselijk maakt. Hoewel dat wel het geval is.

‘Bevalt Buenos Aires?’

‘Zeker,’ lieg ik met een nieuwe glimlach. ‘Erg mooie stad.’

‘Maar ook erg druk.’

‘Dat ook,’ lach ik met ze mee. ‘Maar dat is in Londen niet anders.’

‘Jullie woonden hiervoor in Londen?’

‘Canterbury, in het zuidoosten van Engeland. Met de trein naar St. Pancras is het hooguit een uurtje.’

‘St. Pancras?’

‘Een treinstation in Londen.’

‘Ben je geboren in…’

‘Canterbury,’ schiet ik haar te hulp. ‘Maar nee. Ik ben in Southend-on-Sea geboren. Dat is in het zuidoosten van Essex. Op de noordoever waar de Theems in de Noordzee uitmondt en ongeveer zestig kilometer ten oosten van Londen. Maar daar hebben we niet lang gewoond. Ik heb er geen enkele herinnering aan.’

‘Felipe en ik willen een keer naar Londen.’

‘Moeten jullie zeker doen,’ glimlach ik, laat ze vervolgens weten wat ze naar mijn mening beslist in Londen moeten zien, en verzin aansluitend een best aannemelijke smoes waardoor ik me uit de voeten kan maken. Voordat ik het terras afga gris ik bij een serveerster knipogend een glas witte wijn van het dienblad. Zonder dat ik iemand in de ogen kijk loop ik langs drommen chique geklede en zwaar geparfumeerde gasten naar de trap die omlaag gaat naar de rest van het appartement.

Ik sluit de deur van mijn slaapkamer, stap uit de sandalen en laat tevreden zuchtend mijn voeten een poosje koelen door de stenen tegels. Nadat ik de gordijnen een stuk heb opengetrokken, ga ik met een pakje sigaretten en het glas op de vloer tegen de deurpost van de openslaande deuren van het balkonnetje zitten. Ondanks dat het zelfs te klein is om op te staan, ben ik blij dat mijn kamer een balkon heeft. Ik heb al ontelbare uren op deze plek doorgebracht. En er is nog geen nacht geweest dat de balkondeuren niet wagenwijd openstonden.

Na een slok wijn steek ik een sigaret op. Mijn blik gaat de wolk rook achterna en daarna omlaag naar de straat. Ik sta even op om mijn fototoestel te pakken. Zoals vaker volg ik door de zoeker voorbijgangers en probeer intussen te bedenken wat ze tegen elkaar zeggen en wat hun bestemming is. Een stel van rond de veertig dat gearmd en op hun dooie akkertje over de stoep voorbijkomt, en geen enkel oog voor de omgeving maar alleen voor elkaar lijkt te hebben, trekt mijn aandacht totdat ze om de hoek uit het zicht zijn. Geen idee waarom de twee me zozeer boeiden dat ik niet van ze kon wegkijken. In tegenstelling tot mijn leeftijdsgenoten heb ik geen enkele interesse in het andere geslacht. En dus in relaties.

Nadat ik met gesloten ogen een willekeurig boek uit de kast heb gepakt, omdat ik ze allemaal minstens twee of drie keer heb gelezen, ga ik weer in de deuropening zitten. Door de camera volg ik een paar meiden die met veel kabaal en gelach door de straat voorbijkomen en begin dan te lezen in Watership Down van Richard Adams.

Ik begin net aan het derde hoofdstuk over het groepje konijnen dat een reis onderneemt omdat een van hen, Fiver, een voorgevoel heeft dat hun kolonie wordt bedreigd, wanneer de deur openvliegt alsof een trein op volle snelheid mijn slaapkamer binnen komt gereden. Zonder dat ik uit het boek hoef op te kijken, weet ik dat mijn moeder in de opening staat. Door de wijze waarop even ervoor haar naaldhakken op de vloer van de gang tikten, weet ik dat ze uit haar hum is. Maar dat is ze vaak als het om mij gaat. Eigenlijk altijd.

‘Wat doe je hier?’ roept ze op een toon alsof ze me op heterdaad betrapt terwijl ik de gordijnen in lichterlaaie probeer te zetten. Haar stem verklapt me dat ze al flink wat glazen drank achterover heeft geslagen.

‘Ik ben aan het lezen.’

‘Gaan we weer bijdehand doen?’

‘Vind je dat bijdehand?’ reageer ik zonder haar aan te kijken.

Ze zucht zo diep dat ik me serieus afvraag of ze stiekem een cursus in effectief theatraal zuchten is gaan volgen. ‘We hebben een feest, Scarlett.’

‘Dat is me niet ontgaan. De vierde in acht weken. Of is het alweer de vijfde?’

‘Het is belangrijk om op een nieuwe plek sociale contacten te maken.’

‘Zakelijke contacten voor Robert’s zaak bedoel je.’

‘Nee, dat bedoel ik niet. Dit is ook voor mij en voor jou belangrijk. We zijn hier drie maanden en je hebt nog geen vrienden gemaakt. Ook daarom geven we feestjes.’

‘Misschien is het dan een idee dat jullie niet alleen personen uitnodigen die drie- tot zesmaal mijn leeftijd hebben.’

‘De Britse ambassadeur heeft zijn dochter meegenomen.’

‘Die is afgelopen week elf geworden.’

‘Je hebt ook overal een antwoord op,’ zucht ze opnieuw erg lang en misschien nog wel dieper dan de vorige keer. ‘Je bent zestien, Scarlett. Een meisje van zestien hoort zich niet iedere dag in haar slaapkamer op te sluiten. Dat is niet gezond op die leeftijd. Het echte leven speelt zich niet af in die boeken van je en er valt meer van de wereld te zien dan wat je door die camera ziet. Maak niet dezelfde fouten als je vader.’

Ik zeg niks en kijk naar buiten.

‘Waarom gun je me goddomme niet wat levensgeluk?’ roept ze plotseling witheet, terwijl haar wangen, zoals altijd als ze ziedend is, van het ene op het andere moment tomatenrood zijn. ‘Waarom denk je altijd alleen aan jezelf? Waarom wil je altijd alles voor me verpesten?’

‘Apart om die woorden uit jouw mond te horen,’ zeg ik kalm terug, terwijl ik dat niet ben. ‘We hebben veertien maanden geleden op een begraafplaats in Canterbury afscheid genomen van jouw man, mijn vader. Intussen ben je hertrouwd en leven we op een plek aan de andere kant van de wereld. Ik ken hier niemand en wil hier ook niemand kennen. Je hebt me nooit gevraagd of ik hier wil zijn. Simpelweg omdat het jou niks uitmaakt of ik hier wel of niet wil zijn. En dan denk ik alleen aan mezelf? Maar wat nog veel erger is, is dat je het nooit over papa hebt. Met nog geen woord. Alsof hij nooit heeft bestaan. Alsof hij slechts een verzinsel is in mijn hoofd. Samen met zijn kist heb je ook jouw leven met hem in de grond gestopt.’

‘Kan ik er wat aan doen dat je vader een hartaanval kreeg?’

‘Moet ik daar serieus antwoord op geven?’

‘Ik hou van Robert. Kan ik daar wel wat aan doen dan?’

‘Van Robert zelf of van zijn bankrekening?’

Haar lippen bewegen, maar op wat vreemde geluiden na brengen ze een paar seconden lang niets zinnigs voort. ‘Ik heb hier zo geen zin in. Je zoekt het maar uit, Scarlett. Ik ben zo ontzettend klaar met jou.’

‘Dat is me al jaren duidelijk.’

De deur gaat met een klap achter haar dicht. Een tel later vliegt die zoals verwacht weer open. ‘Als Robert ziet dat je in huis rookt en ook nog eens wijn drinkt, dan zijn de poppen pas echt aan het dansen.’

Ik zeg niks en snuif alleen. De deur knalt opnieuw hard dicht. Ditmaal duurt het iets langer alvorens hij weer opengaat.

‘Echt, Scarlett… soms doe je me zo veel aan je vader denken en… en dan haat ik je echt.’

De deur gaat met een nog hardere klap dicht en ik hoor haar over de gang wegstuiven. Ik neem een slok wijn en steek een sigaret op. Tranen die plots mijn zicht vertroebelen, veeg ik vlug weg. Vandaag ga ik niet huilen. Dat gun ik haar niet. Vandaag reageer ik alleen zoals Rhett Butler in Gone with the wind zou hebben gereageerd. En mijn vader natuurlijk.

‘Eerlijk gezegd, mijn liefste, kan dat mij niets verdommen.’

HOOFDSTUK

2

JANUARI 1980

ALS JE LEVEN JE LIEF IS

Nog voordat ik op buslijn 29A overstap heb ik al spijt van mijn plan. Mijn absurde plan, kan ik wel zeggen. Waarom ben ik niet gewoon op mijn slaapkamer gebleven met het nieuwe boek, muziek op de achtergrond en koel drinken op loopafstand? Waarom ga ik iets meer dan een uur in het openbaar vervoer zitten en aansluitend zo’n twintig minuten lopen om in een park te kunnen lezen? En kennelijk ben ik niet de enige die daarnaartoe gaat. Deze bus is nog voller dan de vorige.

Het heeft er alle schijn van dat ik alle zestien haltes moet staan. Wat geen probleem is, ondanks dat deze chauffeur voelbaar meer haast heeft dan zijn collega. Wat ik wel vervelend vind zijn de opdringerige blikken om me heen. En niet alleen van het mannelijk geslacht. Blijkbaar is mijn haarkleur, en misschien ook wel mijn huidskleur, reden genoeg om naar me te staren alsof ik een bovennatuurlijk verschijnsel ben.

De eindhalte op Avenida del Libertador komt als een ware verlossing. Ondanks dat ik nog steeds sta ben ik opmerkelijk genoeg een van de laatsten die uitstapt. Lomp voordringen loont dus. Langs de marine academie Guillermo Brown volg ik groepjes mensen met volgepakte tassen, koelboxen en opgerolde kokosmatjes. Ik maak ondertussen een paar foto’s van de omgeving waarvan ik nu al weet dat ze niet de moeite waard van het afdrukken zullen zijn.

De wandeling zou ongeveer twintig minuten moeten duren, maar het lijkt alsof ik drie kwartier heb gelopen als ik eindelijk aan de rand sta van Parque de los Niños, het tweeëndertig hectare grootte park in het noordoosten van Buenos Aires, direct aan de Rio de la Plata, waar het bijna altijd flink schijnt te waaien, heb ik al verschillende keren gehoord en gelezen. En dat blijkt echt zo te zijn. De afgeladen parkeerplaats bewijst dat ik niet de enige ben die op een snikhete dag een stevige wind een erg aanlokkelijk vooruitzicht vind.

Over het dichtstbijzijnde pad loop ik het park in. De grasvelden links en rechts ervan zijn propvol. Mensen zitten tegenover elkaar, liggen zij aan zij, of zitten in kringetjes met elkaar te kletsen. Ook hier zie ik vrijpostige blikken om me heen. Met iedere stap krijg ik meer spijt van mijn voornemen om deze dag buitenshuis door te brengen. Als ik in de verte, een stuk voor de rivier, enkele groepjes bomen zie, besluit ik daarnaartoe te gaan. Het is verder lopen dan het leek. De vaststelling dat er steeds grotere stukken gras tussen de parkbezoekers is te zien, is de enige reden waarom ik doorzet en niet terug ren naar de bushalte.

Ik loop om een groepje bomen heen en ontdek tot mijn opluchting dat het aanzienlijk minder druk is op het grasveld erachter. Het weidse uitzicht op de rivier, waarachter zich onzichtbaar voor het oog Uruguay bevindt, is beslist meegenomen. Op het betonnen muurtje, voordat die overgaat in een metalen hek, zitten hier en daar hengelaars. Ik haal het badlaken uit mijn tas en spreid die uit in de schaduw van bomen. Opnieuw heb ik het gevoel dat iedereen naar mij kijkt. Nadat ik de slippers heb uitgetrokken en ben gaan zitten, haal ik het reisgidsje tevoorschijn dat ik enkele dagen geleden heb gekocht.

De Río de la Plata is de monding van de rivieren de Paraná en de Uruguay in de Atlantische Oceaan, lees ik en steek intussen een sigaret op. De monding is tweehonderdnegentig kilometer lang. Waar de twee rivieren samenkomen, niet heel ver hier vandaan volgens het afgebeelde kaartje, is het water achtenveertig kilometer breed. Bij de oceaan is dit tweehonderdtwintig kilometer, waarmee de Río de la Plata de breedste rivier ter wereld is. Weer wat geleerd.

Ik haal The Thornbirds van Colleen McCullough uit mijn tas en lees de flaptekst. Hoewel ik eigenlijk niet kan wachten met lezen, besluit ik dat toch te doen. Mijn oogleden zijn zo zwaar dat ze vermoedelijk al na een paar alinea’s vanzelf zullen dichtvallen. Daarom besluit ik dat opzettelijk te doen. Om de ergste moeheid kwijt te raken. Misschien een kwartiertje of zo. Hooguit een half uur. Na een slok van het flesje water ga ik languit liggen. Het is heerlijk hier in de schaduw terwijl een stevige, koele bries langs de huid en door de haren gaat. Ik sluit mijn ogen en zucht voldaan. Misschien ben ik toch wel blij dat ik mijn plan heb doorgezet.

Wanneer ik mijn ogen open, voelt mijn keel droger dan woestijnzand. Ik ga rechtop zitten en grijp paniekerig naar het flesje. Water lijkt nog nooit zo lekker te hebben gesmaakt. Terwijl ik een sigaret opsteek zie ik tot mijn stomme verbazing dat ik bijna anderhalf uur heb geslapen. Misschien was ik nog meer vermoeid dan ik dacht. Boosdoener zou de hitte kunnen zijn. Die is hier compleet anders dan in Canterbury. Ik haal mijn schouders op en zie op de gezichten van een stel verderop dat ze zich afvragen waarom ik dat doe. In mezelf lachend sla ik het boek open.

De eerste paar hoofstukken van The Thornbirds bevallen me zeer goed. Ik pauzeer met een sigaret en lees daarna verder op mijn buik, de enkels in de lucht met elkaar gekruist. In een oogwenk ben ik terug op de ranch in New South Wales, Australië, bij pastoor Ralph de Bricassart en Meggie Cleary. Het duurt niet veel langer totdat alleen mijn lijf zich nog in het Parque de los Niños bevindt. Een van de redenen waarom ik graag lees. Helemaal sinds ik in Buenos Aires leef.

Rond het middaguur vraagt mijn maag om een pauze. Ik leg het boek weg en haal de zelfgesmeerde sandwiches tevoorschijn. Terwijl ik eet laat ik mijn blik door de omgeving gaan. Het lijkt ietsjes drukker te zijn geworden in dit deel van het park. Ik zie vooral meer gezinnetjes. Glimlachend volg ik twee jochies in shirts van het Argentijnse nationale elftal die een bal naar elkaar over schieten, wat niet heel goed lukt. Ze doen in elk geval wel hun stinkende best.

Ik pak mijn camera uit de strandtas en maak een foto. Bij toeval zie ik een groepje jongelui staan. Als ik iets later weer naar ze kijk, valt het me op dat ze allemaal meteen van mij wegkijken. Net als de vorige keer. Ik ben gelijk op mijn hoede, helemaal als twee jongens en een meisje zich van het groepje losmaken en quasi-onverschillig in mijn richting beginnen te slenteren. Een gedaante die tegelijkertijd vlak naast me opduikt, doet me zowat opspringen van schrik.

‘Lach naar me,’ zegt de jongen, in opvallend goed Engels.

‘Wat?’

‘Lach naar me als je leven je lief is.’

Ik heb een tel nodig om me te hervinden, maar lach dan naar hem.

‘Ik ga je wangen kussen. Sla daarbij je armen om mijn schouders,’ gaat hij verder en zakt op zijn knieën in het gras. Voordat ik iets kan zeggen, zoent hij mijn wangen. Hoewel ik niet weet wat me overkomt, sla ik zoals hij wil mijn armen kort om zijn blote schouders. ‘Blijf lachen, alsof we elkaar goed kennen en bied me ondertussen een sigaret aan.’

Ik doe opnieuw wat hij wil.

‘Ik ben Arturo.’

‘Scarlett.’

‘Mooie naam. Wat doen de drie rechts achter mij?’

‘Ze zijn teruggelopen naar het groepje. Wat gebeurt er allemaal?’

‘Je stond op het punt om beroofd te worden, Scarlett.’

‘Hier, overdag in een druk park?’

Hij knikt en neemt nog een trekje van de sigaret. ‘Dat maakt ze helemaal niks uit. Er is toch niemand die iets doet.’

‘Alsof ik mijn tas zomaar aan ze afsta.’

‘Afstaan is niet nodig als je door messteken in het gras ligt leeg te bloeden. Dan hoeven ze de tas alleen maar op te pakken.’

Ik staar hem geschokt aan. ‘Ik heb niets van waarde bij me.’

‘Toeristen hebben altijd iets van waarde bij zich. De armband en het horloge zijn al reden genoeg om een mes in je buik te planten.’

‘Belachelijk. Beiden zijn niks waard. Voor anderen tenminste.’

‘En de camera in je tas?’

‘Die is oud. En ik ben geen toerist.’

‘Blij om dat te horen.’

‘Dat de camera oud is?’

‘Dat je geen toerist bent.’

‘Hoezo?’

Hij glimlacht, maar zegt niks. Ik haal mijn blik uit zijn ogen die groen zijn als verse olijven en kijk vanzelf naar zijn zongebruinde, gespierde bovenlijf. De spijkerbroek, waarvan de pijpen iets boven de knieën zijn afgeknipt, heeft zijn beste tijd gehad. Aan zijn voeten draagt hij niets. Als onze blikken elkaar weer vinden, kijk ik vlug weg.

‘Wat doen ze nu?’

Ik gluur langs zijn schouder. ‘Ze staan er nog.’

‘Ik ben verderop aan het vissen. Het lijkt me verstandig dat je bij mij komt zitten.’

‘Is dat nodig?’

‘Alleen als je op eigen kracht het park wil verlaten.’

Ik aarzel en kijk recht in zijn ogen. Daar zie ik niets dat mij op scherp zet. De plukjes haar die ervoor hangen en door de wind continu heen en weer bewegen, zou ik wel opzij willen strijken. Hij heeft sowieso lang haar. De zon doet het glanzen als zwarte zijde. ‘Oké. Eventjes dan.’

Als ik mijn spulletjes in de tas heb gedaan, staan we op en lopen richting de rivier. Het groepje begint ook onmiddellijk te lopen, maar dan evenwijdig aan de rivier, zodat onze paden elkaar verderop zullen kruisen. Zonder dat hij iets zegt, pakt hij plots mijn hand vast. Ik schrik ervan.

Enkele meters voordat we elkaar tegenkomen, begint een van de jongens, met een erg ongure kop, tegen hem te praten. Omdat mijn Spaans nog steeds ver beneden peil is en hij daarbij razendsnel praat, begrijp ik geen woord van wat hij zegt. Toch heb ik om een of andere reden het gevoel dat ze elkaar kennen.

De jongen die nog steeds mijn hand vasthoudt, praat terug. En dat doet hij behalve snel ook lacherig en zelfverzekerd. De anderen van het groepje staren me aan alsof ze hongerige leeuwen zijn en ik een pasgeboren antiloopje. De sfeer is ronduit dreigend. Vooral door de twee meiden die er misschien nog wel gemener uitzien dan de jongens. Toch voel en zie ik bij hen ook iets van respect, misschien zelfs wel angst voor de jongen naast mij. Helemaal als hij ineens iets op een compleet andere toon zegt en ze daarbij stuk voor stuk nadrukkelijk aankijkt. Er wordt met hoofden geschud. Dan lopen ze door. Wij ook. Hij houdt mijn hand vast totdat we bij het water zijn.

‘Wat zei hij allemaal?’

‘Doet er niet toe.’

‘En wat zei jij?’

‘Ook dat doet er niet toe.’

Ik haal mijn schouders op en volg na een korte aarzeling zijn voorbeeld. Op het muurtje gaan zitten is echter lastiger dan het door hem leek. Ik geef de jurk de schuld en doe alsof ik hem niet zie glimlachen. Ik haal de sigaretten tevoorschijn en bied hem er ook een aan. Wanneer beide sigaretten branden, voorkom ik met een hand dat de wind telkens haar in mijn gezicht blaast.

‘Mooie kleur.’

‘Wat?’

‘Je haar. Mooie kleur rood.’

‘Koperrood,’ verbeter ik hem met een glimlachje.

‘Dat bedoelde ik.’

Terwijl hij met een hengel in de weer is, wordt er niet gepraat. Hij werpt de hengel uit en zwaait beide benen over het muurtje heen.

‘Schijnt de zon niet in Recoleta?’ vraagt hij zonder me aan te kijken.

‘Hoe weet je dat ik in Recoleta woon?’

Hij glimlacht.

‘Ik bedoel: waarom denk je dat ik daar woon?’

‘Je lijkt me wel iemand die daar woont.’

‘Omdat daar rijke, buitenlandse snobs wonen?’

‘Nee.’

Even is het stil.

‘En de zon schijnt daar wel.’

Hij lacht, ik even later ook.

‘Ik word niet zo snel bruin. Eigenlijk nooit.’

‘Het staat je goed, Scarlett.’

‘Een bleke, sproetige huid?’

Hij knikt.

‘Dank je. Denk ik.’

Een poosje kijken we in stilte naar de dobber die op de golven danst.

‘Hoe oud ben je, Scarlett?’

‘Hoezo?’

‘Ik schat zeventien.’

‘Zestien. En waarom wil je dat weten?’

‘Zomaar.’

‘En hoe oud ben jij?’

‘Ben je mijn naam vergeten?’

‘Nee. Arturo, toch?’

‘Ik ben achttien.’

Ik kijk naar de rivier en dan terug. ‘Dank je voor de hulp zonet.’

Hij knikt.

‘Hoe wist je wat ze wilden doen?’

‘Iedereen in een straal van dertig meter om je heen zag het aankomen. Het was slechts een kwestie van tijd.’

‘Iedereen behalve ik.’

‘Je bent nog niet zo lang in Buenos Aires?’

‘Zo’n vier maanden.’

‘En naar welke stad heb je heimwee?’

‘Hoe kom je erbij dat ik heimwee heb?’ reageer ik overdreven lacherig, alsof hij iets volslagen bespottelijks zei.

Hij kijkt me kort aan en glimlacht alsof hij iets weet wat ik niet weet.

Ik zwijg nog een paar tellen. ‘Canterbury.’

‘Groot-Brittannië?’

Ik knik. ‘In Kent, niet heel ver van Londen. Weleens geweest?’

‘Ik ben nog nooit Buenos Aires uit geweest.’

‘Hoe kom je dan aan het Amerikaanse accent?’

‘Van een kennis.’

Even wordt er niet gepraat. Ik zie zijn blik kort naar de sandwiches in mijn tas gaan. Ik vraag of hij trek heeft.

‘Dat is jouw eten.’

Ik haal een sandwich uit het zakje en geef hem die. Zelf neem ik er ook eentje. Niet dat ik honger heb, maar ik vermoed dat hij de sandwich niet zal eten als ik dat niet doe. Aansluitend roken we nog een sigaret.

‘Wat lees je?’

‘The Thornbirds.’

Hij haalt zijn schouders op.

‘Over een familie die van Nieuw-Zeeland naar een ranch in Australië verhuist.’

‘Leuk?’

‘Heel leuk. Lees je ook?’

Hij schudt zijn hoofd en laat het daarbij. Zijn blik schiet kort naar de Leica in mijn tas. ‘Ben je een fotografe?’

‘Nog niet,’ glimlach ik, weifel en besluit de vraag toch te stellen. ‘Mag ik een paar foto’s van jou maken?’

‘Waarom zou je dat willen?’

‘Om een aandenken te hebben aan de persoon die me het leven heeft gered,’ grap ik.

Hij lacht niet mee, maar knikt wel. ‘Is goed.’

Vlug haal ik de camera tevoorschijn en schuif een stukje van hem vandaan. Ik stel scherp, verander het diafragma en maak een paar foto’s. Daarna glij ik van het muurtje af. Op mijn verzoek draait hij zich iets naar me toe. Terwijl ik naar links en vervolgens naar rechts stap, klikt de sluiter een paar keer achter elkaar. Ik bedank hem en berg de camera op.

‘Ik denk dat ik zo maar ga.’

‘Ben je met de fiets of bus?’

‘Met de bus.’

‘Ik loop met je mee naar de halte.’

‘Dat is niet nodig,’ werp ik tegen, zonder te weten waarom.

Arturo knikt. ‘Waar moet je lichaam naartoe worden gebracht als het door de politie wordt vrijgegeven?’

‘Ben je serieus?’

‘Ze wachten je op.’

Mijn blik schiet door de omgeving. ‘Ik zie ze niet.’

‘En als je dat wel doet, dan is het te laat.’

Ik zwijg een paar tellen. Niet omdat ik weifel. ‘Dan graag.’

Hij haalt de hengel binnen en zegt dat we kunnen gaan. Ik kijk naar zijn blote bovenlijf en voeten, en slik de vraag in die op het puntje van mijn tong ligt. Terwijl we het park uitlopen, probeer ik een gesprek te starten. Zijn korte antwoorden geven echter geen aanknooppunten voor een vervolg van mijn kant. Ik kan me vergissen, maar hij lijkt me ineens ietwat afwezig. Misschien ook een beetje verdrietig. Op de parkeerplaats fluistert hij wel dat het groepje verderop achter een bestelbus staat. Ik ben zo blij dat ik niet alleen ben.

Ongeveer honderd meter van de bushalte op Avenida del Libertador vandaan lukt het me eindelijk om mijn schroom te overwinnen en vraag zo onverschillig mogelijk of hij vaker vist in het Parque de los Niños.

‘Regelmatig,’ antwoordt hij, merkbaar net zo verrast door mijn vraag als ik dat zelf ben. ‘Waarom wil je dat weten?’

‘Ik zou wel meer foto’s van je willen maken terwijl je vist.’

Opeens lacht hij weer. ‘Volgende week zaterdag?’

‘Hoe laat ben je er dan?’

‘Ik ben er al vroeg. Rond negen uur.’

‘Dan ben ik er ook.’

HOOFDSTUK

3

JANUARI 1980

DAT IS SIMPELWEG ONMOGELIJK

De foto’s zijn beter geworden dan verwacht. Toch zullen ze binnenkort in de afvalemmer belanden. Ik heb ze alleen afgedrukt om de foto’s die niet bij de afval terecht zullen komen te kunnen verbergen. Ik heb geen zin in vragen en vooral niet in commentaar. En ze weten altijd wel iets te bedenken. Zelfs als ik wel doe wat ze willen, wat meestal stom toeval is.

Sinds we hier wonen, krijg ik te horen dat ik vrienden moet maken. Alsof je zoiets geforceerd kunt doen. Zo van: hoi, ik ben Scarlett. Mijn moeder wil dat ik vrienden maak, dus vanaf nu zijn wij vrienden. En mocht me dat op een dag wel lukken, wat momenteel niet heel aannemelijk is, dan zullen ze gegarandeerd commentaar hebben op de persoon of personen met wie ik vrienden ben geworden.

Niet dat ik Arturo een vriend kan noemen, maar als dat wel het geval zou zijn, dan weet ik nu al welke vragen me te wachten staan: waarom heeft hij alleen een bermuda aan? Is die broek nou zo versleten? Zijn er geen kappers waar hij woont? Waar woont hij eigenlijk? Op welke school zit hij? Hij zit niet op school? Wat wil hij dan met zijn leven doen als hij niets leert? Zijn jullie wel even oud? En wat doet zijn vader voor de kost? Heeft hij wel een vader?

De laatste vragen van het verhoor hoef ik niet te beantwoorden, weet ik uit ervaring. Die dienen zuiver om hun oordeel duidelijk te maken zonder dat ze de woorden in de mond hoeven te nemen: waarom ik niet net als dochters van bekenden en buren vriendinnen word met een meisje op school of uit de straat? Waarom doe ik weer zo voorspelbaar tegendraads en ga om met een jongen? En nog wel een lokaal, langharig schoffie zonder toekomst?

Ik blijf nog even naar de foto staren, voel weer de aandrang om de haren voor zijn ogen weg te strijken, en besluit van hetzelfde negatief een meer ingezoomde afdruk te maken, zodat alleen zijn gezicht en bovenlijf te zien zijn. Ik doe de rode lamp aan en het plafondlicht uit. Nadat ik het negatief in de houder van de Durst-vergroter heb gedaan, zet ik de kop hoger. Als de uitsnede en scherpte naar mijn zin zijn, haal ik een vel van het fotopapier uit de lichtdichte zak en plaats die op het vergrotingsbord. Dan gaat de deur van de geïmproviseerde doka open.

‘Hier ben je,’ zegt mijn moeder.

‘Zoals ik een uur geleden zeker driemaal tegen je heb gezegd. En aankloppen was fijn geweest,’ zucht ik en laat het verpeste fotopapier in de prullenbak naast me vallen. Door de streep daglicht waarin ze staat, zie ik dat mijn reactie haar niet zint, maar ook dat ze nu geen tijd heeft om met me te bekvechten. Hopelijk blijft ze in de deuropening staan. Een stap of twee, drie naar voren en ik heb de andere negatieven voor niks afgedrukt. Voor de zekerheid bereid ik me alvast voor hoe ik zal uitleggen wie de jongen op de foto’s is en waar ik hem van ken.

‘Robert en ik gaan.’

‘Waarheen?’

‘Eten bij de Flores. Had ik dat niet verteld?’

‘Nee.’

‘Weet je dat zeker?’

‘Ja.’

Ze haalt haar schouders achteloos op. ‘Maria heeft eten voor je gemaakt. Je hoeft dat straks alleen maar op te warmen.’

‘Oké.’

‘Tot vanavond. Niet te laat naar bed gaan.’

Voordat ik iets kan terugzeggen, als ik dat zou willen, is ze weg. Ik loop naar de deur en doe die dicht. Terug bij de vergroter heb ik even nodig om mijn volledige aandacht weer op het vergroten te kunnen richten. Zo’n tien minuten later hangen er twee perfecte afdrukken aan de waslijn te drogen.

Ik steek een sigaret op en paf die weg zonder mijn blik een enkele keer van de twee foto’s te halen. Mijzelf opnieuw afvragen wat er met me aan de hand is heeft geen enkel nut. Zelfs niet als ik dat hardop doe. De vorige tien keer wist ik het antwoord ook niet. Dat er iets speelt wat ik nog nooit eerder heb meegemaakt, staat als een paal boven water. Alleen wat is een even groot raadsel als de Bermudadriehoek voor de mensheid. En dat vind ik op een of andere manier beangstigend. Heel erg beangstigend eigenlijk.

Net terug in mijn slaapkamer besluit ik om eerst drinken te halen. Een verdieping hoger roep ik tevergeefs Maria, het dienstmeisje dat iedere dag een aantal uren het huishouden doet en voor haar vertrek kookt, omdat mijn moeder het te druk heeft met bladeren door mode- en roddeltijdschriften, oeverloos keuvelen met bekakte buurvrouwen en samen met hen of alleen glazen wijn achteroverslaan. Op de klok in de keuken zie ik dat Maria allang naar huis is.

Ik staar besluiteloos in de koelkast totdat mijn blik op een geopende fles witte wijn valt. Vervolgens is het besluit snel genomen. Ik neem een glas mee naar de slaapkamer. Met sigaretten, wijn en zijn foto’s, ga ik in de opening van het balkonnetje zitten. Nadat ik een wolk rook boven de straat heb uitgeblazen, leg ik de foto’s naast elkaar neer. Van minder geslaagd naar heel geslaagd. En dat is lastig, aangezien ze eigenlijk allemaal geslaagd zijn. Niet wat betreft compositie, scherpte en belichting. Enkele hadden technisch zeker beter gekund. Maar er is geen foto waar hij niet leuk op staat. Of denk ik nu niet objectief?

Ik pak The Executioner's Song van Norman Mailer van mijn bed en begin te lezen. Halverwege het tweede hoofdstuk, als ik voor de derde keer aan dezelfde alinea begin, stop ik abrupt met lezen en leg het boek naast me neer. Het gebeurt me niet vaak dat lezen niet lukt. De laatste keer was na het overlijden van mijn vader. Zeker een maand lang lukte het me niet om te lezen. Sinds ik afgelopen zaterdag thuiskwam van Parque de los Niños is er geen dag geweest waarop ik mijn aandacht bij een boek heb kunnen houden.

Hoe anders is dat met de foto’s. Terwijl de eerste afdrukken nog hingen te drogen, kon ik al eindeloos lang naar ze staren. En dat is sindsdien allesbehalve minder geworden. Uren kan ik ermee kwijtraken. Het is alsof ik dan lijfelijk terug ben in het park en hij voor me in het gras knielt, mijn wangen zoent, ik mijn armen om zijn schouders sla, en we hand in hand naar het muurtje bij de rivier lopen. Ik zie hem zelfs bij de bushalte staan nadat ik ben ingestapt. Hij zwaaide eenmaal, maar bleef staan kijken totdat de bus uit het zicht was.

Ik schrik languit op de vloer wakker. Het eerste dat ik zie, is dat de schemering is ingevallen. Ik ga rechtop zitten, steek een sigaret op en schuif tegen de deurpost aan. De buitentemperatuur is zalig.

Het is stil op straat, zie ik langs de ijzeren balustrade. Zo nu en dan komt een auto voorbij. Ik zie geen voetgangers. Mijn blik gaat terug de kamer in, naar de foto’s op de vloer. Mijn mond vormt een glimlach. Ik vraag me af wat hij nu aan het doen is. Niet voor het eerst. Ook niet voor het eerst vraag ik me af of hij weleens aan afgelopen zaterdag heeft teruggedacht en onze ronduit ongewone kennismaking, de woorden die we tegen elkaar hebben gezegd, de glimlachjes die we hebben uitgewisseld, en de aanrakingen, sindsdien heeft herbeleefd. Als dat zo is, dan zal dat niet zo vaak zijn als ik dat doe. Dat is simpelweg onmogelijk.

HOOFDSTUK

4

JANUARI 1980

ALLEEN DE HELE WEEK

De wandeling van de bushalte naar Parque de los Niños lijkt nog langer te duren dan de vorige keer. Misschien komt dat doordat mijn slippers vandaag wel tien kilo per stuk lijken te wegen. Ze optillen en voor me neerzetten was nog nooit zo inspannend. Daarbovenop lijkt het vandaag ook warmer dan toen, terwijl de temperatuur sinds eergisteren juist enkele graden omlaag is gegaan. Het weer zal er dan ook niks mee te maken hebben. Al sinds ik vanmorgen vroeg na een paar uurtjes slapen wakker werd, gloeit mijn gezicht alsof ik al in de overgang ben en continu last heb van opvliegers.

Het is bijna ergerlijk hoe druk ik me maak voor de afspraak met Arturo. Een jongen die ik nauwelijks ken. Of beter gezegd: helemaal niet ken. En dat terwijl ik nooit, in elk geval niet tot afgelopen zaterdag, maar enige interesse had in jongens. De Scarlett van twee weken geleden zou de Scarlett van vandaag, maar ook de Scarlett die afgelopen zaterdag, misschien wel in een vlaag van verstandsverbijstering, aan hem vroeg of hij vaker in het park vist, voor compleet gek verklaren. En dat is volkomen te begrijpen.

Op de rand van het park blijf ik stilstaan om op adem te komen. Het zweet gutst zowat van me. Nadat ik mijn gezicht, armen, benen en oksels met het badlaken heb drooggedept, en me nadien heb opgefrist met deo en een enorme wolk parfum, loop ik verder. Uit het niets schiet een bijzonder akelige gedachte door mijn hoofd: wat als ik me al dagenlang nerveus maak voor onze afspraak, terwijl hij er niet eens is omdat hij die simpelweg vergeten is? Of misschien is hij die niet vergeten, maar heeft hij gewoonweg iets leukers te doen dan met een bleke, rooie Engelse zijn tijd te verkwisten bij de rivier. Waarom gaat die gedachte nu door mijn hoofd? Wat is er mis met me dat ik daar pas bij stilsta op het moment dat ik het park inloop? Ik zucht diep, moe van mezelf.

Bij iedere stap naar het groepje bomen waarachter ik afgelopen zaterdag lag, zwelt de spanning in me aan. Ik hoor mezelf een harde zucht van opluchting slaken als ik hem op het muurtje aan de Rio de la Plata zie zitten. Hij is onze afspraak niet vergeten en heeft ook niks beters te doen vandaag dan met mij tijd doorbrengen. Hij ziet mij ook en zwaait. Ik wuif terug. Met beide handen. Misschien had ik dat iets minder uitbundig moeten doen?

Arturo laat zich van het muurtje glijden en komt me tegemoet gelopen. Ditmaal draagt hij behalve een bermuda ook een overhemd met korte mouwen eroverheen. Het hangt open en de witte stof steekt enorm af tegen zijn gebruinde huid. Aan zijn voeten heeft hij slippers. Wanneer nog een meter gras tussen ons in ligt, en ik me plots afvraag hoe ik hem moet begroeten, houd ik in. Even denk ik dat hij me gaat omhelzen, zoals bij onze kennismaking, maar dan bevriezen ook zijn bewegingen. We weten beiden duidelijk niet goed wat te doen.

‘Goedemorgen, Arturo,’ glimlach ik hoorbaar gespannen.

‘Jij ook een goedemorgen, Scarlett.’

‘Fijn dat je er bent.’

‘Dat klinkt alsof je twijfelde of ik er wel zou zijn.’

Ik krab me in het haar en schiet in de lach. ‘Eerlijk gezegd schoot de gedachte zonet wel ineens door mijn hoofd.’

‘Como si no fuera a aparecer en una cita con la chica más hermosa que he visto en mi vida,’ fluistert hij, niet alleen razendsnel maar ook binnensmonds.

Ik weet niet of ik alles juist heb verstaan, maar de woorden waar ik wel zeker van ben, laten opluchting, maar ook een flinke dosis ongeloof door me heen golven. Toch kijk ik hem aan alsof ik geen flauw idee heb wat hij heeft gezegd. Mijn blozende wangen zullen me vermoedelijk verraden. Blijkbaar niet. Gelukkig maar.

‘Eigenlijk had ik hetzelfde. Alleen de hele week.’

‘Hoezo?’ reageer ik oprecht verwonderd.

Hij snuift geamuseerd. Antwoord op mijn vraag krijg ik echter niet. ‘Mooie jurk heb je aan. En wat ruik je lekker.’

Ik voel mijn wangen nog meer gloeien. ‘Dank je.’

Bij het muurtje leg ik mijn tas erop en bedenk dan hoe ik er zelf ook bovenop kom in deze jurk die iets strakker is dan die van vorige week.

‘Hulp nodig?’

Ik aarzel en knik vervolgens. ‘Graag.’

Nog voordat ik mezelf omhoog kan trekken, tilt hij me met zijn handen onder mijn armen bovenop het muurtje, alsof ik niks weeg. Ik bedank hem. Hij trekt het overhemd uit, stapt uit de slippers en gaat naast me zitten. Onhoorbaar maan ik me om niet naar zijn bovenlijf te kijken.

We glimlachen, dan bied ik hem een sigaret aan. Of het toeval is weet ik niet, maar terwijl ik hem een vuurtje geef, kijken we elkaar langer dan nodig is recht in de ogen. De wolken rook die we boven ons uitblazen worden ogenblikkelijk door de wind mee landinwaarts genomen. Er wordt niets gezegd. Toch ervaar ik de stilte niet als ongemakkelijk. Arturo ook niet. Tenminste, als ik zijn gezichtsuitdrukking juist opvat.

Ik wijs naar de hengel. ‘Al wat gevangen?’

Hij schudt zijn hoofd en schiet dan hard in de lach. Hoewel ik de reden niet weet, is zijn lach zo aanstekelijk dat ik niet anders kan dan meelachen. Als hij me vervolgens de reden vertelt, val ik eensklaps stil. Wat hij blijkbaar grappig vindt, want hij begint nog harder te lachen.

‘Je bent vergeten aas mee te nemen?’

Arturo knikt en zijn gelach neemt nog wat toe.

‘Ik heb nog nooit gevist, maar ik kan me voorstellen dat aas daarbij vrij belangrijk is.’

Hij schatert, opnieuw aanstekelijk. ‘Nogal ja. In de haast vanmorgen ben ik het compleet vergeten. Dat gebeurt me niet vaak. Eigenlijk nooit.’

‘Waarom had je dan haast?’

‘Ik wilde op tijd hier zijn.’

Hoewel ik hetzelfde had, reageer ik alleen met een glimlachje.

‘Maar we kunnen foto’s maken,’ voegt hij er vlug aan toe. ‘Ik doe gewoon alsof ik echt aan het vissen ben.’

‘Foto’s…’ mompel ik in mezelf en haal een envelop uit mijn tas. Ik leg de afdrukken tussen ons op het muurtje neer. ‘Van de vorige keer,’ licht ik intussen geheel overbodig toe.

Hij pakt de foto het dichtst bij hem op. Even later gaat zijn blik erlangs kort naar mij. Zonder iets te zeggen, pakt hij de volgende. Hij kijkt weer even naar mij. En dat ‘ritueel’ wordt herhaald totdat hij alle foto’s heeft bekeken. We beginnen op hetzelfde moment te praten. Waarom wachtte ik niet geduldig totdat hij zelf iets over de foto’s zegt?

‘Sorry,’ glimlacht hij. ‘Wat wilde je zeggen?’

‘Hoe vind je ze?’

‘Dit had ik niet verwacht.’

‘In negatieve of…’

‘In positieve zin,’ is hij me voor. ‘Echt prachtige foto’s.’

‘Je hoeft dat niet te zeggen omdat je…’

‘Dat doe ik ook niet. Ik weet dat ik het ben, maar het lijken wel foto’s voor een krant of tijdschrift. Echt prachtig, Scarlett. Nogmaals: dit had ik niet verwacht. Je hebt duidelijk talent. Mag ik er eentje hebben?’

‘Dank je. En ze zijn allemaal voor jou.’

Hij bedankt me, bekijkt de foto’s nogmaals en stopt ze dan in de borstzak van zijn overhemd. ‘Zullen we eerst hier wat foto’s maken? Ik weet verderop nog een plekje dat je misschien ook leuk vindt.’

Nadat ik hem vanaf het muurtje heb gefotografeerd, glij ik eraf en maak enkele foto’s van achteren en van iets verderop. Daarna trekt hij het overhemd en de slippers aan en lopen we langs de rivier naar een plek waar hij in het water kan staan, krijg ik te horen. De rivier en de lucht vormen een perfecte achtergrond, zie ik in een oogopslag. Hij stapt uit de slippers.

‘Zal ik het overhemd ook uitdoen?’

‘Graag,’ reageer ik zonder na te denken. ‘Ik bedoel: goed idee.’

Hij glimlacht, trekt zijn overhemd uit en loopt de rivier in totdat het water hem tot iets onder de knieën omsluit. Al na een paar foto’s valt het me op dat het steeds langer duurt tot de sluiter zich tienden en zelfs honderdsten van een seconde opent. Zijn ontblote bovenlijf leidt erg af, ontdek ik niet voor het eerst.

Ik fotografeer Arturo van verschillende kanten. Daarna stap ik ook uit de slippers en loop voorzichtig het water in. Nadat ik hem van opzij heb vastgelegd, ga ik een stukje voor hem in de rivier staan en zelfs op mijn hurken zitten. Dat de onderkant van mijn jurk drijfnat wordt, maakt me niks uit.

‘Mooi,’ glimlach ik tevreden. ‘Rookpauze?’

We gaan naast elkaar op het gras zitten en steken sigaretten op. Onze blikken gaan regelmatig over de rivier, maar keren telkens snel terug naar de ander. Iedere keer glimlachen we.

‘Het is mooi hier.’

Hij knikt. ‘Ik weet nog een mooie plek met een steiger. Misschien ook leuk voor foto’s.’

Ik knik enthousiast.

‘Je bent hier niet vaker geweest?’

‘Vorige week was de eerste keer.’

‘Waarmee vul je dan zoal de dagen?’

‘Fotograferen en lezen. Vooral veel lezen.’

‘Ik kan je een andere keer wat van de omgeving laten zien. Dan laat ik mijn hengel thuis. Tenminste, als je na vandaag nog wilt afspreken.’

‘Dat wil ik,’ reageer ik amper nadat hij is uitgesproken.

Ik zie verrassing in zijn ogen, dan een glimlach op zijn mond. Ik retourneer hem en sla dan mijn ogen neer.

‘Volgende week zaterdag?’

Ik knik. En dat doe ik vaker dan nodig is. ‘Ja, leuk, Arturo.’

HOOFDSTUK

5

FEBRUARI 1980

ZELFS ALS IK SLIEP, SCARLETT

‘Sorry, had ik dat niet moeten doen?’ reageert Arturo lacherig, maar ook ietwat geschrokken, nadat hij me abrupt heeft losgelaten. ‘Het spijt me als ik je… In Argentinië is het niet ongewoon om… Zeker als je elkaar wat langer kent. Of is in Engeland elkaar voor de derde keer zien te weinig om als langer…’

‘Ik zou het niet weten,’ onderbreek ik hem glimlachend. ‘Maar we zijn niet in Engeland. Ik verwachtte het gewoonweg niet.’

‘Niet meer doen?’

‘Jawel,’ reageer ik vlug. ‘Ik bedoel: we zijn in Argentinië en als het hier de gewoonte is om elkaar zo te begroeten…’

We kijken elkaar recht in de ogen. Mijn hartslag slaat meteen weer op hol, net als toen hij me begroette met een innige omhelzing. Zijn glimlachje doet vermoeden dat hij dat ook kan voelen omdat hij regelrecht in verbinding staat met mijn hart. Ik voel me blozen en sla mijn ogen neer.

‘Ik heb zin in vandaag,’ bekent hij plots, tot mijn verrassing.

‘Ik ook.’

‘Je hoeft toch niet vroeg thuis te zijn?’

Ik schud mijn hoofd zo fanatiek dat ik zowat mijn nek verdraai. ‘Begin van de avond is prima. Mijn moeder en Robert eten buitenshuis.’

‘Robert?’

‘Mijn stiefvader.’

Hij knikt. ‘Zullen we gelijk gaan wandelen? Verderop is een haventje, een oude vuurtoren en een steiger die best ver over het water gaat.’

‘Leuk. Ik heb koffie bij me. Misschien eerst wat drinken?’

‘Geen thee?’ lacht hij.

‘Had je liever thee gehad?’

‘Ik niet, maar ik dacht dat Engelsen de hele dag door thee drinken.’

‘Dan zal ik geen echte Engelse zijn, want ik hou niet van thee.’

We gaan op het muurtje zitten. Terwijl ik de kleine thermosfles uit de tas haal en opendraai, voel ik Arturo kijken. En dat blijft hij doen terwijl ik twee plastic bekertjes voorzichtig voor driekwart met dampende koffie vul. Nadat ik er eentje voor hem heb neergezet, vinden onze blikken elkaar. Ik schrik van wat ik in zijn ogen zie. Nog nooit heeft iemand zo naar mij gekeken. Nee, dat is niet waar. Mijn vader kon mij ook op eenzelfde vertederde wijze gadeslaan.

‘Zijn je ouders gescheiden?’

‘Mijn vader is overleden.’

Hij kijkt me indringend aan. Door zijn blik lijkt het alsof hij al mijn emoties over mijn vader en over mijn moeders huwelijk met Robert kan voelen. ‘Vandaar de heimwee naar…’

‘Canterbury,’ help ik hem.

‘Hoe was je leven in Canterbury?’

Hoewel ik doorgaans terughoudend ben over mijn leven in Engeland, vertel ik ronduit. En dat verrast mezelf. Praten over het leven daar, over mijn vader, zijn dood, de mededeling dat mijn moeder ging trouwen met haar baas en later dat we naar Argentinië gingen emigreren, emotioneert me nog steeds tot op het bot. Iets wat hem niet ontgaat. Niet alleen door de tranen in mijn ogen. Hij legt een hand op die van mij en knijpt er zachtjes in. Als hij die wil wegtrekken, pak ik hem vast en houd hem kort gevangen tussen die van mij. We glimlachen. Dan laat ik hem met tegenzin los.

Als het tweede bekertje koffie op is, helpt Arturo me van het muurtje. Nadat hij het overhemd en de slippers heeft aangetrokken, en zonder dat te hebben gevraagd mijn strandtas heeft overgepakt, beginnen we te lopen. En dat doen we op het juiste moment. Het park begint flink vol te stromen. We blijven vlak naast de Rio de la Plata. Arturo vertelt over de rivier, het park en over de parken Costanera Vicente López en Playón Mar Vicente López, The Old Lighthouse en de steiger bij Puerto De Olivos, waarnaartoe we onderweg zijn. Ik hoop dat het een pest eind lopen is naar de haven.

Als we een poos later langs een strook zand bij het water komen, stelt hij voor om even te pauzeren. We nemen onze slippers in de hand en gaan een stukje verderop in het zand zitten. Ik haal de sigaretten tevoorschijn.

‘Wat lees je nu?’ wil Arturo weten, als hij het boek in mijn tas ziet.

‘The Executioner's Song van Norman Mailer.’

‘Waar gaat het over?’

‘Over het waargebeurde verhaal van Gary Gilmore die in 1976 op zijn vijfendertigste na dertien jaar uit de gevangenis kwam. Hij ontspoorde vrijwel direct. Datzelfde jaar beroofde hij twee willekeurige mannen en schoot ze in koelen bloede dood. Hij werd berecht, veroordeeld en belandde in de dodencel. Gary Gilmore aanvaarde de straf en wilde sterven. Om dat te doen, moest hij echter vechten tegen een rechtssysteem dat vreemd genoeg van plan leek om hem zo lang mogelijk in leven te houden nadat het hem ter dood had veroordeeld.’

‘En is het hem gelukt?’

Ik knik. ‘Januari ’77 is hij geëxecuteerd op de wijze die hij had gekozen: een vuurpeloton. Vier kogels maakten een eind aan zijn leven.’

‘Gezellig boek, Scarlett.’

Ik lach met hem mee. ‘Een keer lezen?’

‘Dank je, maar ik ben niet zo van het lezen. Hoeveel boeken lees je in de week, want dit is toch een andere dan afgelopen zaterdag?’

Ik haal mijn blote schouders op. ‘Dat wisselt. Soms twee, soms vier.’

‘Vier boeken in de week?’

‘Deze week niet hoor. De week ervoor eigenlijk ook niet. Het lezen lukt de laatste tijd niet zo goed. Eigenlijk voor geen meter.’

‘Hoezo dat?’

‘Druk,’ antwoord ik en stel vlug voor om verder te wandelen.

The Old Lighthouse is niet zoals ik me had voorgesteld. Ik heb ze weleens groter gezien. Flink groter. De lantaarnpalen in Canterbury zijn volgens mij hoger dan deze ‘vuurtoren’. Door mijn gezicht krijgt Arturo de slappe lach. Leuk om te zien.

We lopen om de haven heen en gaan de steiger op. Die is juist langer dan ik had verwacht. Het is er zalig in de wind en onder de volle zon. Om te voorkomen dat ik aan het eind van de dag rood als een kreeft ben, wat niet voor het eerst zou zijn, smeer ik me opnieuw overvloedig in. Wel wat ongemakkelijk om te doen terwijl hij me glimlachend gadeslaat. Leunend tegen de reling drinken we meer koffie en eten wat van mijn sandwiches. Na ongeveer een uur gaan we de steiger af.

De middag is bijna een half uur oud als we langs de rivier op het gras neerploffen. Ik sta vlug weer op om het badlaken uit de tas te pakken. We kunnen er makkelijk samen op liggen, stel ik ietwat teleurgesteld vast. Misschien moet ik de volgende keer een kleinere meenemen. Eentje waar me maar net samen op kunnen liggen. Of net niet.

Ik zucht tevreden. Arturo ook. We schieten in de lach.

‘Heb je het naar je zin?’

‘Heel erg,’ zucht ik opnieuw. ‘Jij ook?’

‘Ik ook,’ antwoordt hij op zachte toon. ‘Vreemd eigenlijk, hè?’

‘Wat is vreemd?’

‘Dit hier. Wij. Wat we aan het doen zijn. Vreemd dat het helemaal niet vreemd aanvoelt. Alsof we nooit anders hebben gedaan. Of kraam ik nu onzin uit?’

‘Dat doe je niet,’ glimlach ik, blij als een kind op kerstochtend.

‘Fijn. Je kunt trouwens gerust wat lezen als je daar zin in hebt.’

‘Dat is niet nodig.’

‘Of lees me voor.’

‘Meen je dat?’

‘Ja. Als jij dat ook leuk vindt.’

Ik pak het boek uit de tas en vraag waar ik zal beginnen.

‘Waar je was gebleven met lezen.’

Ik open The Executioner's Song bij de boekenlegger, schraap mijn keel zachtjes en begin te lezen. De eerste paar alinea’s zijn wat onwennig, maar na een bladzijde of twee heb ik de smaak te pakken, zie ik ook aan Arturo als ik naast me kijk. Hij hangt aan mijn lippen. Of dat komt door het verhaal, door mij, of door beiden, weet ik niet. Door zijn glimlachjes, maar ook de glinsteringen in zijn ogen, krijg ik steeds meer goede hoop dat het door mij komt, want het verhaal geeft weinig reden tot vrolijkheid.

Na zo’n veertig minuten voorlezen, klap ik het boek plots dicht. Niet omdat hij het zat is, of ik, maar omdat me iets dwars zit. Ik wil niet tegen hem liegen. En toch deed ik dat toen we eerder in het zand zaten.

Ik had me voorgenomen om vandaag iedere kans aan te grijpen om hem te laten weten dat ik niet hier ben omdat ik niks anders te doen heb. Maar dat wilde ik later op de dag doen. Misschien tijdens het afscheid. Dan zou ik ook meer tijd hebben om moed te verzamelen. Maar die kans deed zich veel te vroeg voor. Daarom maakte ik me er met een smoes vanaf. Daarbij popel ik om Arturo de foto’s te laten zien die ik afgelopen keer van hem heb gemaakt. Maar dat kan pas als hij beseft waarom ik hier ben. Met hem. Ze zijn namelijk overduidelijk niet gemaakt en afgedrukt door iemand die onverschillig staat tegenover het onderwerp op de foto’s. Daarom moet ik eerst open kaart spelen. En daar ben ik zo denderend goed in. Maar niet heus.

‘Geen zin meer?’ glimlacht hij.

‘Jawel, maar ik moet iets kwijt.’

‘Dat klinkt serieus,’ reageert hij en gaat ook rechtop zitten.

Ik knik. ‘Mag ik eerst vragen of je meende wat je bij onze eerste afspraak zei toen ik bekende dat ik ineens twijfelde of je er wel zou zijn.’

‘Dat heb je verstaan?’ reageert hij verbaasd.

‘Niet alles, maar wel een aantal woorden, denk ik.’

Hij weifelt kort. ‘Dat meende ik uiteraard: je bent het mooiste meisje dat ik ooit heb gezien, Scarlett. Como si no fuera a aparecer en una cita con la chica más hermosa que he visto en mi vida: alsof ik niet zou verschijnen op een afspraak met het mooiste meisje dat ik ooit in mijn leven heb gezien.’

‘Dat was heel lief van je,’ fluister ik en sla even mijn ogen neer. Mijn wangen gloeien weer. En niet door de zon. ‘Eerder vroeg je me waarom het lezen niet lukt.’

Hij knikt.

‘Ik zei door de drukte. Maar dat is niet de reden.’ Ik kijk kort van hem naar het water en woel met beide handen door mijn haar. Het is nu of nooit. Of is wat later ook nog een optie? ‘Iemand zat de hele tijd in mijn hoofd. Daarom lukte het lezen niet.’

‘Iemand?’

‘El chico más hermoso que he visto en mi vida.’

‘De scheelste jongen die je ooit in je leven hebt gezien?’

Ik grijp met beide handen mijn hoofd vast. ‘Zei ik dat?’

Hij lacht hard. Ik geef zijn schouder een zacht duwtje.

‘Jij bent de mooiste jongen die ik ooit heb gezien, Arturo. Maar vooral de leukste. De aardigste. En de liefste. Alleen weet ik niet hoe ik dat in het Spaans moet zeggen. Net als ik niet weet wat er met mij aan de hand is. Ik heb dit nog nooit meegemaakt. Echt nog nooit. We kennen elkaar nauwelijks, maar… Het is wat je zei voordat ik met voorlezen begon: het is vreemd dat het helemaal niet vreemd aanvoelt. Alsof we inderdaad nooit anders hebben gedaan.’ Ik val stil en aarzel enkele tellen. ‘Sinds de zaterdag dat je voorkwam dat ik werd beroofd, zit je de hele tijd in mijn hoofd, Arturo.’

‘En jij in die van mij.’

Hoewel zijn bekentenis beslist niet als een verrassing komt, voelt die wel zo. Mijn zucht van opluchting moet over de rivier heen in Uruguay te horen zijn. Toch schijn ik nog meer zekerheid nodig te hebben. ‘Jij moest de hele tijd aan mij denken?’

‘Elke dag, de hele dag door. Zelfs als ik sliep, Scarlett.’

HOOFDSTUK

6

FEBRUARI 1980

MEISJE UIT CANTERBURY

‘Ik ga even naar buiten,’ roep ik op weg naar de voordeur.

‘Waar ga je heen, Scarlett?’

Ik loop terug door de gang, tover intussen een glimlach op mijn gezicht, en ga in de doorgang naar de woonkamer staan. ‘Ik ga wat foto’s in de buurt maken.’

‘Hoeveel foto’s kan je van de buurt maken?’

‘Heel veel,’ lach ik, hoewel haar vraag niet grappig bedoeld was.

‘We gaan zo weg. Dat was je zeker vergeten?’ gaat mijn moeder met een beginnende irritatie verder.

‘Natuurlijk was ik dat niet vergeten. Ik wist alleen niet dat jullie dadelijk al vertrekken. Zal ik wachten tot jullie weg zijn? Ik heb geen haast.’

Mijn toeschietelijkheid is voor mijn moeder reden genoeg om de irritatie terug te laten keren naar de plek waar die gewoonlijk in startblokken klaarstaat om vliegensvlug in actie te komen. Geen idee waar dat is, maar dat moet ergens vlak onder de huid zijn. Verwondering vult haar gezicht, en nog het meest haar voorhoofd.

Robert kijkt me over de krant aan. Zoals altijd doet hij dat op een wijze alsof hij probeert te bedenken wie ik ben en wat ik in zijn woning doe. Dat laatste vraag ik mezelf overigens ook regelmatig af. Met de beste wil van de wereld snap ik nog steeds niet wat zij in hem ziet. En dan bedoel ik niet alleen zijn kleurloze uiterlijk. Als ik moest kiezen tussen tot mijn dood in bittere eenzaamheid leven of een man als Robert mijn echtgenoot moeten noemen, dan zou ik geen tel bedenktijd nodig hebben.

‘Dat is niet nodig, maar wel voor het donker thuis.’

‘Doe ik.’

Haar voorhoofd fronst zich weer. Misschien wel dieper dan de vorige keer. Robert legt de krant op zijn bovenbenen en trekt een gezicht waardoor ik weet dat hij iets ernstigs gaat zeggen. Zoals negen van de tien keer als hij zijn mond opendoet.

‘We zijn morgenavond pas laat thuis. Maria heeft vanmiddag voor twee dagen gekookt. Probeer niet de woning af te branden tijdens het opwarmen.’

‘Ik doe mijn best,’ lach ik, wel als enige.

‘Dit is niet het moment voor grapjes, jongedame. Over enkele maanden ben je zeventien. Gedraag je ook daarnaar. Gedurende onze afwezigheid heb jij de verantwoordelijkheid over de woning. Ik reken erop dat we daar geen spijt van krijgen.’

‘Maak je geen zorgen, Robert. Ik zal voorzichtig zijn.’

Ze kijken me beiden onderzoekend aan en omdat niemand nog iets lijkt te gaan zeggen, wens ik ze een fijne tijd toe in Magdalena, een plaatsje op zo’n twee uur rijden ten zuidoosten van Buenos Aires. Mijn poging om de woning uit te komen, slaagt ditmaal wel. Ik vlieg zowat over de trappen van vier verdiepingen naar beneden. Buiten aangekomen steek ik op mijn gemak over en wandel op mijn dooie akkertje naar het eind van de straat. Voor het geval ze uit het raam kijken.

Zodra ik weet dat ik uit het zicht ben van het appartement begin ik sneller te lopen. Toch lijkt de wandeling naar Plaza Francia, Spaans voor ‘Plein van Frankrijk’, nog nooit zo lang te hebben geduurd. Het plein is aangelegd ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van Argentinië en ontworpen door de Franse landschapsarchitect Charles Thays. Het door de Franse gemeenschap geschonken monument, met twee vrouwenfiguren die Argentinië en Frankrijk symboliseren, geleid door een engel die de verpersoonlijking is van de Glorie, is ontworpen door Emile Peynot, heb ik ooit gelezen. In 1964 schijnt de Franse president Charles de Gaulle hier een toespraak te hebben gehouden.

Nog voordat ik Avenida Pueyrredón, een lange laan die door de wijken Recoleta en Balvanera gaat, oversteek, zie ik hem aan de rand van Plaza Francia op een bankje zitten. We zwaaien op hetzelfde moment naar elkaar.

Op het plein aangekomen, ren ik het laatste stuk naar het bankje waar hij zit, links van het monument, onder de reusachtige boom met meerdere enorme stammen. Arturo staat lachend op. Enkele meters voor hem stop ik met rennen en vlieg hem om de hals. Als hij de eerste verrassing de baas is, gaan zijn armen om mij heen. Hij zegt niets en houdt me alleen vast. Misschien geniet hij net als ik in stilte van dit bijzondere moment. Ik hoop het.

We gaan glimlachend op het bankje zitten en kijken elkaar aan. Er wordt niet gepraat. Hij ziet in mijn ogen wat ik wil zeggen. Net als ik dat in de zijne zie. In een opwelling smak ik een zoen op zijn wang. Zijn gezicht doet me lachen.

‘Ik heb je gemist, Arturo.’

‘Ik heb jou ook gemist, meisje uit Canterbury.’

Het raakt me hoe hij me noemt, door de wijze waarop hij de woorden uitspreekt en in mijn ogen kijkt. Beiden tonen onomwonden zijn gevoelens voor mij.

‘Een week is lang.’

Ik knik zeker vier keer. ‘Helemaal als je mijn leven leidt.’

‘Of de mijne. De dagen kropen voorbij.’

‘Dat doen we niet meer, Arturo. We gaan niet weer een week wachten totdat we elkaar kunnen zien.’

Hij glimlacht. ‘Afgesproken. Maar hoe wil je dat doen? Binnenkort is de zomervakantie afgelopen en begint je school weer.’

Ik haal mijn schouders op. ‘We vinden wel een manier.’

We steken sigaretten op en kunnen daarbij niet van elkaar wegkijken. Stoppen met glimlachen lukt ook niet.

‘Hoe was je week, Scarlett?’

‘Dat zei ik net: oneindig lang,’ lach ik. ‘En die van jou?’

‘Oneindig lang én oneindig saai zonder jou.’

‘Erg vervelend voor je, maar toch fijn om te horen, Arturo. Weet je trouwens dat ik je achternaam niet eens weet?’

‘Net als ik die van jou niet weet.’

‘Jij eerst.’

‘Carrizo.’

‘Aangenaam, Arturo Carrizo,’ glimlach ik en geef hem een hand. ‘Ik ben Scarlett Grimshaw.’

We lachen en kletsen vervolgens moeiteloos een uur vol, daarna gaan we wandelen door de buurt zonder dat we een bestemming voor ogen hebben. Opnieuw is het telkens hooguit enkele seconden stil tussen ons. Ik heb het zo naar mijn zin. Arturo ook, zie en hoor ik. Alleen kleuren bij hem de wangen niet als overrijpe abrikozen.

Wanneer we bij Biblioteca Nacional Mariano Moreno, met iets van een miljoen boeken de grootste bibliotheek in Argentinië, opgericht in 1810, de weg oversteken en plots moeten rennen voor snel naderende auto’s, pak ik zijn bovenarm vast en ren gillend van plezier met hem de stoep op. In een soort van reflex laat ik hem weer los. Hooguit drie tellen later vouw ik mijn arm om die van hem. Arturo kijkt naar me opzij en glimlacht.

‘Word je thuis verwacht voor het eten?’ wil hij weten als we wat later op een bankje een sigaret roken.

Ik schud mijn hoofd. ‘Jij?’

‘Ik ook niet.’

‘Heb je misschien zin om bij mij eten?’ vraag ik werktuiglijk, alsof niet ik besloot om de woorden uit te spreken, maar iets in mij. Iets waarover ik geen controle heb. En gelukkig maar. ‘Mijn moeder en Robert zijn er niet.’

Arturo staart me aan, maar zegt niets.

‘Hallo, ben je er nog?’

Hij schiet in de lach en geeft me een schouderduwtje. Hij krijgt er direct eentje terug. Wel een heel zachte. ‘Weet je dat zeker, Scarlett? Ik wil niet dat je in de problemen komt.’

‘Dat gebeurt niet. We moeten wel apart naar binnen gaan. Voor het geval buren naar buiten kijken of net weggaan.’

Net als ik eerder deed, knikt hij vaker dan nodig is. ‘Als je zeker weet dat je geen problemen krijgt, dan kom ik graag bij je eten.’

Ik pak gelijk zijn hand vast en trek hem van het bankje. Zonder dat ik hem loslaat begin ik te lopen. Ik hoor hem lachen. Na een paar meter stop ik alweer, om de kortst mogelijk route naar huis te bepalen. Als ik weet waar we zijn en hoe we moeten lopen, trek ik hem opnieuw met me mee. Hij lacht nog steeds. En erg aanstekelijk ook. Daarom doe ik met hem mee.

‘Het balkonnetje op de derde verdieping tussen de twee ramen met de hoge planten is van mijn slaapkamer,’ zeg ik, terwijl we om de hoek door de straat gluren. Ik wijs omhoog naar het gebouw schuin aan de overkant. ‘Als ze weg zijn dan zwaai ik vanaf daar en dan kan je gelijk komen.’

‘Derde verdieping?’

‘Vierde.’

‘Je zei dat je slaapkamer op de derde verdieping zit.’

‘Het appartement heeft twee verdiepingen.’

Hij glimlacht, maar zijn ogen maken geen geheim van zijn gedachten. ‘Bij welke deur op de vierde moet ik zijn?’

‘Er is maar één deur.’

Hijgend als een oud pakpaard kom ik op de vierde verdieping aan. Niet door de beklimming, maar door de zenuwen. Wat als ze op het laatste moment besloten hebben om niet weg te gaan? Dan komt er wel heel abrupt een eind aan mijn afspraak met Arturo. Ik draai de deur van het slot en roep meteen dat ik thuis ben. Het blijft stil. Voor de zekerheid controleer ik alle kamers op deze verdieping. Daarna kijk ik op de andere verdieping. Mijn gejuich galmt van muur naar muur.

Ik doe de openslaande deuren van mijn balkon open, overtuig me ervan dat Arturo, die nog steeds op de hoek van de straat staat, me ziet, en zwaai dan met beide handen naar hem. Hij begint direct te lopen. Ik haast me naar de voordeur. Hoewel ik hem sta op te wachten, schrik ik me rot als hij ineens langs de lift naar me toe komt gelopen. Hoe snel is hij de trappen opgerend? We lopen de hal in. Terwijl ik de deur sluit, zie ik zijn blik alle kanten op schieten.

‘Rondleiding?’

Hij knikt. Ik neem hem eerst mee naar de woonkamer. Daarna gaan we naar de werkkamer van Robert, de keuken en de eetkamer, en een paar kamers waarvan ik nog steeds niet weet waartoe ze dienen. Een verdieping lager zijn de slaapkamers en badkamers aan de beurt. Voordat we weer naar boven gaan, kijkt hij lang rond in mijn kamer. Ik zie hem meer dan eens glimlachen. Tot slot laat ik het dakterras zien dat praktisch het hele oppervlak van het appartement beslaat. Ik ben blij dat we de rondleiding erop hebben zitten. Vooral door zijn blik.

‘Bier?’

‘Merken ze dat niet?’

‘Ik zet gewoon nieuwe in de koelkast. Dan merken ze het niet.’

Ik maak een flesje voor hem open en schenk voor mezelf een glas witte wijn in. ‘Zullen we op het dakterras gaan zitten? We kunnen binnen niet roken. Daarna zal ik het eten opwarmen.’

‘Je hebt het eten al gemaakt?’

‘Maria, het dienstmeisje.’

We gaan naar het dakterras en nemen tegenover elkaar plaats aan de lange tafel. Nadat we hebben getoost, geef ik hem een sigaret en steek die en de mijne aan.

‘Fijn om te zien hoe je woont, Scarlett.’

‘Is het een beetje hoe je dacht?’

Hij aarzelt kort. ‘Jullie zijn nog rijker dan ik dacht.’

Zijn opmerking komt niet als een verrassing. ‘Het is niet jullie. Robert is rijk. Mijn vader heeft me behalve de fotospullen ook wat geld nagelaten. Maar rijk ben ik zeker niet.’

‘Voor mij wel.’

‘Dat begrijp ik,’ fluister ik terug en pak over de tafel heen zijn hand vast. ‘Laat je me de volgende keer zien waar jij woont?’

Omdat hij niet reageert, stel ik de vraag bijna opnieuw. Hij is me echter net voor. ‘Beter van niet, Scarlett.’

Die reactie zag ik niet aankomen. ‘Hoezo niet?’

‘De kamer waarin ik leef is kleiner dan jullie washok en er past net een bed in. Er valt dus niks te zien. Bovendien is het geen fijne buurt. Het is niks persoonlijks, maar ik voel me daar…’

‘Ik begrijp het,’ onderbreek ik hem op zachte toon. ‘Je hoeft het niet uit te leggen, Arturo.’

‘Dank je,’ glimlacht hij terug en is dan enkele seconden stil. ‘Ik had nooit verwacht dat een meisje uit een goede familie mij zou zien staan, laat staan iets voor mij zou voelen.’

‘Er is helemaal niks goeds aan mijn familie. En ‘iets’ voor jou voelen?’ Ik voel erg veel voor je, Arturo. Is dat wat je dacht toen je de eerste keer met me meeliep naar de bushalte? Je kwam ineens wat verdrietig over.’

‘Ja,’ antwoordt hij bijna onverstaanbaar.

‘Totdat ik vroeg of je vaak in het park vist.’

Hij glimlacht.

‘Ik was op slag verliefd op je, Arturo.’

‘En ik op jou, meisje uit Canterbury. Misschien zelfs al toen ik je bij toeval op het grasveld zag. Ik dacht altijd dat liefde op het eerste gezicht onzin was, iets wat alleen in films voorkomt. Sindsdien ben je niet meer uit mijn gedachten geweest en draaien de dagen alleen nog om onze volgende ontmoeting. Het klinkt misschien zoetsappig, maar ik kan me nu al niet meer voorstellen hoe mijn leven was zonder jou erin. Tegelijkertijd besef ik ook, helemaal nu ik heb gezien hoe je woont, dat ik je nooit het leven kan geven dat je leidt. Echt nooit.’

Mijn ogen vullen zich in een ommezien met tranen.

‘Wat is er?’ reageert hij geschrokken.

‘Je denkt nu al na over ons leven samen. Dat vind ik lief. Ik ben nog nooit verliefd geweest en weet dus niet hoe dat gewoonlijk gaat, maar ik denk ook veel na over ons leven samen. Heel erg veel. De toekomst. Te gek voor woorden, ik weet het, maar ik kan er niks aan doen.’

‘Je bent nog nooit verliefd geweest?’

Ik schud mijn hoofd. ‘Omdat ik jou niet eerder heb ontmoet, Arturo. Ik bewaarde mijn liefde voor jou, besef ik nu.’

Nu lijkt hij ook ineens wat geëmotioneerd. Hij neemt een slok van het bier en staart voor zich uit. Net als ik wil vragen wat er is, begint hij te praten. ‘Jij bent vanaf het begin open tegen mij geweest, Scarlett. Ik weet alles over je vader, zijn overlijden, het huwelijk van je ouders, en die van je moeder met Robert. Over jou.’

‘Ik wil dat je alles over mij en mijn leven weet.’

‘Dat is bij mij niet anders. Tegelijkertijd wil ik dat niet.’

‘Hoe bedoel je?’

‘Net als ik niet wil dat je ziet hoe ik woon, wil ik niet dat je alles van mij weet. Omdat ik me schaam voor dingen die ik heb gedaan. Daarom heb ik niet alles verteld. Of sommige dingen verdraaid.’

Ik staar hem aan. ‘Je hebt al een vriendin?’

‘Nee, dat is het niet,’ reageert hij vlug.

‘Echt niet? Vertel het dan alsjeblieft nu, Arturo.’

‘Ik heb echt niemand anders.’

‘Wat is het dan wel?’

Hij treuzelt een paar tellen en kijkt weer van me weg. ‘In Parque de los Niños zag ik ruim van te voren dat het groepje je wilde beroven omdat ik dat vroeger samen met hen deed.’

Van schrik neem ik halsoverkop een slok wijn. ‘Je beroofde vroeger ook mensen?’

Hij knikt. ‘Het is een slap excuus, maar nooit om mooie, luxe spullen te kunnen kopen. Alleen om te overleven. Om te kunnen eten.’

‘Ik dacht al dat jullie elkaar kennen. Is een van die meiden misschien je vriendin geweest?’

‘Catalina. Die met de lange, gevlochten staart.’

‘Daarom keek ze me aan alsof ze me iets ergs wilde aandoen.’

Hij zegt niets en staart langs me.

‘Heb je weleens iemand iets aangedaan tijdens het beroven? Bijvoorbeeld neersteken zodat je de tas alleen nog maar hoefde op te pakken, zoals je dat die dag tegen mij zei?’

‘Nooit.’

Ik zie dat hij de waarheid spreekt. ‘Waarom ben je gestopt? Je bent toch wel gestopt?’

‘Ik ben gestopt. Door de gevangenis.’

‘Je hebt in de gevangenis gezeten?’ fluister ik ontzet.

‘Iets meer dan twee jaar. Op mijn zestiende ben ik erin gegaan. Ik was ongeveer een maand vrij toen ik jou ontmoette.’

Ik ben even stil. ‘Is er meer wat je niet hebt verteld?’

Hij knikt. Ik schrik me rot.

‘Ik woon niet bij mijn oma, zoals ik zei. Ze wil me niet meer bij haar in huis hebben sinds ik uit de gevangenis ben.’

‘Waar woon je dan?’

‘Bij iemand die ik uit de gevangenis ken. De zogenaamde kennis van wie ik Engels heb geleerd. We hebben bijna twee jaar in dezelfde cel gezeten. Een Amerikaan uit Texas.’

‘En wat je over je ouders hebt verteld?’

‘Die wonen niet in Mar del Plata. Mijn vader is al jaren dood. En mijn moeder zit in de gevangenis. Voor moord.’

Ik schiet rechtop. ‘Moord?’

‘Ze heeft mijn vader vermoord.’

‘Mijn god…’ kreun ik. ‘Wat erg…’

‘Het was zijn verdiende loon. Mijn vader had de vervelende gewoonte om haar en mij dagelijks door het huis te slaan. En te schoppen. Op een dag knapte er iets bij haar. Ze pakte het eerste mes dat ze zag en begon op hem in te steken. En dat deed ze zo’n dertig keer.’

Ik grijp mijn mond vast. ‘Wat vreselijk, Arturo.’

Even is het stil en zijn alleen overvliegende vogels te horen en een bestelbus die met veel kabaal door de straat rijdt.

‘Bezoek je haar vaak?’

‘Nooit. Ik heb geen contact met haar omdat ze niks met mij te maken wil hebben. Door mijn uiterlijk doe ik haar aan mijn vader denken. Ik heb jarenlang geprobeerd om haar te bezoeken in de gevangenis, maar ze weigert me te ontvangen.’

Opnieuw weet ik even niet wat te zeggen.

‘Verandert dit iets tussen ons, Scarlett?’

HOOFDSTUK

7

FEBRUARI 1980

OP EEN DAG ALS VANDAAG

Met een tevreden zucht rek ik me lang uit en leg mijn hoofd terug waar die lag. De plek ligt heerlijk. Mijn ogen gaan een beetje open en vallen vanzelf weer dicht. Een paar tellen lig ik roerloos, totdat het plotseling bij me doordringt wat ik zonet zag. Ik schiet met een ruk rechtovereind. Door mijn onbesuisde beweging wordt Arturo wakker. Ik kijk hem geschrokken aan en vervolgens ronduit onnozel om me heen.

‘Wat… wat is er gebeurd?’

‘Het lijkt erop dat we in slaap zijn gevallen,’ glimlacht hij.

Ik trek een gezicht. ‘Lagen we dan vanavond zó op de bank?’

Hij knikt en moet zich inspannen om niet te gaan lachen. ‘Ben je dat vergeten?’

‘Nee, ik denk het niet,’ zeg ik schouderophalend, met een slaperige stem, wrijf met beide handen over mijn gezicht en laat mijn blik door de woonkamer gaan. Als ik langs een kier in het gordijn zonlicht zie, veer ik van de bank. ‘Mijn god, hoe laat is het?’ Zonder op een antwoord te wachten, haast ik me naar de raamzijde van de kamer en gluur langs het gordijn naar buiten. De ontdekking dat de zon net over de daken aan de overkant gluurt, doet me zuchten van opluchting. Wanneer ik me omdraai zie ik dat Arturo naast de bank staat. ‘De zon is net op.’

‘Zal ik gaan?’

Ik schud mijn hoofd vaker dan nodig is en loop terug naar de bank. ‘Ze komen pas vanavond laat terug. Wil je koffie of misschien eerst…’ Ik val stil en krab me in het haar.

‘Of misschien eerst wat?’

‘Misschien eerst nog even op de bank liggen,’ reageer ik zachtjes.

Arturo gaat weer liggen zoals hij lag. Ik ga wat onhandig naast hem op een zij liggen. Hij moet er door glimlachen. Met een vliegensvlugge beweging weet hij maar net te voorkomen dat ik van de bank rol. Ik grijp hem vast alsof ik bijna in een afgrond donder. We schateren.

‘Kom dichterbij liggen,’ stelt hij voor. ‘Zoals je zonet lag.’

Ik schuif naar hem toe. Dan nog iets dichterbij. Hij legt een arm onder mijn hoofd langs, zoals we eerder lagen. Onze neuzen raken elkaar net niet.

‘Heb je lekker geslapen, meisje uit Canterbury?’

‘Heel lekker,’ fluister ik terug. ‘Jij?’

‘Ik ook. Door jou. Het was fijn om je tegen me aan te voelen, je te horen ademen, te zien slapen.’

‘Ik was dus de eerste die vertrok?’

‘Je sliep ineens.’

‘Had me dan wakker gemaakt.’

‘Het was al erg laat.’

In een opwelling zoen ik het puntje van zijn neus. Daarna zoent hij die van mij. We kijken diep in elkaars ogen.

‘Waarom heb je me nog nooit gezoend, Arturo?’ fluister ik.

‘Dat deed ik net.’

‘Ik bedoel echt gezoend.’

Hij glimlacht en is nog even stil. ‘Ik wil niet de verkeerde indruk wekken. Ik meen het serieus met je, Scarlett.’

‘Dat zag ik al tijdens ons eerste afspraakje toen ik in je ogen keek.’

‘Op een dag gebeurt het vanzelf.’

‘Misschien op een dag als vandaag?’

‘Zou je dat willen?’

Ik knik, zover dat lukt met mijn hoofd op zijn schouder.

Hij glimlacht. Ik ook. Even gebeurt er niks, dan raken zijn lippen het puntje van mijn neus weer. Nu alleen nog zachter dan de keer ervoor. We snuiven beiden vermaakt en vallen vervolgens gelijktijdig stil. Onze blikken laten elkaar niet los. Zijn gezicht komt iets dichterbij totdat zijn lippen de mijne heel zachtjes beroeren. Dan zoent hij me zoals ik nog nooit ben gezoend.

Het is alsof ik van het ene op het andere moment midden in een droom ben terechtgekomen. Alleen is de echte zoen nog fijner, nog mooier, en nog vele malen liefdevoller dan ik ontelbare keren heb gedroomd. Terwijl ik me er meer en meer aan overgeef, neemt niet alleen opwinding steeds meer bezit van me, maar ook de ontroering. En daar had ik geen rekening mee gehouden. Tranen glippen uit mijn ogen. Hij voelt ze en stopt met zoenen. Vlug leg ik een hand op zijn achterhoofd en druk mijn lippen terug op zijn mond voor een zoen waar geen eind aan lijkt te komen.

‘Dat was fijn,’ fluister ik nadien, onrustig ademend, en schuif meer tegen hem aan. Ik weifel kort en leg dan mijn bovenste been opgetrokken op zijn onderlijf. Dat daarbij de jurk ver over mijn dij omhoog schuift, maakt me niets uit.

‘Nog fijner dan ik had verwacht,’ reageert Arturo.

‘Meen je dat?’

‘Ja. Waarom klink je zo verbaasd?’

‘Ik heb nog nooit zo gezoend.’

‘Nu is het mijn beurt om te vragen of je dat meent?’

‘Ja. En waarom klink jij zo verbaasd?’ glimlach ik terug.

‘Hoe kan het dat je nog nooit zo hebt gezoend? Het kan niet anders dan dat alle jongens in Canterbury oog voor jou hadden.’

‘Geen idee of dat zo is. Ik had in elk geval geen oog voor hen.’

‘En toch zoen je heerlijk,’ glimlacht Arturo.

‘Misschien ben ik een natuurtalent.’

We schieten beiden in de lach. Dan zoenen we weer. Misschien nog wel langer dan de vorige keer. In ieder geval zit er nog meer verlangen en hartstocht in de zoen opgesloten, merkt ook hij, hoor ik aan zijn zachte, vermaakte gesnuif, maar bespeur ik ook aan de gepassioneerde wijze waarop zijn hand door mijn haar gaat.

‘Koffie?’ vraag ik, weer onrustig ademend en nu zelfs wat hees.

Nadat ik koffie heb gezet en twee bekers heb ingeschonken, haal ik de camera uit mijn slaapkamer en gaan we naar het dakterras. Ik ga tegenover hem aan tafel zitten. Arturo glimlacht naar me terwijl ik door de zoeker van de Leica naar hem kijk. Ik glimlach terug en maak aansluitend een foto. Nadat ik nog twee foto’s van hem heb gemaakt, leg ik de camera op tafel neer. Hij pakt hem meteen op en kijkt op zijn beurt door de zoeker naar mij. Voordat ik er erg in heb, heeft hij een foto van mij gemaakt.

Ik neem voorzichtig een slokje van de dampende beker. Ondertussen kom ik op een idee. En die breng ik meteen tot uitvoering. Ik zet de camera op zelfontspanner en plaats die boven op de beker. Terwijl ik door de zoeker kijk schuif ik de beker iets naar me toe. Dan sta ik op, druk op de ontspanknop, en loop snel om de tafel heen om me vervolgens lachend op Arturo’s schoot te wurmen. Ik sla een arm om zijn schouders en zeg totaal overbodig dat hij naar de lens moet lachen. De sluiter gaat open en dicht. Ik reik over de tafel heen, draai het rolletje door en druk weer op de ontspanknop. Nu zoen ik zijn wang. Niet zo eenvoudig als je eigenlijk moet schateren van plezier. Ik druk nog eenmaal op de ontspanknop. Aansluitend neem ik vlug zijn gezicht tussen mijn handen en zoen hem op de wijze zoals ik dat eerder op de bank deed.

‘Voor later, als we oud en grijs zijn en willen zien hoe we eruit zagen op de dag dat we voor het eerst met elkaar zoenden,’ leg ik uit en wil opstaan. Hij laat me echter niet gaan. Zijn armen gaan meer om me heen en hij zoent mijn wang, dan mijn neus, en ten slotte mijn mond.

‘Ik hou van je, meisje uit Canterbury.’

‘En ik van jou, jongen uit Buenos Aires,’ fluister ik terug en omhels hem stevig. ‘Echt heel erg veel, Arturo.’

‘En ik echt heel erg veel van jou, Scarlett.’

Ik besluit om ontbijt voor ons te maken en hij om me daarbij gezelschap te houden. Terwijl ik eieren voor ons bak voel ik hem vanaf de keukentafel onafgebroken naar mij kijken. Ik doe net alsof ik het niet opmerk, totdat ik dat gewoonweg niet meer volhoud en van het fornuis weg stap om hem even te zoenen.

‘Blijf je vanavond ook eten?’ wil ik weten, terug bij het fornuis.

‘Hoe laat komen ze dan thuis?’

‘Laat.’

‘Dan blijf ik graag eten. ‘Wat doen ze eigenlijk in Magdalena?’

‘Ze moesten er nodig even tussenuit,’ reageer ik schouderophalend.

‘Had je geen zin om mee te gaan?’

Mijn gelach vult de keuken, dan trek ik een gezicht naar hem. ‘Magdalena of samen met jou zijn? Erg lastige keuze. Maar ook zonder jou had ik vriendelijk bedankt, als ze me hadden meegevraagd.’

‘Ze hebben je niet meegevraagd?’

Ik schud mijn hoofd. ‘Ik ben het derde wiel aan de wagen.’

‘Wat betekent dat?’

‘Dat ik totaal overbodig ben. Ongewenst.’

‘Waarom denk je dat, Scarlett?’

‘Dat denk ik niet, maar weet ik. In Engeland heb ik ze regelmatig horen praten, terwijl ze dachten dat ik op bed lag of niet thuis was. Robert ziet me al vanaf de eerste dag als een blok aan het been. Hij had dan ook het liefst gehad dat ik daar zou blijven.’

‘Ongelooflijk, wat een cabrón. Gelukkig heeft je moeder daar een stokje voor gestoken.’

‘Niet echt.’

‘Hoe bedoel je?’

‘Ik weet dat ze haar zus heeft gevraagd om me in huis te nemen. Maar die wilde dat niet. Omdat er niemand anders was waar ze me kon dumpen, zat er niks anders op dan me meenemen naar Argentinië. Als ze die kans wel had gehad, had mijn moeder geen bedenktijd nodig gehad om me daar met een koffer voor de deur af te zetten. Mijn moeder is me ook liever kwijt dan rijk. Dat is eigenlijk altijd zo geweest.’

HOOFDSTUK

8

MAART 1980

KNIEKOUSEN EN INSTAPPERS

De middag is een minuut jong als de eerste schooldag erop zit. Drieënhalf uur die een eeuwigheid leken te duren. Drieënhalf uur waardoor ik nu al als een berg op zie tegen de dagen dat ik pas om half vijf vrij ben. Gelukkig zijn het er maar twee. Maar toch. Ik heb geen idee hoe ik een heel schooljaar lang iedere week die twee dagen moet doorkomen.

Meer dan ooit kan ik niet wachten totdat ik achttien ben en vaarwel kan zeggen tegen de leerkrachten, de leerlingen, de vakken die me geen zier interesseren, en het gebouw van de in 1920 opgerichte internationale school in de wijk Olivos, zo’n twaalf kilometer ten noordwesten van Recoleta. Alleen al de doodsaaie busritten van zeker drie kwartier zal ik als kiespijn missen.

Ik haast me het gebouw uit alsof ik door iets of iemand op de hielen wordt gezeten. Veel leerlingen worden door een ouder opgehaald. Mijn moeder en Robert hebben de school alleen gezien toen ze me er inschreven. Het lesgeld is absurd hoog, hoor ik zeker elke week wel een keer, te pas en te onpas. Alsof dat mijn schuld is. Alsof het mijn keuze was om hier naar school te gaan. Alsof het mijn besluit was om naar Argentinië te emigreren.

Nadat ik de straat ben overgestoken, om weg te komen van een groep hyperactieve leerlingen die ook naar de bushaltes lopen, wandel ik op mijn gemak richting het kruispunt. Ondertussen weersta ik de aandrang om een sigaret op te steken. Ik heb geen zin om morgenochtend de schooldag te beginnen met een slaapverwekkende preek van een leraar, of vanavond nog thuis de wind van voren te krijgen omdat ik weer rokend in de nabijheid van school ben gezien.

Ik blijf eensklaps stilstaan. Mijn verstand speelt weer eens spelletjes met me. Brommend loop ik verder. Enkele meters verderop kom ik opnieuw tot stilstand. Nu blijf ik hem echter langs voetgangers zien, vlak voor het kruispunt, leunend tegen een lantaarnpaal. Mijn mond vormt, net als bij hem, een brede glimlach. Tegelijkertijd golft een warme gloed door mijn lijf. Het is meer stuiteren. Vooral in mijn buik.

Ik blik over een schouder naar de ingang van de school en hoewel er geen leerkrachten te zien zijn, loop ik rustig verder. Gewoon voor de zekerheid. Hoewel ik eigenlijk zou willen rennen. Zo hard als ik kan. Eindeloos gezeur aanhoren over mijn roken, vooral van Robert, alsof dat het ergste is dat een zestien-, bijna zeventienjarige kan uitspoken, is al niet te doen, maar die gesprekken zullen een makkie zijn vergeleken bij de donderpreken die zullen volgen als school naar huis belt met de mededeling dat ze me met een lokale, langharige jongen hebben gezien.

Arturo slentert weg van de lantaarnpaal. En dat doet hij in tegenovergestelde richting van waar de meeste bushaltes zich bevinden op Avenida Maipú, een bijna vijf kilometer lange laan met veel verkeer op acht rijbanen. Wanneer ik bij het kruispunt ben aangekomen, doe ik hetzelfde. Hij loopt zo’n twintig meter voor me uit. Op een enkele keer na blikt hij niet over een schouder naar mij om. De lach op zijn gezicht, voordat hij weer voor zich kijkt, ontgaat me niet. En ik weet precies waarom hij lacht.

Ik versnel geleidelijk mijn looptempo. Als ik hem bijna heb bijgehaald, blik ik quasi-onverschillig over een schouder om te zien of misschien iemand ongewone interesse in ons heeft. Wanneer dat niet het geval blijkt te zijn, ga ik zonder iets te zeggen naast hem lopen en glij met een hand in de zijne. We glimlachen beiden.

‘Jij bent wel de laatste die ik hier had verwacht, Arturo.’

‘En ik ben zo blij dat ik ben gekomen,’ lacht hij, waarbij het me niet ontgaat dat hij weer naar mijn kleding kijkt. ‘Voor geen goud in de wereld had ik de kniekousen en instappers willen missen.’

Ik houd kort een hand voor mijn ogen en geef hem dan een schouderduwtje.

‘Het schooluniform staat je goed, Scarlett.’

Net als eerder blijf ik plotsklaps stilstaan. Omdat Arturo dat niet meteen doet trekt hij me een stukje met zich mee. Ik snuif alsof ik met mijn neus een ballon wil opblazen. ‘Het schooluniform staat je goed… grappig ben jij.’

Zijn blik gaat van het donkergroene poloshirt omlaag naar het rokje dat tot iets boven mijn blote knieën reikt en naar de eveneens donkergroene kniekousen en de zwarte instappers. ‘Excuses. Je hebt helemaal gelijk. Goed is niet het juiste woord: het staat je sexy.’

‘Wat, sexy?’ roep ik, waardoor een paar voorbijgangers me aankijken.

Hij knikt, zonder te lachen.

‘Je bent serieus?’

Arturo knikt opnieuw. ‘Het staat je zelfs heel erg sexy.’

‘O,’ breng ik zowat onverstaanbaar uit. ‘Dank je.’

‘De stof van het rokje is mooi. Het motief bedoel ik.’

‘Schotse ruit.’

‘Schotse ruit inderdaad,’ knikt hij en glimlacht.

We lopen verder. Ik vouw een arm om die van hem.

‘Leuke verrassing dat je me van school komt ophalen. Lief.’

‘Ik miste je heel erg.’

‘Ik jou ook.’ Zonder met lopen te stoppen, zoen ik zijn wang. Ik krijg er gelijk eentje terug. Wanneer we langs een openstaand portiek van appartementen zijn gelopen, sleur ik hem in een opwelling terug het portiek in. Zonder een woord te verkwisten, sla ik mijn armen om zijn nek en zoen hem. Nadat zijn armen om mijn middel zijn gegaan, omhels ik hem nog steviger.

‘Je hebt me heel erg gemist,’ fluistert hij nadien terwijl onze lippen elkaar net niet raken.

Ik knik en zoen hem weer. En dat doe ik minutenlang. Als ik niet ver van ons vandaan gegrinnik hoor, trek ik vlug mijn lippen terug. Een vrouw op leeftijd met een klein wit hondje glimlacht naar me. Ze knipoogt ook. Ik glimlach terug en laat Arturo los. Terwijl ze de lift instapt, pak ik zijn hand vast en lopen we verder.

‘Moet je gelijk naar huis?’

‘Ze weten niet dat ik om twaalf uur vrij ben. Tegen het avondeten thuis is dus prima. Wil je iets gaan doen?’

‘Als we de volgende straat rechts gaan, dan is het iets meer dan een half uur lopen naar de rivier. We kunnen een rustig plekje zoeken. Het zal er nu sowieso niet druk zijn.’

Omdat we flink doorlopen, staan we binnen een half uur op de oever van de Rio de la Plata. Het is er nog rustiger dan ik door Arturo had verwacht. We lopen langs de rivier noordwaarts en vinden al gauw in Parque Natural La Lucila, zo’n vijfhonderd meter ten noorden van Puerto De Olivos, waar we tijdens onze allereerste afspraak een flinke poos op de lange pier hebben gezeten, achter hoge begroeiingen een perfecte plek direct aan het water.

Ik stap uit de instappers en ga op het gras zitten. Me ontdoen van de kniekousen voelt als een regelrechte bevrijding. Terwijl Arturo sigaretten opsteekt, masseer ik mijn voeten alsof ze het grootste onrecht is aangedaan. En dat is eigenlijk ook het geval, want wie in hemelsnaam verzint het om vlak na de zomer, bij temperaturen tussen de tweeëntwintig en vijfentwintig graden, leerlingen te verplichten kniekousen en instappers te dragen?

‘Ik moet de hele tijd terugdenken aan ons weekend samen,’ zegt Arturo op een toon alsof hij een bekentenis aflegt, terwijl hij dichter naast me gaat zitten en mijn hand vastpakt.

‘Ik ook,’ glunder ik. ‘Het mooiste weekend van mijn leven.’

Hij knikt en glimlacht. ‘Ook door hoe je reageerde toen ik vertelde over mijn leven, de berovingen en de gevangenis. En over mijn ouders.’

‘Hoe had je dan verwacht dat ik zou reageren?’

Hij beweegt zijn schouders ietsjes op en neer. ‘Ik weet eerlijk gezegd niet wat ik had verwacht. Wat ik wel weet is dat ik blij ben door de wijze waarop je hebt gereageerd. Ik was zo bang dat ik je daardoor zou kwijtraken.’

‘Ik hou van je, Arturo,’ zeg ik op gedempte toon. ‘Heel erg veel. Los daarvan kan en wil ik niet vanuit mijn luxe leventje oordelen over iemand die moest kiezen tussen stelen en eten hebben, of niet stelen en geen eten hebben. Bovendien kan ik me geen voorstelling maken van hoe het voor jou was om op te groeien met een vader als die van jou. Mijn moeder heeft me nog nooit aangeraakt, echt nog nooit, zowel niet in negatieve als positieve zin, maar het lijkt me vreselijk om doodsbang te moeten zijn voor een van je ouders. Het klinkt misschien eigenaardig, maar ik heb er alle begrip voor dat je moeder hem heeft vermoord. Wat ik niet begrijp, met de beste wil van de wereld niet, is dat ze geen contact met jou wil omdat je op jouw vader lijkt. Eerlijk is eerlijk; je kan er soms best wat gevaarlijk uitzien, maar één blik in je ogen toont de ware mens in je. En dat is niets minder dan een goed en liefdevol mens. Ook daardoor was ik opslag verliefd op je.’

‘Ook daardoor? Wat nog meer dan?’

‘Je gevaarlijke uiterlijk,’ knipoog ik.

Hij lacht, maar ik zie ook emoties in zijn ogen. De palm van mijn hand wordt gezoend. ‘Dank je voor de lieve woorden, meisje uit Canterbury.’ Hij schiet in de lach en gaat met vingers door zijn lange haar.

Ik kijk hem vragend aan.

‘Weet je zeker dat je zestien bent?’

‘Bijna zeventien,’ lach ik. ‘Sorry dat ik soms als een oud wijf klink.’

Hij lacht hard. ‘Dat geeft niet. Het past bij je.’

‘Dank je. Denk ik. Puur uit interesse: je valt op oude wijven?’

‘Zeker niet. Ik val wel heel erg op een meisje van bijna zeventien, met koperrood haar, een bleke huid, sproeten, prachtige bruine ogen, dat zo nu en dan praat als een oude, wijze vrouw. Een meisje, zo lief dat daar geen woorden voor bestaan. Ik ken ze in ieder geval niet. En ik lijk met de week meer om haar te geven.’

‘Lijkt? Elke week? Dat wordt niet elke dag meer?’ reageer ik op ernstige toon, gooi dan mijn sigaret achter me in het gras en duw hem lachend met de rug plat op het gras. Voordat hij iets kan zeggen, ga ik op hem liggen en zoen hem.

Zijn handen dwalen over mijn schouders en rug. Telkens als ze beneden aankomen, gaan ze weer omhoog. Zonder met zoenen te stoppen vind ik op de tast zijn handen op mijn onderrug en duw ze omlaag naar mijn kont. Zijn bewegingen bevriezen kort, dan beginnen zijn handen door de stof van het rokje heen mijn billen te strelen. Eerst wat terughoudend, maar geleidelijk, misschien ook door mijn ademhaling die alsmaar onrustiger wordt, worden zijn aanrakingen steeds onbevangener. Zo nu en dan knijpt hij er zelfs kort in. Een allesbehalve vervelend gevoel, merkt hij overduidelijk aan mijn reacties.

Een kwartier later, het kan ook een half uur of drie kwartier zijn, want ik heb geen idee hoelang we hebben liggen zoenen, steek ik een sigaret tussen mijn lippen die tintelen alsof ik veel te pittig heb gegeten. Arturo merkt het op en schiet in de lach. Ik trek een gezicht en geef hem dan alsnog lachend een plagerig duwtje.

‘Na het weekend heb ik zeker drie dagen last gehad van mijn lippen en tong.’

‘Vind je het gek als je de hele tijd wil kussen,’ lacht hij nog harder.

‘Alsof jij dat zo vervelend vindt. Zoen ik echt wel lekker, Arturo?’

Hij knikt. ‘Daarom kan ik er ook geen genoeg van krijgen.’

Met een hand gaat hij langs mijn haar en streelt de zijkant van mijn gezicht. En dat doet hij met zo veel liefde. Niet alleen in zijn vingers, maar ook in zijn ogen. Wanneer hij zijn hand wil weghalen, pak ik die vast en leg die terug tegen de zijkant van mijn gezicht, om die daar gevangen te houden. Ondertussen laat ik Arturo met mijn ogen weten wat hij voor mij betekent.

‘Het komt door thuis. Ik wilde het niet, maar moest wel vroeg volwassen worden. Mijn moeder is nooit een moeder geweest en mijn vader probeerde wel een vader te zijn, maar hij kon nooit iets goed doen in haar ogen. Behalve dat ik al vrij vroeg voor mezelf moest zorgen, moest ik ook vroeg voor mezelf en voor mijn vader opkomen. Of ze het bewust of onbewust doet, weet ik nog steeds niet, en dat doet er ook niet toe, maar mijn moeder probeert dwangmatig iedereen te controleren en naar haar hand te zetten. Als je niet oplet, beheerst ze je op een dag volledig en doe je alles wat zij wil, zonder dat een seconde te beseffen. Net als Robert. Die denkt nog steeds dat hij degene is die thuis de broek aanheeft, terwijl ze nooit doen wat hij wil, maar altijd wat zij wil. Mijn moeder weet het altijd zo te draaien waardoor het lijkt dat hij de beslissingen neemt. Onbegrijpelijk dat hij dat zelf niet in de gaten heeft.’

Arturo glimlacht. Tenminste, dat probeert hij. Mijn hand wordt weer gestreeld en vervolgens gezoend. ‘Sorry dat ik dat zei over je leeftijd. Ik wist niet dat…’

‘Ik ben juist blij dat    je dat zei. Nu weet je waarom ik zo nu en dan als dertig klink.’

‘Eerder vijftig,’ knipoogt hij.

Ik slaak een hoog, bijna fluitend geluid van verontwaardiging, en geef hem een duw. Ik krijg een lekkere zoen terug.

‘Nieuw boek?’ knikt hij naar mijn openstaande rugzak.

‘Klopt. Triple van Ken Follett.’

‘Wat is het voor soort boek?’

‘Een spionagethriller over een agent van de Israëlische geheime dienst die de opdracht krijgt om een scheepslading uranium te stelen. Ik dacht dat het pure fictie is, maar de Londense krant Daily Telegraph schreef in 1977 dat Israël wordt verdacht van betrokkenheid bij de verdwijning op zee van een aanzienlijke uraniumzending in 1968.’

‘Klinkt spannend. Ik had niet verwacht dat jij zoiets zou lezen.’

Ik haal mijn schouders iets op. ‘Ik lees graag verschillende genres.’

‘Hoe is het boek tot zover?’

‘Ik ben nog niet begonnen.’

‘Lees anders een stuk voor,’ stelt Arturo voor.

‘Of lees jij een stukje voor aan mij?’

‘Laten we dat maar niet doen.’

‘Engels lezen is lastig?’

‘Niet veel lastiger dan in het Spaans.’ Hij weifelt even en kijkt me dan weer aan. ‘Ik kan niet goed lezen, Scarlett. Hetzelfde geldt voor schrijven. Mijn vader was analfabeet en wilde niet dat ik meer kon dan hem. Daarom hield hij me vaak van school thuis. Vooral in de beginjaren. Bijkomend voordeel voor hem was dat hij dan iemand in de buurt had om een paar oplawaaien te verkopen als hij daar behoefte aan had. En die behoefte had hij iedere dag wel een paar keer.’

Ik buig me naar hem toe en kus zijn lippen. Als ik weer recht zit, glimlacht hij lief naar me. Zijn hand beweegt voorzichtig naar mijn gezicht, eerst om een traan onder mijn linkeroog weg te pinken, daarna bij de rechter. Daar schijnen er twee of drie te zitten. Aansluitend worden mijn lippen heel zachtjes gezoend. We glimlachen. Ik pak het boek uit mijn rugzak.

‘Zal ik beginnen met voorlezen?’

HOOFDSTUK

9

MEI 1980

POR UNA CABEZA

Omdat het nog geen twee kilometer lopen is van mijn woning ben ik er vaker geweest, vooral toen ik hier net woonde, om de Obelisco de Buenos Aires, het nationaal historisch monument dat in 1936 is opgericht vanwege de vierhonderdste verjaardag van de stad, te fotograferen. Maar nog nooit ben ik zo ver gelopen op Avenida Corrientes, een van de belangrijkste verkeersaders van Buenos Aires, die zich met acht kilometer over negenenzestig blokken uitstrekt van Eduardo Madero Avenue, in de oostelijke wijk Puerto Madero, naar het westen en later naar het noordwesten, en eindigt bij de laan Federico Lacroze in de wijk Chacarita. Waarom zou ik dat in mijn eentje doen?

Voordat we vertrokken, kreeg ik niet voor het eerst van Arturo een snelcursus om te voorkomen dat mijn tas wordt gestolen. Sinds de eerste les vertrouw ik geen enkele brommer-, scooter- en motorrijder meer. Helemaal niet als ze een passagier hebben. Sindsdien ben ik ook veel alerter op straat en maak opzichtig oogcontact met personen als ik denk dat ze slechte bedoelingen hebben, zoals hij me dat heeft geleerd. In het openbaar vervoer houd ik mijn tas goed vast, vooral vlak voordat de deuren weer dichtgaan en iemand zich er ongehinderd mee uit de voeten kan maken omdat ik de achtervolging niet kan inzetten, als ik dat zou willen.

Na iets meer dan een half uur lopen horen we de muziek op hetzelfde ogenblik. Door Arturo’s gezicht begrijp ik nu waarom we hiernaartoe zijn gelopen. Met mijn hand in de zijne opgesloten, manoeuvreert hij ons behendig langs drommen mensen dichterbij naar de plek waar de harde tangomuziek vandaan komt. Hij weet ons vrij eenvoudig vooraan te krijgen, waarbij zijn uitstraling zonder twijfel een rol speelt.

Ik vouw mijn arm om die van hem en kijk gefascineerd naar het mooi geklede stel dat midden op straat over de kleine, geïmproviseerde dansvloer gaat. Hun bewegingen zijn vloeiend, zwierig en op en top elegant, de wijze waarop ze elkaar vasthouden en hun lijven tegen elkaar bewegen is misschien zelfs wel sensueel te noemen. Ik kan niet van ze wegkijken. Helaas komt er te vlug een eind aan de tango die uit een grote luidspreker tettert en dus ook aan de dans.

‘Mooi?’ wil Arturo weten.

‘Prachtig!’

‘Blijven kijken dus?’

‘Ja, graag!’

Plots neemt hij me aan een hand mee naar een bankje waar een paar mensen vertrekken. We zitten net als een ouder stel naast ons plaatsneemt. Arturo pakt mijn hand vast en sluit die op tussen die van hem. En dat voelt zo fijn. Net als ik dichter tegen hem aanschuif, stapt een ander stel het dansvloertje op. Dan begint de muziek te spelen en het stel te dansen.

‘Dit is mijn favoriete tango,’ fluistert Arturo opgewonden. ‘Por una Cabeza van Carlos Gardel.’

Ik kijk op van zijn enthousiasme. Even later begrijp ik zijn begeestering. Het is niet alleen de melodie, maar het zijn ook de danspassen van de man en vrouw die me in een ommezien volledig in hun greep hebben. Het kan niet anders dan dat de twee van elkaar houden. Zielsveel van elkaar houden. Net als Arturo en ik dat doen.

‘En?’ fluistert hij.

‘Wondermooi,’ fluister ik terug en laat de kippenvel op mijn arm zien. De tranen in mijn ogen hoef ik hem niet op te wijzen, daarvoor hoeft hij me alleen maar aan te kijken. Hij glimlacht lief en laat mijn hand los. Dan slaat hij een arm om mijn schouders heen en trekt me tegen zich aan. Dat, het moment, de muziek en het dansende stel, emotioneren me zo veel dat de tranen bijna uit mijn ogen glippen. Ik veeg ze zo achteloos mogelijk weg. De zoen die hij zacht op mijn hoofd drukt, verklapt me dat de tranen opnieuw niet onopgemerkt aan hem zijn gebleven.

In stilte kijken en luisteren we totdat de laatste tonen van Por una Cabeza wegsterven en een luid applaus op straat opstijgt. Ik haal vlug een bankbiljet uit mijn portemonnee en leg dat in het bakje aan de rand van de dansvloer. Zowel de man als vrouw bedanken me.

‘De mooiste muziek die ik ooit heb gehoord,’ verklaar ik niet zonder emotie in mijn stem, als ik weer zit.

‘Uit 1935.’

‘Echt waar? Onvoorstelbaar. En dan het dansen: ik geloof niet dat ik ooit twee mensen mooier met elkaar heb zien dansen.’

‘Leren?’

‘Hoe bedoel je?’

‘Zou je willen leren om zo de tango te dansen?’

‘Van wie dan?’

‘Van mij.’

Ik kijk hem verbijsterd aan. ‘Kan jij zo dansen?’

Hij knikt. ‘Mijn oma was een professionele tangodanseres. Ik kon bij wijze van spreken amper lopen toen ze me de tango begon te leren. Als je het leuk…’

‘Ja, graag, Arturo,’ val ik hem in de rede. ‘Leer het me alsjeblieft! Ik wil ook zo met jou kunnen dansen.’

‘Dan gaan we dat binnenkort doen.’

‘Wanneer dan, Arturo?’ vraag ik op overdreven drammerige toon.

Hij lacht. ‘Wanneer zou je willen?’

‘Heb je er muziek bij nodig?’

‘Dat zou wel handig zijn. Maar voor de basispassen kan ik het ook wel neuriën.’

‘Laten we dan nu een bus naar een rustige plek nemen. Voor de volgende keer regel ik wel cassettespeler met de muziek.’

‘Dan gaan we naar de Rio de la Plata, waar ooit aan de oevers de tango is ontstaan. Dat lijkt me een meer dan toepasselijke plek.’

Tien minuten later zitten we in een bus richting de rivier. Het is een rit van een uur, maar dat geeft helemaal niet. Door de arm langs mijn schouders, en zijn lijf tegen dat van mij voelen, had de rit ook een paar uur langer mogen duren. Alhoewel, dan zou mijn eerste dansles ook een paar uur op zich laten wachten. En dat wil ik niet. Bovendien is er tijdens een tango ook veel lijfelijk contact. Niet de reden dat ik het wil leren, in elk geval niet de enige, maar vervelend is het vooruitzicht beslist niet.

We rennen nog net niet naar de plek in het Parque Natural La Lucila waar we vaker zijn geweest. Ik leg mijn tas op het gras neer en stap uit de slippers.

‘De tango is een partnerdans en sociale dans,’ begint Arturo nadat hij ook uit zijn slippers is gestapt en vlak voor me is gaan staan. ‘De dans is rond 1880 ontstaan in arme gebieden langs de Río de la Plata en het resultaat van een combinatie van Afrikaanse Candombe, Spaans-Cubaanse Habanera en van Argentijnse Milonga. De tango werd vaak gedanst in bordelen en bars hier in de omgeving waar horecaondernemers bands in dienst hadden genomen om hun klanten met muziek te vermaken. Omdat de tango improviserend, persoonlijk en impulsief is, bestaan er veel verschillende stijlen. De oorspronkelijke Argentijnse stijl, zoals we eerder zagen, is een sensuele, misschien zelfs erotische dans tussen twee mensen. De ballroomtango lijkt wel op de oorspronkelijke Argentijnse tango, maar de muziek heeft een vast tempo van rond de eenendertig tot drieëndertig maten per minuut. Daardoor is de dans vlakker en heeft deze een minder sensueel karakter.’

‘Doe mij dan maar de oorspronkelijke Argentijnse stijl.’

Hij lacht hard en streelt mijn wang. ‘Oké, dan zal ik je die leren, Scarlett. We beginnen met hoe we elkaar vasthouden. Daarna volgt de Ocho, Spaans voor ‘acht’. Dat is een van de oudste en belangrijkste basisfiguren van de Argentijnse tango.’

Arturo leert me hoe ik hem moet vasthouden: de linkerhand plaats ik met de vingers iets gespreid en de duim zo ver mogelijk van de wijsvinger vandaan vlak onder zijn rechterarm. De rechterhand belandt hoger dan onze schouders in zijn linkerhand. Dat heb ik in een oogwenk onder de knie. Hetzelfde kan ik niet beweren van de Ocho, waarvan er veel varianten schijnen te bestaan, die ook nog eens op verschillende manieren kunnen worden geleid. Maar al bij de meest simpele figuur acht bewijs ik geen danstalent te zijn. Ik ben zo blij dat ik geen schoenen draag, al moet het voor hem ook geen pretje zijn om door blote voeten keer op keer op de tenen te worden getrapt. Toch merk ik niks aan Arturo. Zelfs geen beginnende irritatie. Ook hapert zijn opvallend goed klinkende geneurie van Por una Cabeza geen enkele keer.

Na een uur of zo heb ik de meest simpele Ocho eindelijk onder de knie. Min of meer dan. Ik trap in elk geval niet meer continu op zijn voeten en soms heb ik zelfs het idee dat we ons best soepel over het gras bewegen. Of beeld ik me dat in? We puffen uit op het gras. Tenminste, dat doe ik, want aan Arturo merk ik helemaal niets. Er worden sigaretten opgestoken.

‘En, doe ik het veel slechter dan je al had verwacht?’

‘Absoluut niet. Ik ben hoopvol.’

Ik schater en val stil als hij niet lacht. ‘Je was serieus?’

‘Zeker, Scarlett. Je bent een Engelse; de tango stroomt niet door jouw aderen sinds je op je benen kon staan. Maar ik ga ervoor zorgen dat dat wel gaat gebeuren. Op een dag kunnen wij samen dansen zoals het stel op Avenida Corrientes.’

‘Dat zou ik graag willen, Arturo.’

‘Ik ook,’ zegt hij en streelt kort mijn voet. Ik heb nooit geweten dat dat zo fijn kon aanvoelen.

‘Van mij hoef je daar niet mee te stoppen.’

Zijn glimlach voel ik in heel mijn lijf, net als zijn blik langs lokken haar. Zijn hand zoekt mijn voet weer op en begint die te strelen. Ook dat voel ik in heel mijn lijf.

‘Na het roken verdergaan of heb je het wel gezien voor vandaag?’

‘Verdergaan!’ roep ik waardoor hij moet lachen. ‘Of heb jij geen…’

‘Zeker wel.’

Ik neem een paar trekjes en kijk hem nadrukkelijk, met een brede glimlach aan. Met zijn gezicht vraagt hij waarom ik dat doe. ‘Mijn moeder en Robert gaan begin volgende maand naar Rio de Janeiro. Heb je misschien zin om dan bij me te komen?’

‘Natuurlijk heb ik zin. Welke dag heb je in gedachten? Dan schrijf ik die vast in mijn agenda,’ knipoogt hij.

‘Wat dacht je van twee hele weken, Arturo?’

HOOFDSTUK

10

JUNI 1980

DAT ZAL NOOIT GEBEUREN

Ik denk dat ik al vier keer de trap omlaag ben gesneld om mezelf in de passpiegel te bekijken. Eigenlijk te gek voor woorden. Dat weerhoudt me er echter niet van om dat voor een vijfde keer te doen. Nadat ik me van alle kanten heb bekeken, kom ik net als voorgaande keren tot de conclusie dat mijn spiegelbeeld er acceptabel uitziet. Of beter gezegd: ik kan niks meer doen om die mooier te maken. Na een paar zwierige tangopassen die voor een leek ongetwijfeld buitengewoon professioneel oogden, dans ik lachend mijn slaapkamer uit.

In de keuken staar ik een poosje in de koelkast en doe dan alsnog wat ik in eerste instantie wilde doen. Terwijl de koelkastdeur nog openstaat drink ik het volle glas wijn voor bijna de helft leeg. Nadat ik heb bijgeschonken, sluit ik de koelkast en loop de woonkamer in. Ik zet het glas neer en dans op de tangomuziek die uit de radio klinkt de passen die me op die mooie dag in mei geleerd zijn, en ik sindsdien dagelijks op mijn slaapkamer oefen. En dat doe ik zo theatraal dat ik er zelf om moet schateren.

Wanneer mijn blik op de open dansschoenen naast de bank valt, besluit ik ze tegen beter weten in weer aan te trekken. Even later ga ik dansend op hoge hakken door de woonkamer. Dat probeer ik in elk geval. Misschien had ik stilletjes op een wonder gehoopt. Geen idee. Helaas gaat dansen op hakken me nog steeds belabberd af. Dat moet ik maar niet meer proberen, voordat ik mijn enkel verstuik of mezelf regelrecht het ziekenhuis in dans. Ik houd ze wel aan, voor nu dan, want erop lopen lukt me redelijk goed. En wat oefening kan geen kwaad.

Ik plof op de bank neer, neem een slok en lees verder in het boek. Al na een paar pagina’s sla ik het dicht. Ik kan me niet concentreren. Niet zo heel vreemd. Met een sigaret en aansteker ga ik naar het dakterras. Het lijkt vandaag nog frisser dan het gisteren al was, ontdek ik al na twee stappen in de buitenlucht. Al is een graad of twaalf natuurlijk niet echt fris. Zeker niet voor Engelse begrippen. Het is in ieder geval goed te voelen dat de winter in Argentinië is gearriveerd. Helemaal in de kleding die ik draag.

Terug in het appartement zie ik dat ik nog een klein half uur heb. Een mooi moment om weer naar mijn slaapkamer te gaan, voor echt de allerlaatste controle en de allerlaatste puntjes op de i. Voor de passpiegel staar ik een poosje naar mezelf. Ik heb nog nooit een jurk gedragen die zo veel van mijn lijf laat zien. Tegelijkertijd heb ik me ook nog nooit zo vrouwelijk gevoeld. Wat een lap stof allemaal kan doen.

Doordat mijn tepels zich overduidelijk in de dunne stof aftekenen, vraag ik mezelf hardop af of ik toch een bh moet aantrekken. Ik besluit van niet. Wat ik wel moet doen, is de wijde boothals verder over een schouder omlaag trekken. Nadat ik de lippenstift heb bijgewerkt, controleer ik de nagellak op mijn vingers en tenen. Daarna schud ik mijn haar op. Terwijl ik me zowat verstik in een wolk parfum, doet de schelle deurbel me opschrikken alsof een stroomstoot door me heengaat.

Zo snel als ik kan haast ik me de slaapkamer uit. Op de trap ga ik bijna onderuit. Door me aan de reling vast te grijpen, kan ik maar net voorkomen dat ik regelrecht het ziekenhuis in rol. In de hal druk ik vlug op de knop waarmee de deur beneden in het portiek van het slot springt. Mijn vingers trillen. De zenuwen gieren door mijn keel. Ik besluit hem in het halletje bij de lift op te wachten. Terwijl ik een laatste blik in de spiegel werp open ik de deur. De schim die opeens in mijn ooghoeken opdoemt, doet me een kreetje van schrik slaken. Ik geloof dat ik zelfs achteruit deins.

‘Arturo… hoe snel ben jij bovengekomen?’

‘Ik stond hier al toen ik aanbelde,’ zegt hij afwezig, starend naar mijn jurk en schoenen. Dan kijkt hij me weer aan. Ik zie zo veel liefde in zijn ogen. En volgens mij ook tranen. ‘Wat zie je er prachtig uit, meisje uit Canterbury.’

‘Het is een Argentijnse tangojurk,’ zeg ik op zachte toon terug, terwijl ik mijn wangen voel gloeien. ‘Het is toch een tangojurk?’ ga ik vlug en opeens onzeker verder. ‘De verkoopster zei in elk geval van wel.’

‘Het een tangojurk. Maar nog nooit heb ik die bij iemand zo mooi zien zitten. En ik heb al heel wat vrouwen in tangojurken gezien. Het is werkelijk…’ Hij valt stil en zijn blik gaat weer langs de zwarte, nauwsluitende jurk die tot iets over de knie valt, met een ruime boothals, driekwart mouwen en een hoge split aan zowel de voor- als achterkant van het rechterbeen. Ondertussen beginnen zijn ogen nog meer te glimmen. Opeens legt hij de tas en het bosje bloemen op de vloer neer en stapt op me af. Niet om me te zoenen, maar om me vast te houden blijkt. En de wijze waarop hij dat doet, in stilte en alsof hij me nooit meer zal loslaten, roert me tot tranen toe, misschien ook door de hand waarmee hij mijn achterhoofd op een onvoorstelbare tedere wijze vasthoudt.

Als we elkaar met voelbare tegenzin hebben losgelaten, gebaar ik dat hij moet binnenkomen. Hij pakt zijn tas en de bloemen in het halletje en loopt voor me uit het appartement in. Terwijl ik snel tranen van mijn wangen veeg, heb ik het idee dat hij hetzelfde doet. In de woonkamer draait hij zich naar me om en reikt me de bloemen aan.

‘Een kleinigheidje.’

‘Dank je. Wat lief van je, Arturo.’

‘Ik zag de vrouw met de bloemen bij de oversteekplaats staan en kon het gewoonweg niet laten. Volgens mij ook een Engelse. Ze had pas in de gaten wat er was gebeurd toen ik met de bos al een straat verderop rende.’

‘Wat? Heb je… Bedoel je nou wat ik denk?’

Hij kijkt me nog even ernstig aan en schiet dan hard in de lach. Ik doe alsof ik de bos op zijn hoofd kapotsla en vlieg hem dan om de hals. Arturo blijft maar lachen. Nadat ik de bloemen in een vaas heb gezet, geef ik hem ongevraagd een flesje bier en haal mijn glas wijn in de woonkamer. Daarna stel ik voor om op het dakterras een sigaret te roken.

‘Ik kan niet geloven dat we twee hele weken lang elke dag samen zijn,’ verklaart Arturo terwijl hij een arm langs mijn schouders legt. Ik ga met een arm langs zijn onderrug en tegen hem aanstaan.

‘We hebben nog niet gezoend, Arturo.’

Hij glimlacht, dan zoent hij ineens mijn neus.

‘Echt gezoend,’ pruil ik lacherig.

Zijn lippen raken de mijne zacht. De zoen doet me zowat kirren van geluk, opwinding en verlangen. Ik druk me tegen hem aan en zoen hem meer dan ooit zonder terughoudendheid. Wanneer onze lippen elkaar weer loslaten is mijn sigaret voor bijna twee derde op, terwijl ik hooguit drie trekjes heb genomen. Terwijl ik met een duim lippenstift van zijn mond veeg, zucht ik voldaan en diep gelukkig.

‘De jurk staat je echt fantastisch,’ zegt hij op zachte toon. ‘En ik heb je nog nooit op hakken gezien.’

‘Speciaal voor jou. Ik wil voor jou op mijn mooist zijn.’

‘Zelfs in een jutezak ben je de mooiste, Scarlett Grimshaw.’

Mijn wangen voelen aan alsof ze in brand staan. Hij glimlacht.

‘Mijn wangen zijn zeker vuurrood?’

Arturo knikt en zoent ze beurtelings.

‘Mag ik je wat vragen?’ zeg ik nadat we een slok hebben genomen.

Hij kijkt me verwonderd aan en knikt.

‘Je leek zonet bij de deur emotioneel. Mag ik weten waarom?’

Een antwoord laat even op zich wachten. ‘Eerlijk gezegd had ik de grootste moeite om niet te gaan huilen.’

Zijn antwoord, maar ook de emotie in zijn stem en ogen, verrassen mij compleet. ‘Waarom dan, Arturo?’

Een antwoord laat weer even op zich wachten. Bovendien heeft hij een nieuwe sigaret nodig. ‘Misschien klinkt het gek… Ik bedoel: jij bent zestien en ik net twee jaar ouder, maar toen ik je de eerste keer in de ogen keek wist ik het al. Al de keren erna dat we elkaar zagen, werd dat gevoel alleen maar sterker en sterker. Maar toen je zonet de deur opende, wist ik het zeker, alsof het een openbaring was: het is geen toeval dat we elkaar op die januaridag in het Parque de los Niños hebben ontmoet. Alles wat in onze levens is gebeurd, alles wat we hebben meegemaakt, heeft ons naar die ene dag in het park geleid. Ik geloof… Nee, ik ben ervan overtuigd dat wij voor elkaar op de wereld zijn, Scarlett, dat het voorbestemd is dat wij onze levens samen leven, tot de allerlaatste dag van onze levens. Weet, mocht je op een dag toch vaarwel zeggen, weet dan dat ik altijd van je zal blijven houden. Al word ik honderd.’

‘Dat zal nooit gebeuren,’ zeg ik zacht en geëmotioneerd. ‘Ik zal echt nooit vaarwel tegen jou zeggen. En we zijn inderdaad jong. De meesten zullen me nog een kind vinden en daarom alles wat ik zeg, denk en voel met een flinke korrel zout nemen. Mijn moeder en Robert doen dat in elk geval. Maar ook iemand van zestien kan weten, kan in het diepst van haar ziel voelen dat ze niet haar eerste liefde, maar de enige liefde in haar leven heeft ontmoet. Jij bent de liefde van mijn leven, Arturo Carrizo. En dat zal je altijd blijven. Al word ik honderd.’

HOOFDSTUK

11

JUNI 1980

JE-WEET-WEL

Terwijl we tussen uit elkaar geschoven meubels van de ene naar de andere hoek van de woonkamer de tango dansen, voelt het alsof ik zweef, gedragen word op onzichtbare stromingen. Mijn hand in die van hem en onder zijn arm, die van hem op mijn rug, onze wangen die elkaar soms raken, voelen zo veel meer als alleen lijfelijk contact. Het is alsof op die plekken onze gevoelens voor elkaar samenkomen, alsof onze liefde elkaar daar vindt en samensmelt. Onze blikken laten elkaar alleen los als dat vanwege het dansen nodig is. En dat is gelukkig niet vaak, want ik kan, nadat de eerste verbijstering over de wijze waarop ik dans bij hem was weggeëbd, geen genoeg krijgen van de liefde die ik in zijn ogen zie glinsteren.

Om nou te beweren dat ik me een Argentijnse voel, gaat veel te ver, maar vandaag heb ik voor het eerst het gevoel dat ik niet als een Engelse de tango dans. Misschien komt dat door de jurk en de huiselijke sfeer in plaats van de rivieroever, maar vandaag lukt het me eindelijk om Arturo’s advies op te volgen en niet simpelweg op de muziek te bewegen, maar die door mijn aderen te laten stromen samen met de emoties die de klanken bij me losmaken. En dat zijn er heel wat. Daardoor lukte het me zonet om na de eerste danspassen alle schroom van me te laten afglijden en mijn heupen, schouders, benen, armen, heel mijn lijf, zwierig, zelfs sensueel te bewegen zoals ik de tangodanseressen op straat verschillende keren heb zien doen. Met het verschil dat ik blootsvoets ben. Zelfs het diep hollen van de rug en de pirouetten gaan me goed af, en wonder boven wonder ben ik nog geen enkele keer op zijn voeten gestapt. Ook dat is nog niet eerder gebeurt.

‘Ik weet niet wat ik zie, Scarlett!’ roept hij terwijl de laatste tonen van Por una Cabeza door de kamer gaan en hij me omhelst. ‘Alsof je een Argentijnse bent. Iemand heeft stiekem heel veel geoefend.’

‘Elke dag. Soms wel urenlang.’

‘Ik ben zo trots op je!’

Als hij me wil loslaten, pak ik hem steviger vast.

‘Wat is er, mi amor?’

De twee woorden doen me kort van top tot teen verstijven. Het is voor het eerst dat hij me zo noemt. Ik omhels hem nog steviger en huil zacht in zijn hals.

‘Vertel me wat er is, Scarlett.’

‘Het is lang geleden dat iemand tegen me zei dat hij trots op me is. Echt heel lang geleden. Ik mis mijn vader zo. Ik wou dat hij ons kon zien dansen.’

Hij streelt mijn rug en haar. En dat doet hij zo lief dat de tranen daardoor bepaald niet minder worden.

‘Sorry, ik wil de stemming niet verpesten.’

Hij neemt mijn gezicht tussen zijn handen. ‘Geen excuses, meisje uit Canterbury. Verdriet kan je niet met een schakelaar uitzetten.’

‘Zullen we nog een keer dansen?’

‘Weet je het zeker?’

‘Ja, ik wil graag weer zoals net met je dansen. Dat voelde zo fijn.’

Nog een keer dansen wordt ongemerkt ruim een uur dansen. En tot mijn grote verbazing wordt iedere keer dat ik de plaat opnieuw opzet ons samenspel nog mooier en intiemer. Nog sensueler. Het is alsof we een eenheid zijn. Niet alleen fysiek. Nog nooit heb ik me zo diepgaand met een ander mens verbonden gevoeld. Maar ik heb dan ook nog nooit zo veel van een ander mens gehouden.

We koelen af op het dakterras, zover dat gaat op zijn schoot, met zijn armen om me heen en zijn blikken op me. Wanneer ik iets ga verzitten, valt de split in mijn jurk open waardoor mijn been tot bijna bovenaan de dij bloot komt te liggen. We kijken er beiden naar. Hij legt zijn hand op de knie en begint vanaf daar een stuk van het dijbeen te strelen. Mijn tepels zijn in een oogwenk tweemaal zo groot. Hij ziet het ook. Dat is eigenlijk ook moeilijk te missen. We glimlachen en ik smak een zoen op zijn mond. Daarna volgt een lange zoen. Ondertussen voel ik zijn hand hoger over mijn been gaan.

‘Sorry,’ fluister ik, terwijl onze lippen elkaar nog raken.

‘Waarvoor?’

‘Dat ik in je mond kreun.’

‘Was jij dat? Ik dacht dat ik dat zelf was.’

We lachen en zoenen verder. Tot ik mijn mond plots terugtrek. Hij kijkt me verwonderd aan.

‘Kreunde ik nu wel?’

‘Ik verlang naar je, Arturo.’

‘Ik ook naar jou, Scarlett.’

‘Ik bedoel echt verlangen.’

‘Ik verlang ook echt naar jou.’

‘Ik bedoel… verlangen naar je-weet-wel.’

Hij kijkt me aan alsof hij geen idee heeft waarover ik het heb. Het glimlachje en de glinstering in zijn mooie ogen, verklapt dat hij heel goed weet wat ik bedoel. ‘Weet je het zeker? We hebben geen haast.’

‘Ik kan wachten tot ik achttien, twintig of vijfentwintig ben, maar dat verandert niets aan het feit dat ik het nu al zeker weet. Ik wil met je naar bed, Arturo. Tenminste, als jij dat ook met mij wil.’

Hij trekt een gezicht. ‘Dan zal ik straks condooms halen.’

‘Dat is niet nodig. Ik ben van de week naar de dokter geweest. Voor de pil. We kunnen veilig… je-weet-wel… vrijen.’

Een half uurtje later gaan we naar binnen. Ik ga koken voor ons. Arturo vraagt wat hij kan doen.

‘Jij kan op een stoel zitten met een nieuw flesje bier. En ik lust nog wel een glas wijn.’

‘Wat eten we?’

‘Het leek me leuk om vandaag iets super Engels te eten: fish en chips. Ik heb het bierbeslag al gemaakt en de aardappels geschild, in partjes gesneden en licht gekookt. Daardoor heb ik niet heel veel werk meer.’ Ik zet het fornuis met de pan olie aan. Terwijl die snel warmer wordt, voel ik hem naar me kijken. Ik blijf naar de pan staren, alsof de olie zo sneller de juiste temperatuur bereikt. ‘Je vindt het toch niet gek wat ik zei, zonet buiten?’

‘Dat vind ik niet, Scarlett. Ik voel dat niet anders.’

‘Ik wil je niet iets opdringen dat je niet wilt.’

‘Dat doe je niet. Ik verlang al heel lang naar je. Maar zoals ik eerder zei wil ik niet de verkeerde indruk wekken. Ik meen het serieus met je. En met serieus bedoel ik voor de rest van onze levens.’

Ik frituur de grove aardappelpartjes in porties goudbruin in de olie. Daarna laat ik ze uitlekken op keukenpapier en bestrooi ze met een beetje zout. De kabeljauwfilets wentel ik in bloem, klop ze goed af, haal ze vervolgens door het beslag en laat ze even uitdruipen, waarna ik de filets in de hete olie laat glijden. Ik frituur de vis in ongeveer zes minuten goudbruin en krokant. Zowel de vis als de frieten bestrooi ik met wat zout. Over die laatste sprenkel ik ook enkele druppels azijn. Daarna zet ik de twee borden op tafel neer en ga tegenover hem zitten.

‘Ik kon helaas geen kranten meer vinden. We moeten het dus met ordinaire borden doen.’

‘Jullie eten dit dus echt van een krant?’ lacht hij.

Ik knik. ‘Al schijnt het vanaf dit jaar verboden te zijn in heel het Verenigd Koninkrijk. Iets met hygiëne. Hopelijk smakelijk eten, Arturo.’

Al na twee happen zie ik dat het hem smaakt. Hij eet zijn vingers er bijna bij op. Het smaakt mij ook, maar toch eet ik niet veel. Daarom geef ik hem wat op mijn bord over is. Het glas wijn maak ik wel op. Sinds ik heb bekend dat ik met hem naar bed wil, lijkt er tussen ons iets te zijn veranderd. In positieve zin. Er hangt een erotische spanning tussen ons in die mijn wangen laat gloeien en mijn vingers doet tintelen. Ik voel ook iets in mijn buik. En tussen mijn benen. Mijn tepels zijn continu opgezwollen.

‘Dat was werkelijk zalig, Scarlett. Ik denk dat we maar in Engeland moeten gaan wonen.’

‘Dat denk ik ook.’

Arturo lacht, maar anders dan gewoonlijk. Ik vermoed dat hij niet zeker weet of ik een grapje maakte of dat er iets serieus achter mijn woorden steekt. Eerlijk gezegd weet ik dat zelf ook niet. Ik weet zelfs niet waarom ik het zei. Of misschien toch wel. Was ik maar achttien.

We roken op het dakterras een sigaret. Als we weer naar binnengaan, vraag ik of hij nog zin heeft om te dansen. En dat heeft Arturo. Hij wil me ook wat nieuwe passen en bewegingen leren. Spannend! Geen idee eigenlijk waarom ik dat doe, maar ik trek de hoge dansschoenen weer aan. Het zou zo leuk zijn als ik de tango ook op hakken zou kunnen dansen. Voor Arturo.

Het duurt even, maar het heeft er steeds meer schijn van dat het me gaat lukken. Zelfs bij de nieuwe passen. Ik kan mijn geluk niet op. Soms huppel en juich ik nadien van blijdschap. Pauzeren doen we zoenend op de bank. Ik heb het zo naar mijn zin dat ik het gevoel voor tijd volledig kwijtraak. Het is opeens donker. Nadat we ruim een uur onafgebroken hebben gedanst, belanden we op een ligbed op het dakterras. Wel onder een plaid, ondanks dat we beiden gloeien en klam glanzen van de inspanningen. En misschien ook van opwinding. Ik in elk geval wel. Volgens mij kunnen mijn wangen ieder moment vlam vatten.

‘Zou ik kunnen douchen?’ vraagt Arturo.

‘Natuurlijk. Dan ga ik na jou.’

We gaan naar mijn slaapkamer. Ik laat de badkamer zien, geef hem een handdoek en loop terug de slaapkamer in. Hij loopt achter me aan, tot mijn verrassing. Voordat ik kan informeren of hij nog iets nodig heeft, trekt Arturo zijn schoenen uit. Daarna volgen zijn kleren. Ze belanden netjes over de stoel van het bureautje. Ik weet niet waar ik moet kijken. Daarom staar ik maar wat in mijn boekenkast, alsof ik een bepaald boek zoek. In mijn ooghoeken zie ik hem in een onderbroek de badkamer inlopen.

‘Tot zo, Scarlett.’

‘Tot zo. Douch ze, Arturo,’ roep ik veel harder dan bedoeld terug. Waarom doe ik dat? Douch ze? Wat is dat voor een opmerking? Als de douche aanspringt, zie ik dat hij de deur op een kier heeft laten staan. Is dat per ongeluk? Of heeft hij dat met een bepaalde bedoeling gedaan? ‘Wil je misschien nog een flesje bier, Arturo?’ roep ik weer veel harder dan ik wilde.

‘Lekker.’

De deur staat dus niet met een bepaalde bedoeling op een kier. Anders had hij nu wel gevraagd of ik bij hem onder de douchestraal kom staan. Denk ik.

Nadat ik de schoenen heb uitgetrokken, loop ik op mijn gemak naar de keuken. Ik schenk een glas wijn in, pak een flesje bier uit de koelkast en haal de dop eraf. Dan besluit ik op het dakterras een sigaret te roken. Ik word haast gek van de zenuwen.

Starend over de daken en naar een wat waterige sterrenhemel boven Recoleta paf ik een sigaret weg. Bij iedere wolk die ik boven me uitblaas, lijkt mijn hoofd meer uit te puilen door gedachten. Soms kan ik echt gek worden van mezelf. Nadat ik het stompje heb uitgedrukt, ga ik naar binnen.

Ik loop net mijn slaapkamer binnen als Arturo de badkamer uitkomt. Hij draagt niets meer dan een handdoek die om zijn onderlijf is geslagen. Opnieuw ontdek ik dat het lastig is om weg te kijken van zijn mooi gevormde lijf. Misschien zelfs wel onmogelijk.

‘O, sorry…’

‘Waarvoor?’ reageert hij verrast.

‘Geen idee eigenlijk,’ antwoord ik ronduit schaapachtig en zet het drinken op het bureau neer.

‘Wat een fijne douche heb je. Het was heerlijk.’

‘Fijn, Arturo. Dan ga ik nu.’

‘Is het goed als ik een plaat opzet?’

‘Natuurlijk. Dat hoef je niet te vragen,’ glimlach ik. Op weg naar de badkamer bedenk ik me plots dat het misschien wat apart is als ik me pas daar uitkleed, terwijl hij dat hier in de kamer deed, waar ik bij stond. Terwijl ik de jurk van me af stroop bedenk ik me dat ik geen bh draag. Mijn bewegingen bevriezen direct.

‘Alles goed, Scarlett?’

‘Alles goed,’ glimlach ik terug. Waarom doe ik of ik ze niet allemaal op een rijtje heb? Nog niet lang geleden laat ik Arturo met een hijgerige stem weten dat ik met hem naar bed wil, en nu twijfel ik of het wel in orde is dat hij mijn borsten ziet. Met enkele snelle bewegingen heb ik de jurk uit en stap vlug de badkamer binnen.

In een soort automatisme wil ik de deur sluiten. Dat lijkt me een verkeerd signaal. Daarom laat ik die op het laatste moment op een kier staan. Net als Arturo deed. Was de kier bij hem nou groter? Moet ik de deur misschien juist op een grotere kier laten openstaan? Of is dat een erg doorzichtige uitnodiging om binnen te komen?

Ik poets mijn tanden, was mijn gezicht en stap uit de onderbroek en aansluitend onder de douch. De stralen zijn zalig, net als de sterk ruikende zeep. Terwijl ik me was, is mijn blik vrijwel onafgebroken op de deur gericht. Misschien had ik de kier toch groter moeten laten. Natuurlijk kan ik hem ook roepen. Net als ik eerder ook uit mezelf bij hem onder de douche had kunnen stappen. Over gemiste kansen gesproken. Ik ben hier zo slecht in.

Nadat ik de spiegel deels heb schoongeveegd, droog ik me af. Ik hoor dat Arturo een LP van Fleetwood Mac heeft opgezet. Terwijl ik zachtjes mee neurie met Dreams borstel ik mijn haar in model. Daarna laat ik mezelf nog lekkerder ruiken met deo en parfum. Moet ik weer lippenstift opdoen? Die ligt in de slaapkamer, realiseer ik me ineens. Lekker handig weer. Slaapkamer. Hoe ga ik de slaapkamer binnen? De jurk ligt daar nog, net als al mijn andere kleding en de badjas. Dan zit er niets anders op om ook een handdoek om te slaan, net als Arturo. Uiteraard niet alleen om het onderlijf. Hoezo uiteraard niet?

Waarom lijken de handdoeken ineens zo klein, vraag ik me zuchtend af, nadat ik er eentje om mijn bovenlijf heb geslagen. Vanaf iets onder de oksels reikt die maar net voorbij mijn heupen. Ik kan de handdoek natuurlijk wat lager omslaan, maar dan zijn mijn borsten niet helemaal bedekt. Niet dat er veel valt te bedekken. Beter meer van mijn borsten tonen dan dat hij bij iedere stap recht tussen mijn benen kan kijken. En dat doe ik dan ook maar.

Ik loop zo onverschillig mogelijk de badkamer uit en kom na twee stappen in de slaapkamer al tot stilstand. Arturo heeft zijn kleren weer aangetrokken. Weliswaar is hij blootsvoets en hangt het overhemd open, maar het contrast met mij is groot. Belachelijk groot.

‘O, sorry… ik dacht…’ Ik draai me om en vlucht terug de badkamer in. Waarom heb ik de jurk in het voorbijgaan niet gepakt? Net als ik de deur wil sluiten, verschijnt hij in de opening.

‘Wat doe je, Scarlett?’

Ik haal mijn blote schouders op. ‘Ik ben zenuwachtig.’

‘Dat komt goed uit. Ik ook.’

‘Jij ook?’

Arturo knikt en steekt zijn hand naar me uit. Ik pak die aan en we lopen samen de slaapkamer in. Dan slaat hij zijn armen om me heen.

‘Waarom ben je zenuwachtig, Scarlett?’

‘Ik heb dit nog nooit gedaan. Ik ben bang dat ik iets fout doe. En jij?’

‘Ik ben ook bang dat ik iets fout doe.’

Ik maak me iets van hem los. ‘Jij hebt dit vaker gedaan. Toch?’

Hij knikt opnieuw. ‘Maar nog nooit met jou: een meisje van wie ik meer hou dan dat ik ooit van iemand heb gehouden.’

Ik glunder. ‘Net als bij de tango kan er niks fout gaan.’

‘Zeg je dat tegen mij of jezelf?’

Ik schiet in de lach. ‘Tegen ons beiden.’

‘Goed zo. Zullen we in bed gaan liggen?’

Ik knik en kijk naar het bed. Ineens lijkt mijn eenpersoonsbed heel klein. ‘Is het bed niet te klein?’

Hij schiet in de lach. ‘Ligt eraan wat je allemaal van plan bent.’

Ik geef hem een duwtje. Hopelijk valt het dan minder op dat mijn wangen donkerder rood kleuren. Nog steeds lachend pakt Arturo ons drinken en zet dat op het nachtkastje. Niet dat ik had verwacht dat hij met zijn kleren aan in bed zou gaan liggen, maar op een of andere manier schrik ik toch als hij zich begint uit te kleden. Ik weet niet waar ik moet kijken wanneer hij bloot onder de deken gaat liggen. Bij wijze van spreken dan.

‘Kom je?’ glimlacht hij, terwijl hij de deken uitnodigend voor me omhoog houdt.

Ik knik, trek de handdoek los en ga snel naast hem liggen. De deken wordt over me heen gelegd. Hij draait zich meer naar me toe, ik naar hem. Ik schuif ook wat meer tegen hem aan. Een zucht ontsnapt aan mijn iets geopende lippen. Alleen al zijn naakte lijf tegen dat van mij voelen, laat mijn hart sneller kloppen en maakt mijn ademhaling onrustig alsof ik de trappen tien keer op en af ben gerend.

‘Lig je lekker?’

‘Heel lekker,’ fluister ik terug en zoen zijn neus.

Hij glimlacht en streelt mijn gezicht.

‘Ik hou van je, Arturo. Echt heel erg veel.’

‘En ik hou heel erg veel van jou, mi amor.’

HOOFDSTUK

12

JUNI 1980

MET JOU WEL

Ik kan me niet herinneren wanneer ik voor het laatst wakker ben geworden en recht in een glimlachend gezicht keek. Tenminste, van iemand die er echt was. Het moet jaren geleden zijn geweest, in de tijd dat ik een jong meisje was en mijn vader me met heel zachte woordjes wakker maakte. Dat was een fijne manier om aan de dag te beginnen. Niet de wijze waarop mijn moeder me uit mijn slaap haalde. Die schreeuwde meestal van onderaan de trap dat ik als de sodemieter mijn nest moest uitkomen. Was ze toevallig wel boven, dan bonsde ze op de slaapkamerdeur en riep dat ik moest opschieten. Zelfs in de weekenden.

De laatste maanden is een glimlachend gezicht weliswaar vaak het eerste dat ik in de ochtend zie, maar dat is zinsbegoocheling door de soms wel erg levensechte dromen die ik sinds januari zowat elke nacht heb. Zoals nu. Hoewel ik dus dingen zie die er niet zijn, zorgt het gezicht ervoor dat ik praktisch iedere dag met een glimlach start. Zoals nu.

‘Heb je lekker geslapen, Scarlett?’

Ik sluit tevreden glimlachend mijn ogen. ‘Ik heb heerlijk geslapen, lieve schat. Jij ook?’

‘Ik… ik ook, mi amor. Dat ging toch prima in het eenpersoonsbed?’

Mijn ogen schieten wijd open. Alsof ik in een seconde een volledige film zie herinner ik me ineens alles van afgelopen dag. En van de avond en nacht. Ik veer rechtovereind en wrijf met beide handen stevig over mijn gezicht. Arturo ligt nog steeds naast me.

‘Sorry… ik dacht…’ begin ik en val stil.

‘Dat je droomde?’

Ik knik en wrijf weer over mijn gezicht.

‘Lief hoe je me noemde, ook al dacht je dat je droomde.’

Ik ga snel liggen en trek de deken tot voorbij mijn schouders omhoog. ‘Je bent altijd mijn lieve schat. Niet alleen als ik droom,’ zeg ik op zachte toon, zoen zijn neus en ga meer tegen hem aan liggen. Ik til de deken iets omhoog en gluur eronder. ‘Heeft hij alweer zin?’

‘Hij?’ schatert Arturo en krijgt vervolgens de slappe lach.

Ik doe met hem mee en smak ondertussen zoenen op zijn gezicht en in zijn hals. Dat maakt het lachen er niet minder op, totdat we van het ene op het andere moment aan het zoenen zijn. En dat houden we heel lang vol. Opeens bevindt mijn gezicht zich tussen zijn handen.

‘Het was fijn, hè?’

Ik rol met mijn ogen. ‘Ik heb er geen woorden voor, behalve dat het nog veel fijner en nog veel lekkerder was dan ik al hoopte.’

Nu tilt hij de deken iets op en gluurt eronder. ‘Alles goed met ‘haar’?’

Ik schiet in de lach en geef hem een plagerig duwtje. ‘Beter dan ooit.’

Hij zoent me weer, dan pakken we elkaar vast alsof we elkaar nooit meer willen loslaten. Minutenlang wordt er geen woord gezegd en geen millimeter bewogen. Zijn naakte lijf voelen, zijn warmte, zijn handen op mij, en zijn borst gelijkmatig op en neer voelen gaan tegen die van mij, maken dit tot onvergetelijke momenten van liefde. Momenten die net zo fijn en lekker zijn als voor het eerst met hem vrijen.

‘Gisteravond na het eten beaamde je dat we in Engeland moeten gaan wonen. Was dat een grapje of zat daar iets van waarheid in?’

Ik doe iets wat moet doorgaan voor schouderophalen.

‘Het laatste dus.’

‘Je zal me voor gek verklaren.’

‘Waarom zou ik dat doen?’

‘Door onze leeftijden. Door de tijd die we elkaar kennen. Ik heb geen enkele ervaring in de liefde. Met relaties. De enige relaties die ik ken zijn met mijn camera en boeken. Ondanks dat begrijp ik wel dat het niet normaal is als je op mijn leeftijd droomt en fantaseert over een leven met een twee jaar oudere jongen die je amper vijf maanden kent. Over hard van stapel lopen gesproken.’

‘Dan zal ik ook niet normaal zijn.’

‘Bedoel je dat…’

‘Iedere dag.’

Ik glimlach en trek hem even steviger tegen me aan.

‘Fantaseer eens hardop over dat leven, Scarlett.’

‘Serieus?’

‘Ja. En vergeet even wat anderen normaal vinden. Vergeet onze leeftijden en hoelang we elkaar kennen. Vergeet even wat haalbaar en niet haalbaar is. Vertel me hoe het leven eruit ziet waarover je fantaseert en droomt.’

Ik draai me iets meer op mijn rug en staar naar het plafond. Het duurt nog even voordat ik de stilte verbreek. ‘We wonen in Canterbury, Engeland. Erbuiten mag ook. Als het maar ergens in Kent is. We hebben een schattig huisje, niet groot, niet klein, wel vrijstaand, met twee, drie slaapkamers, een keuken met een ronde tafel waar we niet alleen eten, maar ook kletsen, een boek en de krant lezen. De tuin is ook niet groot, maar wel het hele jaar door gezellig, met hortensia’s, rozen, lavendel, salie, klimplanten die met het jaar meer van het huis bedekken. En natuurlijk verschillende plekken om te zitten zodat we ieder moment van de dag wat zon en warmte kunnen opvangen. Om de kost te verdienen, maar ook om op een dag onze dromen te kunnen realiseren, doe ik trouwreportages en daarnaast opdrachten voor lokale kranten. Jij gaat bij een dansschool werken en tango-les geven.’

‘Tango in Engeland?’

‘De tango is buiten Argentinië heel populair. Ook in Europa. En dat zal de komende jaren alleen maar toenemen. Daardoor zullen steeds meer mensen de tango willen leren. Uiteraard het liefst van iemand bij wie de tango al van kleins af aan door de aderen stroomt. In de weekenden gaan we samen demonstraties geven. Op feestjes. We zullen natuurlijk nog wel veel moeten oefenen totdat het zover is, maar geen betere reclame dan een bleke, oer-Engelse die de tango kan dansen als een Argentijnse. Daardoor zullen ze in de rij staan om het van jou te leren. En dat is het moment dat jij je eigen dansschool begint. We huren ergens een zaaltje waar je een paar keer in de week groepen lesgeeft. Ik ben dan je danspartner met wie je alles kunt voordoen.’

Hij snuift van plezier en zoent mijn wang. ‘En jij? Trouwreportages zijn niks voor jou, heb je me zelf verteld.’

‘Mijn vader was best een bekende fotograaf. Door hem ken ik een paar andere bekende fotografen. Met wat geluk kan ik bij een van hen aan de slag als assistent. Het zal niet makkelijk worden en flink wat tijd kosten, maar geleidelijk hoop ik naam te maken bij de grote opdrachtgevers. Ik word steeds meer gevraagd voor portretten. Net als dat bij mijn vader was, zijn portretten mijn grote liefde. Niet in een studio, maar op straat of in de eigen omgeving van het model.’

‘Je hebt het helemaal uitgedokterd, hoor ik,’ glimlacht Arturo.

‘Is het wat?’

‘Wanneer vertrekken we?’

‘Zou je dat doen, voorgoed weggaan uit Argentinië?’

‘Met jou wel, meisje uit Canterbury.’

‘Je moet dat niet zeggen als… We kunnen ook hier leven.’

‘Het maakt me niet uit waar in de wereld ik leef, zolang dat maar samen met jou is, Scarlett. Het is niet een plek, een stad of land waardoor ik gelukkig word. Jij maakt mij gelukkig. Gelukkiger dan ik ooit ben geweest. Als jij graag in Canterbury wil leven, dan gaan we daar leven.’

Ik glimlach naar het plafond, maar zeg niets. Ik kijk hem ook niet aan, bang dat nog meer tranen mijn ogen zullen vullen.

‘Wil je kinderen?’

Door de directe vraag kijk ik met een ruk naar hem opzij. Dom. Een paar tranen glippen uit mijn ogen. Ik veeg ze vlug weg.

‘Niet schrikken. Ik bedoel op een dag.’

‘Ik wil heel graag kinderen, Arturo,’ glimlach ik. ‘Jij?’

‘Ik ook.’

Ik slaak een bijna onhoorbare zucht van opluchting.

‘Dacht je dat ik geen kinderen zou willen hebben?’

‘Ik weet niet wat ik dacht, maar ik zou het wel erg jammer vinden als jij geen kinderen wil hebben.’

‘Hoeveel?’

‘Hoeveel kinderen wil jij?’ vraag ik op mijn beurt.

We lachen.

‘Vier.’

‘Ik ook,’ zucht ik, opnieuw van opluchting, en draai me naar hem toe. Voordat hij iets kan zeggen, zoen ik hem. En dat doe ik heel lang.

We gaan naar de keuken. Terwijl de koffie doorloopt, roken we op het dakterras een sigaret. Ondanks dat ik blootvoets ben, alleen een te groot T-shirt draag, en het eigenlijk allesbehalve lekker weer is, heb ik het niet koud. Arturo ook niet, hoewel hij niets meer dan een broek om het lijf heeft.

‘Het liefst vertrekken we zo snel mogelijk, om nog antwoord te geven op je vraag,’ begin ik op gedempte toon, alsof er anderen op het terras staan die niet mogen horen wat ik zeg. ‘Hoewel ze niet kan wachten totdat ze van me af is, zal mijn moeder mij niet laten gaan voor mijn achttiende.’

‘Dat begrijp ik niet.’

Ik zwijg nog even. ‘Als ze me morgen zou kunnen lozen, zou ze geen seconde bedenktijd nodig hebben. Maar als ik aangeef dat ik zelf terug wil naar Engeland, dan steekt ze daar onverbiddelijk een stokje voor.’

‘Hoezo dan?’

‘Omdat alles in het leven om haar draait. Wat onder andere betekent dat zij iedereen als huisvuil aan de kant mag zetten, maar niemand mag haar verlaten.’

Hij zegt niets. In elk geval niet met woorden.

‘Je ouders hadden geen goed huwelijk?’

‘Ronduit slecht. Ik heb nooit begrepen wat ze bij elkaar deden. En al helemaal niet waarom ze ooit besloten hebben om samen een kind te krijgen. Zoals ik eerder al zei is mijn moeder nooit een moeder geweest. Nog geen dag. Nog geen minuut. Mijn vader was een erg lieve man én vader, maar niet opgewassen tegen mijn moeder. En daar maakte zij al te graag misbruik van. Hetzelfde probeert ze al jaren tevergeefs bij mij. Daarom botsen we continu. Als ik tegen haar zeg dat ik terug wil naar Canterbury, dan is dat voor haar niks anders dan een mooie kans om me het leven zuur te maken.’

Arturo drukt zijn sigaret in de asbak uit. Daarna trekt hij die van mij tussen mijn vingers vandaan en helpt die ook om zeep. Voordat ik kan reageren, neemt hij me in zijn armen. Ik sla de mijne om zijn middel en druk me tegen hem aan.

‘Dan vertrekken we op de dag dat je achttien wordt, Scarlett.’

‘Weet je dat zeker?’

‘Ik ben nog nooit zekerder geweest van iets dan van dat.’

Ik druk me nog steviger tegen hem aan en vecht tegen de tranen.

‘Op je achttiende verjaardag begint ons leven samen. Vandaag precies over een jaar,’ hoor ik hem zachtjes snuiven. Voordat ik iets kan zeggen, laat hij me los. De verwondering bij me wordt er niet minder op als ik een halskettinkje in zijn handen ontdek. ‘Het is niks waardevols en ik had helaas niets om hem in te pakken, maar ik wil je het graag geven voor je zeventiende verjaardag, Scarlett, maar ook als symbool voor onze verbintenis. Een verbintenis die voor de rest van onze levens zal bestaan.’

Van het ene op het andere moment verlies ik alsnog het gevecht met de tranen. ‘Hoe… hoe weet je in hemelsnaam dat ik vandaag jarig ben?’ snik ik zachtjes in een hand.

‘Ik zag het bij toeval op je OV-pas. Mag ik ‘m bij je omdoen?’

‘Heel graag.’ Het slotje openen en vervolgens weer dicht krijgen, duurt even, maar als het kettinkje om mijn hals hangt, neem ik het hartje tussen mijn vingers. ‘Wat mooi, Arturo. Echt prachtig!’

Hij straalt van trots. ‘De ketting is van mijn oma geweest. Ze heeft hem van mijn opa gekregen toen ze verkering kregen. Zij was toen veertien en hij vijftien. Hij is tien jaar geleden overleden, maar ze huilt nog iedere dag om hem. Na zijn overlijden heeft ze de ketting aan mij gegeven, maar alleen als ik beloofde dat ik hem op een dag niet aan de vrouw zal geven met wie ik wil leven, maar aan de vrouw zonder wie ik niet kan leven. Die belofte los ik vandaag in.’

HOOFDSTUK

13

JULI 1980

STOP VOOR NIETS EN NIEMAND

Door de bijnaam ‘stad van de eeuwige lente’ had ik me toch iets anders voorgesteld van het klimaat. De laatste weken was het al geen best weer, maar vandaag is het ronduit guur in Buenos Aires. Met de ogen dicht zou ik me in Engeland wanen, ergens midden of eind november. Grootste boosdoener is de steenkoude wind die onze haren onafgebroken doet wapperen en het puntje van mijn neus bijna gevoelloos maakt. Ongetwijfeld ben ik bleek alsof ik een maand niet heb geslapen en kleuren mijn wangen rood als rijpe tomaten.

Toch heb ik het reuze naar mijn zin in het Parque de los Niños. Mijn mond vormt zelden geen glimlach. En dat komt niet, hoe fijn dat ook is, doordat het park op wat het vissers na uitgestorven is. Mijn opperbeste stemming komt ook niet doordat ik het park, waar we elkaar hebben leren kennen en er door de maanden heen ontelbare uren hebben doorgebracht, als ‘ons park’ ben gaan zien en ieder bezoek eraan als een soort van thuiskomen voelt. De reden zit recht tegenover me op het lage muurtje aan de rivier en kijkt naar me alsof hij me voor het eerst ziet en op slag verliefd is. Lokken van zijn inktzwarte haar wapperen voor zijn ogen heen en weer. De glimlach op zijn mond zwelt soms iets aan, zo nu en dan neemt die iets af, maar verdwijnen doet die niet. Natuurlijk kan ik wel weer vragen waarom hij zó naar me kijkt, maar grote kans dat ik hetzelfde antwoord krijg als vorige keren. En dat begrijp ik helemaal. Ik heb ook geen reden nodig om hem gade te slaan. Dat is simpelweg iets wat ik graag doe en dat nooit verveeld. Echt nooit.

‘Ik heb een andere baan,’ verklaart Arturo uit het niets.

‘Wat? Echt? Waar dan?’

‘Op een school.’

‘Op een school? Als wat dan? En welke school? En wanneer moet je beginnen?’ roep ik nog steeds stomverbaasd en verontschuldig me meteen voor het spervuur aan vragen.

Hij buigt zich naar voren om me te zoenen. ‘Vijf dagen in de week als assistent-conciërge op een school. Om precies te zijn: een erg chique internationale school waar de vrouwelijke leerlingen een groen uniform dragen met een rokje met een schotse ruit, in de wijk Olivos en ongeveer twaalf kilometer van Recoleta vandaan. Ik begin volgende maand.’

‘Wat? Echt? Meen je dat? Je gaat op mijn school werken?’ Kans om te antwoorden geef ik Arturo niet. Ik schuif zo dicht mogelijk tegen hem aan en zoen hem. ‘Mijn god, wat fantastisch nieuws zeg! Ik ben zo blij voor je. En dan zijn we ook overdag samen, Arturo!’

Hij knikt enthousiast. ‘Al moeten we wel voorzichtig zijn. Zoals we hebben afgesproken, willen we geen slapende honden wakker maken die ons plan in gevaar kunnen brengen. Maar ook als we niet met elkaar kunnen praten, Scarlett, zelfs als we elkaar niet zien, zijn we samen. Ik voel je altijd dicht bij me, zelfs als jij in je eigen bed ligt en ik in die van mij. Dat gevoel zal nog sterker zijn als we in hetzelfde gebouw zijn.’

‘Als ik de tango in mijn kamer oefen, dan dans ik in gedachten met jou. En dat voelt zo echt dat ik soms zelfs je lijf kan voelen. En je blikken en glimlachjes natuurlijk.’

Hij glimlacht en streelt mijn wang. ‘Ik ga zo veel mogelijk sparen voor volgend jaar. De vliegtickets naar Engeland zou moeten lukken.’

Ik omhels hem en houd hem stevig vast.

‘Ik wou dat het volgend jaar juni was.’

‘Ik ook, lieve schat.’

We besluiten langs de rivier te wandelen. De paar vissers die bij ons in de buurt zaten, hebben ongemerkt de benen genomen, ontdek ik. In de verte steken nog een paar lange hengels boven de woest deinende Rio de la Plata uit. Een grote zwerm wilde eenden komt evenwijdig aan het park voorbij en buigt abrupt af, de rivier op, richting Uruguay. Ik vraag me af wat de plotselinge wijziging van koers heeft veroorzaakt. We stoppen om sigaretten op te steken, wat nog niet zo eenvoudig is door de wind, en lopen verder.

Terwijl hij een arm langs mijn schouders houdt, kletsen we alsof we dat niet al een uur zo goed als onafgebroken hebben gedaan. Sinds ik vorige maand hardop heb gefantaseerd over een leven samen in Engeland, en we vervolgens besloten om op mijn achttiende verjaardag die fantasie werkelijkheid te laten worden, raken we er niet over uit gepraat. En dat is zo leuk om te doen.

In onze hoofden is ons denkbeeldige huisje in of in de omgeving van Canterbury al van beneden naar boven ingericht. De tuin staat vol planten. Een schattig, ouderwets, houten bankje siert een muur die tot eind van de dag zon vangt. En dan hebben we nog twee andere plekken om van de buitenlucht te genieten. We twijfelen nog over de naam van Arturo’s dansschool. Net als ik twijfel of ik zoals mijn vader onder de naam Grimshaw als fotografe aan de slag zal gaan, of simpelweg als Scarlett.

Na een kleine drie kwartier wandelen besluiten we terug te lopen naar de plek waar we zaten. De laatste vissers die er nog zaten, hebben zich eveneens uit de voeten gemaakt. Waarschijnlijk omdat het nog harder is gaan waaien en er zo nu en dan een soort van mist van motregen omlaag komt. Beiden deren ons niet. We kletsen onverstoorbaar alsof het hartje zomer is en we onder een blakende zon langs de Rio de la Plata slenteren.

Wanneer we bij het muurtje zijn aangekomen, doe ik mijn armen omhoog zodat Arturo me zoals altijd erop kan tillen. Hij doet echter niks anders dan mij aankijken. En dat doet hij met een blik die ik niet van hem ken. Alleen dat al is reden genoeg om te schrikken.

‘Wat is…’

‘Blijf dadelijk vlak achter mij staan, Scarlett,’ onderbreekt hij me. ‘Als het misgaat, dan zet je het op een rennen. Stop voor niets en niemand, houd zelfs niet in en kijk niet om. Ren zo hard als je kunt naar een drukke straat en neem daar een taxi regelrecht naar huis.’

‘Wat is er dan, Arturo? Je maakt me bang.’ Nauwelijks uitgesproken zie ik ze over zijn schouder tussen bomen vandaan komen: vier jongens en twee meisjes. Hetzelfde groepje dat me wilde beroven waardoor ik Arturo leerde kennen. Ze lopen in onze richting. En dat doen ze op een vastberaden, onheilspellende manier.

‘Heb je me gehoord, Scarlett?’

Ik kijk hem angstig aan en knik.

‘Als het fout gaat, dan ren je voor je leven en kijkt niet meer om.’

‘Dat zal ik nooit doen. Ik blijf bij jou, wat er ook gebeurt.’

Zijn mond beweegt, maar woorden blijven achterwege. Ik denk dat hij wel in mijn ogen ziet dat hij me niet op andere gedachten kan brengen. Hij draait zich om en gaat breed voor me staan. Dan roept hij in het Spaans wat ze komen doen. Niemand zegt iets terug. Ze houden ook niet in met lopen. Op de tast vindt hij achter zich mijn hand. Hij pakt die vast en streelt hem liefdevol met de duim.

‘Ik hou van je, mi amor.’

‘Ik van jou, lieve schat.’

Plotseling rennen twee jongens op ons af. Arturo houdt zijn gebalde vuisten omhoog en slaat er eentje neer voordat die heeft kunnen uithalen. De ander raakt hem echter in het gezicht. Arturo haalt vliegensvlug uit en slaat de jongen tegen de vlakte. Terwijl de twee andere jongens ook op hem afstormen, rennen de meiden, waarvan die met de lange, gevlochten staart zijn ex is, op mij af. Arturo weet ze beiden tegen de grond te gooien, maar niet zonder gevolgen. Twee van de jongens slaan op hem in. Wanneer hij bijna valt, trap ik er een recht tussen zijn benen. Als een brug waar de pijlers tot ontploffing van zijn gebracht, valt hij hard kermend op zijn knieën.

Plotseling grijpt een hand mijn haar vast en trekt me achter Arturo vandaan. Ik schop om me heen en krijg intussen klappen in mijn gezicht en op mijn bovenlijf. Met puur geluk weet ik een van de meiden in het gezicht te raken. Uit het niets treft een vuist mij vol op de neus. Ik kreun hard en voel het bloed er gelijk uitstromen.

Arturo trekt me schreeuwend van razernij uit de handen van zijn ex en raakt haar eerst met een vuist vol in haar buik en een tel later recht op de kin. Ze wankelt naar achteren en valt dan hard met haar kont op het gras, waar ze met een versufte blik blijft zitten. De andere meid, die net opkrabbelt, krijgt ook een snoeiharde vuistslag tegen haar hoofd, waardoor ze gelijk weer neergaat. Dan storten de vier jongens zich tegelijkertijd op hem. Ze proberen mij ook te raken. Hij ziet echter kans om mij achter zich te trekken en beschermt me zo veel mogelijk met zijn lijf. Hij krijgt van alle kanten klappen en trappen. Ik sla waar ik maar kan. Een vuist die me opeens op de kin raakt laat zowat het licht bij me uitgaan. Arturo blikt kort over een schouder naar me om.

Het is alsof iemand bij hem een schakelaar heeft omgehaald. Zijn uithalen zijn ineens gevuld met pure razernij. Er wordt gekreund, geschreeuwd en gevloekt. Lichamen vallen in het gras en krabbelen steeds moeizamer op. Twee jongens zetten het ineens op een rennen. De derde, nadat twee klappen hem aan het wankelen hebben gebracht, kiest vloekend ook het hazenpad. De meid met het korte haar volgt na een korte aarzeling zijn voorbeeld.

Opeens klinkt een geluid dat ik niet kan plaatsen. Langs Arturo zie ik het lemmet van een knipmes het weinige daglicht weerkaatsen. Ik gil. De jongen met het mes, duidelijk de leider van het groepje en de vriend van de meid met de lange staart, haalt uit met het mes. Arturo weet het vlijmscherpe metaal maar net te ontwijken en grijpt tegelijkertijd de hand vast waarin het opgesloten zit. Hoe hij het doet weet ik niet, maar de jongen ligt plots languit op de grond. Arturo houdt hem daar met een knie op zijn borst en een hand op zijn voorhoofd. In zijn vrije hand glimt het mes vervaarlijk.

Zijn ex stuift hysterisch krijsend op hem af. Voordat ze bij hem is, ren ik naar voren en sla haar met een vuist op haar neus. En dat doe ik zo hard dat ik iets hoor kraken. Het zijn echter niet mijn vingers die breken. De meid struikelt naar achteren en valt dan op haar handen en knieën. Bloed gutst uit haar gebroken neus. Ik stap naar voren en trap haar zo hard als ik kan tegen het bovenlijf. Hard kermend rolt ze op een zij en vervolgens op haar rug. Als ik me omdraai zie ik dat Arturo het mes tegen de hals van de jongen drukt. En dat doet hij zo hard dat er een stroompje bloed onder de snijkant van het lemmet vandaan komt. Ik schrik van de blik in zijn ogen. Nog nooit heb ik hem zo zien kijken. Ik val op mijn knieën naast hem en pak zijn onderarm met het mes voorzichtig vast.

‘Arturo… niet doen,’ huil ik met een overslaande stem.

Hij kijkt me niet aan, alsof hij me niet ziet en hoort.

‘Alsjeblieft, lieve schat… denk aan Canterbury… aan het leven dat daar op ons wacht… Gooi dat niet weg voordat het goed en wel is begonnen. Ik smeek het je… Denk aan ons…’

Het duurt een paar tellen, maar dan wordt zijn ademhaling langzaamaan rustiger. De blik in zijn ogen wordt weer zoals ik die ken, helemaal als hij me aankijkt. Zijn bebloede mond vormt een glimlachje. Dan staat hij op en zegt tegen de twee dat ze moeten oprotten. Ze krabbelen beiden op en zo goed als ze dat nog kunnen rennen ze weg. Arturo gooit het mes over het muurtje in de rivier.

‘Is je neus gebroken?’ vraagt hij bezorgd en neemt mijn gezicht behoedzaam tussen zijn handen.

‘Volgens mij niet,’ snik ik. ‘Het doet er ook niet toe. Je gezicht, Arturo, wat erg… Mijn god, al die klappen die je voor mij hebt opgevangen…’ Zonder hem aan te raken, ga ik met mijn vingers langs zijn bijna dichtgeslagen oog, de opgezwollen mondhoek, en de vele rode en dikke plekken op zijn gezicht. Ik begin harder te snikken.

‘Het ziet er erger uit dan het is,’ fluistert hij. ‘Maak je geen zorgen.’

‘Heb je ergens anders niets?’

‘Alleen wat beurse plekken. Jij?’

‘Hetzelfde. Ik… ik was zo bang dat ze je…’ Ik grijp hem vast en trek hem voorzichtig tegen mij aan. We staan lang in elkaars armen zonder dat we een woord zeggen. Na een zachte zoen pak ik uit mijn schoudertas een pakje papieren zakdoekjes. In een plas water maak ik een zakdoekje vochtig en begin behoedzaam zijn gezicht schoon te maken. Met een ander nat zakdoekje doe ik hetzelfde met zijn kapotgeslagen knokkels. Daarna maakt Arturo mijn gezicht schoon.

‘Ze hebben geen moment geprobeerd om mijn tas te pakken.’

‘Daar ging het allang niet meer over.’

Ik haal mijn schouders op.

‘Voor de anderen was het wraak omdat ik hen destijds dwars heb gezeten toen ze jou wilden beroven. Ik vermoed dat Catalina daar handig gebruik van heeft gemaakt en ze voor haar karretje heeft gespannen.’

‘Omdat jullie…’

Hij knikt voordat ik ben uitgesproken. ‘Ze haat mij en is jaloers op jou. En dan druk ik me nog voorzichtig uit.’

Uit het niets begin ik te lachen. Hij kijkt me verwonderd aan.

‘Is het heel gek om te zeggen dat ik deze knokpartij romantisch vond? Ik bedoel: samen met je geliefde tegen anderen knokken, klappen voor de ander opvangen en uitdelen. Hoeveel romantischer kan het worden?’

Hij schaterlacht, zo ver dat lukt door zijn gehavende gezicht. ‘Het is in elk geval onalledaags om te zeggen. Maar ik begrijp wat je bedoelt.’ Opeens lacht hij weer. ‘Die laatste klap die je Catalina gaf; ik kon meters verderop haar neus horen breken. Die klap kwam uit je tenen.’

‘Ik had nog nooit iemand geslagen,’ zucht ik. ‘Echt nog nooit. Waar heb jij eigenlijk zo goed leren vechten? Ik weet niet wat ik zag.’

‘In de buurt waar ik vroeger woonde. Als je niet kon vechten, dan had je geen leven. Daarom heb ik het mezelf geleerd, om me op straat te kunnen verdedigen. Maar ook tegen mijn vader. Dat kwam van pas in de gevangenis, waar je zowat iedere dag voor je leven moet knokken.’

HOOFDSTUK

14

AUGUSTUS 1980

IK KAN NIET WACHTEN

‘Arturo!’ roep ik nogmaals zo hard als ik kan, terwijl ik terug ren naar het Plaza Francia. Door het drukke verkeer hoort hij me niet. Hier en daar kijken mensen geërgerd naar me. Ze koekeloeren maar wat ze willen. ‘Arturo! Arturo!’ Ik ben nog maar een paar meter van hem vandaan als hij zich opeens naar me omdraait. Zonder dat ik iets zeg vlieg ik hem om de hals en vouw mijn benen om hem heen. Zodra ik zijn handen onder mijn billen voel, neem ik zijn gezicht tussen mijn handen en zoen hem hartstochtelijk, alsof we dat eerder niet al een eeuwigheid hebben gedaan. Dat we niet de enigen op het plein zijn, maakt me niks uit. En dat is weleens anders geweest.

‘Ik miste je,’ leg ik nadien ongevraagd uit.

‘In de minuut nadat we afscheid van elkaar hadden genomen?’

Ik knik een heleboel keren. ‘Maar ik ga je ook heel erg missen in de vele uren die nog komen.’

Hij zoent me zoals ik hem zonet zoende. Daarna laat ik me met tegenzin van hem afglijden. Na een zoen op zijn neus ren ik terug naar de weg. Voordat ik om de hoek uit het zicht verdwijn, zwaai ik zeker driemaal naar hem. De laatste keer met beide handen, alsof ik op een kade sta en hij op een schip dat voor lange tijd het ruime sop kiest. Nadat ik de straat ben overgestoken, stop ik met rennen. Ik wil niet buiten adem thuiskomen. En buiten adem ben ik. Niet alleen door het gehol.

In het portiek groet ik de onderburen en ga de trap op. Vier verdiepingen hoger draai ik het slot open, stap de gang binnen en hang mijn jas aan de kapstok.

‘Sorry dat ik te laat ben,’ roep ik en ga op weg naar de woonkamer. Die blijkt leeg te zijn. De eetkamer ook. Dan maar in de keuken kijken. Al in de deuropening zie ik dat er iets mis is. Niet door de wijze waarop ze naar mij, maar naar elkaar kijken, alsof het hen finaal ontgaat dat ik hier sta. Terwijl het niet anders kan dan dat ze me eerder moeten hebben gehoord en nu moeten zien staan.

‘Wat is er gebeurd?’

‘Dat vragen wij ons ook af,’ reageert Robert zonder van mijn moeder weg te kijken, met een stem die weinig goeds voorspelt. Zoals bijna altijd als hij zijn mond opendoet.

‘Hoe bedoel je?’

Secondelang is het stil. Geen van beiden beweegt zelfs. Dan haalt hij iets onder een krant vandaan en gooit dat demonstratief in het midden van de tafel neer. Het stapeltje foto’s blijft als een bijna volledig uitgelegde stok speelkaarten liggen. Van het ene op het andere moment voel ik mijn hart in mijn keel kloppen. Tegelijkertijd raast er woede door mijn aderen.

‘Je moeder heeft deze foto’s in je kamer gevonden, jongedame.’

Ik kijk haar vol ongeloof aan. De woede in me laait op.

‘Ik kwam ze toevallig tegen.’

‘Toevallig nadat je de kast naar voren had geschoven, bedoel je?’

‘En niet voor niks,’ verdedigt Robert haar.

‘Ik wist dat er iets aan de hand was. Je bent zo ongewoon vrolijk de laatste tijd. En omdat je nooit iets uit jezelf vertelt, moest ik wel in je kamer rondneuzen.’

‘Goh, waarom zou dat zijn? Je had me ook kunnen vragen waarom ik zo ‘ongewoon vrolijk’ ben in plaats als een inbreker mijn slaapkamer overhoop te halen.’

‘En dan had je natuurlijk alles over hem verteld?’

‘Mijn eerste reactie is van niet, want ik weet wat het resultaat is als ik je iets probeer te vertellen, zoals ik vroeger nog weleens deed. Want wat ik ook zeg, over welk onderwerp dan ook, je neemt geen enkel woord van mij serieus. Het is alsof ik in een echoput praat. Aan de andere kant had ik door die onalledaagse interesse in mij misschien wel alles verteld. Maar als ik mijn lippen toch stijf op elkaar had gehouden, dan was het met wat fantasie nog te begrijpen dat je alsnog mijn kamer overhoop had gehaald.’

‘Wat een klinkklare onzin.’

‘Dat is precies wat ik bedoel.’

‘Wat moeten die foto’s voorstellen?’

‘Ja, wat moet die voorstellen?’ herhaalt mijn moeder, voordat ik heb kunnen reageren. ‘Wie is dat?’

‘Mijn vriend.’

‘Je wat?’

‘Dat is Arturo, mijn vriend.’

De wangen van mijn moeder worden nog donkerder rood dan ze al waren. ‘Vriend? Het moet werkelijk niet veel gekker worden. Jij en een vriend. Hoelang is die onzin al aan de hand?’

‘Onzin?’

‘Je bent zestien.’

‘De dag nadat jullie naar Rio vlogen voor een vakantie van twee weken ben ik zeventien geworden. Zo’n twee maanden geleden. Misschien weet je het nog? Een onvergetelijk knalfeest was het.’

‘Ik wist het: je zal en moet er een keer iets over zeggen. Je doet maar. Je bent in elk geval te jong voor een vriend,’ reageert ze geïrriteerd.

‘Hoe oud was jij toen je papa leerde kennen?’

‘Dat was anders.’

‘Waarom was dat anders?’

‘Omdat… omdat… het doet er niet toe waarom. Jij bent te jong.’

‘Wat een dom gezwets.’

‘Denk aan je woorden, Scarlett. Ik ben nog steeds je moeder.’

‘Ja, wanneer dat jou uitkomt. En dat is zelden tot nooit.’

‘Hoor je hoe ze tegen me praat, Robert?’

Hij kijkt me vuil aan. ‘Op de dag dat we een weekend naar Magdalena gingen, maar ook voor het vertrek naar Rio de Janeiro, heb ik je op het hart gedrukt dat jij gedurende onze afwezigheid de verantwoordelijkheid hebt over de woning. En dat vertrouwen beschaam je door stiekem lokaal schorem in huis te halen. Tijdens beiden gelegenheden.’

‘Lokaal schorem?’ reageer ik met een onvaste stem.

‘Ik weet wanneer ik schorem zie en dit is schorem.’

‘En hoe je erbij zit, op zijn schoot, met bijna niks om het lijf. Je lijkt wel een… een…’

‘Een wat, mam?’

‘Je weet wat ik bedoel.’

‘Zeg toch gewoon wat je wil zeggen.’

‘Je lijkt wel een hoer zoals je bij hem op schoot zit.’

Meer tranen vullen mijn ogen.

‘Ik kan niet anders dan je moeder gelijk geven, jongedame. De foto’s lijken in een bordeel gemaakt.’

‘Horen jullie zelf wel wat jullie zeggen?’

‘Besef jij wel met wie jij je inlaat? Zulke arme sloebers zijn alleen maar op één ding uit: geld. Half Buenos Aires zit vol met zulke lui, allemaal kansloos en zonder toekomst, die jagen op buitenlanders met centen.’

De eerste tranen rollen traag langs mijn wangen omlaag. ‘Hoe kan je zoiets zeggen zonder dat je hem kent? Ondanks dat ik het verschillende keren heb geprobeerd, wil Arturo nog geen peso van mij aannemen. Hij houdt van mij. En ik van hem.’

‘Tuurlijk,’ snuift mijn moeder en trekt een gezicht naar Robert. ‘Je hebt geen flauw idee wat liefde is, Scarlett.’

‘Dat weet ik wel. En niet door jou. Samen met papa vertrok liefde en genegenheid uit mijn leven. Arturo bracht dat terug. Hij liet me weer geliefd én gewaardeerd voelen. Door hem weet ik wat liefde is.’

‘Je hebt het zo slecht hier, hè?’

Ik zeg niets. In elk geval niet met woorden. De ogen van mijn moeder vlammen. Ik denk dat ze zich tot het uiterste moet inspannen om niet op te springen om me een oplawaai te verkopen. Zelf moet ik me tot het uiterste inspannen om niet te vertellen over onze plannen om volgend jaar samen voorgoed naar Engeland te verhuizen. Die kennis zou ze onmiddellijk gebruiken om mij te dwarsbomen en mijn leven tot een hel te maken.

‘Is hij ook de reden dat je vorige maand bont en blauw thuiskwam?’

‘Nee, maar hij is wel de reden dat me niets ergers is overkomen.’

‘Waarom praat je altijd in raadsels?’ snuift mijn moeder.

‘Vraag dan wat ik bedoel, als je dat echt interesseert.’

‘Dat doet het niet,’ snuift ze nog harder.

‘Je kunt praten wat je wilt, jongedame,’ gaat Robert verder met dat tenenkrommende, hooghartige toontje van hem. ‘Je kunt telkens proberen het onderwerp te veranderen, maar dat verandert niets aan het feit dat het afgelopen is.’

‘Wat is afgelopen?’

‘Dat gedoe tussen jullie. Je stopt direct met die Arturo.’

Ik staar hem verbijsterd aan en slik op het allerlaatste moment de woorden in die op het uiterste puntje van mijn tong liggen. Niet omdat ze uit woede in me opborrelen en ik achteraf spijt van ze zou krijgen. Het tegenovergestelde is juist waar. Ze dwalen al maandenlang door mijn hoofd en ik meen ze stuk voor stuk. Alleen al de helft van die woorden zou onze verstandhouding definitief kapotmaken. ‘Nee.’

‘Wat nee?’

‘Ik stop niet met Arturo. Jij hebt daar niks over te zeggen.’

‘Dat heeft hij wel!’ snauwt mijn moeder bijna hysterisch. ‘Je gaat nu als de bliksem je schoolrooster halen. Vanaf de eerst volgende schooldag brengt Robert of ik je naar school en halen we je ook weer op zodra je vrij bent. Je hebt huisarrest totdat wij anders zeggen. Dus totdat je anders hoort geen foto’s maken meer, geen wandelingen meer, geen boekwinkels en geen bibliotheek meer. Je gaat naar school en de rest van de tijd ben je hier. En met hier bedoel ik in je slaapkamer. Ik wil je de komende tijd niet om me heen hebben.’

‘Jullie kunnen me hier houden wat jullie willen, me opsluiten in mijn kamer totdat Kerstmis en Pasen op één dag vallen, maar ik stop niet met Arturo omdat jullie dat willen.’

Mijn moeders hoofd lijkt op klappen te staan. ‘Zolang je hier woont, luister je naar ons.’

‘En dat is tot de dag dat ik achttien word. Dan ben ik voorgoed weg.’

‘Prima,’ snuift Robert. ‘Ik kan niet wachten tot het zover is. Maar tot die dag luister je dus naar ons, zoals je moeder al zei. En wij vertellen je nu dat je met die klaploper stopt.’

‘Dat doe ik niet.’

‘Je luistert naar me!’

‘Waarom zou ik?’

‘Omdat je in mijn huis woont!’

‘Alsof dat mijn keuze was.’

‘Houd je grote mond!’ schreeuwt mijn moeder woest. ‘Je gaat goddomme nu dat rooster halen en daarna sodemieter je op naar je kamer! Net als Robert kan ik niet wachten tot je achttien wordt en uit deze woning én vooral uit ons leven opflikkert, vervelend pestkind dat je bent!’

HOOFDSTUK

15

SEPTEMBER 1980

DAN ZOEK JE HET MAAR UIT

Het kost me veel moeite om niet naar hem te kijken. Dat lukt me dan ook niet de hele tijd. Arturo heeft hetzelfde met mij, zie ik aan de overduidelijk geforceerde wijze waarop hij mij probeert te negeren. Terwijl hij weer met een paar op elkaar gestapelde stoelen voorbijkomt, stap ik iets van de uitgang vandaan om leerlingen voorbij te laten. Als ik door de lange gang meer groepjes leerlingen richting de uitgang zie komen aanlopen, neem ik in een opwelling een besluit. Misschien niet de slimste. Met enkele snelle stappen sta ik ook in het berghok en sluit de deur zachtjes achter me.

‘Scarlett, wat doe je?’

Ik zeg niets en val hem om de hals.

‘Als ze ons zien…’ fluistert hij terwijl zijn armen om me heen gaan.

Ik zeg nog steeds niets. Hij neemt mijn gezicht tussen zijn handen.

‘Is er iets gebeurd?’

‘Ik mis je,’ snik ik zachtjes.

‘Ik jou ook, meisje uit Canterbury.’

Ik glimlach door mijn tranen heen en smak een zoen op zijn mond. De tranen blijven maar komen.

‘Is er echt niks gebeurd, Scarlett?’

Ik pers mijn lippen op elkaar en schud mijn hoofd. Hij slaat zijn armen weer om me heen en drukt me tegen zich aan. En dat voelt zo fijn. Dat deed het altijd al, maar sinds we elkaar alleen nog op school zien en dan soms met wat geluk enkele woorden met elkaar kunnen wisselen, voelen zijn omhelzingen als het fijnste dat me kan overkomen in het leven.

‘Je moet gaan, Scarlett, voordat je moeder je komt zoeken.’

‘Kom je zaterdag naar mij? Mijn moeder en Robert hebben een officieel etentje op de Ierse ambassade en zijn vanaf vier uur weg. Ze komen pas laat in de avond thuis.’

‘Wat als de buren me zien?’

Ik haal mijn schouders onverschillig op.

Hij glimlacht. ‘Ik ben om half zes bij je.’

Ik zoen Arturo en nadat ik hem op fluistertoon heb laten weten dat ik van hem hou, gluur ik langs de deur de gang op. Over een schouder smak ik hem een zoen toe en glip vervolgens het berghok uit. Ik loop gelijk door naar buiten. Net op tijd, want de auto staat al aan de overkant van de straat. Met de motor uit. Dan is ze er al even.

‘Waar bleef je godver?’ snauwt mijn moeder nog voordat ik het portier heb gesloten. ‘Alsof ik niks beters te doen heb.’

‘Alsof het mijn idee was om als een gevangene te worden vervoerd.’

‘Ik ben die grote bek van je zo spuugzat.’

‘Toevallig dacht ik zonet exact hetzelfde.’

Even vermoed ik dat ze me een klap gaat geven. Toch blijf ik haar aankijken. Met een diepe grom start ze de auto en rijdt het parkeervak uit. Ik zet de radio aan. Zij zet die direct uit. Ook goed. Ik staar door de portierruit naar buiten, zij door de voorruit. Hopelijk vangt ze meer van de omgeving op dan dat ik doe.

De stilte in de auto is kil. Misschien is ijzig een beter woord. Voor onze verstandhouding in elk geval wel. Was die al vele jaren niet best, op zijn zachtst gezegd, en sinds het overlijden van mijn vader nog vele malen slechter; sinds het gesprek in de keuken nadat ze de foto’s van Arturo en mij heeft ‘gevonden’, is de relatie met mijn moeder naar een absoluut dieptepunt gezakt. Sterker nog: sindsdien lijkt ze alleen maar woester op me te zijn geworden. Als ze niet anders kan en me wel aan moet kijken, dan zie ik nog meer woede in haar ogen dan ik al gewend was. De haat vlamt ook steeds meer in haar blikken. Ze kan tegenwoordig niet naar me kijken zonder dat haar ogen vuur spuwen. Inmiddels ben ik ervan overtuigd dat ze niemand of niets in de wereld meer haat dan mij.

Allesbehalve vreemd dus dat ik niet het idee heb dat ik naast mijn moeder in de auto zit. Zelfs niet naast een bloedverwante, of een buurvrouw met wie ik het gewoonlijk goed kan vinden. Het voelt alsof ik naast iemand zit die is ingehuurd om me naar school te brengen en me daar ook weer op te halen. Iemand die daar eigenlijk helemaal geen zin in heeft en daarom vreselijk de pest aan mij heeft. Gevoelens die ze niet kan of wil verbergen.

Misschien het ergste van dat alles is dat het me nauwelijks nog iets doet. Het weinige dat ons nog met elkaar verbond, lijkt de afgelopen weken te zijn opgelost als een klont boter in een snel warmer wordende koekenpan. Misschien ook doordat ik de laatste tijd steeds meer ben gaan inzien dat ik na de dood van mijn vader ook mijn moeder heb verloren. Alhoewel, hoe kan je iets verliezen wat je nooit hebt gehad?

Het duurt een eeuwigheid totdat we thuis zijn. Niet alleen door het chaotische verkeer. Ze parkeert in een krap vak en mist daarbij op een haar na een auto. Op weg naar de ingang van het gebouw houden we de stilte tussen ons in stand. En daar hoef ik geen enkele moeite voor te doen. Zij overigens ook niet. Terwijl mijn moeder bij de lift gaat staan alsof ze vergeten is dat ze niet alleen is, loop ik zonder iets te zeggen de trap op. Het duurt even totdat zij ook boven is. Ik heb net een glas fris ingeschonken.

‘Pak je glas en spullen en ga naar je slaapkamer.’

Zonder iets te zeggen, slenter ik langs haar de keuken uit. Als ik bijna bij de trap ben, komt ze me achternagelopen.

‘Begin volgende maand gaan we twee weken naar Engeland.’

‘Hoezo?’ reageer ik met meer schrik dan ik zou willen.

‘Robert heeft in Engeland en Ierland zaken te doen.’

‘Wat heb ik daarmee te maken?’

‘Niets. Maar je gaat wel mee.’

‘Dat kan niet met school,’ werp ik tegen.

‘Het is al geregeld met school. Je gaat dus mee, al moet ik je aan je haar het vliegtuig in- en uitsleuren.’

Ik haal mijn schouders op en loop zonder nog iets te zeggen de trap af. Nog voordat ik bij mijn kamer ben, komen de tranen al. Niet alleen door de mededeling dat we naar Engeland gaan, wat betekent dat ik Arturo twee weken helemaal niet zal zien, maar door alles wat er de laatste tijd gebeurt. Het is alsof ik in een nachtmerrie ben terechtgekomen. Een nachtmerrie te belachelijk voor woorden. Alleen is het geen nachtmerrie, maar de realiteit, en die kan vele malen angstaanjagender zijn, blijkt maar weer.

Ik heb mijn schooltas nog maar net op bed gegooid, wanneer de deur openvliegt. Ik veeg vlug de tranen uit mijn ogen en draai me om.

‘Ik meen het echt, Scarlett: je gaat mee, al moet ik je het vliegtuig insleuren.’

‘Dat was me al duidelijk.’

‘Als je gewoon…’ gaat ze in de deuropening verder en valt dan stil. Ik zie aan haar dat ze iets wil zeggen dat haar tegenstaat. ‘Als je gewoon meegaat en in Engeland en Ierland geen problemen maakt, en dan bedoel ik echt géén enkel probleem, en ook niet voor situaties zorgt waardoor we ons moeten doodschamen voor jou, dan is je huisarrest voorbij als we terug zijn in Argentinië. Dan…’ Ze stopt opnieuw abrupt met praten en kijkt kort de gang in alsof iemand haar roept. ‘Dan zoek je het maar uit met die schooier.’

‘Hoe bedoel je?’ reageer ik stomverbaasd.

‘Zoals ik het zeg: dan zoek je het maar uit met die schooier. Als jij per se jouw toekomst door de plee wil trekken, dan moet je dat zelf weten, maar kom later niet bij me snotteren dat je leven een puinhoop is.’

Hoewel ik niet kan geloven wat ik hoor, knik ik onmiddellijk en erg nadrukkelijk. ‘Dat zal niet gebeuren.’

‘En uitzoeken met die schooier betekent niet dat we hem hier willen zien. Hij komt hier niet binnen. Ook niet als we weg zijn. We willen hem zelfs niet aan de deur of in de straat zien. En wat we beslist ook niet willen is die schooier aan de telefoon krijgen. Dus geen gebel hiernaartoe. Als jullie willen bellen, dan zoek je maar een telefooncel in de buurt. Begrepen?’

‘Begrepen,’ knik ik opnieuw, nu zelfs nog duidelijker dan eerder.

Even lijkt het erop dat ze nog iets wil zeggen, dan verdwijnt ze uit de deuropening en hoor ik haar even later de trap op lopen. Ik sluit snel de deur en plof op bed neer. Nadat ik mijn schoenen heb uitgedaan, ga ik languit op bed liggen, starend naar het plafond.

Ik kan gewoonweg niet geloven wat mijn moeder zonet heeft gezegd. Is het mogelijk dat ik haar op een of andere manier verkeerd heb begrepen? Is het mogelijk dat ik haar die woorden heb horen zeggen omdat ik ze wilde horen? Nadat ik de gebeurtenis van zojuist zeker vijf keer heb herbeleefd, en al haar woorden nog vaker door mijn hoofd heb horen gaan, kan ik niet anders dan concluderen dat ik haar niet verkeerd heb begrepen: ze heeft me echt toestemming gegeven om met Arturo om te gaan zodra we terug zijn uit Engeland.

HOOFDSTUK

16

SEPTEMBER 1980

SAMEN MET JOU

‘Volgens mij heeft niemand me gezien,’ zegt Arturo, terwijl ik achter hem vlug de deur sluit.

Ik zeg niks terug en neem zijn gezicht tussen mijn handen. Zijn glimlach stop ik met een zoen die uit mijn tenen komt. En van een ander plekje. Niet zo verwonderlijk. Ik kan me niet meer heugen wanneer we voor het laatst hebben gezoend. Bij wijze van spreken dan. Ik weet nog exact waar en wanneer dat was.

‘Dit moeten de vijf langste dagen ooit zijn,’ fluister ik met een gejaagde ademhaling, terwijl onze lippen elkaar net niet raken. Voordat hij kan reageren, zoen ik hem weer. Nu met nog meer hartstocht. Ik pak hem stevig vast en duw me tegen hem op.

Zijn handen gaan door mijn haar, over mijn rug en kont. Ik kreun zachtjes als zijn vingers zich door de dunne stof van de jurk heen diep in het vlees van mijn billen drukken. Het liefst had ik hem nu aan de hand meegenomen naar mijn slaapkamer om op bed deze zoen voort te zetten. Maar we moeten eerst praten. Daarna kunnen we altijd nog naar beneden gaan. Tenminste, als hij dat nog wil.

Stoppen met zoenen lukt me echter niet. Niet alleen doordat het verlangen in me vlamt als vuur in een goed trekkende open haard. Ook niet door de liefde die samensmelt in onze monden en die ik door zijn handen over heel mijn lijf voel. Ik kan niet stoppen door een vreselijke gedachte waar ik niet aan wil denken. En toch doe ik dat. En dat doe ik al dagenlang.

Uiteindelijk lukt het me toch. En dat doe ik erg abrupt, zie ik ook aan zijn verraste gezicht. Zonder iets te zeggen neem ik hem mee naar het dakterras. Om te praten. Iets waar ik helemaal geen zin in heb en als een berg tegenop zie. En niet zomaar een berg. De hoogste die op de wereld te vinden is.

We gaan naast elkaar aan tafel zitten. Hij kijkt me onderzoekend aan.

‘Ik heb wat te vertellen.’

‘Dat klinkt serieus.’

Ik knik. ‘Mijn moeder en Robert gaan begin oktober naar Engeland en Ierland. En ik moet met ze mee.’

Hij kijkt me geschrokken aan. ‘Voor hoelang?’

‘Twee weken.’

De zucht van opluchting die hij uitblaast laat nog net niet mijn haar wapperen. ‘Ik schrok me werkelijk rot.’

‘Weet je wel hoelang twee weken duren, Arturo?’

‘Ik was even bang dat je maanden zou gaan zeggen. Of nog erger…’

‘Twee weken zijn ook erg hoor.’

‘Ja, maar niet zo erg als twee maanden. Of voorgoed.’

‘Ik weet niet hoe ik twee weken zonder je moet doorkomen.’

‘Door je te richten op de twee weken die we erna weer dichter bij je achttiende verjaardag zijn gekomen, mi amor,’ glimlacht hij.

‘Of op de dag dat ik terug ben in Argentinië en wij zonder stiekem gedoe met elkaar mogen omgaan…’

Arturo recht zijn rug. ‘Bedoel… bedoel je…’

Ik knik wel tien keer. ‘Mijn moeder en Robert vinden het goed dat ik met je omga.’

‘Meen je dat? Echt?’

‘Ja, echt,’ glunder ik.

Hij omhelst me en drukt me zowat plat in zijn armen. En dat voelt bijna net zo goed als zoenen. Hij laat me los en kijkt me nog steeds vol ongeloof aan. ‘Hoezo dat ineens, Scarlett? Wat is er gebeurd dat ze het nu wel goedkeuren?’

Ik beweeg mijn schouders kort en snel op en neer. ‘Ik heb echt geen flauw idee. De mededeling kwam uit het niets, zelfs zonder dat ik erover was begonnen. Ik moet me in Engeland en Ierland gedragen en daarna zoek ik het maar uit met jou. Misschien zijn ze de ijzige sfeer in huis zat. Misschien zien ze in dat ze me niet eeuwig kunnen verbieden om met jou om te gaan. Of misschien hebben ze geen zin meer om op schooldagen taxichauffeur te spelen. Ik weet het niet. Het doet er ook niet toe. Het enige dat telt, is dat we dan zo vaak kunnen afspreken als we willen zonder dat ik allerlei smoesjes moet verzinnen.’

Nu knikt Arturo wel tien keer. Hij neemt me in zijn armen en zoent me met zo veel vurigheid dat ik onmiddellijk weer zin heb om naar mijn slaapkamer te gaan. Ik kreun teleurgesteld als hij ineens stopt. Door hem stevig vast te houden, voorkom ik dat hij me loslaat. Ik druk me zelfs nog wat meer tegen hem aan. Voor het geval dat.

‘Wat wil je me nog meer vertellen, Scarlett?’

Mijn adem stokt. ‘Waarom denk je dat ik…’

‘Al sinds ik hier ben zie ik dat je me iets wil vertellen wat je me eigenlijk niet wil vertellen.’

Ik snuif vermaakt. Ook wat geëmotioneerd. Door het gevecht met de tranen krijg ik geen woord over mijn lippen. Hoewel ik dit gesprek al tientallen keren in mijn hoofd heb geoefend, weet ik niet waar te beginnen. Hij laat mij los. Ik hem ook, met veel tegenzin. Want wat als?

Wanneer we beiden weer rechtop zitten, leg ik mijn hand tegen de zijkant van zijn gezicht en streel zijn wang en kaak. Voor het geval het de laatste keer is dat ik hem kan aanraken.

‘Omdat het niet leuk is wat je moet vertellen?’

Ik haal mijn schouders op. ‘Dat weet ik nog niet. Het kan leuk zijn. Heel erg leuk zelfs. Maar ook het tegenovergestelde van dat.’

‘Vertel me dan wat…’

‘Ik ben zwanger!’

Arturo staart me aan. ‘Zwanger?’

Terwijl ik knik, glippen tranen uit mijn ogen en zakken naar mijn kaken. Tot mijn verbazing doen ze dat bij hem ook. Niet zo veel als bij mij, maar toch. Ik weet alleen niet hoe ik de tranen moet opvatten.

‘Dat weet je…’

‘Ik werd niet ongesteld. Dat was niet voor het eerst. Toen ik de derde keer een menstruatie miste, heb ik een zelftest gedaan. Die was positief. Daarom ben ik naar mijn huisarts gegaan. En die bevestigde wat ik eigenlijk al wist.’

‘Hoe kan dat als je de pil slikt?’

‘Ik was daar nog maar net mee begonnen. Misschien niet zo slim van me, maar ik verlangde zo veel naar je. De huisarts zegt dat in die korte tijd de werking van de pil nog niet toereikend was om een zwangerschap te voorkomen.’

‘De derde menstruatie? Wanneer…’

‘De keer dat je hier twee weken was en we voor het eerst met elkaar naar bed gingen. Toen mijn moeder en Robert in Rio de Janeiro waren.’

Meer tranen glijden langs zijn gezicht. Ik weet nog steeds niet hoe ik ze moet opvatten. Als hij mijn handen vastpakt en ze om de beurt liefdevol zoent, begin ik wel een vermoeden te krijgen.

‘Waarom durfde je het niet te vertellen, mi amor?’

‘Omdat ik niet wist hoe jij... Misschien is het voor jou te vroeg… Te snel. We willen kinderen. Later. We zijn nog jong. Erg jong. Zullen anderen ook vinden. En het zal niet makkelijk worden. Dus ik begrijp het als jij…’

‘Het is niet van belang wat anderen vinden. Wat wil jij?’

‘Ik zou… zou het kind heel graag willen houden. En… en jij?’

‘Ik wil niets liever dan samen met jou een kind hebben, Scarlett.’

twee

One day I'm going to die here too

And they'll plant me in the dirt

Like some lame bulb

That never blooms, come any spring

Not any spring

Joni Mitchell

HOOFDSTUK

17

OKTOBER 1980

ALS JE OUDER BENT

Het is niet te geloven. Ik zou er bijna woest om worden. Tot de dag dat ik Arturo leerde kennen, kon ik aan niks anders denken dan aan Engeland. En dan met name aan Canterbury. Vervolgens veranderde heimwee in het plan om er samen met hem te gaan wonen. En nu ben ik in Engeland en kan ik aan niks anders denken dan aan Argentinië. Niet vanwege het land. Ook niet vanwege de stad waar ik woon. Net als in Buenos Aires beheerst Arturo hier mijn dagen volledig. Vanaf het moment dat ik wakker word totdat ik in slaap val. Maar ook in de tijd die daartussen zit, bevindt hij zich in mijn hoofd.

Ik herbeleef onze ontmoetingen, maak gebeurtenissen mee die nooit hebben plaatsgevonden, en heb lange gesprekken met hem. Zelfs als ik wakker ben. Iedere avond als ik in mijn slaapkamer de tango oefen, zover dat gaat op een paar vierkante meter, praat ik met hem. We lachen zelfs als ik in gedachten, terwijl zogenaamd mijn hand in de zijne zit en ik zijn arm om me heen voel, met zwierige passen door de kamer dans.

Soms lijkt het alsof ik de warmte van zijn lijf voel en zijn hart tegen mijn borst klopt, van liefde voor mij. Het zijn verrukkelijke momenten en ik zou de dagen niet anders willen afsluiten, maar ze maken me ook telkens wat verdrietig. Omdat ik hier ben. En hij daar. Omdat er ruim elfduizend kilometer tussen ons in zitten.

Van de week heb ik in Canterbury met twee van mijn beste vriendinnen afgesproken: Kayleigh en Anne. Beiden ken ik al sinds Primary School. We zijn gaan lunchen op St. Peters Street, in de pub waar we vroeger ook regelmatig te vinden waren. Hoewel het reuze gezellig was, was het op een of andere manier toch anders dan vroeger. Of hoe ik dacht dat het toen tussen ons was.

Dat ligt niet aan hen. In elk geval niet alleen aan Kayleigh en Anne. Ik ben veranderd, merkte ik al voordat we zelfs maar hadden besteld. Onze interesses hebben minder raakvlakken. Nog minder moet ik eigenlijk zeggen. Terwijl zij nog steeds over jongens ginnegappen, werkelijk niet uitgekletst raken over kleding, make-up, en van weekend naar weekend, van pub naar pub, van vriendje naar vriendje leven, ben ik zwanger van de liefde van mijn leven en kan ik aan niets anders denken dan aan het leven dat ons staat te wachten. Vermoedelijk kostte het me daardoor veel minder moeite dan ik had verwacht om niets te vertellen over hem en de kleine die we krijgen.

Eigenlijk kan ik nog steeds niet geloven dat we een kind krijgen. Dat het me op geen enkele wijze aan te zien is dat ik zwanger ben, helpt ook niet echt. Ik ben zelfs geen gram aangekomen, volgens mij. Misschien dat mijn wangen wat vaker rood kleuren dan gewoonlijk, maar ik heb geen idee of dat daardoor komt. Ik voel me goed, heb normale trek, vind niets vies smaken of ruiken, en heb ook geen last van misselijkheid, waar kennelijk veel zwangere vrouwen wel de dag mee beginnen. En dat is maar goed ook. Ik denk dat mijn moeder en Robert krankzinnig van hysterie worden als ze ontdekken dat ik zwanger ben. Dat weet ik eigenlijk wel zeker.

Ik ben naar mijn vaders graf geweest op St. Paul’s Cemetery, op Hamilton Avenue, iets buiten het oude centrum van Canterbury. In mijn uppie. Mijn moeder had geen tijd, zei ze op een manier en met een gezichtsuitdrukking alsof ik iets absurds had voorgesteld. Eerlijk gezegd kon ik mijn geluk niet op dat ze die dag liever ging winkelen met een vriendin. Als ik ergens geen behoefte aan had, dan was het wel om mijn emoties de vrije loop te laten terwijl mijn moeder naast me staat en me aanstaart alsof ik ze niet allemaal op een rijtje heb. Toch stemde haar reactie me ook verdrietig. Mijn vader heeft die onverschilligheid niet verdiend.

Het weerzien met zijn graf ging me nog moeilijker af dan ik al had verwacht. Nog voordat ik er goed en wel stond, kwamen de tranen al. En dat bleven ze doen. Als watervallen gingen ze langs mijn wangen. De snikken die onderwijl ongewild aan mijn lippen ontsnapten, kon ik alleen smoren door me met beide handen zowat te verstikken. Er kwam zelfs iemand naar me toe om te informeren of hij misschien iets voor me kon doen.

Ik weet nog steeds niet wat me toen bezielde, maar na een wat stroeve start heb ik hem uit mezelf zowat mijn hele levensverhaal opgebiecht. Iets wat ik slechts eenmaal eerder heb gedaan. Maar Arturo en ik hebben dan ook een connectie die ik nooit eerder met iemand heb gehad. Misschien deed de man me door zijn manier van praten en kijken me aan mijn vader denken. Misschien was de nood om iemand over alles te vertellen ongemerkt zo hoog en was de man simpelweg op het juiste moment op de juiste plek om mijn verhaal te kunnen aanhoren.

Ik heb de man, ook omdat we elkaar hierna nooit meer zullen zien, zonder enige terughoudendheid verteld over het overlijden van mijn vader, het absurd snelle huwelijk van mijn moeder, over de eenzaamheid in Argentinië maar ook hier in Engeland na mijn vaders dood, en over Arturo en onze plannen om volgend jaar hier in de omgeving te gaan wonen. Ik heb hem zelfs verteld dat ik in verwachting ben.

Na een vriendelijk afscheid vertrokken samen met de man ook de tranen en het verdriet bij me. Je hart luchten schijnt echt te werken. Ik heb nog een poosje op fluistertoon met mijn vader gesproken en ben toen ook maar vertrokken. Maar niet voordat ik hem had beloofd dat ik hem volgend jaar na mijn achttiende verjaardag vaker zal bezoeken, als Arturo en ik hier in de omgeving wonen.

‘Volgens mij zit je met je gedachten heel ver van Londen vandaan,’ glimlacht de vrouw tegenover me aan de lange tafel in de privé-eetzaal van het bespottelijk chique restaurant op Buckingham Palace Road. Ik ben haar naam weer vergeten. Niet omdat die zo moeilijk is om te onthouden. Ik denk dat onverschilligheid er iets mee te maken heeft. Ik weet alleen nog dat die vooraf wordt gegaan door Dame, net als zeker de helft van de andere gasten eveneens geridderd is of een adellijke titel draagt. ‘Kan dat toevallig Buenos Aires zijn?’

Ik schiet in de lach en knik. ‘Sorry. Is het zo overduidelijk?’

Nu knikt zij. ‘Het leven daar heb je dus omarmd?’

‘Voor honderd procent. Buenos Aires is een prachtige stad. Ons appartement in Recoleta, een wijk in het noordelijke deel van de stad, niet ver van de Rio de la Plata, de breedste rivier van de wereld, is zonder te overdrijven te mooi voor woorden. En de internationale school is zo fijn dat ik al op zaterdag niet kan wachten totdat het weer maandag is. Bij wijze van spreken dan,’ knipoog ik. Met een achteloze blik over de tafel heen zie ik, hoewel ze met anderen in gesprek zijn, dat zowel mijn moeder als Robert mijn antwoord hebben opgevangen én dat die naar hun zin is, zoals mijn opzet was.

‘Ik ben stinkend jaloers op je haarkleur, Scarlett. Werkelijk prachtig!’

‘Dank je,’ glimlach ik terug.

Ze kijkt naar mijn moeder. ‘Verf je het of…’

‘Ik heb de kleur van mijn vader.’

We kletsen nog wat over de bezienswaardigheden en het klimaat in Buenos Aires. Lacherig stelt ze me de vraag hoe de Argentijnse jongens zijn. Ik lach met haar mee, haal mijn schouders op, en zie intussen in mijn ooghoeken dat mijn moeder van de andere kant van de tafel luistervinkje speelt. Iets waarin ze zeer bedreven is.

‘Eerlijk gezegd heb ik geen idee. Ik heb het zo druk met school, fotograferen en lezen dat ik me daar nog niet echt mee bezig heb gehouden.’

‘Nog niet echt?’

‘Er is niks mis met mijn ogen,’ lach ik terug.

‘Gelukkig. De rest komt vanzelf wel als je ouder bent.’

‘Inderdaad,’ beaam ik en blik naar mijn moeder. De glimlach rondom haar mond is onecht. Zoals negen van de tien keer als ze naar mij kijkt. Wat ik kortstondig in haar ogen zie kan ik echter niet plaatsen. Vriendelijkheid is het in elk geval niet.

Als de koffie wordt opgediend, krijg ik op welwillende toon van Robert te horen dat ik buiten foto’s kan gaan maken, als ik daar nog zin in heb. Wat niets anders betekent dat ik moet opdonderen omdat ze zaken gaan bespreken. En dat doe ik maar al te graag. Ik neem afscheid van de opgedirkte bende en zeg tegen Robert dat ik op eigen gelegenheid naar het hotel kom.

Eenmaal buiten snuif ik de frisse oktoberlucht op alsof ik het bijna te lang zonder zuurstof heb moeten doen. Nog een kwartier langer aan die tafel en ik was gillend gek geworden, bedenk ik me glimlachend, terwijl ik noordwaarts begin te lopen. Een paar minuten later sta ik voor Buckingham Palace. Ik durf niet te gokken hoeveel foto’s ik door de jaren heen van het gebouw heb gemaakt. Het moeten er honderden zijn. Toch maak ik er nog een paar. Wie weet en blijkt achteraf dat op een van de foto’s dat Elizabeth net uit een raam keek. Daarna ga ik op zoek naar interessantere onderwerpen.

Algauw vind ik een hoogbejaard stel dat hand in hand en in stilte naar het paleis staart. Waarschijnlijk zien ze het, na het al ontelbare keren op foto’s en films te hebben gezien, voor het eerst in het echt. Ik maak vlug twee opnames en richt dan mijn lens op een jong stel dat meer oog voor elkaar heeft dan voor de historie aan de andere kant van het hoge hek. Drie foto’s later besluit ik naar de Big Ben te lopen. Een wandeling van hooguit twintig minuten.

Zoals altijd is het druk in de omgeving van Palace of Westminster en Westminster Abbey. Op Parliament Square Garden, het grasveld met bomen, en standbeelden van onder andere Winston Churchill, Abraham Lincoln en Robert Peel, maak ik wat foto’s van toeristen. Daarna slenter ik langs de Big Ben de Westminster Bridge op. Ongeveer halverwege de brug blijf ik stilstaan en tuur met een hand boven mijn ogen naar de Theems alsof ik die voor het eerst zie.

In werkelijkheid zie ik een andere rivier, heel ver hiervandaan. Om preciezer te zijn ruim elfduizend kilometer hiervandaan. Ik zie ons bij de Rio de la Plata op het muurtje en iets verderop op het gras zitten. Ik zie ons languit op een badlaken liggen. Niet de grote die ik de eerste keer bij me had, maar een veel kleinere waardoor we wel tegen elkaar aan moesten liggen. Ik zie ons hand in hand en gearmd door Parque de los Niños wandelen. Ik voel zijn omhelzing en lippen terwijl we zoenen, voel zijn naakte lijf tegen dat van mij terwijl we in mijn krappe bed vrijen. Ik hoor hem woorden van liefde in mijn oor fluisteren. En ik zie ze in zijn ogen glinsteren, alsof hij nu vlak naast me op Westminster Bridge staat.

Zo veel mis ik Arturo.

HOOFDSTUK

18

OKTOBER 1980

DAAR, VER VAN DE BUITENWERELD

De vlucht van Heathrow naar Dublin is een ramp. Nauwelijks in de lucht begint het al. En niet een beetje. Zelfs niet flink. Echt heel erg. Soms lijkt het of we in een oogwenk een vrije val van honderden meters maken om vervolgens even snel weer omhoog te schieten. Het vliegtuig lijkt een strandbal die overgeleverd is aan een zware storm. En dan het gebonk en onheilspellende gekraak, waardoor ik me al snel niet meer afvraag of het vliegtuig doormidden of in drieën zal breken, maar alleen wanneer dat zal gebeuren. Meer dan eens heb ik het gevoel dat mijn laatste seconden zijn aangebroken. Tegen alle verwachtingen in raken ongeveer anderhalf uur na vertrek de banden de landingsbaan van Dublin Airport en komt er, terwijl een collectieve zucht van de passagiers, en volgens mij ook van het cabinepersoneel, door het vliegtuig gaat, een eind aan de meest afschuwelijke vliegreis die ik ooit heb meegemaakt. En ooit nog hoop mee te maken.

Het duurt even totdat we onze bagage hebben. De huurauto is daarentegen wel snel geregeld. Tot mijn verbazing heeft Robert een alledaagse middenklasser gehuurd. Echt niks voor hem, aangezien hij geen kans onbenut laat om te laten zien dat hij goed in de slappe was zit. Minstens zo apart is het feit dat mijn moeder daar niets over zegt. Want sinds ze Robert in haar vangnet heeft binnengehaald, grijpt ze net als hij ook iedere kans aan om bekenden en onbekenden een kijkje te geven in hun portemonnee. Dat niets en dan ook echt niets in die portemonnee van haar is, maakt haar schijnbaar niet uit.

Het vliegveld van de Ierse hoofdstad, aan de Dublin Bay, een inham van de Ierse Zee, ligt zo’n tien kilometer ten noorden van het centrum. Bij een normale verkeersdrukte hooguit een rit van een half uur, hoor ik een medewerker van het autoverhuurbedrijf tegen een andere klant zeggen.

Een half uur. Een uur. Voor mijn part drie uur. Ik vind het allemaal prima. Het enige dat voor mij telt is de terugreis naar Buenos Aires over vierenhalf dag. Dat we eerst van Dublin naar Frankfurt vliegen en daar bijna vijf uur moeten wachten voordat we naar Buenos Aires vertrekken, een vlucht van nog eens veertien uur, is niet ideaal maar maakt me ook geen sikkepit uit. Het vooruitzicht dat het daarna niet lang meer zal duren totdat ik Arturo in mijn armen kan sluiten, zijn lippen op die van mij zal voelen, en in zijn blikken en woorden de liefde voor mij zal zien en horen, maakt veel goed. Alles eigenlijk.

‘Gaan we niet naar het centrum van Dublin?’ vraag ik zonder van de kaart in de reisgids op te kijken als we de M50 niet zuidwaarts blijven volgen, maar afbuigen in westelijke richting.

‘Nee,’ is het enige dat ik krijg te horen.

‘We gaan naar een stad in het zuidwesten van Dublin,’ merkt Robert zeker een minuut later uit het niets op. Hij kijkt kort in de binnenspiegel naar me en richt zijn aandacht dan weer voor zich op de weg.

‘Blijven we daar totdat we teruggaan naar Buenos Aires?’

‘Ja,’ antwoordt mijn moeder met dezelfde uitvoerigheid als eerder.

‘Oké,’ reageer ik, dwing mezelf om niet mijn schouders op te halen of een gezicht te trekken, en staar weer naar buiten. Ik wil pertinent voorkomen dat ik op de valreep ervan word beschuldigd problemen te veroorzaken en ze daardoor alsnog terugkomen op hun toestemming om met Arturo om te gaan.

Het uitzicht is in alle richtingen vrij eentonig. Dat blijft zo als we de N7 oprijden. Ik blader vlug terug naar een overzichtskaart voorin de reisgids en zie dat deze snelweg inderdaad in zuidwestelijke richting gaat en vanaf het plaatsje Naas tot aan de stad Limerick, in de provincie Munster, de M7 heet. Een paar kilometer verderop, als de bedrijven aan weerszijden van de snelweg in rap tempo minder worden en het verkeer even snel afneemt, wordt de omgeving groener en zijn de heuvels in de verte beter te zien.

Door het monotone motorgeluid en het wiegende deinen van de auto, maar ook omdat er buiten niets te zien is wat de moeite waard is, voel ik mijn oogleden alsmaar zwaarder worden. Ik knikkebol ook. En dat doe ik steeds vaker. Als ik met een ruk wakker schrik, verrek ik zowat mijn nek. Om herhaling te voorkomen, besluit ik om toe te geven aan de loomheid. En de verveling. Over Arturo dromen gaat sowieso makkelijker met de ogen dicht.

Ik schiet met een schok wakker. Het duurt een tel of wat totdat ik besef waarom ik op de achterbank van deze onbekende auto zit. Waarom we hier op een parkeerplaats stilstaan is me echter een raadsel. Ik wrijf met beide handen stevig over het gezicht, maar blijf mezelf het antwoord schuldig.

‘We gaan even eten,’ zegt mijn moeder en stapt uit.

Ik loop achter ze aan naar het wegrestaurant. Dit moet de eerste keer zijn dat we samen in een restaurant langs een snelweg gaan eten. Robert is van mening dat het eten in wegrestaurants zo crimineel slecht is dat ze allemaal verboden zouden moeten worden. Best apart dus dat we hier gaan eten.

Het eten is inderdaad niet fantastisch. Ronduit slecht eerlijk gezegd. Maar om de zaak hierom te verbieden, gaat te ver. En als iemand dat wel zou willen doen, dan zou die eerst moeten beginnen om mijn moeder te verbieden ooit nog een stap in een keuken te zetten. Over crimineel slecht eten gesproken.

Nog slechter dan het eten is de sfeer aan tafel. Die is nog beroerder dan doorgaans. Niet alleen omdat ze mij zoals gewoonlijk negeren, alsof ze beiden niet in de gaten hebben dat ik er ook bij ben, maar omdat ze nu ook tegen elkaar nauwelijks iets zeggen. Dan kan het niet anders dan dat ze ruzie hebben gehad. En flink ook. Misschien in de auto toen ik sliep. Bij nader inzien zeiden ze ook al weinig tegen elkaar voordat we op Heathrow aan boord gingen. Grote kans dus dat ze woorden hebben gehad in hun hotelkamer, vlak voordat we gingen ontbijten.

Ik probeer tweemaal een gesprek te beginnen, maar als ik weinig tot geen reactie terugkrijg, besluit ik dat ze het maar moeten uitzoeken. Vervolgens besluit ik hetzelfde over het eten dat op het bord voor me ligt. Ik ben nog steeds geen enkele keer misselijk geweest, maar als ik nog één hap neem, of nog één seconde langer naar de lauwe prak blijf kijken, dan kots ik gegarandeerd alles, inclusief het ontbijt van vanmorgen in het hotel, tot de laatste hap uit. De koffie drink ik wel op. Niet omdat die wel goed smaakt.

Met dezelfde stilte die aan tafel heerste, lopen we naar de auto en vertrekken. Amper terug op de snelweg gaan we er bij de eerst volgende afrit alweer vanaf. Ik dwing mezelf om niet te vragen of we er bijna zijn. Als dat het geval is, merk ik dat wel.

Na een poosje gaan we de provinciale weg af. Blijkbaar zijn we verkeerd gereden, want niet lang nadat we een dorpje achter ons hebben gelaten, keert Robert binnensmonds vloekend de auto en rijden we terug naar het dorp. Vlak erna gaan we een smalle weg op die door het uitgestorven landschap slingert. Het kost me steeds meer moeite om niet te vragen of we er bijna zijn. En wat we hier in hemelsnaam doen. Ik kan me niet voorstellen dat in deze doodse omgeving iets of iemand interessant genoeg is voor Robert om zaken mee te doen.

Op het laatste moment slaan we een hobbelige landweg in en raken daarbij op een haar na een boom. Mijn nieuwsgierigheid zwelt direct nog meer aan. Terwijl ik overweeg om te vragen wat we hier doen, zie ik verderop een auto staan. Een auto van de Garda, de Ierse politie. Voluit de Garda Síochána en in het Iers: An Garda Síochána, wat iets van ‘De Bewaker van de Vrede’ betekent, heb ik ooit in een boek gelezen. Voorin zitten twee agenten en op de achterbank een man zonder uniform. We komen enkele meters achter de politieauto tot stilstand.

‘Wat doen we hier?’ wil ik weten. Het wantrouwen in mijn stem ontgaat mij zelfs niet. ‘En wat doen die agenten hier?’

Ik krijg geen reactie terug. Zonder iets te zeggen, stapt Robert uit en loopt naar de politieauto. De man op de achterbank stapt ook uit. Hij draagt een priestergewaad. Geen idee waarom, maar mijn hartslag schiet direct omhoog. Ze schudden elkaar de hand.

‘Mam, wat doen we hier?’

‘Dacht je nou echt dat we er niet achter zouden komen?’ zegt ze met een stem vol onderdrukte woede, zonder naar me om te kijken. Ze kijkt zelfs niet in de binnenspiegel naar me.

‘Wat? Waarachter komen?’

‘Dat je zwanger bent van die schooier.’

Mijn hart lijkt enkele seconden stil te staan. Ik hap naar lucht. ‘Hoe… hoe kom je daarbij?’

‘Hou op met liegen, Scarlett. En wat denk je zelf? Denk je nou echt dat dokter Pereyra, die zeker op zes van onze feestjes is geweest, niets tegen mij zegt als mijn dochter van zeventien zwanger is?’

Opeens begrijp ik de toeschietelijkheid van de laatste tijd en waarom ik na terugkeer in Argentinië mag omgaan met Arturo. Al dat was niets meer dan een list om me als een mak schaap hiernaartoe te lokken. Mijn lippen bewegen, maar ik breng geen woord voort. Zelfs geen geluid. Vanbinnen gil ik het echter uit. Zo hard als ik kan.

‘Je denkt alleen maar aan jezelf. Dat is altijd zo geweest en hiermee bewijs je meer dan ooit dat je nooit rekening houdt met anderen, met mij, met Robert. Heb je er zelfs maar een tel bij stilgestaan welke onvoorstelbare schande het voor ons is dat je zwanger bent? Robert werkt zich drie slagen in de rondte in Buenos Aires. Hoe denk je dat zijn zakenpartners en relaties zullen reageren als bekend wordt dat zijn stiefdochter op haar zeventiende zwanger is geworden van een ex-bajesklant wiens gewelddadige vader met tientallen messteken is vermoord? En door niemand minder dan zijn moeder. Al zijn inspanningen en investeringen kunnen hierdoor voor niks zijn.’

‘Wat doen die mannen hier?’

‘Die brengen je naar een plek waar je normen en waarden zullen worden bijgebracht. Iets wat mij niet is gelukt in al die jaren. Er is mij verzekerd dat deze mensen dat als geen ander kunnen. Daar, ver van de buitenwereld, zal niemand weten dat je zwanger bent. Op die plek zal je ook je kind ter wereld brengen. Hopelijk is tegen die tijd het verstand weer in je teruggekeerd en zal je inzien dat je kind beter af is in een gezin waar het wel een kans heeft op een goed leven.’

Ik schrik me rot als het portier naast me plotseling wordt geopend. De pastoor, een lange man met een hoekig, emotieloos gezicht, brengt iets voort wat vermoedelijk voor een glimlach moet doorgaan. De twee agenten die achter hem staan, nemen niet eens de moeite om te glimlachen.

‘Ik ben pastoor Coughlin, Scarlett. Je gaat met ons mee.’

Huilend probeer ik het portier weer dicht te trekken.

‘We kunnen dit op de vriendelijke of op de vervelende manier doen.’

‘Mam, alsjeblieft… doe dit niet! Ik smeek het je!’

De pastoor grijpt mijn bovenarm vast en trekt me ruw uit de auto. Ik gil en probeer me snikkend en met wilde bewegingen los te rukken. De agenten komen hem te hulp en in een mum van tijd kan ik geen millimeter meer bewegen. Ondertussen pakt Robert mijn koffer uit de achterbak.

‘Die hebben we niet nodig,’ zegt de pastoor. ‘Alles wat ze nodig heeft, is aanwezig op de plek waar ze naartoe gaat.’

‘Robert, alsjeblieft… laat ze me niet meenemen.’

Hij zegt niets, maar de blik die kort in zijn ogen is te zien, verklapt dat dit alles het idee van mijn moeder is. Mijn zwangerschap is voor haar een unieke kans om eindelijk van me af te komen. En zoals altijd kan Robert geen weerstand bieden tegen haar en doet hij wat zij wil. Net als mijn vader dat niet kon en haar zo goed als altijd haar zin gaf.

‘Arturo… hij zal…’

‘Arturo zal niks!’ schreeuwt mijn moeder langs het openstaande portier met een stem vol gif. ‘Op de dag dat wij vertrokken uit Buenos Aires is hij gearresteerd.’

‘Wat? Hoezo gearresteerd? Hoe bedoel je?’ snik ik hard.

‘Zelfs in een land als Argentinië denken ze niet licht over een volwassene die een minderjarig meisje zwanger maakt. Helemaal als dat onder dwang is gebeurd, zoals dat te lezen is in jouw getuigenis die door jou is ondertekend in de aanwezigheid van de hoofdcommissaris van politie van Buenos Aires. Misschien herinner je hem nog: Felipe Quiroga-Arias. Afgelopen december heb je tijdens een feestje op het dakterras met hem en zijn vrouw María Eugenia gesproken over Buenos Aires, Canterbury en Londen. Je hebt ze zelfs wat tips gegeven over Londen. Uiteraard kon je het weer niet laten om te vertellen waar je naam vandaan komt. En wiens idee het was om je te vernoemen naar een personage uit een film. Typisch je vader: altijd levend in fictie met personen die niet bestaan. Felipe begreep in elk geval meteen het probleem toen we over die schooier en jouw zwangerschap vertelden. Hij werkte dan ook graag mee om Arturo terug te brengen naar de plek waar hij thuishoort. De twee jaar die de schooier daar al opgeborgen zat voor talrijke berovingen, waren duidelijk te weinig. Hopelijk voor hem betert hij de komende jaren achter slot en grendel wel zijn leven. Misschien komt er dan nog iets van hem terecht. Al acht ik die kans bijzonder klein. Eens een schooier, altijd een schooier. Dat bewijzen zijn ouders wel. Al bewijst zijn vader al een poosje helemaal niks meer.’

‘Ik haat je!’ gil ik uitzinnig van woede. ‘Ik haat je!’

‘Dat wist ik al, maar denk je dat dit evenveel is als Arturo jou haat sinds hij hoorde, vlak voordat ze hem in een cel smeten, dat je in Engeland blijft omdat je hem nooit meer wilt zien en daarom tegen hem hebt getuigd? Waardoor hij je, en dat geef ik je op een briefje, echter tot het eind van zijn dagen het meest om zal haten, is dat hij door jou zijn kind nooit zal zien. Je weet ongetwijfeld al hoe overgevoelig en belachelijk macho die Zuid-Amerikaanse mannen zijn. Alleen daardoor denk ik serieus dat hij jou op dit moment al meer haat dan dat jij mij in een heel leven zou kunnen haten. Denk je ook niet, Scarlett?’

Voordat ik kan reageren, knikt mijn moeder naar de pastoor. Met mijn armen op de rug gedraaid en een arm van de andere agent om mijn keel geklemd, word ik naar de politieauto gesleurd. Mijn wanhopige tegenstribbelingen hebben geen enkele uitwerking. Mijn gegil, zover dat lukt door de smorende arm om mijn keel, ook niet. Met een harde zet word ik op de achterbank gegooid. Nog voordat ik de greep van het andere portier kan vastpakken, zit de pastoor al naast me en trekt hij me met zijn hand diep in mijn haar naar zich toe.

‘Zoals ik eerder zei, kunnen we dit op de vriendelijke of op de vervelende manier doen. Zeg maar wat jouw voorkeur heeft.’ Om zijn woorden kracht bij te zetten, trekt hij mijn hoofd aan mijn haar met een ruk ver in mijn nek.

‘De vriendelijke,’ kreun ik van pijn.

‘Verstandig,’ glimlacht hij en laat mijn haar los. Daarna zegt hij tegen de agent achter het stuur dat we kunnen vertrekken.

Terwijl we wegrijden, blik ik over een schouder door de achterruit. Robert rijdt achter ons aan. Mijn moeder staart met een onbewogen gezicht voor zich uit alsof ze vergeten is dat ik in de auto voor hen zit. Robert mijdt mijn blik. Aan het eind van het hobbelige weggetje gaan wij links een verharde weg op. Zij rechts. Zonder dat zowel mijn moeder als Robert naar me kijken, rijden ze in tegenovergestelde richting weg.

Tranen rollen langs mijn wangen. Ik ga weer recht zitten. Hoewel ik een hand op mijn mond heb gedrukt, vult mijn gesnik het interieur. De agent achter het stuur kijkt op de weg. Zijn collega doet hetzelfde. Naast me staart de pastoor uit het portierraam naar het voorbijtrekkende landschap.

Niemand beweegt. Niemand zegt iets.

Alsof ze ook vergeten zijn dat ik in de auto zit.

HOOFDSTUK

19

OKTOBER 1980

EEN WERVELWIND ZULLEN ZIJ OOGSTEN

Ik ben koud tot op het bot. Heel mijn lijf rilt vanzelf en zo hard dat het pijn doet. Zo nu en dan hoor ik mezelf ook klappertanden. Het matras op de vloer is behalve smoezelig ook flinterdun waardoor de kou erdoorheen komt alsof er niks tussen mij en het beton ligt. Ik weet alleen niet of de kou erger is dan de honger. Beiden doen in elk geval veel pijn.

Als de deur met veel kabaal van het slot wordt gehaald, veer ik van schrik overeind. Deze twee zusters, ook in zwarte habijten en gelijk gekleurde sluiers die hun gezichten volledig omsluiten, heb ik nog niet eerder gezien. Denk ik. Ze hebben wel dezelfde norse uitdrukkingen als de zusters gisteren bij aankomst in het gebouw, toen ik alleen met een slip en bh om het lijf in dit kamertje met een dichtgemetseld raam werd gesmeten.

‘Opstaan, Maggie.’

‘Scarlett. Mijn naam is Scarlett Grimshaw.’

‘Scarlett Grimshaw bestaat niet meer,’ zegt de oudste van de twee. ‘Zoals je gisteren al is verteld. Vanaf het moment dat je bij de Sisters of the Good Shepherd Convent bent gekomen is je naam Maggie. En naar die naam luister je. Hoe langer je dat weigert, hoe langer je hier blijft.’

‘Ik heet Scarlett Grimshaw en ik wil hier niet zijn. Ze hebben me gisteren uit de auto gesleurd en tegen mijn wil hiernaartoe gebracht. Ik ben een Brits staatsburger. Jullie mogen me hier niet tegen mijn wil vasthouden.’

‘Je moeder vindt van wel. Aangezien je minderjarig bent, heeft zij als ouder het gezag over jou. Waarom denk je anders dat de Garda jou gisteren hiernaartoe heeft gebracht? Het doet er dus niet toe wat jij wel of niet wil; zij wil dat je hier bij ons bent,’ snauwt de zuster, hoorbaar niet onder de indruk van mijn woorden. Ze laat kleding naast me op het matras vallen. ‘Trek dat aan als je wil eten.’

Ik weifel. De laatste keer dat ik heb gegeten was gisteren in het wegrestaurant. Dat lijkt een eeuwigheid geleden. Ik zou bijna een moord plegen voor het smerige eten dat ik daar heb laten staan. Met tegenzin pak ik de jurk van grijs, gekeperd wol van het matras, sta op en draai me van de zusters weg. Hij is lang en wijd. Voordat ik hem aan heb, voel ik hun blikken overal op me. Hoewel ik mezelf niet kan zien, zie ik voldoende om te weten dat ik er volstrekt belachelijk uitzie.

‘Ook het schort en kapje!’ snauwt de jongere zuster me ongeduldig toe.

Als dat met hun hardhandige hulp is gelukt, voelt het helemaal alsof ik een paar honderd jaar terug in de tijd ben gereisd. Hoewel ik blij ben eindelijk weer stof om mijn koude lijf te voelen, kan ik gewoonweg niet geloven wat er allemaal gebeurt. Maar dat kan ik al niet sinds ik gistermiddag hardhandig uit de auto werd getrokken. Tijd om te wennen aan de kleding krijg ik niet. Aan mijn bovenarm word ik ruw naar de gang gebracht.

De stenen vloer voelt ijskoud aan mijn blote voeten. Ik weet niet waar ik angstiger van word: de schaarse verlichting die schaduwen op de muren werpt waardoor het lijkt of er demonische gedrochten langs kruipen, de doodse stilte die doet vermoeden dat de gehele mensheid heeft opgehouden te bestaan sinds ik in het kamertje ben opgesloten, of de voetstappen voor en naast me die door de lange gang echoën en me het gevoel geven dat ik een terdoodveroordeelde ben die naar het schavot word gebracht.

Wanneer ik langs een openstaande deur de ruimte erachter binnen kijk, en door een raam zie dat het buiten nog donker is, krijg ik met een vlakke hand een loeiharde tik op mijn achterhoofd. Mijn blik naar de zuster zint haar blijkbaar niet, want meteen krijg ik weer een pets. Nu nog harder. Ik slik de woorden in die ik het liefst zou willen zeggen en kijk vlug voor me uit. In een halletje gaan we rechts. Op een wandklok zie ik dat het tegen zessen is. Dan heb ik iets van veertien uur in het kamertje opgesloten gezeten.

Op het eind van nog een langere gang gaan we een zaaltje binnen. Er staan houten banken en achterin een altaar met brandende kaarsen en erachter een groot kruis. Bij de dichtstbijzijnde bank word ik op mijn knieën geduwd en krijg te horen dat ik mijn handen ineen moet vouwen. Omdat ik geen zin heb in nog een oplawaai doe ik wat ze willen.

Behalve dat mijn knieën steeds meer pijn doen, gebeurt er minutenlang niks. Plotseling hoor ik geschuifel, links en rechts van me. Het eerst zie ik zusters, dan vrouwen net als ik uitgedost in een wijde, grijze jurk, compleet met een wit schort en hoofdkapje. In doodse stilte komen ze de ruimte binnen en knielen bij de banken voor me. Het zijn er veel. Ik schat veertig of vijftig. Bij nader inzien zijn het niet allemaal volwassen vrouwen. Ik zie ook meisjes jonger dan ik. Enkele zijn zelfs nog geen tien jaar, schat ik. Maar ik ontdek ook een paar bejaarde vrouwen. Minstens zo opvallend als deze vreemde mengelmoes is dat geen van hen naar mij kijkt. Zelfs niet in mijn richting.

Vanachter een deur achterin komt een zuster het zaaltje binnen. Ik herken haar direct als de zuster waar ik gisteren na aankomst door de pastoor en de agenten naartoe ben gebracht: zuster Catherine, de vrouw die het hier blijkbaar voor het zeggen heeft. Alleen al de herinnering aan gisteren laat weer koude rillingen over mijn rug lopen. Een eeuwigheid staarde de oude vrouw me van achter het bureau aan met die kleine, gitzwarte ogen achter een rond brilletje. Zelfs toen ik mijn blik had neergeslagen. Ik hoorde haar opstaan en de zwarte habijt om haar magere lijf gladstrijken. Toen kwam ze vlak voor me staan en verwelkomde me opgewekt alsof ik de eerste bezoeker was van een nieuw pretpark. Vervolgens kreeg ik te horen wat mijn nieuwe naam is. Mijn reactie zorgde ervoor dat ik binnen vijf minuten van mijn kleding werd gestript en in het kamertje werd gesmeten. Het duurde uren voordat ik me in slaap had gehuild.

De mis begint. Niet de eerste die ik meemaak. Maar ik heb er simpelweg weinig mee. En sinds mijn vaders overlijden eigenlijk nog minder. Net als de andere missen heb ik geen idee waarover ze het hebben en zingen. En ook aan deze lijkt geen eind te komen.

‘We hebben een nieuwe ‘gevallen vrouw’ in ons midden,’ verklaart zuster Catherine op plechtige toon nadat ze de mis heeft afgesloten. ‘Een meisje van zeventien die zonder toestemming van haar ouders een relatie is aangegaan met een crimineel wiens vader door de moeder is vermoord.’ Ze zwijgt, kijkt met een doodernstig gezicht langs de vrouwen en dan naar mij. ‘Want wind zaaien zij, maar een wervelwind zullen zij oogsten. Hosea 8:7. Op het moment van zaaien lijkt het misschien niet zo, maar alles wat je zaait zal je in veelvoud oogsten. Als je je bezighoudt met zonde, zal je ook een veelvoud aan zonde oogsten. En door de zonde waaraan jij je schuldig hebt gemaakt, de verboden seks, groeit nu al vier maanden de zonde in jou, Maggie. Sta op en laat je aan de andere gevallen vrouwen zien.’

Als ik niet snel genoeg reageer, stapt de zuster rechts van mij op me af om me aan mijn bovenarm omhoog te trekken. Ik sla haar hand weg. ‘Mijn naam is geen Maggie, maar Scarlett!’ roep ik. ‘En er groeit geen zonde in me, maar leven. Het gevolg van liefde tussen twee mensen. Hij houdt van mij en ik hou van hem. We willen trouwen en de rest van onze levens bij elkaar blijven. Dus donder op met je verboden seks. Je moet je mond houden over zaken waar je niets vanaf weet!’

Zowel de vrouwen als de zusters kijken me geschokt aan. Ook daarom zie ik de klap te laat aankomen. De vlakke hand raakt me met een luide klets vol op een wang. Ik tol bijna om mijn as. De smaak van bloed vult mijn mond, tranen mijn ogen, en ongeloof dat de zuster me in het gezicht heeft geslagen, mijn hoofd.

‘Bij de Sisters of the Good Shepherd Convent hechten we veel belang aan omgangsvormen, Maggie,’ zegt zuster Catherine met een opmerkelijk kalme stem. ‘Zuster Alice en zuster Mildred zullen je terugbrengen naar ‘het gat’ en je tonen welke consequenties er zijn voor personen die menen dat correcte omgangsvormen niet voor hen gelden.’

Ik word direct aan een arm en aan mijn haar het zaaltje uit gebracht. Dat ik kerm van de pijn maakt ze niets uit. Ik krijg zelfs nog een paar oplawaaien als ik door het snelle looptempo twee keer bijna struikel. We zijn in een ommezien terug in het kamertje dat blijkbaar ‘het gat’ heet. Ik krijg een harde zet naar binnen en een van de zusters bijt me toe dat ik de kleren moet uitdoen. Wanneer ik dat niet snel genoeg doe, komen ze me ‘te hulp’. En dat doen ze allesbehalve zachtzinnig.

‘Alles uit!’ gilt de oudste zuster vlak voor mijn gezicht.

‘Dat doe ik niet!’ schreeuw ik terug.

Voordat ik er erg in heb lig ik languit op het matras. Terwijl een van hen me in bedwang houdt, trekt de ander het slipje van mijn kont omlaag naar de enkels en vervolgens helemaal uit. Ik schreeuw en krijs uit volle borst. Daarna is mijn bh aan de beurt. Dat duurt iets langer, maar uiteindelijk ligt die op de vloer bij het slipje en ik bloot op het matras.

De zusters staan op en beginnen de dikke, lederen riemen om hun middel los te maken. Zonder een woord te verspillen beginnen ze me ermee te slaan. Het stugge leder raakt met luide kletsen mijn rug, schouders en kont die in een mum van tijd branden alsof ze in lichterlaaie staan. Terwijl de riemen me beurtelings maar soms ook gelijktijdig raken, probeer ik gillend van de pijn weg te kruipen. Tranen stromen langs mijn gezicht. Mijn gehuil en gegil weergalmt hard in de kleine ruimte. Ik val op een zij, trek mijn benen hoog op en hoewel ze me daar niet raken, bescherm ik voor de zekerheid met beide armen mijn buik.

Het slaan stopt abrupt. Even klinkt alleen de gejaagde ademhaling van de twee vrouwen en mijn gesnik. Dan wordt de deur met een harde klap dichtgedaan en op slot gedraaid. Het duurt een poosje voordat ik durf te bewegen en nog wat langer totdat ik de moed heb gevonden om over een schouder te kijken. Ze zijn echt weg, net als de kleding en mijn ondergoed verdwenen zijn. Ik begraaf mijn gezicht in beide handen en huil zowat mijn ogen uit mijn hoofd.

HOOFDSTUK

20

NOVEMBER 1980

VOORPORTAAL VAN DE HEL

Mijn knieën doen pijn. De handen ook. En ik heb het koud. Steenkoud. Maar dat heb ik het al sinds ik hier ben terechtgekomen, in deze voorportaal van de hel die doet vermoeden dat ik gevangen zit in de meest gruwelijke nachtmerrie. De nog steeds iets verkleurde plekken en rauwe striemen op mijn lijf herinneren me eraan dat ik niet gevangenzit in een nachtmerrie, maar in een realiteit die erger is dan welke nachtmerrie dan ook.

Net als voorgaande ochtenden probeer ik niet door de lange gang te kijken, maar me te concentreren op het stuk vloer dat ik nu schrob. Vooral omdat ik hierna nog twee even lange gangen moet doen, zoals iedere ochtend sinds ik zo’n drie weken geleden in ‘het gat’ ben gegooid. Ik kan er een paar dagen naast zitten.

Binnensmonds kreunend van de pijn schuifel ik behoedzaam op mijn knieën iets opzij, beweeg de borstel voor de vorm enkele keren op en neer in de emmer waar een scherp chemisch luchtje omheen hangt en begin een ander stuk vloer te schrobben. Hooguit een vijftal tellen later ben ik in gedachten teruggekeerd naar de plek waar ik zonet was: Buenos Aires.

Ik zie Arturo tegenover me op het muurtje bij de Rio de la Plata, kijkend en glimlachend, voel zijn armen om me heen en hoor hem woorden van liefde fluisteren. Ik zie tranen van geluk in zijn ogen wanneer ik hem vertel dat ik in verwachting ben. Ik zie ons gearmd langs de rivier wandelen, languit op een badlaken in het gras liggen, elk op een zij gedraaid, starend in elkaars ogen, druk kletsend, in perfecte stilte. Ik hoor ons fantaseren over een leven in Engeland, over ons huisje, ons kind, onze bruiloft met niemand anders dan de ambtenaar van de burgerlijke stand en twee getuigen die we nooit eerder hebben gezien.

De herinneringen ontroeren me nog meer dan gewoonlijk. Misschien omdat ik alsmaar minder geloof dat ik ooit nog Arturo’s armen, blikken en lippen zal voelen, ooit nog woorden van liefde uit zijn mond zal horen. Net zoals ik steeds meer geloof dat ons leven samen in Engeland voor altijd een fantasie zal blijven. Alleen al die gedachte kan mijn hart breken als een vaas die in ontelbare scherven op de vloer uiteenvalt.

Mijn moeder spookt ook continu door mijn hoofd. Ook als ik dat niet wil en zelfs als ik dat uit alle macht probeer tegen te houden. Als ze eenmaal mijn gedachten binnendringt, wat meerdere keren op een dag is, krijg ik haar er bijna niet meer uit. In elk geval niet zonder woorden te gebruiken die ik hiervoor nooit gebruikte.

Ik zal haar nooit vergeven wat ze Arturo en mij aandoet. Echt nooit. Al word ik honderd. Al word ik de oudste mens die ooit heeft geleefd. Maar er gaan ook andere gedachten met me aan de haal als mijn moeder in mijn hoofd zit. Vreselijke gedachten waarvan ik niet wist dat ik in staat was om ze te denken. Net als ik niet had verwacht dat ik in staat was om zo veel haat voor een mens te voelen.

‘Dat ziet er goed uit, Maggie,’ klinkt achter me.

Ik sta direct op, zoals dat hoort. Tenminste, als je geen oplawaai wilt krijgen. Het duurt iets langer totdat ik het over mijn hart verkrijg om te reageren. En dat doe ik niet voor mezelf, maar voor het leven dat in mij groeit. De paar sneetjes droog brood en de pap die ik dagelijks in ‘het gat’ krijg zijn nauwelijks toereikend om mezelf mee in leven te houden, laat staan om nieuw leven te laten groeien. ‘Dank u, zuster Catherine.’

Niet langer dan een seconde is verwondering in haar ogen te zien. Bij zuster Alice duurt het langer alvorens de verrassing is verdwenen. ‘Begrijp ik het goed dat je eindelijk tot inkeer bent gekomen en je nieuwe naam hebt geaccepteerd?’

‘Ja, zuster Catherine,’ lieg ik glashard.

‘Dat doet me deugd, Maggie. Heel erg veel deugd.’

Het voelt alsof ik een puppy eigenhandig in een badkuip verdrink, maar het lukt me om haar glimlach te beantwoorden. Haar blik gaat langs mijn smerige lijf en smoezelige bh en slipje. Opnieuw staat ze niet toe dat een emotie langer dan een tel in haar gezicht te zien is. Het is onbegrijpelijk hoe ze zo dicht bij me kan staan zonder te kokhalzen. Zelfs ik krijg regelmatig braakneigingen als ik mezelf ruik. Een opengebroken riolering zal aangenamer ruiken dan dat ik doe. En mijn haar is vet alsof ik het tweemaal daags was met naaimachineolie. Niet zo vreemd als je wekenlang niet hebt gedoucht. De laatste keer was op de dag dat we naar Dublin vlogen. De dag dat mijn moeder mijn leven kapotmaakte. De dag dat ik besloot dat niet alleen mijn vader, maar ook mijn moeder dood is. Voor mij tenminste.

‘Het begint eindelijk te tonen,’ gaat zuster Catherine op vriendelijke toon verder, glimlachend naar het buikje dat zich sinds een weekje aftekent. Ze legt haar hand erop en streelt het. Op een nare manier. De toppen van haar knokkelige vingers glijden net niet mijn slip in. Ik moet me inspannen om niet te rillen van walging. ‘Eerlijk gezegd begonnen we te twijfelen of je wel echt zwanger bent. Onterecht blijkt dus. Hoe voel je je, Maggie?’

‘Behalve koud ook erg vies, zuster Catherine.’

‘Het is tijd dat je je bij de anderen gaat voegen. Zuster Alice zal je dadelijk naar de zaal brengen waar je voortaan slaapt. Daar kan je je wassen en krijg je schoon ondergoed, kleding en schoeisel. Nadat je hebt ontbeten, ga je in de wasserette werken.’

‘Wasserette?’

‘Laat me geen spijt krijgen van mijn beslissing, Maggie. Stel me teleur en je gaat direct terug naar ‘het gat’. Maar dan voor lange tijd.’

‘Ik zal u beslist niet teleurstellen, zuster Catherine,’ reageer ik zo welwillend mogelijk. Voor de zekerheid pers ik er nog een glimlachje uit.

Zonder nog iets te zeggen, loopt ze verder. Zuster Alice laat me de emmer en borstel in het schoonmaakhok opbergen. Daarna gaan we naar de tweede verdieping en lopen een zaaltje binnen. Er staan twintig bedden. Allemaal keurig opgemaakt. In de tegenovergelegen doucheruimte moet ik me uitkleden. De wetenschap dat ik seconden verwijderd ben van warm water zorgt ervoor dat ik het slipje en de bh in een ommezien uit heb. Daarna mag ik de kranen opendraaien.

Hoewel die niet zo warm is als ik zou willen, verwelkom ik de douchestraal met een diepe zucht die uit mijn tenen komt. Ik kan mijn geluk niet op. Hetzelfde geldt voor mijn verdriet. Samen met het water verdwijnen tranen in het afvoerputje. De oude heks snauwt me vanuit de deuropening toe dat ik me moet wassen. En dat doe ik dan ook gelijk. Dat ze geen tel wegkijkt en zelfs iets dichterbij komt staan, maakt me nu even niets uit. Ik was me dan ook alsof ik alleen ben. Mijn sterk vervuilde lijf en haar goed schoon krijgen duurt even. Vooral mijn voeten, zwart als het zwartste houtskool, hun kleur teruggeven is een hele klus.

Nadat ik me onder het toeziend oog van zuster Alice heb afgedroogd, word ik bloot naar het slaapzaaltje gebracht. Ik kan de blikken van de vrouw op mijn kont voelen. Op een bed ligt schoon ondergoed, eenzelfde jurk, schort en hoofdkapje als ik de eerste ochtend moest aantrekken. Ernaast liggen sokken en zwarte, flink afgetrapte instappers die minstens twee maten te groot zijn, zie ik al voordat ik in de schoenen stap. Maar altijd beter dan blootsvoets over de ijzig koude, stenen vloeren moeten lopen.

Nadat ik me heb aangekleed, waarbij zuster Alice opnieuw geen enkele keer van me wegkeek, krijg ik de regels te horen. Daarvan afwijken heeft zonder uitzondering consequenties, laat de zuster me op dreigende toon weten. Dat ze daarbij de brede riem om haar middel met beide handen vasthoudt, kan geen toeval zijn, bewijst even later het valse glimlachje rondom haar grove mond. Ik denk dat ze niet kan wachten om me weer met de riem ervan langs te geven.

Beneden in een eetzaal krijg ik een lade toegewezen met daarin een heel brood en een half pond boter; het ontbijt voor een week, wordt me toegebeten, waar ik overigens alleen recht op heb als ik elke ochtend om zes uur naar de mis ga. En dat beloof ik haar vlug. Ik mag aan een tafel twee sneetjes eten en krijg van een jongere zuster uit de keuken een kop thee. Hoewel ik niet van thee houd, bedank ik haar wel drie keer. Tijdens de eerst slok, als ik de warmte in me voel afdalen, schieten de tranen in mijn ogen. Nooit gedacht dat ik emotioneel en gelukkig kon worden van een kop thee.

Zuster Alice neemt me mee door een lange gang waar ik niet eerder ben geweest. Hoe dichter we bij het eind komen, hoe meer kabaal ik hoor dat ik niet kan plaatsen. In een halletje haalt zuster Alice twee grendels eraf en trekt de zware deur open. Oorverdovend lawaai doet me paniekerig naar mijn oren grijpen.

Ik volg de zuster schoorvoetend de ruimte in met enorme machines waar de stoom sissend vanaf slaat. Er zitten dikke tralies voor de ramen. Zelfs voor de dakramen in het hoge plafond. De muren slaan vochtig uit. Dampen van bleekmiddel slaan me op de keel. De doordringende stank van ongewassen kleren doet me zowat overgeven. Ik hap naar adem. Onderwijl kan ik steeds meer vrouwen tussen de machines en aan lange tafels onderscheiden: bejaarde vrouwen, vrouwen van middelbare leeftijd en jonge meisjes, allen in dezelfde idiote kleding als ik draag. En allen met eenzelfde grauwe, lusteloze en vooral troosteloze blik in hun matte ogen.

Het voorportaal ligt achter me. Ik ben in de hel beland.

God, wat haat ik mijn moeder.

HOOFDSTUK

21

DECEMBER 1980

WIE WEET, OP EEN DAG

Inmiddels zit ik zo’n anderhalve maand, het kunnen er ook twee zijn, iedere ochtend om zes uur met de zestien andere meisjes en vrouwen van mijn slaapzaal, samen met die van de andere zalen, in de kapel voor de ochtendmis. En dat doen we alleen omdat we dan erna mogen ontbijten. Daarna gaan we aan het werk in de wasserij.

Klokslag twaalf uur krijgen we elke dag hetzelfde middagmaal op een bord gekwakt: aardappelen, kool en vis. Aan alle drie zit geen enkele smaak. Maar het is warm en het vult. Daarna gaan we terug naar de wasserij. Om zes uur pauzeren we kort met iets dat voor pap moet doorgaan en wat ik de eerste paar keer niet kon eten zonder te kokhalzen. Na de pap werken we weer in de wasserij. Om negen uur komt een eind aan de zogenaamde hervorming en boetedoening. Voor die dag dan.

Terug in de slaapzaal hebben we een uur vrije tijd die we verplicht moeten vullen met breien, behalve op woensdagavond als we onder toezicht mogen douchen. Dan breien we maar een half uur. Ik weet pas enkele dagen dat de truien die we maken in een winkel verderop in de stad worden verkocht.

Sinds een week of vier is de kleine met een enorme inhaalrace bezig. Vergeleken met de twee andere vrouwen op de slaapzaal die zwanger zijn, heb ik nog steeds een bescheiden buik, maar de jurk en het schort kunnen niet meer verhullen dat ik zwanger ben. En dat is niets anders dan een regelrecht wonder gezien het karige, eenzijdige eten dat we krijgen en de lange dagen met onmenselijk fysiek zwaar werk, dat me steeds zwaarder lijkt af te gaan.

Omdat we eigenlijk niet met elkaar mogen praten, sprak ik ook nauwelijks tegen de kleine. Een van de oudere vrouwen fluisterde me stiekem toe dat ik dat juist zo veel mogelijk moet doen. Volgens haar voelt de baby zich daardoor niet alleen. Geschrokken doordat de kleine zich eenzaam zou kunnen voelen, praat ik sindsdien de hele tijd in mezelf tegen hem of haar, zoals onder het douchen, het werken of als we eten. Zelfs tijdens de ochtendmissen laat ik de kleine weten dat ik van hem houd en niet kan wachten totdat ik hem in mijn armen kan nemen en met dikke, smakkende zoenen kan overladen. Maar ook dat papa dat op een dag zal doen. Ik beloof dat zelfs, hoewel ik eigenlijk nauwelijks nog hoop heb dat we elkaar ooit nog zullen terugzien.

De tijd met Arturo in Buenos Aires lijkt meer en meer op een droom, op iets dat niet echt gebeurd is en zich alleen in mijn hoofd heeft afgespeeld. Gelukkig hoef ik dan alleen maar omlaag te kijken of een hand op mijn buik te leggen om te weten dat onze liefde allesbehalve een droom is. Onze liefde is net zo echt als de hel waarin ik leef.

Ik hoop zo dat mijn hel erger is dan die van hem. Bidden wil ik het niet noemen, maar ik heb al verschillende keren stilletjes aangeboden om mijn hel nog erger te laten worden als in ruil daarvoor die van hem in de gevangenis minder wordt. Of het iets helpt weet ik niet. Ik denk het niet, maar ik moet iets doen. Alleen al de gedachte dat Arturo weer moet meemaken waarover hij me heeft verteld, maakt me ziek van verdriet.

Ik heb vandaag nog meer moeite met het werk dan gewoonlijk. Mijn vingers trillen, de armen zijn krachteloos en mijn benen doen niet altijd wat ik wil. Soms duizelt het me. Dat gaat niet onopgemerkt voorbij aan zuster Agnes, de zuster die me drie maanden geleden, toen ik ‘het gat’ mocht verlaten, in de eetzaal een kop thee gaf.

Zuster Agnes kwam vlak na mij bij de Sisters of the Good Shepherd Convent, heb ik van de anderen gehoord. Al vanaf de eerste keer dat ik haar zag, vraag ik me af wat ze hier doet. Niet alleen omdat ik haar hooguit tien, misschien vijftien jaar ouder schat dan dat ik ben. Zuster Agnes is ook de enige zuster die ik betrap op iets van menselijkheid en barmhartigheid. Eigenschappen die ik altijd als vanzelfsprekend achtte voor zusters. Totdat ik kennismaakte met deze zusterorde. Behalve dat ze een praatje met je probeert te maken als de situatie dat toestaat, ontgaat het mij niet dat ze zich in tegenstelling tot alle andere zusters nooit schuldig maakt aan tuchtiging, vernederingen of verbaal en fysiek geweld. Ze kijkt zelfs weg als een van de vrouwen dat moet ondergaan.

‘Hoe gaat het vandaag, Maggie?’ wil zuster Agnes weten nadat ze me heeft meegenomen naar een deel van de wasserij waar we elkaar kunnen verstaan zonder dat we hoeven te schreeuwen.

De vraag verrast me. En eigenlijk ook niet. Omdat ik niet goed weet welk antwoord van mij wordt verwacht, haal ik mijn schouders op. Tranen glippen uit mijn ogen. Omdat we ook niet mogen huilen, veeg ik ze vlug weg. ‘Niet zo goed, zuster.’

‘Je moet volhouden, voor je kind, Maggie.’

Ik knik, nog steeds wantrouwend. Maar ik zie zo veel oprechte bezorgdheid in haar gezicht dat ik besluit om mijn lippen niet langer stijf op elkaar te houden. En heb ik het mis, dan is dat maar zo. ‘Dat probeer ik, zuster Agnes,’ snik ik zacht. ‘Maar het wordt steeds moeilijker. Ik… ik weet niet of het me nog langer lukt.’

‘Wanneer ben je voor het laatst buiten geweest?’

‘Toen ik hierheen werd gebracht. In oktober.’

Ze kijkt me geschokt aan. Dan gaan haar felblauwe ogen kort langs mij. ‘Daar gaan we nu gelijk verandering in brengen.’ Ze gebaart dat ik haar moet volgen. Langs rolkarren lopen we verder de ruimte in totdat we bij twee grote deuren staan. Ze kijkt me aan. ‘Het is belangrijk dat dit tussen ons blijft, Maggie.’

Ik knik. Dan gaan de deuren open en sta ik ineens in de volle zon. Vlug houd ik een hand boven mijn ogen. Het duurt een paar tellen totdat ik aan het scherpe licht gewend ben. Hoewel de decemberlucht ronduit koud is, adem ik hem gulzig in. Ik kan me bijna niet meer herinneren wanneer ik voor het laatst mijn longen met frisse lucht heb gevuld. Ik bedank zuster Agnes. Ze glimlacht en neemt me mee naar buiten.

Minutenlang doen we niets anders dan staan, bewegingsloos, in stilte, genietend van de heldere lucht en de warmte van zonnestralen. Net als de zuster iets wil zeggen, komt om de hoek een bestelbus aangereden. Omdat alleen de zusters contact mogen hebben met mensen van buiten neemt paniek ogenblikkelijk bezit van me.

‘Zal ik teruggaan?’ fluister ik angstig, terwijl de bestelbus achteruit in onze richting rijdt. Ik doe een paar stapjes naar achteren totdat ik weer binnen sta. ‘Ik wil niet weer in ‘het gat’ terechtkomen, zuster Agnes.’

‘Blijf, Maggie. Als een van de zusters komt, dan zeg ik wel dat je van mij moest helpen omdat ik geen zin had om de rolkarren alleen te doen.’

Nog voordat ik kan reageren, komt de bestelbus tot stilstand en stapt de chauffeur uit. Mijn aanwezigheid zorgt voor een frons op het voorhoofd van de man. Ik schat hem tegen de dertig. Hij blijft zelfs even stilstaan. Zijn mond vormt een vriendelijke glimlach en hij loopt verder.

‘Goedemorgen, David,’ verwelkomt zuster Agnes hem. ‘Dit is Maggie. Ze komt ons helpen.’

‘Gezellig,’ glimlacht hij opnieuw vriendelijk en geeft me een hand. Als hij mijn buik opmerkt, fronst zijn voorhoofd zich weer. Ongetwijfeld vanwege mijn leeftijd. ‘Is dat wel verstandig?’ gaat hij verder en wijst naar mijn buik. ‘Wanneer ben je uitgerekend?’

‘Midden maart. En dat lukt prima.’

‘Oké, maar wel zeggen als het te zwaar is.’

Ik knik. David drukt aan de zijkant van de bus op een knop waardoor de klep kantelt totdat die horizontaal hangt. Daarna klimt hij erin en begint rolkarren erop te duwen. Als die vol staat, laat hij de klep zakken.

‘Mijn vrouw en ik hebben twee maanden geleden ons eerste kind gekregen. Een jongen: Sam.’

‘Wat leuk,’ reageer ik, terwijl ik de eerste rolkar vol lakens en handdoeken van een hotel aanneem. ‘Gaat alles goed?’

‘Heel erg goed zelfs. Het voelt alsof we sinds zijn geboorte pas echt compleet zijn, met zijn drietjes.’

Ik knik en vecht tegen de tranen. Zuster Agnes neemt de rolkar van me over en duwt die naar binnen.

‘Dus nog maar drie maandjes.’

Ik knik.

‘Mag ik vragen hoe oud je bent?’

‘Zeventien.’

‘Dat is jong…’ zegt hij. ‘Sorry, het gaat me niets aan.’

Ik loop snel met een rolkar naar binnen.

‘Voel je je wel goed?’ informeert hij als ik terug ben.

‘Hoe bedoel je?’

‘Je ziet wat bleekjes.’

Ik haal mijn schouders op. ‘Misschien word ik ziek.’

Terwijl David me zowat de oren van het hoofd kletst, brengen we alle rolkarren uit de bus naar binnen. Daarna brengen we die met de schone lakens en handdoeken de bus in. Hij is ondertussen niet langer dan vijf seconden stil. En ik kan er geen genoeg van krijgen. Het is zo fijn om weer eens een stem te horen die niet snauwt of scheldt, waar vriendelijkheid en opgewektheid in iedere lettergreep te horen is.

‘Dat ging lekker snel,’ zegt David en steekt een sigaret op. ‘Kom je vaker helpen, Maggie? Zolang je dat natuurlijk nog kunt.’

Ik zie dat zuster Agnes binnen de rolkarren opnieuw aan het tellen is. ‘Ik denk het niet.’

‘Jammer. Waarom niet, als ik vragen mag?’

Ik zeg niets en kijk hem alleen maar aan. Recht in zijn ogen. Hij kijkt recht in die van mij. Zijn voorhoofd fronst zich weer, nu misschien wel dieper dan voorgaande keren.

‘Is er iets, Maggie? Wil je misschien iets tegen me zeggen?’ vraagt hij op fluistertoon, nadat hij kort het gebouw in heeft gekeken.

‘Erg leuk je te hebben ontmoet, David,’ zeg ik vlug terwijl zuster Agnes komt teruggelopen.

‘Insgelijks. Maggie. Hopelijk zien we elkaar op een dag weer.’

‘Wie weet, op een dag.’

‘In elk geval alvast fijne feestdagen. Jij ook, zuster Agnes.’

We wachten niet totdat hij is weggereden. Wanneer de buitendeuren weer op slot zijn gedraaid, lopen we terug naar de wasserij. Vlak voordat we die binnengaan, houdt zuster Agnes me bij de deur tegen.

‘Wat zei David tegen je toen ik binnen bezig was?’

‘Dat we elkaar hopelijk op een dag weer zien.’

‘Daarvoor.’

Ik twijfel en besluit te liegen. ‘Dat weet ik niet meer.’

‘Ik bepaal de roosters niet, maar zodra ik dienst heb in de wasserij en David komt wasgoed brengen en halen, probeer ik te regelen dat je me weer helpt met de rolkarren.’

‘Waarom, zuster Agnes?’

‘David is een waar goed mens.’

‘Ik… ik kan je niet volgen.’

‘Een waar goed mens die volgens mij altijd een ander mens zal helpen als die in nood verkeert,’ gaat ze op nog zachtere toon verder.

‘Ik kan je nog steeds niet volgen...’

‘Misschien kan hij je op een dag helpen om hier weg te komen.’

‘Natuurlijk kom ik hier op een dag weg.’

‘De Sisters of the Good Shepherd Convent zullen je nooit laten gaan. Zonder hulp van buitenaf zal je hier nooit wegkomen. Als ik je nu laat gaan, heeft de Garda je in hooguit een half uur weer te pakken.’

‘In juni word ik achttien. Dan houdt niemand me meer tegen.’

‘Dat dachten de anderen ook. Waarom denk je dat er hier vrouwen zijn die wel vier keer zo oud zijn als jij?’

Ik staar haar aan en weet niet wat te zeggen.

‘Weet je hoe oud Carolyn is?’

‘Veertig, vijfenveertig?’

‘Vierendertig.’

‘Echt?’ reageer ik geschokt. ‘Dat kan niet.’

‘En hoe oud denk je dat Carolyn was toen ze hier kwam?’

Ik haal mijn schouders op.

‘Veertien maanden. Regelrecht uit een weeshuis.’

‘Wat?’

‘Ik had het liever niet gezegd, maar waar denk je dat Joyce is?’

‘Dat is de roodharige, wat stevige meid?’

Ze knikt.

‘Die mocht verleden maand na de bevalling met haar baby naar huis.’

‘Joyce is tijdens de bevalling overleden. Samen met haar baby.’

‘Wat?’ kreun ik. ‘Ze zijn beiden dood?’

‘Net als Beth, Ellis en Francine. Die laatste twee door mishandeling.’

Ik weet opnieuw geen woord uit te brengen.

‘De klanten van de Sisters of the Good Shepherd Convent zijn onder andere hotels, ziekenhuizen, gevangenissen en zelfs landelijke overheidsinstellingen. En die betalen flink om hun wasgoed te laten doen. Of ze allemaal weten dat hun wasgoed wordt gedaan door vrouwen die hier tegen hun wil worden vastgehouden en niets meer kosten dan wat goedkoop eten, weet ik niet zeker. Maar ik vermoed van wel. Niemand doet in elk geval iets voor die vrouwen. Vrouwen zoals jij. Als buiten deze muren niemand om je geeft en je helpt om hier weg te komen, dan houden ze je onder het mom van hervorming en boetedoening zo lang gevangen als zij dat willen. Dat kunnen vele jaren zijn. En zelfs tot je dood. Is er buiten deze muren iemand die om jou geeft, Maggie?’

HOOFDSTUK

22

JANUARI 1981

IK DOE MIJN BEST

Terwijl de bestelbus voorzichtig door de sneeuw achteruit rijdt, voel ik mijn hart in mijn hoofd tekeer gaan. Mijn mond is kurkdroog en ik sta zowat op mijn benen te trillen.

‘Rustig ademhalen. Als het nu niet lukt, dan de volgende keer.’

‘Ik heb niet zo veel tijd meer, zuster Agnes. Het is niet alleen dat ik aan het eind van mijn latijn ben. Mijn kind mag ook niet op deze plek geboren worden. Ik wil niet dat het eerste dat mijn kind in zijn leven ziet dit afschuwelijke oord is. En de vreselijke mensen die er rondlopen.’

David komt glimlachend naar ons toegelopen. Hij wenst ons een gelukkig 1981. Ondanks zijn opgewektheid zie ik in zijn ogen iets dat anders is dan de vorige keer, niet lang voor Kerstmis. Een gespannenheid. ‘Die is flink gegroeid zeg,’ lacht hij, gebarend naar mijn buik. ‘Gaat alles goed met jullie, Maggie?’

Ik knik. Praten lukt me even niet door de zenuwen. Hij laat de laadklep zakken en het ontgaat me niet dat hij daarbij nauwelijks zijn ogen van mij afhaalt. En als hij dat doet, is dat alleen voor een korte blik naar zuster Agnes.

‘Kan je de klep helemaal laten zakken, David?’ vraagt de zuster. ‘Maggie wil graag helpen om de rolkarren in de bus erop de plaatsen.’

‘Dat is niet nodig. Ik kan…’

‘Je zou haar én mij een groot plezier doen,’ onderbreekt ze hem.

Hij kijkt van haar naar mij, dan weer terug. Hoewel het duidelijk is dat hij haar niet kan volgen, doet hij toch wat ze vraagt. Wanneer de laadklep op de grond is gezakt, stap ik er samen met hem op. Voordat we omhoog gaan, houdt hij mijn arm vast. Niet voor niks, blijkt als de klep met een ruwe schok in beweging komt. Hij knipoogt. Ik glimlach. Een soort van dan.

‘Ik ben de lijst vergeten,’ zegt zuster Agnes. Ik ga even naar binnen.’

Hij kijkt haar na, dan naar mij. Opnieuw zie ik de gespannen blik in zijn gezicht. ‘Excuses, dat ik niet eerder kon komen. Door zieke collega’s hebben ze het rooster omgegooid en mij een andere route gegeven.’

‘Hoe bedoel je?’

Hij aarzelt. ‘Ik had het idee dat je me de vorige keer iets wilde vertellen. Iets wat zuster Agnes niet mocht horen.’

Ik knik en verzamel al mijn moed. Al is daar na maanden op deze plek niet veel meer van over. Ik loop de laadruimte in en wurm me voorzichtig langs rolkarren verder naar binnen. Zonder dat ik het hoef te vragen, volgt hij me. ‘Dat dacht ik, maar ik had het fout. Zuster Agnes wil me juist helpen.’

‘Helpen waarmee?’

‘Zuster Agnes zegt dat je een goed mens bent, David,’ fluister ik.

‘Ik doe mijn best,’ glimlacht hij terug, totdat hij schrikt van de tranen in mijn ogen. ‘Wat is er aan de hand, Maggie?’

‘Een goed mens die een ander mens helpt als die hulp nodig heeft.’

‘Heb jij hulp nodig?’

Tranen glijden langzaam langs mijn wangen. ‘Er is geen tijd om nu alles uit te leggen, daarom heeft zuster Agnes het opgeschreven.’ Ik haal het blaadje uit de zak van mijn jurk en geef het hem. ‘Hier staat alles in. Lees het alsjeblieft pas als je thuis bent.’

Hij kijkt naar het blaadje. ‘Word je hier tegen je zin vastgehouden?’

‘Ja. Stop het nu weg en lees het alsjeblieft als je thuis bent.’

We rijden net wat rolkarren de laadklep af als zuster Agnes naar buiten komt gelopen. Haar gezicht staat uitdrukkingsloos, alsof ze geen enkele weet heeft van het briefje dat ze zelf heeft geschreven.

‘Heb je het gegeven?’ vraagt ze zachtjes.

Ik knik. Ze gebaart dat we haar naar binnen moeten volgen. ‘Sorry, Maggie, je zult dit niet leuk vinden, maar het is van groot belang dat David de ernst van de situatie begrijpt.’

Voordat ik kan reageren, draait ze me om en begint de knoopjes bovenaan mijn rug te openen. Ik weet meteen wat ze van plan is. Het kost me flink wat moeite om haar haar gang te laten gaan. Pas bij de onderrug stopt ze met openknopen. Dan trekt ze de jurk een stuk open. Ik hoor David kreunen.

‘Mijn God… mijn God… wie heeft dat gedaan?’

‘De zusters,’ antwoordt zuster Agnes. ‘Met riemen zoals ik om mijn middel heb.’

Nadat ze de jurk weer heeft dichtgeknoopt, draai ik me om. Ik voel me erg ongemakkelijk. Eigenlijk schaam ik me dood. En dat voor littekens waar ik geen schuld aan heb. Het duurt een paar tellen totdat ik hem eindelijk durf aan te kijken. Ik zie glinsteringen in zijn ogen en afgrijzen in zijn gezicht.

‘Willen jullie dat ik naar de Garda ga?’

‘Die hebben haar hier gebracht.’

‘Wat? Stap nu in de bus, dan rijden we gelijk weg.’

‘Binnen een half uur is ze hier terug, David. Ze bellen de Garda en die begint direct een grote zoekactie. En ze zullen niet lang nodig hebben om te ontdekken dat jij hier was toen Maggie ontsnapte. Dan is het nog maar een kwestie van tijd tot ze jouw huis binnenvallen. We krijgen maar eenmaal de kans om haar hier weg te krijgen. We moeten het dus goed aanpakken. Lees de brief.’

Hij knikt en probeert naar me te glimlachen.

‘Denk je dat je…’

‘Ik help je, Maggie. Ik zorg dat je hier wegkomt. Probleem is wel dat ik de komende tijd buiten de stad ben. Vanwege onderbezetting werk ik twee, misschien zelfs drie weken in een filiaal in het zuiden van het land. Door de afstand naar Limerick overnacht ik ook in Cork. Daardoor zou het waarschijnlijk pas op zijn vroegst over een paar weken kunnen. Houd je het nog zo lang vol?’

Ik knik. Tegelijkertijd ontsnapt een snik aan mijn lippen. Ik pak zijn hand vast. ‘Zuster Agnes heeft gelijk: je bent een goed mens, David.’

We halen de rest van de rolkarren uit de bus en rijden het schone wasgoed naar binnen. Na een kort, maar vriendelijk afscheid stapt David in en rijdt zwaaiend weg. Een paar minuten later staan we weer in de wasserij. Zoals altijd heb ik even nodig om aan de bedompte lucht en doordringende stank van ongewassen kleding, lakens en handdoeken te wennen.

De rest van de ochtend vliegt om. De lunch ook. Zoals gewoonlijk smaken de aardappelen, kool en vis nergens naar. Toch eet ik alles op. De middag in de wasserij duurt daarentegen weer eindeloos lang. Ik ben alleen lijfelijk aanwezig. Mijn gedachten aan het gesprek met David slokken me volledig op. Hoewel pas de eerste stap is gezet, en er nog velen zullen moeten volgen, voel ik toch een soort van euforie. Misschien nog wel het meest doordat iemand die ik amper ken, bereid is om mij te helpen. Er is meer nodig om mijn geloof in mensen te herstellen, maar dit is zeker een begin. Een goed begin zelfs.

Het bord met pap om zes uur leeg ik werktuigelijk. Kokhalzen doet de brei me allang niet meer, ondanks dat er nog steeds geen woorden zijn bedacht die enigszins kunnen beschrijven hoe vies de smurrie is. Om negen uur komt er een eind aan de werkdag. De onbetaalde werkdag moet ik zeggen.

Ook het uur breien maak ik alleen lijfelijk mee. In gedachten voer ik het plan dat zuster Agnes heeft bedacht keer op keer uit. Of het een serieuze kans van slagen heeft weet ik niet. Maar toch zorgt het veelvuldig beleven van mijn ontsnapping ervoor dat de hoop op een succesvolle afloop in me toeneemt.

Ik slaak een zucht als het licht in de slaapzaal uitgaat en eindelijk kan doen waar ik al de hele dag aan denk: de dag, vandaag exact een jaar geleden, waarop Arturo in mijn leven kwam, herbeleven. Ik trek de deken ver over me heen en waan me weer in het Parque de los Niños, op de oever van Río de la Plata, in de stad van de eeuwige lente. Algauw herbeleef ik iedere seconde van onze kennismaking alsof ik terug in de tijd ben gereisd. Met het verschil dat nu tranen langs mijn gezicht zakken. Het liefst zou ik het willen uitgillen van verdriet.

‘Lach naar me,’ zegt de jongen, in opvallend goed Engels.

‘Wat?’

‘Lach naar me als je leven je lief is.’

Ik heb een tel nodig om me te hervinden, maar lach dan naar hem.

‘Ik ga je wangen kussen. Sla daarbij je armen om mijn schouders,’ gaat hij verder en zakt op zijn knieën in het gras. Voordat ik iets kan zeggen, zoent hij mijn wangen. Hoewel ik niet weet wat me overkomt, sla ik zoals hij wil mijn armen kort om zijn blote schouders. ‘Blijf lachen, alsof we elkaar goed kennen en bied me ondertussen een sigaret aan.’

Ik doe opnieuw wat hij wil.

‘Ik ben Arturo.’

‘Scarlett.’

‘Mooie naam. Wat doen de drie rechts achter mij?’

‘Ze zijn teruggelopen naar het groepje. Wat gebeurt er allemaal?’

‘Je stond op het punt om beroofd te worden, Scarlett.’

HOOFDSTUK

23

FEBRUARI 1981

WAT IS ER, PAPA?

Geen idee hoe de anderen het zo lang volhouden, maar ik ben nu echt aan het eind van mijn latijn. De bodem is bereikt. Ik voelde het vanmorgen al toen we zoals iedere dag om half zes onze bedden uit werden gejaagd. Met nog meer moeite en tegenzin dan gebruikelijk wist ik eruit te komen en me aan te kleden. Vervolgens leek er geen eind te komen aan de wandeling naar de kapel. Hetzelfde gold voor de ochtendmis. Ik geloof dat mijn ogen wel twintig keer zijn dichtgevallen. Niet door het monotone gezwets bij het altaar waardoor je denkt dat je de vorige ochtend opnieuw beleeft. Dat ben ik inmiddels wel gewend.

Ik heb nog meer moeite dan doorgaans om het ontbijt en middageten weg te krijgen. En dat wil wat zeggen. In de wasserij deed ik zowat alles fout wat ik fout kon doen. Ik ben de tel kwijtgeraakt hoe vaak ik me heb gebrand aan een strijkijzer, maar ook hoeveel lakens ik verkeerd heb gevouwen of heb laten vallen. Dat gaat ook op voor het aantal verwensingen die de zusters me daardoor toebeten en de klappen die ik van ze kreeg als ze meenden dat verbaal geweld niet voldoende was.

Maar het is niet alleen mijn lijf dat uitgeput is. Mijn hoofd is ook uitgeteld. Doodop. Ik lijk er geen controle meer over te hebben. De meest uiteenlopende gedachten bulderen de hele dag als een stroomversnelling door me heen. Zoals altijd zit Arturo in mijn hoofd. En zoals altijd herbeleef ik prachtige, liefdevolle, maar ook grappige momenten met hem. Vandaag beleef ik ook veel gebeurtenissen met hem in een denkbeeldig leven dat zich afspeelt in Engeland. Geen idee waarom. Het geloof dat we dat leven ooit gaan leiden is naar een absoluut dieptepunt gekelderd.

Mijn moeder zit ook weer in mijn hoofd. En dat is even geleden. Vandaag gaan de herinneringen echter verder terug dan de dag dat ze me liet meenemen door de Ierse politie en de tijd in Buenos Aires. Ik moet veel denken aan mijn kinderjaren, de dingen die ze toen heeft gezegd en gedaan, en de dingen die ze toen niet heeft gezegd en niet heeft gedaan.

Die herinneringen stemmen me weliswaar nog somberder dan dat ik al ben, maar echt diep verdriet doen ze me ook weer niet. Wat de herinneringen vooral doen is me tonen hoe ik het niet wil doen als moeder. Alles wat ze zei en deed, niet zei en niet deed, ga ik andersom doen. Ik kan niet wachten om mijn kind wel het gevoel te geven dat hij gewenst is en iedere dag weer te overladen met onvoorwaardelijke liefde.

In tegenstelling tot mijn moeder is mijn vader nooit uit mijn hoofd. Omdat hij wel een liefhebbende ouder was. Ik herbeleef hartverwarmende momenten met hem, en daar heb ik er ontelbare van. De laatste dagen houd ik ook gesprekken met hem alsof hij vlak naast me staat. En niet altijd in mezelf.

Misschien verlies ik mijn verstand. Misschien praat ik vaker hardop dan ik in de gaten heb. Als dat een teken is dat iemand zijn verstand aan het verliezen is, dan kan ik zeker vijf anderen aanwijzen die al een poos hun verstand kwijt zijn. Daaronder bevinden zich geen zusters. Wat uiteraard niet wil zeggen dat er geen steekje bij hen los zit. Met uitzondering van zuster Agnes zijn die allemaal zwaar gestoord. Zonder haar was ik ervan overtuigd geweest dat krankzinnigheid en sadisme voorwaarden zijn om te worden toegelaten tot de zusterorde.

Grote kans dat ik bijzonder naïef was, maar ik wist niet dat mensen zo in en inslecht en wreed kunnen zijn, en al helemaal niet dat ze dat uit naam van God, hervorming en boetedoening kunnen doen. Ik had al niet veel op met de kerk, pastoors, de bijbel en kerkdiensten, maar ik heb me voorgenomen om nooit meer een kerk binnen te gaan en nooit meer een woord uit te spreken dat verband houdt met religie. Dat is een onomkeerbaar afgesloten hoofdstuk. Al moet ik wel eerst hier wegkomen om mezelf aan dat voornemen te kunnen houden.

David, die morgenochtend wasgoed komt brengen en ophalen, zit ook doorlopend in mijn hoofd. Ik kan niet wachten om te horen of voor hem de afgesproken dag en tijd kan doorgaan. Het is nauwelijks te bevatten dat ik over vijf dagen, als zuster Catherine en enkele andere zusters twee hele dagen afwezig zijn, hier weg ben. Tenminste, als alles volgens plan gaat. Als. Als. Als. Ik durf er gewoonweg niet aan te denken wat het met me zal doen als ons plan mislukt. Vooral omdat ik me grote zorgen maak over de kleine. Want als ik me al zo slecht voel, hoe…

Een harde tik op mijn achterhoofd haalt me ruw uit mijn gedachten.

‘Houd op met lummelen!’ snauwt de zuster me van dichtbij toe, waarbij ik spetters spuug in mijn gezicht voel. In een opwelling verkoopt ze me nog een tik op mijn achterhoofd.

‘Maggie kan niet meer werken,’ zegt Frances, een oudere vrouw van een andere slaapzaal, die hier al decennia is, van de overkant van de tafel waarop we wasgoed strijken. ‘Ze bevalt over zo’n vijf weken. Zie je niet dat ze amper nog op haar benen kan staan? Ze zou in bed moeten rusten.’

Omdat Frances onbereikbaar is voor een oplawaai, krijg ik die. Als de zuster me opnieuw wil slaan, maar nu in mijn gezicht, beweeg ik in een reflex mijn arm afwerend omhoog. Onbedoeld raak ik daarbij met de elleboog haar neus. En best hard ook. Ze struikelt naar achteren en grijpt met beiden handen kermend haar neus vast. Nog voordat ze die loslaat, zie ik in haar ogen wat ze gaat doen. Dat ik me driemaal snel achter elkaar verontschuldig, verandert daar niets aan. Ik had me net zo goed honderd keer kunnen verontschuldigen. Of helemaal niet.

De lederen riem om haar middel is in een oogwenk af. Francis roept dat het een ongelukje was, net als de vrouw naast haar. De eerste uithaal raakt me op de rug en een bovenarm. Een vlammende pijn verspreidt zich als een zee van vuur. Snuivend en grommend van woestheid begint de zuster er op los te slaan. Zo hard als ze kan. De zwiepende riem raakt me op mijn rug en kont. De pijn is ondraaglijk. Ik huil en gil het uit. In een poging om aan de riem te ontsnappen, struikel ik en val op een schouder en heup. De riem blijft op me neer komen. Keer op keer. Keer op keer. Keer op keer.

Om die tegen het keiharde leer te beschermen, draai ik me meer op mijn zij en scherm mijn buik zo veel mogelijk met mijn armen af. Dan probeer ik over de vloer naar een tafel weg te komen. Schuivend en kruipend. Centimeter voor centimeter.

Wanneer de riem me deels op de zijkant van mijn hoofd en in mijn gezicht raakt, en daarbij op een haar na mijn linkeroog mist, verlies ik zowat het bewustzijn. Terwijl de slagen onophoudelijk op mijn rug, billen en bovenbenen blijven neerkomen, staak ik abrupt mijn pogingen om aan de riem te ontsnappen. Ik kreun ook niet meer, net als ik ook niet meer huil. Hoorbaar dan. Zonder dat ik geluid maak, vallen de tranen uit mijn ogen als druppels uit een lekkende kraan. De riem blijft me maar raken. Keer op keer. Keer op keer.

Mijn vader roept me. Mijn lieve vader. Het duurt even, maar dan zie ik hem. Hij glimlacht. Ik glimlach terug. We hebben precies dezelfde glimlach. Net als ons haar exact dezelfde kleur heeft. Hij zoent mijn voorhoofd en gaat met een hand over mijn bol.

‘Oké, Scarlett: waar gebruiken we de diafragmaring voor?’

‘Om het diafragma in te stellen,’ roep ik enthousiast.

‘En wat is het diafragma ook alweer?’

Ik doe net alsof ik nadenk. ‘Het diafragma is de opening die bepaalt hoeveel licht er doordringt tot de sensor van de camera. Een diafragma is gemaakt van lamellen die kunnen verschuiven. Door aan de diafragmaring te draaien, wordt de lensopening groter of kleiner, waardoor de scherptediepte ook verandert.’

‘Heel goed, Scarlett,’ glimlacht mijn vader, zichtbaar trots. ‘Weet je toevallig welke diafragmawaarden er bestaan?’

‘Heel toevallig wel,’ lach ik zoals alleen een kind dat kan. ‘f/1, f/1.4, f/2, f/2.8, f/4, f/5.6, f/8, f/11, f/16, f/22, f/32, f/45 en f/64.’

Hij neemt mijn gezicht tussen zijn ruwe handen en zoent mijn voorhoofd opnieuw. Alleen nu met een keiharde smak. Ik schater van pret. Doordat zijn blik kort langs mij gaat, weet ik dat mijn moeder verderop in de tuin zich aan ons ergert. Hij knipoogt naar me. Ik knipoog terug. Alleen niet zo gemakkelijk als hij dat deed.

‘Betekent een hogere diafragmawaarde, zoals bijvoorbeeld f/32, dat de lens dan ook groter openstaat?’

‘Nee. Bij f/32 is de lensopening juist kleiner dan bij bijvoorbeeld f/5.6. Het kleinste getal: f/1 is de grootste lensopening die er is.’

Mijn vader steekt een duim naar me op. ‘Als ik heel weinig scherptediepte wil hebben, zodat het onderwerp scherp is en de achtergrond onscherp, welk diafragma moet ik dan gebruiken?’

‘Een grote lensopening, dus een klein getal: f/1, f/1.4, f/2.’

‘Ik ben onder de indruk, Scarlett,’ zegt hij en steekt nu twee duimen naar me op. Zijn blik gaat weer langs mij richting de tuintafel.

‘Kunnen jullie dat niet ergens anders doen?’ roept mijn moeder met een geïrriteerde stem, zoals ze negen van de tien keer praat.

‘Zullen we gaan wandelen, Scarlett?’ stelt mijn vader voor, zonder dat hij op haar reageert. ‘Dan kunnen we gelijk uitproberen wat je al zo goed weet.’

Ik knik een heleboel keer. Hij hangt een van zijn camera’s om mijn nek, neemt mijn hand in die van hem, en we wandelen de tuin uit. Als ik kort over een schouder gluur zie ik dat mijn moeder alweer met haar neus diep in een tijdschrift zit. En dat het glas wijn dat ze zonet heeft ingeschonken op een bodempje na leeg is.

‘Scarlett…’

Ik kijk naar hem opzij. Hij kijkt voor zich.

‘Scarlett…’

‘Wat is er, papa?’

‘Scarlett…’

‘Maggie…’ klinkt dicht bij mijn oor.

Zonder dat ik in de gaten had dat ze gesloten waren, open ik mijn ogen. De linker blijft zo goed als dicht. Het doet ook vreselijke pijn, net als mijn gezicht aan die kant. Met de toppen van twee vingers voel ik voorzichtig aan de diepe snee die van de slaap naar iets onder het oog gaat. Wat nog veel meer pijn doet, ondanks dat ik op mijn zij lig, zijn mijn rug, billen en bovenbenen. Het lijkt of ze in lichterlaaie staan.

‘Maggie…’

‘Zuster Agnes…’ fluister ik. ‘Wat… wat is er gebeurd? Waar ben ik?’

‘Je bent in de ziekenboeg.’

‘Wat… waarom?’

‘Je raakte bewusteloos, in de wasserij.’

Net als ik wil vragen hoe dat is gebeurd, schiet het me te binnen. Eerst met flarden, maar algauw kan ik zowat iedere klap met de riem weer voelen. Ik begrijp meteen waarom mijn linkeroog niet helemaal opengaat.

‘Je was lang bewusteloos. We maakten ons grote zorgen.’

‘We?’

‘De dames en ik. Je bent door de dokter verzorgd en hij heeft je iets gegeven waardoor je rustig kon slapen. Je moet wel op je zij blijven liggen.’

‘Is met de kleine alles goed?’

Ze knikt. ‘De dokter zegt dat alles in orde is.’

‘Gelukkig,’ zucht ik opgelucht. Mijn blik gaat naar het raam. Het is buiten aardedonker. ‘Hoelang lig ik hier al, zuster Agnes?’

‘Meer dan een dag.’

‘Wat?’ roep ik en grijp gelijk naar het pijnlijke deel van mijn gezicht. ‘Meer dan een dag? Dan is…’

‘David is vanmorgen geweest.’

Ik durf het bijna niet te vragen. ‘Wat… wat zei hij?’

‘Het gaat door. Over vier dagen helpt David je ontsnappen. Je kind zal buiten de muren van deze hel geboren worden.’

HOOFDSTUK

24

FEBRUARI 1981

JIJ MAG KIEZEN

‘Wat… wat gebeurt er?’ roep ik met een stem vol paniek en grijp me vast aan de tafel waarop ik uniforms van gevangenisbewaarders aan het strijken was. Ik voel nog meer vochtigheid langs mijn benen omlaag glijden. Wat rechtstreeks op de vloer klettert, alsof een emmer vol water wordt leeg gekiept, stroomt als een doorzichtige, bloedrode rivier onder mijn jurk vandaan, om zich in rap tempo te vertakken in vele kleine riviertjes.

Een helse pijnscheut in mijn buik en in mijn onderrug doet me kermend ineenkrimpen. Ik grijp me met beide handen steviger vast aan de tafel. Mijn benen beginnen het te begeven. Vlak voordat ik ineenzak, word ik vastgegrepen door enkele vrouwen en door vele handen voorzichtig omlaag naar de vloer gebracht. Meerdere stemmen roepen zuster Annabel. Die knielt even later naast me neer en kijkt onder mijn jurk.

‘De vliezen zijn gebroken. En ze bloedt.’

‘Ze moet nog een maand,’ zegt iemand.

Zuster Annabel reageert niet en rent de wasserij uit. Mijn handen worden liefdevol vastgehouden, haar uit mijn bezwete gezicht gestreken en van alle kanten klinken bemoedigende woorden, totdat zuster Annabel met andere zusters terugkeert en iedereen hardhandig opzij wordt geduwd.

Ik word op een brandcard gelegd, wat eigenlijk niet meer is dan een brede plank met handgrepen, en van de grond getild. De pijn in mijn rug en onderbuik lijkt alleen maar erger te worden. Ik kreun het uit. Tranen glijden omlaag over mijn slapen.

Over de lange gang haasten de zusters zich naar de zogenaamde ziekenboeg, een ruimte met hoog, wit betegelde muren, een onderzoekstafel en een kast met verband en wat medicijnen. In de naastgelegen kamer met drie bedden lag ik eergisteren nog na de meedogenloze afranseling met de riem.

Met meer geluk dan wijsheid weten de zusters me zonder ongelukken van de brandcard op de onderzoekstafel te krijgen. Mijn jurk wordt kapot geknipt. Hetzelfde lot ondergaat mijn onderbroek. Na wat geduw en getrek aan me heb ik alleen nog een bh aan. Mijn voeten worden op de steunen geplaatst en een laken over mijn onderlichaam gelegd, alsof ik niet mag zien wat de zusters tussen mijn benen uitspoken.

Ik verga van de pijn. Ondertussen word ik drooggedept, maar ik voel dat het dweilen met de kraan open is. Van hun gezichten word ik eveneens niet vrolijk. Vingers dringen bij me binnen. ‘Is alles goed?’ kreun ik. ‘Is alles goed met mijn kind? Alsjeblieft, help mijn kind.’

‘Je hebt volledige ontsluiting en het kind is ingedaald,’ zegt de zuster over het laken heen. ‘Het staat op het punt om ter wereld te komen. De dokter is onderweg. Hij kan hier ieder moment aankomen.’

‘Waar is zuster Agnes?’

‘Die is elders bezig.’

‘Laat haar alsjeblieft komen, zuster Alice.’

‘Hoor je me niet!’ snauwt de zuster. ‘Zuster Agnes is elders bezig.’

Ik huil. Niet alleen door de pijn. Zweet en tranen worden van mijn gezicht gedept. Verder gebeurt er niets. Niemand houdt me vast. Zelfs geen hand om die van mij. Er klinken geen bemoedigende woorden. Monden vormen geen vriendelijke glimlachjes. De zusters staan om me heen alsof ze bij een auto met een openstaande motorkap hun hoofd breken over hoe ze het snertding weer aan de praat krijgen.

Ik heb me nog nooit zo alleen op de wereld gevoeld als nu. De eenzaamheid voelt zelfs erger als toen ik wekenlang alleen in ‘het gat’ verbleef. En dat bij een gebeurtenis die een van de mooiste van mijn leven zou moeten zijn. Een gebeurtenis waarbij Arturo aanwezig zou moeten zijn. Hij zou mijn hand moeten vasthouden, terwijl tranen van geluk langs onze gezichten rollen omdat ons kind op het punt staat om het levenslicht te zien.

Een stekende pijn in mijn onderlijf doet me naar mijn buik grijpen. Met de andere hand smoor ik mijn gekreun. De zusters smoezen met elkaar. Hun gezichten staan nog onheilspellender dan eerder.

‘We kunnen niet op de dokter wachten. Trek je benen op en duw je handen in de knieholtes. We gaan het kind nu ter wereld brengen. Weet je hoe je moet ademen?’

‘Nee,’ kreun ik. ‘Dat is me nooit verteld.’

‘Je moet puffen. Op een rustige manier. Dus niet diep. Doe dat vanuit je borstkas. Als ik het aangeef, begin je met persen. Tijdens het persen, blaas je lang uit.’

Ik trek mijn benen op en plaats mijn handen in de knieholtes. Mijn gepuf weerkaatst in de kale, kille ruimte. De pijn in mijn rug en onderlijf is ondraaglijk. Zweet rolt langs heel mijn lijf. Iemand dept om de paar seconden mijn gezicht.

‘Persen!’

Ik pers wat ik kan en blaas ondertussen lang uit totdat ik zowat sterretjes zie. Opeens moet ik weer puffen. Niet veel later opnieuw persen. Er lijkt geen eind te komen aan het puffen en persen. Het duizelt me soms zo erg dat het lijkt dat ik met onderzoekstafel en al omval.

‘Harder persen!’ schreeuwt iemand.

Ik pers en blaas zo hard als ik kan. Met het gevoel dat ik doormidden scheur hoor ik opnieuw iets wat lijkt op een emmer vol water die wordt leeg gekiept. Op mijn snelle, hijgerige ademhaling na is het doodstil. En dat blijft het. De zusters kijken van iets wat zuster Alice in haar handen heeft over het laken naar mij. Er wordt gesmoesd. Een zuster komt met een schaar aangelopen. Iets wordt doorgeknipt. Het is nog steeds akelig stil.

‘Wat?’ snik ik. ‘Is alles goed? Waarom hoor ik mijn kind niet?’

Zonder dat ik antwoord krijg, verdwijnt zuster Alice samen met een tweetal andere zusters de ruimte uit. Twee zusters blijven achter. Emmers worden met water gevuld en ze beginnen mij en de vloer schoon te maken.

‘Waar is mijn kind?’ huil ik nu hard. ‘Alsjeblieft, waar is mijn kind? Vertel wat er is. Alsjeblieft. Ik smeek het! Ik moet weten waar ze is!’

De zusters reageren niet op mijn smeekbedes. Als ik ze niet tegen elkaar had horen fluisteren, had ik gedacht dat beiden doof zijn.

‘Vertel… vertel me wat er aan de hand is.’

Zonder dat de zusters een woord tegen mij hebben gezegd, laten ze me alleen. Ik trek het laken dus mijn benen, druk beiden handen op mijn mond en huil mijn longen uit mijn lijf en mijn ogen uit mijn hoofd. Tussendoor roep ik om Arturo, zo hard als ik kan. En dat blijf ik bijna een half uur doen, zie ik nadien op de wandklok.

Ineens gaat de deur open. De dokter komt binnen, gevolgd door zuster Catherine en nog twee zusters. Hun gezichten doen me snikken.

‘Waar is mijn kind? Ik wil mijn kind zien!’

‘Maggie,’ begint de dokter op ernstige toon. ‘Het spijt me, maar helaas heb ik slecht nieuws voor je. Heel erg slecht nieuws.’

‘Nee, alsjeblieft niet,’ huil ik. ‘Alsjeblieft niet…’

‘Je dochter is doodgeboren. Het spijt me heel erg.’

‘Dochter? Doodgeboren?’ mompel ik en gil het dan uit. ‘Neeeeee! Alsjeblieft niet! Nee! Nee! Nee! Dat kan niet! Laat haar alsjeblieft niet dood zijn! Alsjeblieft!’

‘Nogmaals: het spijt me echt heel erg, Maggie,’ zegt de dokter en legt kort zijn hand op mijn onderarm. Het is een beroepsmatige aanraking, niet uit medeleven.

‘Ik wil haar zien.’

‘Dat is helaas niet mogelijk.’

‘Ze is mijn dochter! Ik wil haar zien en vasthouden!’

‘Dat zal je geen goed doen,’ reageert zuster Catherine. ‘Daarom hebben we besloten dat je haar beter niet kunt zien. Ze wordt op dit moment opgehaald.’

‘Het interesseert me geen zier wat jullie besloten hebben; ik wil mijn dochter zien! Nu!’ Ik probeer van de onderzoekstafel af te komen, maar wordt door de zusters teruggeduwd. Ik begin te gillen en met mijn armen om me heen te maaien. Terwijl de drie zusters me plat op de onderzoekstafel houden, loopt de dokter naar de medicijnkast. Even later komt hij terug met een injectiespuit. Meteen begin ik nog harder te gillen en probeer me met het laatste beetje kracht dat nog in me zit uit de handen van de zusters te bevrijden. De naald verdwijnt in mijn bovenarm. Een warme gloed verspreidt zich ogenblikkelijk. Mijn bewegingen worden krachtelozer, mijn geschreeuw zachter en korter. Dan stoppen beiden en word ik opgeslokt door een gitzwarte duisternis.

‘Goed zo. Zullen we in bed gaan liggen?’

Ik knik en kijk naar het bed. Ineens lijkt mijn eenpersoonsbed heel klein. ‘Is het bed niet te klein?’

Hij schiet in de lach. ‘Ligt eraan wat je allemaal van plan bent.’

Ik geef hem een duwtje. Hopelijk valt het dan niet op dat mijn wangen donkerrood kleuren. Nog steeds lachend pakt Arturo ons drinken en zet dat op het nachtkastje. Niet dat ik had verwacht dat hij met zijn kleren in bed zou gaan liggen, maar op een of andere manier schrik ik toch als hij zich begint uit te kleden. Ik weet niet waar ik moet kijken wanneer hij bloot onder de dekens gaat liggen. Bij wijze van spreken dan.

‘Kom je?’ glimlacht hij, terwijl hij de deken uitnodigend voor me omhoog houdt.

Ik knik, trek de handdoek los en ga snel naast hem liggen. De deken wordt over me heen gelegd. Hij draait zich meer naar me toe, ik naar hem. Ik schuif ook wat meer tegen hem aan. Een zucht ontsnapt aan mijn iets geopende lippen. Alleen al zijn naakte lijf tegen dat van mij voelen, laat mijn hart sneller kloppen en maakt mijn ademhaling onrustig alsof ik de trappen tien keer op en af ben gerend.

‘Lig je lekker?’

‘Heel lekker,’ fluister ik terug en zoen zijn neus.

Hij glimlacht en streelt mijn gezicht.

‘Ik hou van je, Arturo. Echt heel erg veel.’

‘En ik hou heel erg veel van jou, mi amor.’

We zoenen. Opeens trek ik mijn lippen van de zijne. Van het ene op het andere moment stromen tranen uit mijn ogen. Gesnik klinkt tussen mijn lippen vandaan.

‘Wat is er, Scarlett?’

‘Het spijt me zo vreselijk…’

‘Wat spijt je?’

‘Dat door mij onze dochter dood is geboren…’

Tranen doen zijn ogen glinsteren. Hij streelt mijn gezicht. Emotie neemt zijn mond in bezit. ‘Dat is niet jouw schuld, mi amor. Dat is de schuld van anderen. Je weet wie. Jij hebt alles gedaan wat je kon doen.’

Ik huil zacht. ‘Ik ben haar moeder. Ze groeide in mij. Ik had haar beter moeten beschermen.’

‘Je hebt haar met je leven beschermd. Onder de zwaarste omstandigheden.’

‘En ik vind het zo erg dat ze zonder naam is begraven.’

‘Geef haar dan een naam.’

‘Welke dan?’

‘Dat laat ik aan jou over. Jij mag kiezen.’

Mijn ogen schieten open en ik kijk recht in het gezicht van zuster Agnes. Ik begin gelijk te huilen. Ze komt uit de stoel en gaat op de rand van het bed zitten. Terwijl tranen langs haar wangen rollen, neemt ze een hand van mij tussen die van haar.

‘Ze is dood,’ snik ik. ‘Mijn dochter is dood.’

Zuster Agnes knikt. Meer tranen gaan langs haar gezicht omlaag. ‘Ik vind het zo erg voor je. Ik heb er gewoonweg geen woorden voor.’

‘Heb… heb jij haar gezien, zuster Agnes?’

‘Ze is gisteren na de bevalling meteen opgehaald door een begrafenisonderneming. Ik wilde wel, maar kon haar niet meer zien.’

‘Gisteren?’

‘Het was gisteren, Maggie.’

‘Heb ik al die tijd…’

Ze knikt en streelt mijn haar en gezicht. Ik zie nu pas dat ik niet meer op de onderzoekstafel lig, maar in de naastgelegen kamer in een van drie bedden. Ik blik onder de deken en zie dat ik een nachtpon draag. De herinneringen aan de ruimte hiernaast doet me zachtjes snikken. Zuster Agnes streelt mijn haar.

‘Arturo zegt dat ik een naam voor onze dochter moet bedenken.’

Ze kijkt me meelevend aan. ‘Hij heeft gelijk; je moet je dochter een naam geven.’

Ik ben kort stil. ‘Ik heb Julia altijd een mooie naam gevonden.’

‘Dat is inderdaad een heel mooie naam. Klinkt heel lief.’

Ik glimlach en huil tegelijkertijd. ‘Dan noem ik haar Julia.’

Even wordt er niet gesproken.

‘Ik vind het vreselijk om erover te beginnen, maar we zijn nu nog alleen. Je moet nadenken over wat je overmorgen wil doen. En of je sowieso wel in staat bent om het te doen.’

‘Overmorgen?’

‘David. Je afspraak met hem in de avond.’

Ik zucht diep. ‘Hoe kan ik dat vergeten?’

‘Dat is niet verwonderlijk, Maggie, na alles wat er is gebeurd. Ben je wel in staat om te doen wat er gedaan moet worden? Ik kan David niet bereiken om de afspraak af te zeggen, en vermoedelijk zal hij niet blij zijn dat hij voor niets heeft staan wachten, maar als we uitleggen wat er is gebeurd, kunnen we ongetwijfeld een nieuwe afspraak met hem maken. Over enkele weken, als je aangesterkt bent.’

HOOFDSTUK

25

FEBRUARI 1981

ZE ZAL ALTIJD BIJ JE ZIJN

Ik probeer het schematisch getekende plattegrondje op het verfrommelde blaadje weer in mijn hoofd te prenten. Telkens als ik denk dat het me nu wel is gelukt, knalt alles weer uit mijn hoofd als een ballon die wordt lek geprikt. De volgende pogingen om het gebouw, de omliggende straten en de route die ik moet lopen in me op te nemen, gaan me ogenschijnlijk niet veel beter af, maar gaandeweg krijg ik het idee dat de ballon niet meer met een knal uit elkaar klapt, maar langzaam leegloopt. Of dat iets uitmaakt is nog de vraag. Op het eind is de ballon toch even leeg.

Als ik iemand over de gang hoor lopen, verstop ik vlug het blaadje onder het kussen en ga op bed liggen. De deur gaat open en ik haal opgelucht adem als zuster Agnes de kamer binnenkomt.

‘Nog een paar minuten. Zuster Kate doet nu de laatste ronde.’

Ik knik, pak het blaadje onder het kussen vandaan en ga weer rechtop zitten.

‘En, is het gelukt met de tekening?’

Ik haal mijn schouders op en zucht. ‘Ik denk het.’

Ze gaat naast me op bed zitten en legt me met veel geduld alles nogmaals uit. ‘Het spijt me dat je zo moet gaan,’ zegt ze nadien, wijzend naar de nachtpon en mijn blote voeten. ‘Het is een te groot risico om boven een jurk en schoenen te halen. Als ze ontdekken dat die missen, dan verdenken ze meteen een van de zusters, of nog erger: iemand van de dames dat die jou heeft geholpen om te vluchten. De consequenties voor de persoon die ze verdenken zullen enorm zijn.’

‘Dat begrijp ik en het geeft niet.’

‘Ik heb wel iets anders voor je.’

Voordat ik kan vragen wat, opent ze haar hand voor me. Het kettinkje met een hartje, een cadeau van zijn opa aan zijn oma toen ze verkering kregen op veertien- en vijftienjarige leeftijd, doet me niet alleen naar mijn mond grijpen, maar brengt me ook in een oogwenk terug naar het moment dat Arturo het mij cadeau deed voor mijn zeventiende verjaardag. Het lijkt een eeuwigheid geleden dat hij bekende dat ik niet de vrouw ben met wie hij wil leven, maar de vrouw zonder wie hij niet kan leven. Ik voelde toen al hetzelfde voor hem. En toch leven we al maanden zonder elkaar.

Terwijl ze de ketting bij me omdoet en tranen langs mijn wangen rollen, bedank ik haar wel tien keer. De tranen zijn echter niet alleen omdat zuster Agnes het enige dat ik nog bezit aan me heeft teruggegeven. Ik staar een paar tellen voor me uit en kijk haar dan aan. ‘Nu het eindelijk zover is, voel ik me bijna schuldig dat ik de anderen achterlaat. Zodra ik de kans krijg ga ik proberen om ze er allemaal uit te krijgen.’

‘Heel lief van je, maar je gaat helemaal niets in die richting proberen.’ Ze neemt mijn gezicht tussen haar handen. ‘Het enige dat jij moet doen is straks wegrennen en nooit meer omkijken, waar ook in de wereld je terechtkomt. Deze wasserijen draaien met de goedkeuring én medewerking van de Ierse overheid. Je maakt geen schijn van kans tegen ze. Focus je op je eigen leven. Probeer dit te vergeten, of in elk geval een plek te geven waar de herinneringen het dagelijkse leven niet verstoren. Blijf niet hangen in het verleden, maar richt je op de toekomst. Laat de afschuwelijke ervaringen jou niet vormen en de rest van je leven bepalen. Laat ze je niet breken. Anders hebben ze alsnog gewonnen. Je bent jong en hebt nog een heel leven voor je. Word gelukkig. Wil je me beloven dat je dat gaat proberen, Scarlett?’

Het is de eerste keer dat ze me bij mijn echte naam noemt. Ik knik en laat gewillig mijn voorhoofd door haar zoenen.

‘Maak je geen zorgen over de andere dames. Ik laat ze niet aan hun lot over. Er moet een eind komen aan de gruwelheden die zich hier afspelen. En ik ga proberen om dat van binnenuit te doen.’

Zuster Agnes verdwijnt weer de kamer uit. Ik probeer de tekening nogmaals in mijn hoofd te stampen. Het voelt alsof er geen plek meer vrij is voor nieuwe informatie, hoe weinig en simpel dat ook is. Toch blijf ik het proberen. Ze is sneller terug dan de vorige keer.

‘Heb je de plattegrond in je hoofd zitten?’

Ik knik en geef haar het blaadje. Mocht ik buiten worden gepakt, dan zou de plattegrond bewijzen dat iemand die zowel in als buiten het gebouw kan komen mij heeft geholpen om te vluchten.

‘Dan gaan we nu.’

Ik volg haar de kamer uit. Op de gang fluistert ze dat alles goedkomt en neemt me aan mijn hand mee. Omdat geen geluid maken van levensbelang is, lopen we niet snel. Daardoor lijkt het einde van de gang maar niet dichterbij te komen. Een zuster die nu toevallig de gang inloopt, zou voldoende zijn om mijn vluchtpoging tot een eind te laten komen voordat ik maar één stap buiten het gebouw heb gezet.

Het is even wennen aan de duisternis in de keuken. Het enige licht komt van de maan die af en toe langs wolken spiekt. Bang om pannen of servies om te stoten, lopen we heel voorzichtig naar de buitendeur. Zuster Agnes haalt de grendels eraf en draait zich naar mij toe. Ze glimlacht. Ik ook. Tranen beginnen langs mijn wangen te rollen.

‘Ondanks dat je pas zeventien bent, ben je een van de sterkste vrouwen die ik ken. Maak wat van je leven, Scarlett.’

Ik omhels haar. ‘Dank je voor alles. Ik zal je nooit vergeten.’

‘Ik jou ook niet.’

We omhelzen elkaar even stevig, dan laat ze me los. ‘Ga nu. Ren weg en kijk niet meer om, Scarlett. Nooit meer.’

Ik glip langs haar en de deur naar buiten. Het is aardedonker. De tegels voelen ijzig aan mijn voeten en de wind waait dwars door de nachtpon heen. Terwijl meer tranen langs mijn gezicht gaan, stap ik van het pad af en sluip over drassig gras naar de rand van het gebouw. Voordat ik die heb bereikt, hoor ik achter me de deur dichtgaan en de grendels worden teruggeschoven.

Net als ik de weg wil overrennen, komt er een auto voorbij. Ik zak zo vlug als ik kan omlaag en voel gelijk mijn gehavende lijf protesteren. Puffend in een hand verbijt ik de heftige pijnscheuten. Dan kom ik langzaam omhoog en ren de weg zo snel mogelijk over als mijn lijf dat toestaat. In een steegje blijf ik een paar tellen stilstaan. Ik ben nu al buiten adem. Mijn hart bonst in mijn keel, een vlammende pijn schiet zonder onderbrekingen over mijn rug en kont. Met een diepe zucht ga ik verder.

Een straat verderop verstop ik me kreunend van de pijn achter geparkeerde auto’s. Net op tijd voor een voorbijrijdende bus van het openbaar vervoer. Een meisje die in de avond blootsvoets in een nachtpon voorbij rent zal gegarandeerd de aandacht trekken. Vervolgens is er niet meer dan één bezorgde passagier nodig die met een goedbedoeld belletje naar de Garda het plan alsnog in het water laat vallen.

Even twijfel ik of ik iets voor de driesprong verderop links of rechts moet gaan. Ik haal de tekening zo goed als dat me lukt voor de geest en besluit, gesterkt door een stem in mijn hoofd, die me ook doet verstarren van schrik, dat het rechts wordt. Ik haast me de straat over en een stuk voor de driesprong, om de camera te vermijden die daar volgens David hangt, verdwijn ik een pad op die evenwijdig aan de achtertuinen van een rijtje woningen gaat.

Het wandelpad is modderig met grote plassen. Ik sla er geen acht op en loop er dwars doorheen. Mijn voeten zijn toch al zo koud dat ik ze nauwelijks meer voel. Op het eind van het pad, verstopt tussen hoge struiken, tuur ik ingespannen naar de enige auto op een parkeerplaatsje waar slechts één van de drie lantaarns het doet.

Het is een vierdeurs. Zwart. Of is die donkerblauw? Donkergroen? Achter het stuur zit iemand. Of beeld ik me dingen in die ik graag wil zien? Ben ik sowieso wel bij de juiste parkeerplaats of had ik niet naar Arturo’s stem moeten luisteren en bij de driesprong toch links moeten gaan?

Aangespoord door de stem in mijn hoofd kom ik weifelend tussen de struiken vandaan. Na een paar meter gaat een portier van de auto open en stapt iemand uit. Ik houd gelijk in. Wanneer ik zijn lichaamsbouw en houding meen te herkennen, begin ik weer te lopen. Als de man naar me zwaait, begin ik sneller te lopen. En even later zelfs te rennen, zover ik dat kan. Ondertussen stapt hij weer in en duwt het portier van de bijrijder open. Nog voordat ik langs het portier naar binnen kijk, heeft hij de motor gestart.

‘David…’

Hij glimlacht en zegt dat ik moet instappen. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Op een wat omslachtige wijze en met de lippen stevig op elkaar geperst, krijg ik het voor elkaar. Om mijn kapotgeslagen rug en kont zo veel mogelijk te ontzien, ga ik met een schouder tegen de rugleuning naar hem toe zitten.

‘Wat fijn dat je er bent, David.’

‘Vanzelfsprekend. Heb je nou een nachtpon aan?’

‘Ik heb niets anders.’

Hij komt iets uit de rugleuning. ‘Wat is er met je oog?’

Voordat ik kan antwoorden, doet hij de binnenverlichting aan. Mijn linkeroog, die weer iets verder open kan dan gisteren maar nog steeds opgezwollen is, de diepe snee eronder, maar ook de striemen op mijn onderarmen die hij een tel later ontdekt, maken een vloek bij hem los. Dan gaat zijn blik naar mijn buik. Zijn ogen schieten wijd open en hij verstijft over heel zijn lijf.

‘Wat… wat is er gebeurd, Scarlett?’

Mijn lippen trillen. Van het ene op het andere moment springen de tranen zowat uit mijn ogen. Met beide handen grijp ik mijn mond vast, krimp ineen en begin met lange ademteugen en uithalen uit volle borst te huilen. Geschrokken doet hij vlug de binnenverlichting uit.

‘Mijn… mijn dochter is… ze is doodgeboren…’ snik ik met overslaande stem, happend naar lucht. ‘Ze… ze kwam dood… uit me…’

‘Mijn God… Wat… hoe heeft dat… wanneer?’ stamelt hij ontzet.

‘Eer… eergisteren… Ik weet niet… hoe… Ze vertelden me niets, David. Helemaal niets. Ik weet alleen dat ze dood is.’

Zijn ogen glimmen in binnenvallend maanlicht. ‘Wat vind ik dat erg voor je. Echt vreselijk. Het spijt me zo ontzettend.’

Ik knik en als ik me weer onder controle heb bedank ik hem.

‘We moeten maar gaan, voor het geval ze hebben ontdekt dat je weg bent en in de omgeving gaan zoeken. Ik denk dat het verstandiger is als je op de achterbank gaat liggen, in het geval de Garda de camera’s op straat terugkijkt.’

We stappen uit en met zijn hulp ga ik op een zij en met opgetrokken benen op de achterbank liggen. Een paar tellen later rijden we de parkeerplaats af. Ik begin weer te huilen. Zelfs met beide handen op mijn mond gedrukt, vult mijn gehuil de auto. Het voelt alsof ik mijn kind achterlaat. In de steek laat. Aan haar lot overlaat. Mijn kleine. Mijn Julia. Mijn dochter die ik nooit zal kennen, nooit in mijn armen zal sluiten en nooit kan vertellen hoeveel ik van haar hou.

‘Wil je dat ik stop, Scarlett?’ vraagt David bezorgd, met veel emotie in zijn zware stem.

‘Dat… dat is niet nodig.’

‘Zeker weten?’

‘Zeker weten. En het spijt me.’

‘Wat spijt je, Scarlett?’

‘Mijn gehuil. Ik kan niet… niet wachten om van deze plek weg te… komen, en er bestaan geen woorden voor hoe dankbaar ik ben dat je mij helpt, maar het voelt ook… het voelt ook alsof ik mijn dochter achterlaat. En dat maakt me zo verdrietig.’

‘Ze zal altijd bij je zijn, Scarlett. Waar en hoe oud je ook bent. Jij en je dochter zullen altijd met elkaar verbonden zijn.’

‘Geloof je dat echt?’

‘Ja, dat doe ik.’

Ik veeg de tranen uit mijn ogen. ‘Dat is een fijne gedachte. Dank je.’

De eerste paar minuten komen we enkele keren tot stilstand en slaan dan af op een kruispunt of driesprong. Het enige dat ik van de omgeving meekrijg zijn daken van woningen en lampen van lantaarnpalen. David vraagt regelmatig of ik goed lig en of hij misschien moet stoppen. Ineens rijden we op een weg die langs bomen gaat. Hij zegt dat ik rechtop kan gaan zitten, als ik dat wil. En dat doe ik.

‘Wonen jullie buiten de stad?’

‘Een stukje. Het is niet ver meer.’

‘Vind je vrouw het echt niet erg dat ik kom?’

‘Als ik niet was gegaan, dan had Maeve je zelf opgehaald.’

‘Wat lief,’ snik ik.

‘Wij zouden onszelf niet meer in de spiegel kunnen aankijken als we je op die godverlaten plek zouden laten zitten, nu wetende wat daar allemaal gebeurt. We schamen ons diep dat dit gebeurt in ons land. Slechts een paar kilometer van ons huis vandaan. Het minste dat we kunnen doen is je helpen, Scarlett. En niet alleen vanavond.’

HOOFDSTUK

26

FEBRUARI 1981

EEN MEISJE VAN ZEVENTIEN

Langs het iets openstaande gordijn valt zo nu en dan de zon binnen. Meestal niet langer dan een paar seconden. Ik denk dat het weer heeft geregend. Als ik opsta en een stapje naar voren zet, zou ik door het raam kunnen zien of het pad, dat van de hoofdweg naar dit vrijstaande huisje tussen bomen gaat, natgeregend is. Ondanks dat ik al op het voeteneind van het bed zit toen de zon nog nergens te bekennen was, heb ik geen zin om op te staan en te kijken. Het maakt me ook niets uit of het wel of niet geregend heeft.

Achter me hoor ik de deur zachtjes opengaan. Ik draai me iets om en zie langs de deur Davids vrouw Maeve de slaapkamer in gluren. We glimlachen op hetzelfde moment.

‘Goedemorgen, Scarlett.’

Ik wens haar hetzelfde en veeg snel tranen van mijn wangen.

‘Stoor ik?’

Ik schud mijn hoofd en ze komt de kamer binnen.

‘Vind je het goed dat ik naast je kom zitten?’

Ik knik en klop naast me op het matras. ‘Ik kan me niet meer herinneren dat ik gisteravond naar deze slaapkamer ben gegaan.’

‘Je bent op de bank in slaap gevallen. Je was ineens vertrokken, nog voordat ik thee had ingeschonken. David heeft je naar boven gedragen.’

‘Ik heb er echt helemaal niks van gemerkt. Het bed ligt heerlijk.’

‘Fijn. Ben je net wakker?’

‘Al een poosje. Ik hoorde jullie naar beneden gaan.’

‘Dat is wel wat langer dan een poosje.’

‘Ik wilde niet storen.’

‘Je stoort ons niet, Scarlett.’

Ik beantwoord haar glimlach. Even is het stil. Haar blikken gaan kort naar de rode striemen op mijn onderarmen die onder de omhoog geschoven mouwen vandaan komen. Daarna naar de lange snee onder mijn oog.

‘Hoe voel je je?’

Nog voordat het eerste woord tussen mijn lippen klinkt, rollen de tranen al uit mijn ogen. ‘Het is… het is alsof het nu pas… echt tot me begint door te dringen wat… wat er is gebeurd, dat Julia… er niet meer is… Het lijkt alsof ik een vreselijke nachtmerrie… heb gehad en ontdek dat het helemaal geen nachtmerrie was, maar echt is gebeurd.’

‘Je hebt haar Julia genoemd?’

Ik knik.

‘Prachtige naam. Net zo prachtig als die van haar moeder,’ glimlacht Maeve, veegt langs haar gezicht en neemt mijn hand in de hare. En dat voelt zo fijn na al die maanden van kilheid en eenzaamheid. ‘Alleen al de gedachte dat ons…’ Ze valt stil en gaat weer met een hand langs haar gezicht. ‘Zal ik ontbijt voor je maken?’

‘Ik kan wel helpen hoor.’

‘Dat is niet nodig. Ik doe het graag. Wat dacht je van een echt Engels ontbijt? Ik zag zonet dat ik alles in huis heb.’

‘Ik wil je geen extra werk bezorgen, Maeve.’

‘Een Engels ontbijt wordt het,’ glimlacht ze lief. ‘En misschien dan daarna lekker in het ligbad?’

‘Dat kan geen kwaad,’ reageer ik en kijk naar de vegen op mijn onderbenen en mijn voeten die zwart zijn alsof ik in een bak kolen heb gestaan. ‘Behalve dat ik er smeriger dan een zwerver uitzie, zal ik ook erger ruiken dan een vuilnisemmer. Sorry daarvoor. Zelf ruik ik het niet meer.’

‘Ik ruik niks,’ liegt ze goedbedoeld. ‘Voordat we naar beneden gaan, wil ik je wel laten weten dat David samen met Sam in de kamer is.’

‘Ik hoorde het,’ knik ik.

Terwijl ik me met beide handen aan de leuning vasthoud, omdat mijn benen slap als was aanvoelen, volg ik haar de trap omlaag en vervolgens de zitkamer in. David wenst me een goedemorgen, ik hem. Hun zoontje Sam ligt tegen zijn bovenlichaam. Zijn grote, blauwe ogen nemen me aandachtig op. Dan begint hij met zijn beentjes te trappelen en armpjes te zwaaien. De vrolijke kreetjes die hij voortbrengt, doen me lachen. Tegelijkertijd rollen er tranen uit mijn ogen.

Maeve pakt mijn hand weer vast. ‘Dit is onze zoon Sam.’

‘Hij lijkt op jullie beiden… Wat mooi,’ zeg ik op zachte toon en veeg tranen van mijn wangen. ‘Sorry, dat ik…’

‘Doe niet zo mal,’ valt Maeve me in de rede. ‘Wil je hem misschien…’

‘Een andere keer,’ onderbreek ik haar nu vlug. ‘Ik… ik weet niet op wie Julia leek. Ik mocht haar niet zien.’

‘Je hebt haar niet gezien?’ reageert ze verbijsterd.

‘Ze hebben haar direct meegenomen. Ik weet zelfs niet waar ze is begraven. En of ze al begraven is.’

‘Dat is toch… Wat zijn dat voor… Die pest nonnen zou je toch stuk voor stuk de nek willen…’

‘Mooie naam,’ merkt David op. ‘Heel erg mooi, Scarlett.’

‘Dank je,’ glimlach ik terug.

Terwijl Maeve ontbijt voor me maakt, zit ik aan de eettafel in de kleine, maar gezellige keuken. Ik probeer niet de hele tijd naar Sam te kijken. En ik probeer niet de hele tijd te denken hoe het zou zijn als mijn dochter was blijven leven en hoe het zou zijn om samen met haar te zitten zoals David dat nu met zijn zoon doet. Beiden lukken me niet.

Na zo’n vier maanden lang iedere dag oud brood, pap, aardappelen, kool en vis, smaakt het Engelse ontbijt me als een godenmaal. Ik eet zo veel van de toast, roerei, bacon, worstjes, gebakken tomaat en witte bonen in tomatensaus, dat ik er pijn in mijn buik van krijg. Ik drink zelfs drie bekers thee. Nadien bedank ik Maeve wel vijf keer.

Wanneer ze mijn blikken opmerkt naar het pakje sigaretten op een dressoir, vraagt Maeve of ik wil roken. David brengt hun zoon naar bed, waarna hij buiten samen met ons een sigaret rookt. Op hetzelfde moment willen beiden vragen hoe ik bij de Sisters of the Good Shepherd Convent ben beland.

‘Door mijn moeder,’ antwoord ik, ben even stil door de emoties die direct door me heen gieren, en vertel dan alles over Arturo, Buenos Aires, onze plannen, de stiekeme zwangerschap, en eindig met de dag dat ik in oktober samen met mijn moeder en Robert vanuit Londen in Dublin aankwam. Ze luisteren ademloos naar wat ik te vertellen heb. Daarna vraagt Maeve voorzichtig naar het leven bij de Sisters of the Good Shepherd Convent. Als ik klaar ben met vertellen, rollen bij haar de tranen langs de wangen en vullen die de ogen van David. Even wordt er niet gepraat. Pas als we een derde sigaret opsteken, hoewel ik me flink draaierig voel door de nicotine, wordt er weer iets gezegd.

‘Weet je waar Arturo nu is?’

Ik kijk David aan en knik even later. Alleen al de gedachte waar hij, mijn lieve schat, de liefde van mijn leven, de dagen moet doorbrengen, veroorzaakt een beklemmende druk op mijn borst alsof er een stoomwals overheen rijdt. ‘In de gevangenis. Mijn moeder heeft mij bij die heksen gedumpt en hem laten opsluiten.’

Puffend van inspanning volg ik Maeve naar boven. Terwijl de badkuip volloopt, laat ze me het badschuim, de handdoeken, borstel en tandenborstel zien. Die laatste twee heeft ze speciaal voor mij gekocht.

‘Ik heb alleen niks anders om aan te trekken. Zelfs geen ondergoed.’

‘Ik gok zo dat we ongeveer dezelfde maat hebben. Als jij zo in bad ligt, ga ik wel door mijn kast. Een broek of liever een jurk?’

‘Een broek graag. Voor mij voorlopig geen jurken meer. Ik wil niks meer aan dat me doet denken aan de dingen die wij moesten dragen.’

Als de badkuip voor twee derde gevuld is, laat Maeve me alleen. Ik doe het vest dat ik gisteravond na binnenkomst meteen kreeg en de nachtpon uit en stap zo voorzichtig mogelijk erin. Toch ga ik bijna onderuit. Niet alleen omdat het glad is, maar omdat mijn benen en armen geen enkele kracht meer in zich lijken te hebben. Ondanks dat het vreselijk pijn doet op de plekken met striemen, verwelkom ik het hete water en het zalig geurende badschuim met een lange, tevreden zucht die ik me al heel lang niet heb horen voortbrengen. Het is onbeschrijfelijk hoe heerlijk het voelt om door warm water te zijn omsloten.

Het is sowieso nauwelijks te bevatten dat ik hier ben, in dit landelijke huisje, in deze badkamer, in een bad met schuim tot mijn kin. Ik betrap mezelf er dan ook regelmatig op dat ik naar de deur kijk, bang dat een zuster met een riem in de hand witheet binnen komt gestoven omdat ik iets verkeerd heb gedaan. Of gewoon omdat ze zich op iemand moet afreageren.

Pas als het schuim vrijwel opgelost is, lukt het me om te ontspannen. Misschien ook door de beelden van Buenos Aires die ik zie. Ik ga rechtop zitten, sla mijn armen om mijn knieën heen en leg mijn kin erop, en neurie zachtjes mee met de muziek als ik in gedachten met Arturo de tango begin te dansen. Ik zou er zo veel voor over hebben om dat weer met hem te doen. Net als ik dat zou hebben om weer een lange wandeling langs de rivier met hem te kunnen maken. Ik zou er alles voor over hebben om samen met hem in mijn bedje in Buenos Aires te kunnen liggen, onder de deken met onze naakte lijven zo veel mogelijk tegen elkaar, de puntjes van onze neuzen die elkaar net niet raken, kijkend in elkaars ogen, glimlachend, lieve woordjes fluisterend en zoenend tot onze lippen pijn doen.

‘Ik heb kleren en ondergoed voor je. Zal ik ze op de vloer…’

‘Kom maar binnen.’

De deur gaat open. ‘Ik leg het op…’ begint Maeve, terwijl ze het stapeltje kleding op een kruk wil neerleggen, maar valt dan stil en blijft tegelijkertijd als versteend staan. Alleen de kleding beweegt als die uit haar handen valt. Ze grijpt haar mond vast. Het duurt nog een tel of wat totdat ik begrijp waarom.

‘Sorry, ik had je moeten…’

‘Niks sorry, Scarlett… Het spijt mij. Door David was ik wel voorbereid, maar…’

‘Dit wist hij niet. Deze striemen zijn van een paar dagen geleden,’ leg ik uit als ze niet verder praat.

Ze zegt nog steeds niets. Haar ogen spreken boekdelen. David verschijnt in de deuropening en wendt gelijk zijn blik af als hij mij in bad ziet.

‘Kijk dan wat ze Scarlett een paar dagen geleden nog hebben aangedaan,’ roept Maeve met een overslaande stem. ‘Een meisje van zeventien. Hoogzwanger. Haar hele rug ligt open… Je moet vreselijke pijn hebben.’

Ik knik. ‘Van de zusters moet je pijn alleen dragen.’

Maeve zakt op haar knieën naast het ligbad. Ze probeert te glimlachen en streelt mijn schouder. ‘Je bent weg van de zusters, Scarlett. Hier moet je laten weten dat je pijn hebt. Anders kunnen we je niet helpen. Ik ga mijn zus bellen. Ze is verpleegster in het St. John’s ziekenhuis. Ik laat haar zo snel mogelijk hiernaartoe komen.’

HOOFDSTUK

27

MAART 1981

JE BENT FAMILIE

Een dag of twee, drie was de bedoeling. Inmiddels ben ik hier vier weken. Ze zijn omgevlogen. Als iemand zou zeggen dat ik me vergis en er slechts twee weken zijn verstreken sinds ik de Sisters of the Good Shepherd Convent ben ontvlucht, dan zou ik dat blindelings geloven.

De belangrijkste reden waardoor het lijkt dat de weken omgevlogen zijn, is dat ik veel slaap. De maanden van loodzwaar werk, eenzijdig eten, lichamelijke en geestelijke mishandelingen, angst, pijn, wanhoop en uitzichtloosheid in combinatie met mijn zwangerschap, eisen nog meer hun tol dan al het geval was.

Uit bed komen leek tot voor kort de zwaarste opgave die er bestond, net als tijdens het avondeten mijn ogen openhouden. Ik denk dat er in de eerste drie weken geen avond is geweest dat ik, wanneer we na het eten naar de zitkamer waren verhuisd, niet binnen enkele minuten in slaap ben gevallen. Meestal schrok ik na een half uurtje weer wakker, om tot mijn opluchting te ontdekken dat ik de Sisters of the Good Shepherd Convent wel echt was ontvlucht.

Een andere reden is dat ik veelal, ook in de tijd dat ik niet slaap, in gedachten op een andere plek ben. Door de woorden van zuster Agnes had ik me nog zo voorgenomen om niet om te kijken, maar dat lukt me simpelweg niet. Hoeveel ik ook tegenstribbel. Zodra ik mijn hoofd op het kussen leg, achterover leun in het ligbad, of buiten alleen een sigaret rook, bevind ik me in een mum van tijd in de wasserij, ‘het gat’, de slaapzaal of de doucheruimte. Ik kan de machines horen sissen, de vochtigheid op mijn huid voelen, de stank opsnuiven en opgeslokt worden door volstrekte stilte. Ik hoor het koude water op de tegelvloer kletteren. Zusters schelden en schreeuwen, meisjes en vrouwen huilen, alsof ik weer terug ben in dat afschuwelijke gebouw.

Mijn fysieke en geestelijke uitputting is niet de enige reden dat ik hier nog na vier weken ben. Vlak nadat ik was gevlucht, hoorde David van collega’s over een ongewoon verscherpt toezicht van de douane bij de veerdiensten van Dublin naar Liverpool en naar Holyhead. Dat kon natuurlijk toeval zijn. Of niet. Misschien wilde de Ierse overheid vanwege mijn Britse nationaliteit verhinderen dat ik Ierland kon verlaten om vervolgens een rel te ontketenen in mijn eigen land. Geen idee.

Het doet er ook niet toe wat de reden was. Het maakt de oversteek naar Engeland in elk geval vele malen risicovoller dan dat die al was. Behalve dat gepakt worden Maeve en David in ernstige problemen zou brengen, en voor mij ongetwijfeld een terugkeer naar de wasserij zou betekenen, zou dat ook tot gevolg hebben dat ik de plannen die ik heb niet kan uitvoeren. En dat zou ik misschien nog wel erger vinden dan moeten terugkeren naar de Sisters of the Good Shepherd Convent.

Hoe moeilijk ook; het was verstandig om langer te blijven. Vier weken na mijn ontsnapping ben ik nog steeds niet de oude Scarlett, als ik die sowieso ooit weer word. Maar er is vooruitgang. De eerste dagen bij Maeve en David in huis was ik nauwelijks in staat om de trap op en af te gaan zonder bijna een doodsmak te maken. Tegenwoordig kom ik zonder veel gedoe boven en beneden. Onder het avondeten kost het me weinig moeite om mijn ogen open te houden. En nadien zak ik op de bank niet meer weg in een soort coma. Tenminste, niet elke avond.

Ik voel aan het litteken onder mijn linkeroog, zoals bijna altijd wanneer de zusters door mijn hoofd gaan, en druk de sigaret uit in de asbak. Terwijl mijn blik door de tuin gaat, zie ik bij toeval Maeve’s jongere zus Aisling, de verpleegster van het St. John’s ziekenhuis in Limerick die ervoor heeft gezorgd dat de openliggende striemen niet gingen ontsteken, achter het raam op komische wijze uitbeelden dat het toetje wordt opgediend. Net als haar zus is Aisling een vrolijke, grappige en lieve meid.

Ik word met vriendelijke glimlachjes terug verwelkomd. Vooral Maeve’s moeder glimlacht veel naar me. Eigenlijk altijd als onze blikken elkaar treffen. Vaak zie ik ook medeleven in haar ogen. Soms ook tranen. Net als Aisling en diens man Patrick weten de ouders van de twee zussen wat me is overkomen. En wat me is aangedaan. Dat wilde ik zelf. Ik zou het erg vervelend vinden als Maeve en Aisling vanwege mij tegen hun ouders moeten liegen. Misschien deed ik het ook een beetje uit zelfbescherming om te voorkomen dat mijn zwijgzaamheid en gedrag verkeerd worden begrepen.

Het chocolade-ijs met slagroom smaakt me zo goed dat ik het kommetje voor een tweede keer laat vullen. Net als onder het eten wordt er veel gekletst. Ik luister voornamelijk en zeg zelf niet veel. Meelachen doe ik wel. Er wordt ook veel gedronken. Ik houd het bij water. Ik zou wel wat anders willen, maar ik ben bang dat door de alcohol de verkeerde emoties de overhand zullen krijgen. Helemaal op deze dag.

Ik kan niet anders zeggen dat het erg gezellig is. Dat was het al de eerste keer dat ik meeging naar Maeve’s ouders. Het zijn erg lieve mensen en samen met hun dochters en partners vormen ze een zeer hechte familie met wie ik in korte tijd een bijzondere band heb gekregen. En dat is wederzijds, merk ik aan ze.

Dat doet me weer eens beseffen hoe anders het vroeger bij mij thuis was. Maar ook hoeveel ik Arturo mis. Ik verlang zo naar het kletsen met hem, het lachen om de meest flauwe grapjes, samen een sigaret roken, in stilte op zijn schoot tegen hem aanleunen en het gevoel hebben dat ik de gelukkigste mens op de hele wereld ben. Ik ben zo bang dat ik die momenten nooit meer zal meemaken en daardoor mijn leven zinloos is geworden.

‘Op een dag ben je dus een wereldberoemde fotografe?’ vraagt Maeve’s vader, vermoedelijk in een lief bedoelde poging om mij bij de gesprekken te betrekken.

‘Laat ik eerst proberen om een fotografe te worden,’ glimlach ik terug. ‘En wereldberoemd hoeft niet. Als ik de kost kan verdienen met foto’s maken op de wijze zoals ik dat wil, dan ben ik al meer dan tevreden. Dat is voor mij belangrijker dan roem en geld. Beiden helpen, maar zijn geen garantie voor levensgeluk. Voor mij tenminste. Ik knoop liever iedere maand de eindjes aan elkaar en ben intussen zielsgelukkig met mijn man, dan dat ik in weelde leef zonder de liefde van mijn leven.’

‘Weet je zeker dat je zeventien bent, Scarlett?’ lacht zijn vrouw. De rest lacht ook. Ik verberg mijn gezicht kort achter mijn handen. Maeve geeft me een schouderduwtje.

‘Maar mocht je op een dag toch beroemd zijn en een expositie geven, dan moet je ons beslist een seintje geven. Dan komen we kijken. Althans, als dat niet in New York, Parijs of Milaan is. Londen is prima.’

‘Afgesproken,’ lach ik terug.

‘Ik heb een camera liggen met een rolletje erin. Zou ik je mogen vragen om een paar foto’s van ons gezin te maken als Sam wakker is?’

En dat is de kleine een half uur later. Maeve komt met hem en een flesje melk de kamer in. Waarschijnlijk door mijn blikken kijkt ze me eerst met een verrast en vervolgens met een vragend gezicht aan. Ik weifel kort en knik dan.

Ik ga op de bank zitten en krijg Sam in mijn armen. Het vrolijke kereltje glundert en trappelt van plezier, totdat ik hem het flesje voorhoud. Terwijl hij eraan zuigt alsof het laatste flesje een week geleden was, zie ik andere beelden. Ze maken mijn ogen waterig. Niet veel later glipt de eerste traan uit een oog en zakt heel langzaam langs een wang omlaag. Mijn andere oog wil niet achterblijven, voel ik. De tranen wegvegen kan niet omdat ik Sam en het flesje vasthoud.

‘Gaat het, Scarlett?’ vraagt Maeve naast me, zacht maar hoorbaar geschrokken. Ik voel iedereen naar me kijken.

‘Sorry, ik had mezelf voorgenomen om niet… Maar de dag…’

‘Maar de dag?’ reageert ze. ‘O, mijn God. Is vandaag de dag dat…’

Ik knik. ‘Vandaag zou Julia eigenlijk geboren worden.’

Ze streelt mijn schouder. Ik zie tranen in haar ogen. Ook in die van haar zus en moeder. Ik probeer naar ze te glimlachen.

‘Wil je liever stoppen?’

Ik schud mijn hoofd en schiet in de lach als Sam de flessenspeen uitspuugt en me indringend aankijkt. Ik trek een gek gezicht en hij begint te schateren. Helemaal als ik nog gekkere smoelen trek. Nadat ik hem een zoen op het voorhoofd heb gegeven, heeft de fles weer al zijn aandacht. Het kost me steeds meer moeite om niet in huilen uit te barsten. Ik weet niet waarom dat is, maar ik heb het gevoel dat Sam de laatste baby is die ik ooit in mijn armen zal vasthouden.

Wanneer de fles leeg is, verdwijn ik vrij snel naar het toilet. Zonder mijn broek omlaag te hebben gedaan, huil ik zittend op de pot met beide handen op mijn mond gedrukt zowat de ogen uit hun kassen. Voordat ik terugga maak ik me in het kleine spiegeltje weer toonbaar.

Terug in de zitkamer, terwijl ze allemaal zogenaamd bezig zijn, zie ik gelijk dat iedereen weet wat ik op het toilet heb gedaan. Maeve’s moeder komt naar me toe en omhelst me. En ik haar. We staan lang in elkaars armen. Vlak voordat we elkaar loslaten en ik haar bedank, bedenk ik me dat mijn eigen moeder me in zeventien jaar nog nooit zo liefdevol heeft omhelsd.

Nadat ik samen met Maeve en David buiten een sigaret hebben gerookt, gaan we foto’s maken. En dat doen we ook in de grote tuin. De plekken waar ik ze wil fotograferen, heb ik al bepaald voordat de rest naar buiten kwam. Ik zet ze neer zoals ze duidelijk niet hadden verwacht. Ook de plekken waar ik ga staan, zagen ze duidelijk niet aankomen. Ik moet telkens lachen om hun verbaasde gezichten, helemaal als ik op de grond ga liggen en zelfs op de picknicktafel ga staan om ze te vereeuwigen.

Weer binnen gaan we opnieuw aan de eettafel zitten. De glazen worden bijgeschonken. Die van mij met water. Maeve’s vader bedankt me voor het fotograferen en voegt daaraantoe dat hij niet kan wachten om het resultaat te zien. En dat zegt hij met meer woorden dan nodig is, valt me op. Dan krijgt hij een por van zijn vrouw. Ik schrik ervan. De rest niet, die lachen allemaal. Ik lach mee, totdat hij opeens gaat staan en me wel erg nadrukkelijk aankijkt.

‘Beste, Scarlett,’ begint hij op plechtige toon, waardoor ik rechtop schiet. ‘Over minder dan twee weken ga je ons verlaten. De reden waardoor wij in elkaars leven zijn gekomen is hartbrekend, op zijn zachtst gezegd, en heb ik nog steeds geen woorden voor. Daarom gaan we daar nu ook geen woorden vuil aan maken. In elk geval niet veel. Toch wil ik namens ons allen een paar woorden aan jou richten.’ Hij neemt gauw een slok van zijn glas bier en kijkt me weer aan. ‘Hoewel je soms wijs en ouderlijk klinkt als mijn moeder van vijfenzeventig, kan ik zonder overdrijven zeggen dat wij jou in ons hart hebben gesloten.’ Er wordt gelachen. Misschien wel het hardst door mij. ‘Scarlett: je bent een wonderbaarlijke jongedame. Een lief, zachtaardig en goed mens. Waarom juist jou moest overkomen wat jou is overkomen, zal vermoedelijk altijd een raadsel blijven. Wij trekken ons in ieder geval jouw lot heel erg aan en hopen daarom dat je de kracht zult vinden om je leven weer op de rails te krijgen, maar ook dat het je lukt om te doen wat je wilt doen. En wij willen graag een steentje bijdragen om dat voor elkaar te krijgen. Daarom hebben we onder de personen aan deze tafel een inzameling gehouden en het resultaat daarvan wil ik je graag nu geven. Je kunt er niet stil van leven, maar het zal je wel een tijdje op weg helpen.’

Terwijl ik tranen van mijn wangen blijf vegen, krijgt hij van zijn vrouw een envelop aangereikt. Vervolgens loopt hij om de tafel heen. Ik sta vlug op en nadat ik innig ben omhelsd, krijg ik de envelop overhandigd die door een dikke bundel bankbiljetten nauwelijks dicht kan. In zijn ogen glanst veel emotie. Ik kan geen woord uitbrengen. Huilen lukt me wel. Zoals altijd.

‘En wat ik eerder zei over de expositie meen ik. Geef een gil en we komen kijken als je in het beroemdste atelier van Londen foto’s hebt hangen. Laat ik eindigen met op te merken dat we er alle begrip voor hebben dat je nooit meer een stap zult zetten op Ierse bodem, maar laat zo nu en dan wat van je horen, Scarlett. Je bent familie.’

HOOFDSTUK

28

MAART 1981

OOK DAAROM

Het is een rit van nog geen tweehonderd kilometer, maar ik heb het gevoel dat we naar het eind van de wereld rijden. Doordat de maan zich maar sporadisch van de wolken weet te bevrijden, is het landschap aan weerszijden van de N24, de weg van Limerick naar Waterford, de vijf na grootste stad van Ierland, in het zuidoosten aan de rivier Suir, zo goed als aardedonker. Alleen als we langs of dwars door plaatsjes rijden, valt er iets te zien. Niet dat ik er dan veel oog voor heb.

De radio staat aan. Cliff Richard met We Don’t Talk Anymore klinkt zacht uit de luidsprekers in de hoedenplank achter me. Voor de rest is het stil in de auto, in tegenstelling tot toen we vertrokken, iets na middernacht. Toen werd er onafgebroken gekletst over alles en niets. Behalve over het doel van onze reis. Na een half uur werd dat minder. Sinds een kwartier of zo praten we helemaal niet meer. Iedereen staart in gedachten verzonken de auto uit. Hoewel ik niet met zekerheid kan zeggen wat er door de hoofden van Maeve en David gaat, kan ik dat wel raden. Net als ze dat bij mij kunnen.

We zijn zo’n anderhalf uur onderweg als we op een verlaten parkeerplaats stoppen. Waarom weet ik eigenlijk niet. Het zou kunnen omdat we wat aan de vroege kant zijn. Hoewel het de laatste dagen redelijk lekker weer was, met zo nu en dan wat zonnige perioden, en ook weinig regen, is het op de donkere parkeerplaats knap fris. Ik rits de parka zo hoog mogelijk dicht en steek een sigaret op. We kletsen wat en mijden angstvallig het onderwerp waar niemand het over wil hebben. Als het plotseling begint te regenen, vertrekken we voordat de sigaretten op zijn.

Ten noorden van Waterford gaat de N24 over in de N25. Een bord langs de weg verklapt dat we richting de plaatsen Glenmore, Ballynabola en Raheevarren gaan. Wat later zie ik dat het nog maar twintig kilometer rijden is naar Wexford, een havenstadje aan de monding van de rivier Slaney in het Sint-Georgekanaal, de zeestraat die de Ierse Zee in het zuiden verbindt met de Keltische Zee. Ik voel gelijk de spanning bij me toenemen.

Het duurt even voordat we bij de haven zijn. Eerlijk gezegd had ik bij Wexford Harbor wel wat meer verwacht dan alleen een honderd meter lange kade die ook nog eens praktisch leeg is. David parkeert langs de weg en we lopen de boulevard op. Daarna de kade. Verderop gaat een lange brug over het water. Een eenzame auto steekt de rivier over naar de oostelijke oever. Maeve vouwt een arm om die van mij en we glimlachen naar elkaar.

Het is pikkedonker op de paar schepen die aangemeerd liggen. Toch weet David precies waar we moeten zijn. Als we bijna bij het laatste schip zijn aangekomen, een flinke vissersboot, springt iemand ervan af en komt ons tegemoet gelopen. David stelt hem voor als zijn oudere broer Cormac. Daarna word ik voorgesteld. We schudden elkaar de hand. Hij is nog groter dan zijn broer. En zelfs in het donker zie ik dat hij een nog ruwer uiterlijk heeft.

‘Zo, dit is dus de Britse jongedame die naar haar eigen land moet worden gesmokkeld?’

Ik knik en schiet in de lach, ook omdat ik het nog geen moment op die manier had bekeken. Vreemd. Ondanks zijn best angstaanjagende uiterlijk heeft hij wel een glimlach die voor vriendelijk kan doorgaan.

‘Ik plaag je maar wat,’ knipoogt hij. ‘Komt goed. De jongens zijn klaar. Als jij dat ook bent, kunnen we beter gelijk vertrekken.’

Maeve en David kijken naar mij zoals ik naar hen kijk. Dit is het moment waar we alle drie al dagenlang als een berg tegenop zagen en tijdens de autorit niet over wilden praten. Nog voordat Maeve en ik elkaar in de armen vliegen, rollen de tranen al langs onze gezichten. Terwijl ik maar niet de juiste woorden lijk te vinden die uitdrukking geven aan mijn dankbaarheid, heeft zij hetzelfde met het uitleggen van de vriendschap die ze voor mij voelt. Denkt ze.

Ik begrijp echter heel goed wat ze wil zeggen, ook omdat ik exact hetzelfde voor haar voel. Andersom komen mijn woorden ook over zoals bedoeld, zie ik aan haar. Met tegenzin laten we elkaar los en omhels ik David. Ik gebruik bij hem nog meer woorden en superlatieven om mijn dankbaarheid over te brengen. Zonder hem, zonder dat hij bereid was geweest om voor een wildvreemde te doen wat hij heeft gedaan, had ik nog steeds in die hel gezeten. En dat zal ik nooit vergeten. Echt nooit.

Terwijl de broers even met elkaar smoezen, maak ik van de gelegenheid gebruik om Maeve nog eenmaal te omhelzen en te zoenen. Daarna neemt Cormac mijn rugzak over en volg ik hem naar het schip. Nadat hij me aan boord heeft geholpen, worden de trossen losgegooid. Het geluid van de motor en de trillingen op het dek nemen toe terwijl we langzaam van de kade loskomen. Ik zwaai naar Maeve en David. Als ze snel kleiner worden, en het gevoel dat ik weer alleen ben even rap groter wordt, doe ik dat met beide armen. Ondertussen vecht ik tegen de tranen. Een strijd die ik glansloos verlies. Zoals altijd.

Wanneer ik me omdraai zie ik Cormac van verderop naar me kijken. De twee onguur ogende kerels in de stuurcabine, die me met een hoofdknikje aan boord verwelkomden, doen nu alsof ik niet besta. Ik kijk de brede, donkere riviermonding over. De maan die vaker en vooral langer achter de wolken vandaan komt, laat de enorme, woelige vlakte erachter zo nu en dan schitteren alsof zoeklichten over het water schieten. Hoe verder we van de kade vandaan zijn, hoe krachtiger de wind wordt. Als ik het schoolreisje met punters over de rivier Stour niet meereken, is dit de eerste keer dat ik een echte boottocht maak. Best eng eigenlijk.

Ik schrik als Cormac plots naast me staat. Glimlachend houdt hij een pakje sigaretten naar me op. Ik pak er eentje uit en bedank hem.

‘We hebben reddingsvesten,’ zegt hij als onze sigaretten branden.

Ik schiet in de lach en verberg mijn ogen kort achter een hand. ‘Is het zo overduidelijk?’

Hij knikt en glimlacht. ‘Het duurt een paar uur voordat we er zijn. Beneden is een slaapcabine. Als je wilt, kun je daar slapen.’

‘Dat is nu niet nodig. Misschien straks.’

‘Die is van recent.’

Ik kijk hem niet begrijpend aan. Hij wijst naar het litteken dat van onder mijn linkeroog naar de slaap gaat en vervolgens in mijn haar verdwijnt. In een flits zie ik hoe de zuster grommend snoeihard met de riem naar me uithaalt. Het is me wel direct duidelijk dat David niks heeft verteld over de plek waar ik heb vastgezeten. Ik knik en laat het daarbij. Hij ook.

In tegenstelling tot zijn broer David is Cormac een man van weinig woorden. En dat vind ik prima. Ik heb geen behoefte om te praten. Mijn gedachten slokken me al genoeg op. Terwijl onze blikken over het water dwalen, roken we de sigaretten in stilte op.

‘Mocht er een schip naar ons toekomen, dan moet je onmiddellijk met me meegaan naar beneden.’

‘Wat voor schip dan?’

‘Met personen aan boord die controleren of hier geen Britse jongedames zijn die naar hun eigen land worden gesmokkeld.’

Ik lach. Hij glimlacht. Dan verdwijnt hij van het dek. Ik loop meer richting de boeg. De vochtige wind is daar zo stevig dat het lijkt alsof hij me het haar van het hoofd wil trekken. Doordat de meeste wolken ongemerkt opgelost blijken te zijn, is het uitzicht op het Sint-Georgekanaal, ondanks de naam voor mij niets minder dan een zee, adembenemend mooi. Daarom blijf ik staan waar ik sta, ondanks dat opspattende druppels doen vermoeden dat het is gaan regenen. Een sigaret opsteken is buitengewoon lastig en tijdrovend, maar geen reden om mijn ‘uitkijkpost’ te verlaten. Een gevoelloze neus, oren en onderkoelde vingers zijn dat een uur later ook niet.

Wanneer ik mijn naam meen te horen, draai ik me om en zie verderop Cormac druk gebaren. Door het schip dat in de verte van links op hoge snelheid nadert, begrijp ik meteen wat er aan de hand is. En anders hadden de nerveus flitsende zwaailichten dat wel gedaan. Ik gooi de sigaret weg en ren naar hem toe. Hij neemt me mee naar binnen. Daar volg ik hem langs een trap omlaag een kajuit in. We gaan langs een deur door een gangetje, totdat we in een kleine ruimte met twee bedden staan. Hij sluit de deur af en zegt dat ik op het bed achter de deur moet plaatsnemen. Als ik dat heb gedaan, zie ik tot mijn schrik dat hij opeens een revolver in een hand heeft.

‘Waar heb je die voor?’ vraag ik angstig.

‘Voor personen die Britse jongedames die naar hun eigen land worden gesmokkeld terug naar Ierland brengen.’

‘Is dat echt nodig?’

‘Ja, behalve als je het geen probleem vindt om terug te gaan naar de personen die het litteken bij je oog op hun geweten hebben.’

Ik zeg niks.

‘David heeft me op het hart gedrukt dat je onder geen beding in handen mag vallen van de Garda. Hoewel ik geen idee heb waarom niet, is dit de eerste keer dat hij zoiets tegen me heeft gezegd. Dus ja; mocht dat nodig zijn, dan zal ik het wapen gebruiken.’

‘Om misverstanden te voorkomen: ga je dat wapen dan tegen die personen of tegen mij gebruiken, als dat nodig mocht zijn?’

Cormac buldert van plezier. Het is geen gemaakte lach, zie ik in zijn ogen. Als we opeens snelheid minderen, valt hij stil. Even later doet het schip hetzelfde. De motoren gaan uit. Een ander schip komt langszij. Hij houdt een vinger voor zijn mond. Ik knik. Meerdere personen komen aan boord. Er wordt onverstaanbaar gesproken. Even lijkt er niets te gebeuren. Wij horen in elk geval niet wat boven gebeurt. Dan kraakt de trap en klinkt weer gesmoes.

‘Ik wil niet dat iemand vanwege mij doodgaat,’ fluister ik zo zacht mogelijk. Cormac knikt. Toch beweegt hij het wapen zo ver omhoog dat iemand die binnenkomt recht in de loop zal kijken. Een deur verderop gaat open. De stemmen lijken dichterbij te komen. Dan is het opeens stil, totdat ik gelach hoor. De deur gaat weer dicht. Stemmen en voetstappen gaan van ons vandaan. Cormac glimlacht en laat het wapen zakken. De personen gaan van boord en even later vaart het schip dat langszij is gekomen weg. Ik haal opgelucht adem.

‘Waarom zijn ze nou ineens weggegaan?’

‘Omdat die mannen niet anders zijn dan wij, behalve dat zij een uniform dragen.’

‘Wie is wij?’

‘De mannen die zij eigenlijk achter de tralies moeten stoppen. Blijf hier. Ik ga boven kijken.’

‘Ik begrijp nog steeds niet waarom ze ineens weg zijn gegaan.’

‘Geld. Zoals ik zei: die zijn mannen niet anders dan wij, behalve dat zij een uniform dragen.’

‘Had je het wapen echt gebruikt om te voorkomen dat ze me meenemen?’ wil ik in een opwelling weten voordat hij de cabine uitloopt.

Cormac draait zich naar me om en knikt.

‘Omdat je broer daarom heeft gevraagd?’

‘Ook daarom.’

‘Ook?’

‘Ik zou het voor mijn broertje hebben gedaan, maar ook vanwege de blik in je ogen toen ik het had over teruggaan naar de personen die het litteken bij je oog op hun geweten hebben.’

HOOFDSTUK

29

MAART 1981

MOBY DICK

Het uurtje slapen heeft me goed gedaan. Het kan ook iets langer zijn geweest. In de stuurcabine drink ik een mok van de sterkste koffie die ik ooit heb gedronken. Misschien ook wel de smerigste. Intussen probeer ik een gesprek aan te knopen met de twee andere mannen. Dat idee laat ik algauw varen door hun accent dat doet vermoeden dat ze geen Engels maar Gaelic praten. Van de eerste vijf zinnen heb ik nog geen vijf woorden verstaan. Als Cormac zegt dat het ongeveer nog twintig minuten varen is en hij buiten een sigaret gaat roken, besluit ik hem gezelschap te houden.

Door de zon die steeds meer over de horizon begint te spieken is het uitzicht adembenemend. Vooral doordat het water vrij kalm is en daardoor de kleuren van de naderende dag mooi verspreidt. In het oosten wordt de lucht steeds lichter blauw. Vogels zijn net als wij op weg naar de kust. Zowel links als rechts van ons zie ik af en toe andere schepen, sommigen zo klein als stipjes.

‘Doe je dat allang?’ vraag ik zonder van het water weg te kijken.

‘Wat?’

‘Dat wat je doet, maar dan zonder uniform, totdat je achter de tralies belandt en ineens wel een soort van uniform hebt.’

Cormac buldert zoals hij vannacht eerder deed. Alleen veel langer. Net als toen valt hij wel weer abrupt stil. Alleen om een andere reden. Al weet ik niet welke. ‘David zei al dat je geen doorsnee zeventienjarige bent.’

‘Sorry, ik wilde niet nieuwsgie…’

‘Ja, al heel mijn leven.’

Ik knik, retourneer zijn glimlach en weifel of ik het hierbij moet laten.

‘David is de eerste in de familie die niet het risico loopt om op een dag in een soort van uniform achter de tralies te belanden, om maar met jouw woorden te spreken. En daar ben ik blij om.’

‘Krijg je trouwens nog geld van me, voor wat je die mannen in uniformen hebt betaald?’

‘Dat is een rondje van de zaak. Ik doe dit werk omdat ik op een bepaalde wijze wil leven en verder niets kan waarmee ik die levensstandaard kan financieren. Soms, echt héél soms, doe ik het niet voor geld, maar om iemand te helpen. Zoals nu.’

Over een erg gammel ogende steiger zetten we voet in het zuidwesten van Wales. Niemand kan me nu nog terugbrengen naar Ierland. Mijn zucht van opluchting doet Cormac glimlachen, maar hij zegt er niets over. Hij verklaart wel dat we nog een stukje moeten lopen. Ik doe mijn rugzak om en we vertrekken. Vreemd genoeg duurt het even alvorens ik niet meer het gevoel heb dat ik nog steeds aan boord ben van een deinend schip. Het is erg mooi waar we lopen, over groen begroeide heuvels die soms geleidelijk, soms abrupt in woeste golven verdwijnen

Vlak voordat we bij de bewoonde wereld zijn, komen we bij een hoog uitkijkpunt over een baai, deels ingesloten door heuvels en een stadje. De zitbankjes die er staan zien er bijzonder aanlokkelijk uit. Het sterk glooiende landschap achter ons voel ik enorm in mijn benen en mijn ademhaling klinkt als een op hol geslagen blaasbalg. Ik vraag of we even kunnen pauzeren. En dat kunnen we.

De baai blijkt de Fishguard Bay te heten, vernoemd naar het kustplaatsje Fishguard, leer ik van Cormac, terwijl we beiden een sigaret opsteken. Als die op zijn gaan we langs rijtjes huizen verder over een smalle weg waar geen eind aan lijkt te komen. Gelukkig gaan we nu wel omlaag. De uitzichten over de Fishguard Bay die door de zon steeds mooier begint te schitteren, maken een hoop goed. Maar niet alles. Cormac praat niet veel, maar vertelt zo nu en dan wel wat over de omgeving. En dat doet hij eerlijk gezegd best op boeiende wijze.

‘Een stukje lopen?’ snuif ik als we eindelijk beneden schijnen te zijn aangekomen. ‘Trouwens: is hier in Fishguard niet de film Moby Dick opgenomen met… met… met Gregory Peck? Volgens mij in ’57. Ik kan er een jaar, hooguit twee, naast zitten.’ Zijn stomverbaasde gezicht doet me lachen.

Ondanks dat we inderdaad beneden zijn aangekomen, zijn we nog niet waar we moeten zijn. Vlak langs het water gaan we verder totdat we blijkbaar in het centrum van Fishguard zijn. In een brede straat wijst hij naar een steeg. Een stuk voordat we bij de deur van de zaak zijn, komt het rumoer van binnen ons al tegemoet.

Nauwelijks binnen in het smoezelige eetcafé verklaart Cormac dat hij gaat bellen en ik een tafel moet zoeken. Voordat ik kan reageren is hij verdwenen. Gelukkig zie ik achterin een leeg tafeltje. Terwijl ik er heenloop en zowat bedwelmd word door alcoholdampen, sigarettenrook en de lucht van ongewassen mensen, heb ik het gevoel dat iedereen me aanstaart, helemaal als ik met mijn rugzak eerst zowat een serveerster ondersteboven loop en vervolgens daarmee bijna glazen omstoot als ik hem afdoe.

‘Ben je hier wel goed, schat?’ zegt de serveerster die ik eerder zowat omverliep, als ze opeens naast mijn tafel staat.

Voordat ik kan reageren, zegt een van de kerels aan de tafel aan de andere kant van het looppad dat ik inderdaad verkeerd ben en aan hun tafel moet gaan zitten. Zijn tafelgenoten vinden de opmerking schijnbaar hilarisch. De man mist zeker drie boventanden, als het er geen vier zijn. Ik doe net alsof ik hem niet heb gehoord en zeg tegen de vrouw, met een paar borsten groter dan mijn billen, die maar net binnen het erg laag uitgesneden shirt blijven zitten, dat ik dadelijk bestel. Zonder iets te zeggen, loopt ze met rollende ogen weg.

‘Kom gezellig bij ons zitten, schatje,’ zegt dezelfde man.

‘Dank je, maar ik zit hier prima,’ reageer ik en haal mijn pakje sigaretten uit de rugzak die op de stoel naast me ligt. Terwijl ik een sigaret opsteek, wordt mijn rugzak op de grond neergezet en ploft de man op de stoel neer.

‘Dan kom ik wel gezellig bij jou zitten, meid.’

Er wordt opnieuw hard gelachen aan de tafel waar hij zonet nog zat, helemaal als de man een arm om mijn schouders slaat en me tegen zich aantrekt. Ik ga bijna over mijn nek van de walm die om hem heen hangt.

‘Zal ik de rest van je tanden ook uit je graflelijke tyfusbek slaan, Carwyn? Of zal ik vandaag misschien wat anders doen? Iets originelers. Iets leukers. Bijvoorbeeld je arm van je lichaam rukken en daarmee het leven uit je slaan. Ik kan ‘m ook in je magere reet proppen en via je strot er weer uittrekken.’

‘Cormac, wat is er? Waarom doe je zo?’ reageert de man geschrokken, met grote ogen. Plotseling kijkt hij mij angstig aan. Vervolgens haalt hij vliegensvlug zijn arm van mijn schouders, alsof ze van het ene op het andere moment even heet zijn als vloeibaar metaal. ‘De meid hoort bij jou? Jezus… Dat… dat kon ik toch niet weten. Het spijt me, man.’ Hij staat snel op en verontschuldigt zich nogmaals.

‘Waarom kijk je mij aan? En hoorde ik je nou ‘meid’ zeggen?’

‘Je hebt gelijk. Het… het spijt me echt heel erg, jongedame.’

Ik knik, waarna hij naar zijn tafel vlucht. Niemand daar lacht meer.

‘Is er wat vervelends gebeurd of gezegd?’ informeert Cormac nadat hij de rugzak naast me op de stoel heeft gezet en tegenover me is gaan zitten.

‘Niks.’

De serveerster duikt weer naast de tafel op. ‘Had dan gezegd dat je bij Cormac hoort, schat. Dan had je alvast een bakkie gegeven.’

‘Tweemaal koffie en wat ik gewoonlijk heb. En nu opdonderen, Jill.’

‘Natuurlijk, Cormac.’

‘Ik heb David en Maeve laten weten dat we zijn aangekomen. En ik heb mijn kennis ook gebeld. Na het eten gaan we naar hem toe.’

Ik knik. ‘Het was niet nodig, maar dank je voor zonet. Je hebt een erg… beeldende manier van praten als je kwaad bent.’

Hij glimlacht. ‘Wie zegt dat ik kwaad was? Weet je trouwens zeker dat je dezelfde naam wil aanhouden? Je kunt vandaag ook een paar jaar ouder worden of een andere geboortestad krijgen.’

‘Ik wil niets veranderen,’ fluister ik heel zacht, terwijl hij geen enkele moeite deed om zijn stem zelfs maar iets te dempen. ‘Is het… wel een goed paspoort? Ik bedoel: word ik niet bij de eerste controle in de boeien geslagen?’

‘Het is geen vals paspoort. Als je niks aan de informatie erin verandert, is die zelfs niet vals. Net als de pasfoto naar de werkelijkheid is. Je krijgt een origineel paspoort van het Verenigd Koninkrijk. Alleen is die niet door haar uitgegeven. Niemand zal ooit iets merken. En als het paspoort op een dag bijna verlopen is, geef je hem als verloren op. Dan krijg je eenzelfde paspoort, alleen dan wel officieel.’

Tot mijn grote verrassing smaakt het eten heerlijk. Hetzelfde geldt voor de koffie. We roken nog een sigaret en vertrekken dan. Cormac laat mij voorgaan. Nog geen drie stappen van de tafel vandaan hoor ik een doffe klap en een harde kerm achter me. Ik draai me geschrokken om en zie dat de man die me heeft lastiggevallen met beide handen zijn neus vasthoudt. Het bloed stroomt eruit zoals water uit een kraan die helemaal open is gedraaid.

‘Ze is zeventien jaar en had je kleindochter kunnen zijn. Wat is er goddomme mis met je, trieste goorlap?’ bijt Cormac hem toe en duwt hem met een hand op het achterhoofd razendsnel en keihard tegen het tafelblad. Voor de tweede keer dus. De klap is nog harder dan de eerste keer. Nu grijpt de man zijn neus niet vast. Wat hij wel doet is als een lappenpop ineenzakken tegen zijn buurman.

Het is niet ver lopen naar zijn kennis die blijkbaar in het bezit is van originele paspoorten en die van willekeurige gegevens kan voorzien zonder dat iemand dat zal opmerken. Tot mijn grote verbazing bezit die persoon een fotozaak. Cormac klopt op de deur en even later laat een man op leeftijd ons binnen.

Voordat we naar achteren gaan, kijk ik mijn ogen uit. Meer dan ooit lijkt het niets meer dan een droom dat ik fotografeerde. Terwijl ik mijn ogen uit kijk besef ik ook meer dan ooit hoeveel ik het fotograferen mis. De man laat me alle benodigde gegevens opschrijven. Nadat ik me met de aanwezige spulletjes een beetje heb opgemaakt, maakt hij een pasfoto van me. Al bij al zijn we hooguit een minuut of twintig binnen. Over twee uur moeten we terugkomen.

Wanneer ik aan de overkant van de straat een boekwinkel zie, moet ik me beheersen om niet te gaan rennen. Als ik alleen was geweest, had ik dat beslist gedaan. Toch sta ik in een ommezien met mijn neus tegen de etalageruit gedrukt. ‘Michener heeft een nieuw boek!’ roep ik overenthousiast.

‘Dat zou tijd worden.’

‘Hoe bedoel je?’ reageer ik en kijk Cormac verwonderd aan, om te ontdekken dat hij me in de maling neemt. Ik trek een gezicht en geef hem met mijn schouder een duwtje. Met de mededeling dat ik zo terug ben, stuif ik de winkel binnen. Zo’n tien minuten later sta ik weer buiten, met een bijna negenhonderd pagina’s tellend exemplaar van The Covenant van James A. Michener en Firestarter van Stephen King. Cormac zegt niks. Zijn geamuseerde gezicht wel.

Het is niet ver lopen naar de Fishguard Bay. We gaan op een bankje in de zon zitten. Bij een lunchroom verderop haal ik twee koffie. Omdat er nauwelijks wind staat en de zon flink brandt, trek ik mijn jas uit. Wanneer ik hem een vuurtje geef zie ik hem kort naar het hartje om mijn hals kijken. Opnieuw zegt hij niks, maar zijn blik kan ik niet goed duiden.

Als ik de ibuprofen niet in de rugzak kan vinden, zet ik die zuchtend op de grond neer en hurk ernaast. Het duurt even totdat ik ze te pakken heb. Ik slik er twee met koffie door. Hopelijk wordt de hoofdpijn snel minder. Met een glimlachje ga ik weer naast Cormac zitten. Hij glimlacht echter niet terug. De blik in zijn ogen is nu niet moeilijk te duiden omdat ik die heb gezien toen hij die kerel met zijn gezicht tegen de tafel sloeg. Eigenlijk zie ik nu nog meer woede in zijn ogen. Ze glimmen ook. Zijn brede kaken zijn aangespannen.

‘Wat is er, Cormac?’

‘De persoon of personen die verantwoordelijk zijn voor het litteken bij je oog zijn ook verantwoordelijk voor wat je op je rug hebt?’

‘Hoe…’

‘Je sweater schoof omhoog toen je op je hurken zat.’

Ik staar secondelang voor me uit en knik dan.

‘De Garda?’

Nu schud ik mijn hoofd, opnieuw bijna onmerkbaar.

‘Het gaat me niets aan. Het spijt me dat ik erover begon.’

Door de beelden die ik zie en de herinnering aan wat hij op mijn rug heeft gezien, duurt het even totdat de ongemakkelijke situatie is weggeëbd. Uiteindelijk praten we nog wat over de omgeving en roddelen over mensen die voorbijkomen.

Iets meer dan twee uur na vertrek zijn we terug bij de fotozaak. De winkel is inmiddels open. Als de enige klant eindelijk vertrokken is, gaan we naar achteren. Ik geloof mijn ogen niet als de man me het paspoort heeft overhandigd. Als ik niet beter weet, zou ik denken dat het een echte is. En dat is het ook, bedenk ik me. Ik weet niet hoe vaak ik de man moet bedanken.

Het is een wandeling van iets meer dan twintig minuten naar het treinstation van Fishguard. Treinstation is misschien wat te veel gezegd. Er is één klein perron met slechts één spoor. De vrouw bij wie ik een kaartje koop, vertelt me dat over iets meer dan veertig minuten de trein komt die ik moet hebben. Ik laat Cormac weten dat hij niet zo lang hoeft te wachten. Hij heeft geen haast, krijg ik te horen.

Als de trein arriveert, staan we op en lopen naar de dichtstbijzijnde deur. Ik leg mijn rugzak in het halletje en weifel hoe ik afscheid van hem moet nemen. Cormac voorkomt dat ik een keuze moet maken. Ik beantwoord zijn uitgestoken hand en bedelf hem onder een vloedgolf van bedankjes. Hij knikt.

Ik stap het halletje in. Opnieuw aarzel ik. Als ik de conducteur naar het loket op het perron zie slenteren, spring ik de trein uit en omhels Cormac. Dat voelt meer passend voor alles wat hij voor mij heeft gedaan. Terwijl ik hem voor de zoveelste keer bedank, gaan zijn armen aarzelend om mij heen.

‘Ze droegen geen uniformen, maar wel iets wat daar op leek,’ fluister ik zonder hem los te laten. ‘En net als bij de Garda moeten ze daardoor herkenbaar zijn als personen bij wie men ten alle tijden kan rekenen op menselijkheid, empathie en hulp. Zoals je hebt gezien is het tegendeel waar. Daarom geef ik duizendmaal… een miljoen keer de voorkeur aan personen die zich niet anders voordoen dan ze zijn. Personen zonder uniform, totdat ze misschien op een dag achter de tralies belanden en ineens wel een soort van uniform dragen. Personen zoals jij, Cormac.’

Zonder op een reactie te wachten, stap ik weer de trein in. Als ik me omdraai zie ik dat mijn woorden hem niet onberoerd laten. Hij zegt niets, maar zijn blik en de glimlach om zijn mond zeggen alles. De conducteur slentert terug naar de trein. Hij blaast op een fluitje en stapt in.

‘Het was in 1956,’ zegt Cormac ineens.

‘Wat was in 1956?’

‘Dat Moby Dick in de bioscoop kwam. Een jaar eerder waren Gregory Peck en Orson Welles in Fishguard voor de opnames.’

We lachen beiden. Dan sluit de deur. Hij zwaait. Ik zwaai terug. En dat blijf ik doen totdat ik Cormac niet meer zie. Met mijn rugzak in de hand ga ik op zoek naar een zitplaats. Achter in het treinstel zijn veel lege plekken. Ik leg de rugzak voor me op de bank en ga bij het raam zitten.

Na een poosje naar buiten te hebben gestaard, zonder veel van het uitzicht in me te hebben opgenomen, pak ik het boek van Michener uit de rugzak. Ik ga een hoofdstuk of twee lezen en dan slapen. Ik moet uitgerust zijn voor de reis die ik ga maken. Een reis die nu begint met een ruim vierhonderd kilometer lange treinrit naar Londen. Dan moet ik een slaapplek vinden voor één, hopelijk niet meer dan twee nachten, waarna de reis verdergaat. Het liefst zou ik vandaag nog naar de stad van de eeuwige lente vliegen. Naar Arturo.

HOOFDSTUK

30

APRIL 1981

ANDERS DOEN WIJ DAT

Terwijl ik weer iets naar voren schuifel voel ik nog een druppel zweet heel langzaam langs mijn rug omlaag glijden. Tegelijkertijd heb ik het idee dat mijn hoofd steeds roder wordt en onderhand gloeit als de lamp van een vuurtoren, met het verschil dat mijn hoofd niet één lichtbundel, maar driehonderdzestig graden rondom licht verspreidt dat vele kilometers ver kan worden gezien. Omdat ik niet ongewoon nerveus wil overkomen, blijf ik er voor nu vanaf, wat allesbehalve eenvoudig is, maar ik heb het idee dat het zweet op mijn voorhoofd parelt alsof ik in de regen heb gelopen.

Ik glimlach naar het stel voor me en schuif mijn rugzak met een schoen achter hen aan als ze een stap naar voren zetten. Misschien ligt het aan mij, maar beiden ogen nog zenuwachtiger dan dat ik me voel. Dat is gunstig.

‘Ga je ook op vakantie?’ vraagt de vrouw van rond de veertig.

‘Ik woon in Buenos Aires,’ glimlach ik.

‘Dat meen je niet?’ reageert de man enthousiast.

‘Jaloers,’ glimlacht zij. ‘Waar, als ik vragen mag?’

Als ik nu ergens geen zin in heb, is het wel vertellen over een stad waarmee ik niks anders heb dan dat ik daar Arturo heb leren kennen. Aan de andere kant is een ongedwongen gesprek met vreemdelingen wel dé manier om mijn zenuwen te maskeren. ‘In Recoleta, in het noordelijke deel van de stad, aan de Rio de la Plata.’

‘Dat meen je niet?’ zucht de man. ‘Dat is toch een erg chique wijk?’

‘Best wel. Ik woon er met mijn ouders.’ Vervolgens vertel ik over de parken, de peperdure boetieks en de wereldberoemde horecazaken met tangomuziek die in de wijk te vinden zijn. Vanzelfsprekend mag de begraafplaats met de duizenden graven niet ontbreken. Terwijl we ondertussen steeds iets verder opschuiven, wat voelt alsof ik alsmaar dichter bij het schavot kom, hangt het stel aan mijn lippen alsof ik ze de zin van het leven verklap. Helemaal als ik vertel over de presidenten, Nobelprijswinnaars en schrijvers die daar begraven zijn. Zoals altijd maakt de naam Eva Perón ook bij hen veel indruk.

Wanneer ik nog vijf mensen van de balie verwijderd ben, begin ik op hun verzoek te vertellen over de bezienswaardigheden van Buenos Aires. En dat doe ik zo uitgebreid mogelijk, zodat ik nog bezig ben als de twee aan de beurt zijn voor de paspoortcontrole. Ik verontschuldig me lacherig en stop met vertellen. Dan ben ik aan de beurt.

‘Zo, terug naar huis?’ glimlacht de douanebeambte, een vriendelijk ogende vrouw van zo’n vijftig jaar, terwijl ze mijn paspoort aanneemt.

Ik kijk haar zogenaamd verwonderd aan.

‘Ik hoorde je vertellen.’

Ik knik begrijpend en lach met haar mee. ‘Een soort van. Engeland is en blijft echter altijd thuis.’

Ze bladert door het paspoort. Dan gaat ze terug naar de bladzijde met mijn pasfoto. Nu zal blijken of Cormac de waarheid sprak of zomaar wat zei. Ze kijkt me een paar tellen aan. Een druppel zweet roetsjt tussen mijn schouderbladen vandaan naar de onderrug. Opeens glimlacht ze. ‘Prachtige kleur haar heb je.’

‘Dank je.’

‘Goede vlucht.’

Ik bedank haar nogmaals en krijg het paspoort terug. In de gate loop ik het stel van eerder weer tegen het lijf. Ze hebben nog een laatste tip van me tegoed: het deel op Avenida Corrientes waar de tango wordt gedanst. Argentijnser wordt het bijna niet. Ze zijn me oprecht dankbaar. Dan bekennen beiden vliegangst te hebben. Dat was me nog niet opgevallen. Terwijl we stapje voor stapje het vliegtuig in schuifelen, probeer ik ze gerust te stellen.

We blijken ver uit elkaar te zitten, waar ik niet rouwig om ben. Vooral zij lijkt me iemand die probleemloos uren kan vol kletsen. En als ik ergens geen zin in heb, dan is het wel in kletsen. Zelfs geen kwartier. De stoel naast die van mij is nog leeg, ontdek ik. Hopelijk blijft dat zo.

Ik berg de rugzak op en plof in de stoel bij het raam. De plek naast me blijft leeg. Net als ik denk dat dit zo zal blijven, duikt er een oud dametje op. Gelukkig blijkt ze alleen Spaans te spreken en geen woord Engels. In het meest gebrekkige Spaans dat ik weet te bedenken, laat ik haar weten dat ik alleen Engels spreek. Dat scheelt weer zo’n veertien uur lang geklets aanhoren.

Het duurt bijna een eeuwigheid, maar dan stijgen we eindelijk op van Heathrow. Zodra het licht aangeeft dat de riemen los mogen, maak ik die van mij los en draai me naar het raampje toe. Niet om het uitzicht te bewonderen, maar om alleen te zijn met mijn gedachten.

Allereerst bedank ik in stilte Cormac. Hij heeft niet zomaar wat gezegd over het paspoort. Daar hoef ik me dus geen zorgen meer over te maken. Als de Britse douane niets ziet wat de alarmbellen doet afgaan, dan zal dat bij hun Argentijnse collega’s niet anders zijn. Waar ik me wel nog steeds zorgen over maak, en dat is bepaald niet minder geworden sinds het vliegtuig is opgestegen, is dat ik nog steeds geen goed plan heb voor wat ik ga doen wanneer ik op Argentijnse bodem sta.

Het enige en ronduit dwaze plan dat ik heb weten te bedenken is naar mijn moeder gaan en haar simpelweg om hulp vragen om Arturo uit de gevangenis te krijgen. Terwijl ik tijdens de weken in ‘het gat’ ontelbare keren heb gezworen om nooit meer een woord tegen haar te zeggen. Toch zou ik zonder een tel aarzelen die eed aan mezelf verbreken en haar vragen, zelfs op mijn knieën smeken als dat nodig is, of zij wil zorgen dat hij vrijkomt. Alleen weet ik nu al met honderd procent zekerheid wat haar antwoord zal zijn. Een antwoord dat uit één woord bestaat en slechts drie letters lang is. Een woord dat met veel leedvermaak tussen haar lippen zal klinken.

Mijn ogen gaan open. Op mijn horloge zie ik dat ik zo’n drie uur heb geslapen. Het oude dametje naast me slaapt nog langer. Een stewardess informeert of ik iets wil eten en drinken. Ik neem alleen koffie. Mijn blik gaat weer naar buiten en mijn gedachten naar Buenos Aires.

Wat ik ook probeer; een ander plan wil me gewoonweg niet te binnen schieten. Het is alsof mijn hoofd volledig op tilt slaat en geen enkele gedachte kan vasthouden zodra de woorden ‘Arturo’ en ‘gevangenis’ met elkaar gecombineerd worden. Een uur later is dat nog steeds zo. Daarom sluit ik mijn ogen maar weer.

Wanneer ik wakker schrik kijk ik recht in het vriendelijke gezicht van een stewardess. We gaan landen en ik moet mijn riem vastmaken. Ik heb even nodig om goed wakker te worden. Het oude dametje glimlacht naar me, zoals ze altijd doet als onze blikken elkaar treffen. Terwijl ik de riem vastklik en aantrek, voel ik aan mijn oren dat het vliegtuig alsmaar lager gaat vliegen. Zenuwen verkrampen mijn buik en laten mijn vingers trillen. Het is aardedonker boven de Rio de la Plata, zie ik door het raampje. Soms duiken er golven op in het maanlicht. Na een scherpe bocht zie ik de ontelbare lichtjes van de stad.

De landing op Aeropuerto Internacional Jorge Newbery is zacht. Het duurt even voordat we eindelijk van boord kunnen. Het stel van eerder staat achter mij in de rij voor de douane. Ze zijn zichtbaar opgelucht dat de vlucht erop zit. Hun hotel bevindt zich zo’n twintig kilometer van het vliegveld vandaan, in het noordwesten van de stad. Voor mij is het hemelsbreed nog geen vier kilometer naar huis, vertel ik en nauwelijks uitgesproken neem ik in een opwelling het besluit om naar mijn moeders huis te gaan. Ondanks dat ik weet wat haar antwoord zal zijn en alles wat ze heeft gedaan, ga ik op mijn knieën om haar hulp smeken. Misschien dat Robert behalve spijt ook iets van menselijkheid in zich heeft en haar zo ver kan krijgen om te doen wat ik wil.

Ik geef de douanebeambte mijn paspoort. De man retourneert mijn glimlach niet en opent het paspoort alsof hij een telefoonboek openslaat dat hij uit zijn hoofd moet leren. Hij kijkt op een schermpje en toetst wat in. Hoewel hij het probeert te verbergen, zie ik iets aan hem veranderen. Zijn smalle mond vormt geforceerd een glimlachje. Dan gaat zijn blik naar iemand verderop. Een man in een uniform. Een politieagent of een militair. Altijd lastig om te zeggen in Argentinië. Hij komt direct naar ons toe en blikt over een schouder van de douanebeambte op het schermpje. Zijn blik schiet naar mij.

‘Wilt u met mij meekomen, mevrouw Grimshaw?’ zegt de man in opvallend goed Engels.

‘Waarom? Is er iets niet in orde?’

De man wenkt iemand waarop plots twee soldaten met geweren naast me komen staan. De rugzak wordt uit mijn hand getrokken en mijn bovenarmen vastgepakt.

‘Wat is er aan de hand?’ reageer ik geschrokken.

‘Als u mij wilt volgen.’

Een keuze heb ik niet. Tussen de soldaten in word ik uit de rij gehaald en meegenomen naar een gang. Ik zie het stel dat achter mij stond met grote ogen naar me kijken. De man wil nog iets zeggen, maar zijn vrouw voorkomt dat, ongetwijfeld uit vrees dat ze mij achternagaan.

Aan het eind van de gang gaan we een kamer binnen. Ik moet aan een tafel plaatsnemen. De twee soldaten stellen zich aan weerszijden van de deur op. De man die het voor het zeggen heeft gaat bellen. Ik kan niet verstaan wat hij in de hoorn smoest. Daarna komt hij naar de tafel en bladert mijn paspoort door.

‘Maak uw rugzak leeg.’

‘Wat is er aan de hand?’

‘Maak uw rugzak leeg, mevrouw Grimshaw.’

Vooral door zijn blik doe ik wat hij wil. Ik leg de inhoud van de rugzak op tafel. Hij bekijkt alles en heeft vooral veel interesse voor mijn ondergoed.

‘Bovenkleding uit. Ondergoed kunt u aanhouden.’

‘Wat?’

‘Trek uw kleren uit, mevrouw Grimshaw. Ik geef u de kans om dat zelf te doen, anders doen wij dat voor u.’

Ik doe mijn schoenen uit. De sokken moeten ook uit, krijg ik te horen. Nadat ik de spijkerbroek en sweater heb uitgetrokken, heb ik alleen nog een bh en slip aan. Ik voel drie paar ogen op me.

‘Staan blijven!’ roept de man als ik weer wil gaan zitten. Terwijl hij een meter voor me staat, gaat zijn blik langzaam langs mijn lijf. Hij grijnst opgewonden en loopt om me heen. Ik hoor hoe hij achter me plotsklaps tot stilstand komt. ‘Wie heeft dat gedaan?’

‘Mijn moeder.’

‘Je moeder?’

Ik knik. Even gebeurt er niets, dan loopt hij langs me en zegt dat ik kan gaan zitten. Terwijl ik dat doe, verdwijnen de drie mannen zonder iets te zeggen de kamer uit. Even later komt de man die het voor het zeggen heeft terug met een beker koffie. Na de mededeling dat straks iemand met me komt praten, valt opnieuw de deur achter hem dicht.

Nu blijft die dicht.

HOOFDSTUK

31

APRIL 1981

DAT IS VOORBIJ

Ik schiet met een wilde beweging overeind van de tafel. Van het ene op het andere moment ben ik terug in het heden. Ben ik in slaap gevallen? Of droomde ik met de ogen open? Tot mijn verbijstering zie ik op mijn horloge dat er twee uur voorbij zijn gegaan sinds de mannen me alleen lieten. Bij toeval zie ik dat het rode lampje van de camera die in de hoek van de kamer aan het plafond hangt niet meer brandt. En dat is voor het eerst sinds ik hier ben. Ik hoor het geroezemoes op de gang weer.

De deur gaat open en de man die het voor het zeggen heeft komt de kamer binnen, op de voet gevolgd door een man die me van de stoel omhoog doet schieten als een raket die wordt gelanceerd.

Felipe Quiroga-Arias, de hoofdcommissaris van politie van Buenos Aires, blijft na enkele stappen als versteend stilstaan. Zijn blik schiet van mij naar de andere man. Die krijgt onmiddellijk de wind van voren. En op niet mis te verstane wijze. Hoewel ik niet alles kan volgen, krijg ik er zelfs bijna rode wangen van. Na een laatste uitbarsting verdwijnt de man als een geslagen hond de kamer uit.

‘Scarlett: mijn excuses. Dit was absoluut niet de bedoeling,’ zegt de hoofdcommissaris plots kalm, op vriendelijke toon met een sterk Spaans accent. ‘Kleed je alsjeblieft aan.’

Terwijl ik dat doe, gaat hij aan tafel zitten. Hij kijkt de hele tijd van me weg. Wanneer ik klaar ben, wijst hij naar de stoel tegenover zich. Ik ga zitten. Hij glimlacht. Ik niet.

‘Nogmaals mijn excuses voor de kleding. Dat is standaardprocedure.’

‘Standaardprocedure voor wat?’

Hij antwoordt niet en haalt een gouden sigarettenkoker tevoorschijn. Na een aarzeling pak ik er een sigaret uit. Ik zuig de rook naar binnen alsof ik dagen niet heb gerookt.

‘Waarom ben ik hier?’

‘Omdat er een vlaggetje naast je naam staat waardoor ik direct word geïnformeerd als je het land wil binnenkomen.’

‘Zodat je kunt voorkomen dat ik je in de problemen breng.’

Hij blaast de rook hoog boven ons uit en kijkt er naar alsof hij nog nooit rook heeft gezien. ‘Ik ben de hoofdcommissaris van politie in een stad met bijna tien miljoen inwoners. Niemand brengt mij in de problemen.’

‘Maar voor de zekerheid heb je toch de camera laten uitzetten.’

Felipe Quiroga-Arias glimlacht. Dan krijgt zijn gezicht eensklaps een ernstige uitdrukking. ‘Klopt het dat je moeder verantwoordelijk is voor de littekens op je rug, zoals je tegen die imbécil hebt gezegd?’

‘Indirect verantwoordelijk.’

‘Hoe moet ik indirect begrijpen?’

‘Ze heeft me overgeleverd aan de mensen die dat hebben gedaan.’

‘Wie zijn dat?’

‘Sisters of the Good Shepherd Convent.’

Hij haalt zijn schouders op. Ik zie dat hij geen idee heeft waarover ik het heb. Even is het stil.

‘Waar is je kind?’

Het is alsof ik een klap voor mijn hoofd krijg. ‘Hoe bedoel je?’

‘Zoals ik het zeg: waar is je kind? Je reist alleen.’

‘In Engeland.’

‘Dochter of zoon?’

‘Zoon.’

‘Waarom ben je niet bij hem, maar in Buenos Aires?’

‘Arturo Carrizo.’

Hij knikt. ‘Daar was ik al bang voor.’

‘Hoewel niemand jou in de problemen kan brengen?’

Hij grinnikt. ‘Sinds het feestje op het dakterras bij je moeder en Robert loopt mijn vrouw María met je weg. Ik vraag me af of ze dat ook nog doet als ze je nu zou kunnen zien. Je bent veranderd, Scarlett. Volgens mij ben je nooit echt kind geweest, maar het meisjesachtige dat je over je had, is verdwenen. Je bent opeens een volwassen vrouw. Helaas een verbitterde. En een rancuneuze. Ik zie zo veel haat in je ogen.’

‘Er is niet voldoende plek in mijn ogen om te tonen hoeveel haat ik voel voor bepaalde mensen.’

‘Mensen zoals je moeder? Mensen zoals ik?’

Ik zeg niks, maar hij ziet het antwoord wel in mijn gezicht.

‘Wat kan ik van je verwachten als ik Arturo Carrizo niet uit de gevangenis haal?’

‘Je laatste dagen als hoofdcommissaris van politie in een stad met bijna tien miljoen inwoners,’ bluf ik met een uitgestreken gezicht.

‘En hoe wil je dat doen?’ lacht hij, maar niet van harte.

‘Ik denk dat een valse getuigenverklaring compleet met mijn vervalste handtekening het balletje wel aan het rollen zal brengen, hoofdcommissaris Quiroga-Arias,’ verklaar ik zelfverzekerd, maar houd mijn hand met de sigaret onder tafel zodat hij de trillende vingers niet ziet. Toch besluit ik er nog een schepje bovenop te doen. ‘Dat in combinatie met het actief meewerken om een minderjarig, Brits staatsburger op een plek in het buitenland te laten opsluiten waar zij samen met tientallen andere meisjes en vrouwen dagelijks werd uitgebuit en mishandeld, zal ongetwijfeld beroering veroorzaken. Ook bij de mensen tegen wie jij meneer moet zeggen.’

Zijn gezicht betrekt. ‘Ik heb je niet laten opsluiten. Tot zonet wist ik niet eens dat je opgesloten zat.’

In zijn ogen zie ik opnieuw dat hij de waarheid spreekt. Niet dat dit voor mij verschil maakt. ‘Jij bent niet de enige die valse getuigenverklaringen kan fabriceren, hoofdcommissaris. Misschien leuk ik het geheel nog wat op met pervers seksueel misbruik van jouw kant. Ik vermoed dat je vrouw daar niet echt enthousiast op zal reageren. Dat ik minderjarig ben, zal ook niet in je voordeel zijn.’

Een ader in zijn hals zwelt plots op. Zijn ogen vernauwen zich tot spleetjes. ‘Volgens mij vergeet je dat je in Argentinië bent, Scarlett. In mijn stad. Met enkele woorden kan ik ervoor zorgen dat je binnen vijf minuten naar een vrouwengevangenis wordt overgebracht, om daar de rest van je leven te blijven. Wat hooguit een jaar of twee zal zijn. Ik gok zo dat een meid als jij bijzonder populair zal zijn onder gedetineerden. Een roodharige van zeventien is toch een welkome afwisseling tijdens de lange, koude nachten in de overvolle cellen.’

Ik snak naar adem. Met een haal van de sigaret probeer ik dat te verbergen. ‘Ik ben zeker niet vergeten dat ik in een van de meest corrupte landen van de wereld ben. Daarom ben ik niet de enige die kan getuigen wat jouw aandeel was in het onrechtmatig gevangenzetten van een Argentijns staatsburger én bij het vastzetten en mogelijk maken van uitbuiting van een jonge vrouw met een Brits paspoort,’ lieg ik glashard. ‘De foto’s die we hebben gemaakt, bewijzen de mishandelingen die schriftelijk zijn vastgelegd. Als ik niet op een bepaalde datum terug ben in Engeland, dan zal de zeer gedetailleerde informatie samen met de foto’s naar de BBC gaan.’

Hij staart me aan. Ik hem. Een poos is het stil in de kamer.

‘Oké. Ik zorg ervoor dat je vriendje vrijkomt.’

Ik heb de grootste moeite om de zucht van opluchting niet aan mijn lippen te laten ontsnappen. Ik voel dat mijn ogen snel vochtiger worden.

‘Zodra jij op het eerst volgende vliegtuig naar Groot-Brittannië zit, zorg ik dat hij eruit komt.’

‘Wat?’

‘Ik wil je het land uit hebben.’

‘En Arturo en ik dan?’

‘Er is geen Arturo en ik meer. Dat is voorbij. Voorgoed. Wil je dat hij een leven heeft buiten de gevangenis, dan stap je op een vliegtuig en vergeet hem.’

‘Hoezo? Waarom?’

‘Omdat jullie samen voor problemen gaan zorgen. Ik ken types als hij maar al te goed. Als hij ziet wat jou is aangedaan op die plek waar je zat, dan rust hij niet voordat je moeder ter verantwoording is geroepen. Op welke manier dan ook. Er zijn meer moordenaars in zijn familie. En daardoor zullen ze uiteindelijk bij mij terechtkomen, net als jij bij mij bent terechtgekomen omdat jouw moeder je over de getuigenverklaring heeft verteld, terwijl ik van te voren expliciet heb gezegd dat ze dat niet moest doen.’

‘Ik zorg ervoor dat Arturo niets doet. Dat zweer ik.’

‘Zorg je er ook voor dat je moeder niets doet? Want als je moeder ontdekt dat jij in het land of weer samen met hem bent, dan gaat zij ongetwijfeld voor die problemen zorgen. Hoe dan ook komen die problemen ook op mijn bord terecht. Ik had nooit moeten instemmen met het gekonkel van een moeder. Maar dat kan ik niet meer ongedaan maken. Wat ik wel kan doen is zorgen dat ik niet voor de stommiteiten van anderen opdraai. Hoe maakt me niet uit. Dus als je van hem houdt, dan laat je hem zijn leven leiden en leid jij je eigen leven in Groot-Brittannië.’

‘Ik hou van Arturo en kan niet zonder hem,’ werp ik tegen met een snik in mijn stem.

‘Je bent jong. Word gelukkig met jullie kind en iemand anders.’

‘Alsjeblieft… Ik smeek het.’

‘Je kunt smeken wat je wilt. We doen het op mijn manier of we doen het niet. Aan jou de keuze, Scarlett.’

‘Laat ons dan samen vertrekken.’

‘Zodat jullie vanuit Groot-Brittannië samen problemen kunnen veroorzaken? Dacht het niet. Hij heeft niet de financiële middelen om te vertrekken. En die zal hij ook nooit krijgen. Hij is dus gedoemd om in Argentinië te blijven. En zolang hij hier is, zal jij niks doen om hem in gevaar te brengen. Want als ik zelfs maar het vermoeden krijg dat je vanaf de andere kant van de wereld problemen gaat veroorzaken of contact met hem probeert te maken, dan is hij het eerste probleem dat ik neutraliseer. Als je begrijpt wat ik bedoel. Die belofte heeft geen geldigheidsduur. Zelfs als ik geen hoofdcommissaris meer ben kan ik ervoor zorgen dat hij geen probleem meer vormt. In Buenos Aires komen iedere dag veel mensen om door geweld. Het aantal slachtoffers in het verkeer is zelfs nog schrikbarender. Als hij in Argentinië blijft en jij aan de andere kant van de wereld, dan hoeft hij geen onderdeel van die statistieken te worden en kan hij misschien zelfs nog een goed leven hebben.’

Ik kijk hem geschokt aan en veeg tranen van mijn wangen en mond. Mijn lippen bewegen, maar ik kan geen woord uitbrengen.

‘Hebben we een afspraak?’

‘Als ik ja zeg, dan wil ik het zien.’

‘Wat wil je zien?’

‘Dat hij de gevangenis uitkomt.’

‘Je vertrouwt me niet?’ lacht hij.

‘Ik wil Arturo de gevangenis uit zien lopen,’ herhaal ik met een onvaste stem. ‘En als ik zelfs maar het vermoeden krijg dat hij is teruggebracht zodra ik het land verliet, of dat hem iets is overkomen, waar dan ook, door geweld of een ongeluk, volgende week, over zes maanden, over tien of twintig jaar, dan krijgt de BBC alsnog alle informatie met de foto’s. Dan maak ik het mijn levenswerk om iedereen die daar aandeel in had kapot te maken.’

Hoofdcommissaris Felipe Quiroga-Arias staart me lang uitdrukkingsloos aan. Een mondhoek gaat iets omhoog. ‘Oké. Jij vergeet mij en samen vergeten wij Arturo Carrizo. Jij gaat terug naar Groot-Brittannië en vergeet Buenos Aires en alles wat daar is gebeurd. En ik zie of hoor nooit dat je bent teruggekomen. Als je daarmee instemt, Scarlett, dan ga ik nu bellen. Daarna rijden we naar de gevangenis en kan je van afstand toekijken hoe hij naar buiten komt. Maar dat zal echt de allerlaatste keer zijn dat je hem ziet.’

drie

I hear your voice inside me

I see your face everywhere

Pat Benatar

HOOFDSTUK

32

APRIL 1982

DE VROUW DIE IK OOIT WAS

‘Mijn God, waar zit jij met je koppie?’ zucht Amelia en trekt vervolgens aan mijn haar. Daarna krijg ik nog een zetje.

‘Wat?’ roep ik terug en wrijf over de plek op mijn achterhoofd waar ze aan het haar trok. Als ik eerst aan haar halflange, door haarlak keiharde haar trek en aansluitend haar schouder een duw geef, schieten we in de lach.

‘Durf je nou echt ‘wat’ te zeggen?

‘Ja, hoezo?’

‘Ik was zeker al vijf minuten aan het praten en je hebt er geen woord van gehoord. Alsof de telefoonverbinding verbroken was en ik daar pas na vijf minuten achter kom.’

‘Misschien omdat je altijd vijf minuten aan het praten bent.’

Amelia Dixon, een goedlachse, praatgrage blondine van drieëntwintig, sinds een maand of vijf mijn collega, brengt een klank van verontwaardiging voort die ik haar niet zou kunnen nadoen. Met een vliegensvlugge beweging trekt ze weer aan mijn haar. Ik doe hetzelfde bij Amelia. Kreunend wrijven we over de pijnlijke plek op ons hoofd. Vervolgens schateren we het uit, ook door het oudere stel dat ons vanaf een bankje aan de andere kant van het parkje verbaasd aangaapt.

‘Het spijt me, Amelia. Wat zei je zonet?’

‘Niks belangrijks,’ glimlacht ze, nog steeds met een pijnlijk gezicht over haar hoofd wrijvend. ‘Geen verrassing als je altijd vijf minuten aan het praten bent. Maar even serieus, Scarlett: wat is er in hemelsnaam met jou aan de hand? Het is niet alleen nu dat je met je gedachten ver weg bent en niks van de omgeving meekrijgt. Al wekenlang hapert de telefoonverbinding en steeds vaker wordt de verbinding zelfs helemaal verbroken.’

Ik schiet in de lach. ‘Er is niets.’

‘Je kunt het me gerust vertellen. Ik kan ook over andere dingen praten dan over jongens, kleding en make-up. Dat weet je toch?’

‘Dat weet ik, Amelia. En heel lief van je, maar er is echt niets.’

Ze kijkt me nog even met overdreven toegeknepen ogen onderzoekend aan en steekt dan een sigaret tussen mijn lippen. Nadat die is aangestoken, doet ze hetzelfde bij zichzelf. We kletsen tot de sigarettenfilters bijna vlam vatten. Als ik op mijn horloge zie dat de pauze voorbij is, lopen we het parkje uit en gaan terug naar binnen.

Het is drukker geworden in The White Swan, een pub in het zuiden van Southend-on-Sea, een badplaats aan de noordkant van de monding van de rivier Theems, een dikke zestig kilometer ten oosten van Londen. Behalve dat Southend-on-Sea deze maand alweer een jaar mijn woonplaats is, is het ook de stad waar ik ter wereld ben gekomen. Over iets minder dan twee maanden negentien jaar geleden.

Nauwelijks binnen krijgen we op hetzelfde ogenblik het groepje achter in de zaak in het vizier. In elkaars ogen zien we dat we hetzelfde denken. Veel alcohol haalt zelden het beste in mensen boven, wist ik al door mijn moeder, maar sinds ik serveerwerk doe, eerst bij The Beehive en toen bij Fox & Hounds, en nu hier, weet ik dat dit nog veel erger kan. Dit groepje kerels heeft echter niet veel alcohol nodig om zich als holbewoners te gedragen. Zelfs geen slok, denk ik, al weet ik dat niet zeker. Ik heb ze nog nooit nuchter gezien.

Ik haal mijn schouders iets op, Amelia ook, wat een soort van traditie is geworden als alternatief voor een middelvinger, waarna we aan de slag gaan. Zij pakt een dienblad en gaat lege glazen verzamelen. Reggie, samen met zijn vrouw Millie de eigenaren van The White Swan, wenkt me. Voordat ik bij de bar ben weet ik al wat ik moet doen. En ik heb gelijk. Ik pak het dienblad met zes glazen Guinness en loop naar het groepje aan de hoge, ronde bartafel. Ik begroet ze en begin de glazen op tafel neer te zetten.

‘Alles goed met je, Scar-lett?’ zegt Bob, een kalende kerel van middelbare leeftijd, waarbij hij nadrukkelijk naar het litteken bij mijn oog kijkt. Zoals vaak spreekt hij de eerste lettergreep van mijn naam met klem uit. En net als alle voorgaande keren beginnen zijn drinkvriendjes te schateren of ze hem dat nooit eerder op deze manier hebben horen zeggen.

‘Prima hoor. En met jou, Rob?’

‘Het is Bob, zoals ik al een miljoen keer heb gezegd.’

Glimlachend zet ik hun lege glazen op het dienblad. Net wanneer ik wil weglopen, voel ik opeens een hand bij mijn haar, vlak bij het litteken. In een reflex sla ik het weg. Er wordt hard gelachen. ‘Handen bij je houden, Rob.’

‘Pittig dametje hoor,’ lacht Bob. ‘Hoewel je wat meer vlees aan het bot zou mogen hebben, net als een voller bloesje, ben je een lekker ding, Scar-lett.’

‘Dat is grappig, Rob, toevallig dacht ik alles wat je zei ook over jou, maar dan precies omgekeerd.’

Het duurt een paar tellen totdat het kwartje valt. Terwijl ik wegloop, roept hij me nog wat na. Ik zet het dienblad op de bar neer. Als Reggie de glazen eraf heeft gehaald, loop ik de zaak door om lege glazen op te halen, tafels af te nemen, praatjes te maken met de veelal vaste klanten, en om bestellingen op te nemen. Het begint nu echt druk te worden. En gelukkig maar, dan gaat de tijd tenminste snel.

Amelia komt met een nijdig gezicht bij de bar. Als ik langs haar het groepje holbewoners zie schateren, weet ik al hoe laat het is. Nadat ze hun bestelling aan Reggie heeft doorgegeven, vraag ik in haar oor wat er is gebeurd.

‘Die lamstralen moeten gewoon met hun gore klauwen van me afblijven. Dit was echt de laatste keer. De eerst volgende keer dat ze aan me zitten, deel ik toch een doodsklap uit.’

Terwijl Reggie de glazen op het dienblad zet, wenk ik hem. Hij buigt zich over de bar naar me toe. ‘Je moet wat aan die kerels doen. De opmerkingen zijn één ding, maar ze zitten ook aan ons. Zonet weer aan Amelia. En dat is al de zoveelste keer, Reggie.’

Hij knikt. ‘Even een bestelling afmaken en dan ga ik naar ze toe.’

Wanneer Amelia het dienblad wil pakken, ben ik haar voor. Na een knipoogje loop ik naar het groepje. Voordat het eerste glas op hun tafel staat, komen de opmerkingen al. Ik doe alsof ik doof ben en zet alle glazen bier neer. Plotseling voel ik een hand op mijn kont die meteen omlaag gaat tussen mijn benen. Ik stap snel opzij en draai me met een woeste ruk om. Bob grijnst vanaf de barkruk naar me.

‘Lekkere reet hoor.’

Het gebeurt als een reflex, alsof mijn lichaam vanzelf reageert zonder dat ik erbij nadenk. Ik raak hem met de onderkant van het ronde dienblad vol in zijn gezicht. Ondanks het rumoer in de zaak moet de klap achterin te horen zijn. Terwijl het bloed uit beide neusgaten stroomt, kijkt Bob me aan alsof hij zijn verstand heeft verloren. Zijn ogen draaien ook wat weg. En zijn bovenlijf tolt alsof hij meebeweegt op rustige muziek.

Wat ik vervolgens doe, gebeurt niet in een reflex. En ik doe het ook niet zonder na te denken. Ik doe het weloverwogen. Met het dienblad in beide handen haal ik uit met alle kracht die ik heb. Ik raak hem weer vol in het gezicht. De klap moet nu op straat te horen zijn. Bob dondert met barkruk en al om en komt met een keiharde smak op zijn rug terecht. Zijn ogen draaien nu niet weg, maar zijn dicht. En zijn bovenlijf beweegt ook niet. Het enige dat hij doet is roerloos liggen.

Zeker tien minuten gaan er voorbij totdat de gemoederen bedaard zijn. Het duurt bijna even lang totdat Bob weer aanspreekbaar is en weet waar hij is. Zonder de hulp van Reggie, Amelia en de andere twee serveersters, maar ook van onverwacht veel klanten, zou de situatie gegarandeerd uit de hand zijn gelopen. In mijn nadeel. Geïntimideerd door de velen die zich tegen hen keren, besluit het groepje holbewoners de aftocht te blazen. Het duurt nog even alvorens de rust is teruggekeerd in The White Swan. Ik krijg veel complimenten van vrouwelijke klanten, maar ook van mannelijke. Dat doet me goed en sterkt me bij het geloof dat ik het juiste heb gedaan, ook al staat dat haaks op de vrouw die ik ooit was.

Na sluitingstijd lopen Amelia en ik zoals altijd een stuk samen over Cliftown Parade, de weg ten noorden van de Southend Cliff Gardens, een klein park, waarachter de boulevard ligt. We nemen met zoenen afscheid en vervolgen elk onze weg. Omdat Amelia in het westen van de stad woont, blijft ze op Cliftown Parade, ik ga noordwaarts.

Pas als ik in een erg donkere steeg loop schiet het door mijn hoofd dat het geen kwaad kan om de omgeving beter in de gaten te houden, voor het geval het groepje holbewoners, minus Bob dan, besloten heeft om me op te wachten voor een vergeldingsactie. Als ik een paar minuten later de sleutel voorzichtig in het slot steek, ben ik alleen een man met een hond en een gearmd stelletje tegengekomen.

Ik doe mijn schoenen en jas uit en sluip in het donker de trap op. Boven aangekomen gluur ik langs de iets openstaande deur de slaapkamer in. Wanneer ik zie en hoor dat mijn huisbazin, mevrouw Corbyn, een tachtigjarige, kinderloze weduwe, rustig slaapt, ga ik de volgende trap op en probeer daarbij de plekken die het meest kraken te mijden. Wat helaas niet altijd lukt. Gelukkig is mevrouw Corbyn geen lichte slaapster.

Nadat ik de deur van mijn kamer heel zacht heb dichtgedaan en een schemerlampje heb aangeknipt, trek ik mijn broek, sokken, T-shirt en bh uit. Ik fris me op bij de wastafel. Douchen doe ik morgenochtend voor het ontbijt wel. In een schoon shirt plof ik op rand van het bed neer en masseer een poosje mijn doodvermoeide voeten. Ik heb medelijden met ze en laat ze op zachte toon weten dat morgen alleen een korte wandeling op het programma staat en ze voor de rest van de dag vrij zijn. Daarna ga ik languit liggen en zucht diep.

Algauw gaan de gebeurtenissen in de pub door mijn hoofd. Ik heb geen seconde spijt van wat ik heb gedaan, en dat ga ik ook niet krijgen, voel ik. En daar baal ik van. Heel erg. Wat ik vanavond heb gedaan zou ik vroeger niet eens durven denken. Dat toont aan dat ik nog meer ben veranderd dan dat ik al dacht.

Ierland, het verlies van mijn dochter, wat ik in Buenos Aires heb meegemaakt en vooral heb achtergelaten, het leven dat ik daardoor ben misgelopen, hebben me, hoewel ik dat pertinent wilde voorkomen, verbitterd, cynisch en wantrouwend gemaakt. En boos. Heel erg boos. Eigenlijk ben ik aldoor boos. Mijn omgeving merkt daar niets van. Meestal dan. Bob vanavond echter wel.

Iedere keer als ik aan Arturo en Julia denk voed ik de verbittering, het cynisme, wantrouwen en de boosheid met energie. En dat is elke dag. Eigenlijk zitten ze altijd in mijn hoofd. Iedere minuut. Elke seconde. Ongetwijfeld zullen hele volksstammen dat ongezond vinden. En dat is prima. Het boeit me niet wat andere vinden en denken. Ik moet met het gemis en verdriet leven. En dat doe ik elke dag. Van begin tot eind.

Hoewel ik best moe ben heb ik geen slaap. Ik besluit wat te lezen en pak The Hotel New Hampshire van John Irving, over een kleurrijke familie van zeven die een hotel in Amerika en vervolgens in het naoorlogse Wenen beheert, van het nachtkastje maar bedenk me vrijwel direct. Ik pak uit de bovenste lade van de commode het schrijfblok en een pen. Terug op het bed zet ik het kussen rechtop tegen de muur en ga er tegenaan zitten. Ik zet mijn voeten plat neer en leg het schrijfblok op mijn bovenbenen. De pen raakt het papier en met een zacht krassend geluid schrijf ik: Lieve Maeve & David.

Eerlijk gezegd had ik nooit verwacht dat we contact zouden houden nadat ik Ierland was ontvlucht. Mensen zeggen wel vaker dingen. Maeve en David niet. Een paar weken nadat ik was teruggekeerd uit Buenos Aires heb ik ze opgebeld om te vertellen wat er was gebeurd. Dat was wel het minste dat ik kon doen na alles wat ze voor mij hebben gedaan, plus het geld dat ik van ze heb gekregen waardoor ik onder andere een ticket kon kopen. Mochten ze daar niet op zitten te wachten, dan zou ik dat snel genoeg merken. Het telefoongesprek duurde iets meer dan twee uur. Ik heb bijna even lang gehuild. Maeve trouwens ook.

Sindsdien bellen we regelmatig. Op een dag heb ik hen onaangekondigd een brief gestuurd. Binnen een week kreeg ik een lange brief terug van Maeve. Van toen af schrijven we elkaar geregeld. Ik krijg niet alleen altijd de groeten van David, maar soms ook van Cormac. Hij schijnt vaak naar mij te vragen. Afgelopen augustus zijn ze samen met hun zoontje Sam een weekend naar Southend-on-Sea gekomen. Omdat ik alleen een kleine kamer heb, verbleven ze in een hotel. Het waren drie heerlijke dagen met mensen die aanvoelen als levenslange vrienden. Al vond ik het soms wel wat lastig om Sam om me heen te hebben. De aanwezigheid van het grappige kereltje kon zo nu en dan de afwezigheid van Julia pijnlijk benadrukken.

Ik schrijf de brief zonder noemenswaardige onderbrekingen, alsof ik die al de hele dag in mijn hoofd heb zitten. Ik eindig het vijfde kantje met de zin dat ik van ze hou. En dat is voor het eerst. Maar zo voelt het en dat wil ik ze laten weten. Ik scheur het laatste vel ook voorzichtig van het blok en leg het bij de anderen op het nachtkastje. Morgen gaat de brief op de bus.

Ik heb nog steeds geen slaap, stel ik vast. Ook omdat ik nog een brief in de pen heb zitten. Eveneens aan personen van wie ik hou, maar dan zielsveel. Daarom heb ik een lade vol met brieven aan ze geschreven. Ik ga weer tegen het hoofdkussen zitten en leg het schrijfblok terug op mijn benen. De pen raakt het papier. Mijn mond vormt zich tot een glimlach. Tranen vullen mijn ogen.

Lieve, lieve, lieve Arturo & Julia…

HOOFDSTUK

33

MEI 1982

DAT ZAL ALTIJD ZO BLIJVEN

De Falkland-oorlog is vier weken oud, lees ik op de voorpagina van The Times. Het artikel maakt me somber. Maar niet voor het eerst sinds Argentinië en het Verenigd Koninkrijk in een oorlog verwikkeld zijn geraakt over een paar kale, woeste eilanden waar voornamelijk schapen en vogels leven, gaat er ook hoop door me heen. Hoop dat het conflict tussen de twee van het bijna uiterste zuiden door rimpelt naar Buenos Aires. Weliswaar niet met oorlogshandelingen, maar wel dusdanig dat dit directe gevolgen heeft voor mijn moeder en Robert. Hoe mooi zou het zijn dat de lokale bevolking geen Britten meer in hun buurt tolereert en ze daarom uit hun appartement heeft gejaagd. En zelfs misschien wel uit Argentinië. Dat zou helemaal fantastisch zijn.

Nadat ik mijn gezicht iets meer uit de zon heb gedraaid, laat ik met een hand boven mijn ogen mijn blik door de omgeving gaan. Ik zit graag op dit bankje in de Southend Cliff Gardens, met een vrijwel onbelemmerd weids uitzicht op de lagergelegen Theems. Vooral vroeg in de ochtend, zoals nu, als het zo goed als uitgestorven is. Vandaag is het ook nog eens heerlijk weer. De zon brandt alsof het hoogzomer is. Ik heb zelfs mijn jas uitgedaan en de mouwen opgestroopt.

Ik blader nog wat door de krant en leg die dan naast me neer. Nadat ik een sigaret heb opgestoken en een wolk rook ver voor me uit heb geblazen, gaat mijn blik weer naar de Theems. De verblindende lichtschitteringen van de zon op het water, het ritmisch klotsen van de rivier tegen de oever en de zalige stilte die me omgeeft, zijn hypnotiserend, ontdek ik niet voor het eerst. Daarom zit ik ook graag hier. De omgeving en de natuur helpen me om herinneringen te herbeleven. Soms zo levensecht dat ik het gevoel heb dat ik terug in de tijd ben gereisd. Zo ook deze ochtend.

Hoofdcommissaris Felipe Quiroga-Arias staart me lang uitdrukkingsloos aan. Een mondhoek gaat iets omhoog. ‘Oké. Jij vergeet mij en samen vergeten wij Arturo Carrizo. Jij gaat terug naar Groot-Brittannië en vergeet Buenos Aires en alles wat daar is gebeurd. En ik zie of hoor nooit dat je bent teruggekomen. Als je daarmee instemt, Scarlett, dan ga ik nu bellen. Daarna rijden we naar de gevangenis en kan je van afstand toekijken hoe hij naar buiten komt. Maar dat zal echt de allerlaatste keer zijn dat je hem ziet.’

Ik zeg niks en beweeg nog geen millimeter. Het enige dat beweegt zijn de tranen langs mijn gezicht.

‘Ik moet het nu weten, Scarlett.’

Ik knik, daarna laat ik met woorden weten dat ik instem met zijn voorstel. Elke lettergreep wringt mijn hart uit. Hij knikt tevreden en nadat hij heeft gebeld, lopen we een paar minuten later door de aankomsthal. Het is er minder druk als eerder. Tranen gaan nog steeds langs mijn gezicht. Soms zie ik mensen verwonderd naar me kijken. We gaan naar buiten. Het is donker en fris. Er staat een stevige wind die mijn haar doet wapperen.

Een geüniformeerde chauffeur springt uit een grote auto en houdt een portier voor ons open. Ik ga op de achterbank naast de hoofdcommissaris zitten. Hij zegt iets tegen de chauffeur en we vertrekken. Ik staar naar buiten, maar zie niks van de omgeving. Het enige dat ik zie is het moment dat gaat komen: de allerlaatste keer dat ik Arturo zal zien.

Het is een lange rit. Er wordt geen woord gezegd. In mijn hoofd hoor ik flarden van gesprekken die een eeuwigheid geleden lijken te hebben plaatsgevonden. De eerste woorden die Arturo tegen me zei in Parque de los Niños zijn me erg dierbaar. De laatste, vlak voordat ik met mijn moeder en Robert naar Engeland en Ierland vertrok, zijn dat ook. Eigenlijk ligt alles wat hij tegen me heeft gezegd mij na aan het hart. De herinneringen aan onze gesprekken doen me altijd glimlachen en mijn borst gloeien van opwinding en liefde. Nu veroorzaken ze alleen meer tranen en stekende pijnen in mijn buik.

In een lange, uitgestorven laan met weinig straatverlichting zegt de hoofdcommissaris iets tegen de chauffeur. Zo’n vijftig meter verderop parkeren we aan de overkant langs de weg. Hij blikt op zijn horloge en steekt een sigaret op. De minuten op het dashboardklokje kruipen voorbij, alsof er iets mis is met het ding waardoor iedere minuut tien keer zo lang duurt.

Dan, exact drieëntwintig minuten nadat we tot stilstand zijn gekomen en de motor uitging, wijst hoofdcommissaris Quiroga-Arias door de voorruit. Ik schuif direct naar de rand van de achterbank, maar zie niet waar hij naar wees. Net als ik hem wil vragen waarnaar ik moet kijken, zie ik beweging bij een brede deur van een groot, afzichtelijk gebouw dat zijn beste tijd heeft gehad. Er staan mannen. Eentje van hen krijgt een zet het gebouw uit.

Ik grijp naar mijn mond en tranen beginnen direct weer langs mijn wangen te rollen als ik Arturo herken als de gedaante die over een pad naar de weg sjokt. Daar aangekomen, als hij in het schijnsel van een straatlantaarn tot stilstand komt, grijp ik met nog een hand mijn mond vast. Mijn gesnik vult de auto.

Hij draagt niets meer dan een bermuda. Aan zijn blote voeten heeft hij zelfs geen slippers. Arturo’s haar is een stuk langer dan dat het al was. Het zit rommelig en onverzorgd. Ondanks de afstand en het karige licht zie ik dat hij flink is afgevallen, terwijl hij al geen gram te veel had op zijn lijf. Hoewel hij kaarsrecht staat, zie ik dat het verblijf in de gevangenis niet alleen fysieke gevolgen heeft.

‘Het zal even duren, maar dan zal hij weer de oude zijn,’ klinkt naast me, als een soort troost. Ik zeg niets terug, kijk hem zelfs niet aan. Mijn blik blijft op Arturo gericht, terwijl hij meer naar de straat loopt. Hij beweegt alsof hij te veel heeft gedronken. Hem zien zwalken van uitputting snijdt door me heen als een zwaard.

‘Ik zal je niet tegenhouden en ik laat mijn chauffeur je niet terughalen als je uitstapt en naar hem toe rent,’ zegt de hoofdcommissaris. Ik kijk hem aan en zie dat zijn blik op mijn hand is gericht. De vingers om de deurhendel slaan bijna wit uit. ‘Wat ik wel zal doen is ervoor zorgen dat hij binnen tien minuten terug is in de cel bij dertig anderen. En daar komt hij dan echt nooit meer uit.’

Ik laat de deurhendel ogenblikkelijk los. Arturo kijkt nogmaals in onze richting en sjokt dan de andere kant op. Dat was de allerlaatste keer dat ik zijn gezicht heb gezien. Zelfs met twee handen op mijn mond klinkt het alsof ik in een microfoon huil. Ik zie de chauffeur in de binnenspiegel naar me gluren. Dan krijgt die de opdracht om de auto te starten en om te keren. Terwijl we…

‘Is alles goed met je, jongedame?’ vraagt een vrouwenstem voorzichtig. Van het ene op het andere moment ben ik bijna dertien maanden vooruit in de tijd gereisd en terug in de Southend Cliff Gardens. Twee dametjes kijken me bezorgd aan.

Ik knik en veeg vlug de tranen van mijn gezicht en uit mijn hals. Niet helemaal overtuigd vragen ze voor de zekerheid of ze iets voor me kunnen doen. Ditmaal weet ik ze wel ervan te overtuigen dat ik geen hulp nodig heb. Voordat ze aarzelend verderlopen, bedank ik ze.

Nadat ik een nieuwe sigaret heb opgestoken, laat ik mijn blik weer door de omgeving dwalen. De lichtschitteringen van de zon op het water zijn nog even verblindend, het klotsen van de rivier tegen de oever nog even ritmisch, en ik word nog steeds omgeven door een zalige stilte. Wat ook onveranderd is, is het gemis en de pijn die me van top tot teen in bezit nemen als ik terugdenk aan de laatste keer dat ik Arturo zag. Die zijn nog exact hetzelfde als op het moment dat ik hem uit de gevangenis zag komen. Mijn lieve schat.

Beiden zullen nooit verdwijnen. Gemis en pijn zullen me voor de rest van mijn leven gezelschap houden als een schaduw die je nooit kwijtraakt, hoe hard je ook probeert om eraan te ontvluchten. Arturo zal altijd mijn man zijn. Niemand zal ooit zijn plaats kunnen innemen. Hij zal altijd de liefde van mijn leven zijn, ongeacht wat er in mijn leven gebeurt, hoe oud ik ook word. Net als Julia altijd mijn kind zal blijven, ondanks dat ik haar nooit heb vastgehouden en zelfs niet weet hoe ze eruitzag.

Ik ben een echtgenote zonder dat ik samen ben met mijn man. Ik ben een moeder zonder dat mijn kind leeft. We zullen alleen samen zijn in mijn dromen en in de brieven die ik aan ze schrijf. Toch zijn we met zijn drietjes het gezin waarover Arturo en ik samen fantaseerden. En dat zal altijd zo blijven. Niets en niemand zal daar ooit verandering in kunnen brengen. Simpelweg omdat ik dat niet wil.

Ik draai me naar de krant toe en sla die open. Na een paar pagina’s blader ik paniekerig terug. Ik herken eerst zijn gezicht, dan pas zijn achternaam onder de foto. De eerste keer race ik door het artikel heen dat zeker de helft van de pagina vult. Daarna begin ik opnieuw en lees het rustiger en aandachtiger. De opwinding laait nog meer in me op.

Een halve sigaret later neem ik een besluit. En dat doe ik glimlachend. Dat ik voor de rest van mijn leven een echtgenote zonder man en een moeder zonder kind wil blijven, wil niet zeggen dat ik niets van mijn leven moet proberen te maken. Alleen op een andere manier.

HOOFDSTUK

34

MEI 1982

IK MIS HEM OOK

Het lijkt een eeuwigheid geleden dat ik de laatste keer in Londen was. Ik weet zelfs niet meer wanneer dat was, wel dat het toen ook regende. Alleen niet zo hard als nu. Waarom ik in het hotel niet om een paraplu heb gevraagd is me nog steeds een raadsel. Meer dan een paar minuten door de stortregen van Cartwright Garden naar St. Pancras Station rennen was er niet nodig om door en door nat te worden. Alhoewel, ik geloof dat mijn onderbroek nog droog is. Grotendeels dan. Dat kan zeker niet van mijn haar worden gezegd dat, terwijl ik me met één hand staande probeer te houden om dat alle zitplaatsen bezet zijn, als een doorweekte, loodzware dweil aan weerszijden van mijn gezicht hangt en op de vloer van de metro drupt alsof het door een wringer wordt gehaald.

Zo’n zeventien minuten later stap ik uit op Victoria Station. Boven bij de uitgang van het metrostation heb ik even nodig om de moed te vinden en weer de regen in te lopen. Ik geloof niet dat ik iets viezer vind aanvoelen dan drijfnatte kleding. Vermoedelijk een overblijfsel van het schoolzwemmen in kleren. Als ik Victoria Street ben uitgelopen en op Buckingham Palace Road sta, is het nog iets meer dan tweehonderd meter naar mijn bestemming.

Omdat ik wel heel erg aan de vroege kant ben besluit ik eerst koffie te drinken in een piepklein zaakje. Omdat er maar iets van vier zitplaatsen zijn, die natuurlijk ook allemaal bezet zijn, sta ik in een mum van tijd weer buiten. Met een dampende koffie in een hand probeer ik me onder een iets uitstekende gevel voor de regen te verbergen en onderwijl met de andere hand een sigaret uit het pakje in mijn schoudertas te peuteren. Dat lukt me zowaar, tot mijn eigen verbazing. Nu de aansteker nog.

Ik steek de sigaret tussen mijn lippen en woel door de tas. Wanneer ik de aansteker eindelijk te pakken heb en de sigaret wil aansteken, blijkt die nat te zijn geregend. Al bij het uit mijn mond halen, breekt de sigaret. Met een binnensmondse vloek smijt ik het ding met een woeste gooi voor me op de stoep. Een vrouw die net voorbijkomt, heerlijk droog onder een paraplu die meer weg heeft van een parasol, kijkt me aan alsof ik een vat chemicaliën op straat heb leeg gekiept.

Uiteindelijk lukt het me om een sigaret op te steken en die tot iets over de helft op te roken totdat die net als de vorige door de regen breekt. Ik neem nog wat slokjes van de koffie, waar ik weinig van proef omdat ik bij de eerste slok mijn tong heb verbrand, en gooi het bekertje verderop in een prullenbak. Tenminste, dat was de bedoeling. Ik moet het bekertje, dat meteen door de wind wordt meegenomen, zeker tien meter achterna rennen voordat ik het te pakken heb.

Gezien de wijze waarop mijn dag tot nu toe verloopt, kan ik me niet voorstellen dat er vandaag wel iets goed zal gaan. Is het daarom misschien verstandiger dat ik niet vandaag, maar morgen ga doen wat ik nu wil gaan doen?

Ik besluit van niet en ga noordwaarts op Buckingham Palace Road. Het lijkt minder hard te regenen. Of voel ik inmiddels niet alle regen meer? De iets meer dan tweehonderd meter voelen aan als twee kilometer. Als ik er eindelijk ben, blijkt het binnen aardedonker te zijn. Met mijn neus tegen de donkergetinte ruit gedrukt probeer ik de zaak in te kijken. Misschien dat er iemand achterin is. Niet dus. Het is ook nog best vroeg, houd ik mezelf voor.

‘Misschien had ik toch eerst moeten bellen?’ vraag ik me hardop af, terwijl ik een stukje terug bij de ingang van kantoren voor de regen probeer te schuilen. ‘En daarmee de kans lopen dat ik over de telefoon word afgewimpeld?’ beantwoord ik mezelf, eveneens hardop. Een stel dat samen onder een paraplu voorbijloopt kijkt over hun schouders naar me om. En niet eenmaal. Ik doe net alsof ik ze niet zie kijken.

Een half uur verstrijkt waarin twee sigaretten door de regen voortijdig aan hun eind komen en de aansteker het van het ene op het andere moment begeeft. In mijn hoofd klinkt steeds vaker de oproep om terug te gaan naar het hotel en het morgen opnieuw te proberen. Misschien nadat ik toch heb gebeld? Ik staar lang op mijn horloge, alsof daar het antwoord tussen de wijzers zal verschijnen als ik er maar lang genoeg naar kijk.

‘Scarlett?’

Ik kijk met een ruk op in de richting van de stem. Een man staat samen met een vrouw onder een paraplu op de rand van de stoep. De taxi achter hen rijdt net weg. Het duurt een tel of wat tot het kwartje bij me valt. ‘Harrison?’

Ze komen naar me toegelopen. Dan geeft de man de paraplu aan de vrouw over en stapt eronder vandaan. ‘Mijn God, Scarlett… jij bent wel de laatste persoon die ik op deze ochtend had verwacht te zien.’ Hij komt op me af en omhelst me. Ik waarschuw hem dat ik drijfnat ben.

‘Doe niet zo mal,’ lacht hij, waarna ik mijn armen ook om hem heensla. ‘Wat doe je hier?’ wil hij weten nadat we elkaar hebben losgelaten. Zijn blik gaat vlug door de omgeving. ‘Wacht je op iemand?’

‘Op ene Harrison Elwood.’

‘Op mij?’ lacht hij verrast. ‘Laten we dan snel naar binnen gaan.’

‘Dit is mijn echtgenote Isabella,’ stelt Harrison de vrouw voor als we binnen zijn, terwijl de verlichting aangaat. De knappe brunette is zeker een kop groter dan ik. ‘En deze mooie jongedame is Scarlett Grimshaw.’

‘Grimshaw? Dochter van…’

Hij knikt. ‘Dochter van de man van wie ik het vak heb geleerd.’

De vriendelijke vrouw neemt lachend mijn drijfnatte jas aan. ‘Zelfs je kleren zijn doorweekt,’ roept ze. ‘Hoelang stond je al te wachten?’

‘Geen idee, maar ik was al drijfnat voordat ik hier aankwam.’

We gaan de zaak verder binnen. De enorme foto’s aan bakstenenmuren, van wereldberoemde acteurs, actrices, muzikanten en publieke figuren uit de politiek en van de televisie, brengen me elke paar meter tot stoppen. Het kwijl loopt me zowat uit de mond. In elke foto zie ik de invloed van mijn vader. Achterin gaan we aan een lange eettafel in een grote, gezellige open keuken zitten. Het duurt niet lang totdat de koffie doorloopt. Iets verderop staan een enorme zithoek en fauteuils voor een lange boekenkast. Het is alsof ik in iemands woning zit.

Als ik naast een stapeltje boeken een fotolijstje opmerk veer ik met een ruk van de stoel. ‘Is dat…’

Harrison glimlacht en knikt. We lopen samen naar de boekenkast. De foto van mijn vader roert me tot op het bot. Ik bezit niks meer van hem; geen foto’s, geen andere aandenkens, zelfs geen camera-apparatuur meer. Alles ligt in Argentinië. Grote kans dat mijn moeder meteen na terugkomst uit Ierland alles wat aan hem herinnert bij het huisvuil heeft gezet. Misschien zelfs alle spulletjes die maar enigszins aan mij doen denken.

‘Ik mis hem ook,’ bekent Harrison en wrijft over mijn schouder.

Ik knik en veeg vlug de tranen uit mijn ogen. ‘Wat lief dat je een foto van hem hier hebt staan.’

‘Ik heb niet alleen het vak van je vader geleerd en door hem naam gemaakt als fotograaf, maar hij heeft me bovenal in een erg moeilijke periode in mijn leven opgevangen alsof ik zijn zoon was. Zonder hem was er weinig tot niets van me terechtgekomen.’

Ik voel diepe trots. We gaan weer aan tafel zitten. Drie mokken staan te dampen. Isabella biedt me een sigaret aan en steekt er zelf ook eentje op. Harrison probeert niet naar het litteken bij mijn oog te kijken.

‘Ongeluk?’ vraagt hij uiteindelijk toch.

Ik knik.

‘Fotografeer je ook, Scarlett?’ wil Isabella weten, misschien omdat het duidelijk is dat ik er niet over wil praten.

‘Zeg alsjeblieft ja,’ zegt Harrison voordat ik kan reageren. ‘Scarlett is zonder overdrijven het grootste talent dat ik ooit heb gezien,’ legt hij aan zijn vrouw uit. ‘Ik heb keihard moeten werken om te komen waar ik nu ben, maar Scarlett maakte op haar achtste al mooiere foto’s met een plastic speelgoedcamera dan dat ik nu doe.’

‘Alsjeblieft, Harrison, niet overdrijven,’ lach ik ongemakkelijk.

‘Oké, op je tiende dan,’ lacht hij met me mee en kijkt weer naar zijn vrouw. ‘Scarlett heeft net als haar vader een niet aan te leren oog voor compositie, maar ook voor hét allesbepalende moment om de ontspanknop in te drukken. Dus zeg alsjeblieft dat je nog fotografeert, Scarlett.’

Ze kijken me beiden verwachtingsvol aan. Ik schud mijn hoofd.

‘Wat doe je dan?’ reageert hij op een bijna verwijtende toon.

‘Ik ben serveerster in een pub.’

‘Wat? Dat kan je niet menen?’ snuift hij.

‘Helaas wel.’

‘Wat is er gebeurd?’

‘Heel veel. Te veel om nu even te vertellen.’

Heel kort schiet zijn blik weer naar het litteken. ‘Iemand vertelde me een poos geleden dat je samen met je moeder naar Argentinië bent geëmigreerd. Dat leek me al stug, maar dat klopt dus inderdaad niet?’

‘Jawel. Buenos Aires. Samen met de nieuwe man van mijn moeder.’

‘De nieuwe man?’

Ik knik en voel door plaatsvervangende schaamte mijn wangen kleuren. ‘Ongeveer drie maanden nadat mijn vader was begraven, is ze met hem getrouwd.’

Harrison staart me aan. Isabella ook. Ik neem een slok koffie.

‘Maar jullie zijn dus terug.’

‘Ik ben terug. Mijn moeder en Robert zijn daar nog, denk ik. Misschien dat ze door de oorlog het land hebben verlaten. Geen idee.’

‘Jullie hebben geen contact meer?’

Ik schud mijn hoofd.

‘Je bent nu een jaar of negentien?’

‘Dat word ik over een weekje, begin juni.’

‘Ben je pas uit Argentinië weggegaan?’

‘Vorige maand alweer een jaar geleden.’

‘Dan was je nog geen achttien,’ reageert hij verbluft. ‘Dat is jong om alleen te zijn in een stad als Londen.’

‘Ik woon in Southend-on-Sea.’

Even is het stil. Er wordt voorzichtig van de koffie gedronken. Ik zie Harrison en Isabella meer dan eens naar elkaar kijken met blikken die ik niet kan duiden.

‘Je moet het dienblad een gooi geven en bij ons komen werken,’ zegt zijn vrouw. ‘Harrison kan altijd een goede fotografe gebruiken.’

Ik staar ze beiden aan en weet even niet wat te zeggen. Ik voel mijn ogen vollopen. Vlug neem ik een trekje van de sigaret. ‘Dat is ook eigenlijk de reden waarom ik hier ben. Maar het maakt echt niet uit wat voor werk het is. Ik kan ook beginnen met schoonmaken, koffiezetten, boodschappen doen en de telefoon aannemen.’

‘Tuurlijk. Alsof ik jouw talent zou verkwisten met zulke klusjes,’ lacht Harrison alsof ik iets volstrekt belachelijks heb gezegd. ‘Als verhuizen naar Londen voor jou een optie is, dan heb je hier een baan als assistent-fotograaf.’

Ik vecht tegen de tranen. ‘Je hoeft dat niet te doen vanwege mijn vader, Harrison.’

‘Ik doe dat juist vanwege jouw vader. Zonder dat ik een vast woonadres had en met niks anders dan een paar foto’s onder mijn arm heeft hij me een baan aangeboden als assistent-fotograaf. Omdat iedereen een kans verdient. Ik kan het hem nog horen zeggen. Jij verdient die kans ook. En als ik het niet vanwege dankbaarheid zou doen, dan wel vanwege het talent dat je van je vader hebt. Dus, Scarlett: heb ik een nieuwe assistente?’

Ik veeg de tranen van mijn wangen en knik. Daarna bedank ik hem nog met onnodig veel woorden. Ik word gefeliciteerd en ik bedank ze beiden nogmaals. ‘Ik kan niet gelijk weg bij de pub waar ik werk. En ik moet hier betaalbare woonruimte vinden. Dus het kan nog wel een paar weken, misschien zelfs wat langer duren alvorens ik aan de slag kan. Hopelijk is dat geen probleem.’

‘Dat is geen enkel probleem. En met woonruimte kunnen wij helpen.’

‘Fijn,’ glimlach ik geëmotioneerd.

‘Wat is er met je gebeurd?’ vraagt Harrison aarzelend.

‘Hoe bedoel je?’

‘Ik zie de Scarlett van vroeger niet meer. Waar is de levenslustige, dartele Scarlett gebleven? Het meisje met de brede glimlach en de altijd fonkelende ogen.’

Ik haal mijn schouders op.

‘Je hebt een vervelende tijd achter de rug?’

Mijn blik gaat van hen naar mijn vaders foto in de boekenkast. Dan kijk ik hem weer aan en knik. Ik houd mijn lippen stijf op elkaar. Zowel zijn als haar blik schiet kort naar het litteken in mijn gezicht.

‘Je hoeft er niets over te zeggen. Ik wilde niet nieuwsgierig doen.’

‘Dat weet ik, alleen praat ik…’

‘We hebben het er niet meer over, Scarlett. Maar als je op een dag wel wil praten, dan weet je ons te vinden.’

Ik knik en bedank ze.

‘Heb je al plannen voor vandaag? Want als je die niet hebt, dan kan je al een dagje meedraaien en straks kennismaken met je nieuwe collega’s.’

‘Ik blijf heel graag.’

‘Mooi,’ glimlacht hij. ‘Vanmiddag komt Elizabeth Murray langs voor een fotosessie.’

‘De zangeres?’ reageer ik opgewonden. ‘Ik ben zo’n fan van haar.’

‘Net als zo’n driekwart van de wereld,’ lacht hij.

‘Dan gaan we eerst droge kleren voor je regelen, Scarlett,’ verklaart Isabella. ‘Als je wil meelopen naar de kleedruimte. Daar hebben we ongetwijfeld iets in jouw maat.’

‘Volgens mij is dit de eerste keer dat ik je in een spijkerbroek zie, Scarlett. Ik kan me nog een heel jonge Scarlett herinneren die toen al heel eigenwijs niets anders wilde dragen dan jurken. Zelfs als het stortregende of vroor.’

Ik lach met Harrison mee en verberg kort mijn gezicht achter mijn handen. Daarna volg ik zijn vrouw naar een naastgelegen ruimte. Er hangt zo veel kleding dat we in een mum van tijd iets voor mij hebben gevonden. Ik ga voor een spijkerbroek en sweater. Ik krijg een heerlijk ruikende handdoek aangereikt. Isabella vraagt welke schoenmaat ik heb en met de mededeling dat ze in een kast gaat zoeken naar schoenen voor mij, laat ze me alleen.

De natte kleding uitkrijgen is nog niet zo eenvoudig. Wanneer dat eindelijk is gelukt, droog ik me af en stap in de eveneens heerlijk ruikende broek. Als ik de sweater ook aanheb, zucht ik tevreden. Droge kleding lijkt nog nooit zo fijn te hebben aangevoeld. Maar de glimlach op mijn mond is niet alleen vanwege de kleding; ik kan gewoonweg niet geloven dat ik een baan heb als assistent-fotograaf en in hetzelfde vak ga werken als mijn vader decennialang heeft gedaan. Dat zou hem zo gelukkig hebben gemaakt.

Nog steeds glimlachend loop ik naar de lange tafel bij de keuken. De gezichten van Harrison en Isabella doen die van mij direct betrekken. Haar ogen zijn gevuld met ontzetting. Ik kijk ze beiden geschrokken aan en vraag wat er is gebeurd.

Harrison aarzelt. Ondertussen schiet zijn blik kort naar het litteken bij mijn oog. ‘Isabella wilde je zonet schoenen brengen en… en ze zag toen ongewild iets… je rug… Wie heeft je dat aangedaan, Scarlett?’

HOOFDSTUK

35

AUGUSTUS 1982

TOT DE VOLGENDE KEER

Augustus zit er bijna voor de helft op. Twee maanden geleden kwam er een eind aan de oorlog om de Falklandeilanden. Na drieënzeventig dagen en bijna negenhonderd doden worden de eilanden weer als vanouds bestuurd door het Verenigd Koninkrijk. En net als vóór de oorlog eist Argentinië ze nog steeds op. Het zal wel aan mij liggen.

Ongeveer zes weken geleden ben ik van mijn kamer in Southend-on-Sea verhuisd naar hartje Londen. Met uitzondering van het afscheid van Amelia deed het vertrek uit mijn geboortestad me eerlijk gezegd weinig. Misschien dat mijn nieuwe onderkomen, eigendom van een zeer goede vriendin van Isabella die voor onbepaalde tijd in de VS woont, een wereldberoemd Frans fotomodel van wie ik nog nooit had gehoord, daar een rol bij speelde.

Ik voel me in elk geval vanaf de eerste dag thuis in het appartement in een schattig straatje in Marylbone, een chique wijk met de sfeer van een dorp, vol boetieks, koffiebars en restaurants, in de City of Westminster. Ondanks dat het slechts twee bescheiden slaapkamers heeft, zou ik het appartement nooit van mijn leven kunnen betalen. Of iemand moet me een miljoen pond nalaten of cadeau doen.

De studio ligt op ongeveer drie kilometer lopen van het appartement. Niet dat ik die wandeling in de ochtend naar de studio maak, maar af en toe vind ik het heerlijk om na een werkdag naar huis te wandelen. Soms pauzeer ik onderweg een sigaret lang op een bankje of maak wat foto’s van voorbijgangers. Die drie kwartier tot een uur vliegen altijd in een mum van tijd om.

Omdat het appartement volledig ingericht is, hoefde ik alleen mijn reistas en rugzak uit te pakken en eten en drinken in huis te halen. Daardoor kon ik twee dagen later al aan de slag bij Harrison. Net als in mijn nieuwe onderkomen voel ik me ook meteen thuis in de studio. De collega’s zijn meer dan vriendelijk. Het is alsof we elkaar al jaren kennen. Op de eerste werkdag heeft Harrison ruim de tijd genomen om uit te leggen wiens dochter ik ben. En wat mijn vader nog steeds voor hem betekent. Denkelijk daarom heeft iedereen er begrip voor dat hij me op sleeptouw neemt en er veel tijd insteekt om me wegwijs te maken in het reilen en zeilen in een van de beroemdste fotostudio’s van Londen.

In mijn vrije tijd ben ik erg op mezelf. In de ruim vijf weken dat ik nu in de studio werk ben ik tweemaal mee geweest naar een pub en heb ik eenmaal met mijn collega’s in een restaurant gegeten. Ik maak soms een praatje met de buren, het dametje van een kruidenier en een krantenverkoper. Zo nu en dan maak ik wandelingen in de buurt of neem de metro naar een andere wijk. Meestal om foto’s te maken. Voor de rest ben ik thuis. Ik lees weer veel en kijk af en toe televisie. En ik schrijf brieven aan Arturo en Julia. Iedere week minstens één. Meestal vertel ik hen over mijn dagen, wat ik zoal heb gedaan, wie ik heb ontmoet en wat ik heb geleerd. Soms vul ik een brief alleen met woorden van gemis en verdriet die ik om kapot gevallen tranen heen moet schrijven. Maar met die soort brieven wil ik stoppen. Alleen lukt me dat niet. Ik mis mijn lieve schat en mijn kleine meid nog steeds zo vreselijk veel.

Politiesirenes en vervolgens oorverdovend gegil haalt me ruw uit mijn gedachten. Misschien was het toch niet zo’n goed idee om op deze plek foto’s te maken, bedenk ik me gehaast op weg naar Harrison en Isabella. Ik trek een gezicht naar ze. Harrison lacht vermaakt en oogt ontspannen alsof hij dubt op welk deel van een zonovergoten strand hij zal gaan liggen. Isabella en Karen, een andere assistent-fotografe, gaan op weg naar de oostelijke kant van Trafalgar Square. Het gegil, geroep en gekrijs lijkt alleen maar toe te nemen. Ik loop vlug nogmaals alle fotoapparatuur na, totdat Harrison met een hand op die van mij zegt dat alles in orde is.

Opeens zie ik hem achter de dranghekken tevoorschijn komen, met lijfwachten en zijn manager: Sean Mitchell, ondanks zijn vijfentwintig jaren een van de meest populaire zangers van het land. Misschien wel de populairste. De negentigduizend kaarten voor zijn optreden volgende maand in Wembley Stadium waren in ieder geval in een uur uitverkocht. Na een zeer succesvolle speelfilm breidt zijn roem zich als een inktvlek uit naar de rest van de wereld. En wij gaan foto’s van hem maken voor zijn nieuwste LP.

Harrison schudt hem en zijn manager de hand. Ik zie dat ze elkaar goed kennen. Eigenlijk geen verrassing. Er wordt even gekletst en koffie gedronken. Daarna legt Harrison uit wat de platenmaatschappij in gedachten heeft voor de platenhoes en toont hem de schetsen.

De fotosessie verloopt als een goed geoliede machine. Zoals altijd is het een genot om Harrison bezig te zien. Hetzelfde geldt echter ook voor Sean Mitchell, die merkbaar veel ervaring heeft met fotosessies. Ik begrijp meteen waarom de recensies van zijn film allemaal lyrisch zijn; hij is blijkbaar niet alleen een fantastische zanger, maar ook een getalenteerde acteur. Onvoorstelbaar welke emoties hij aan de hand van wat simpele aanwijzingen op zijn gezicht kan toveren. Terwijl Karen en ik de reflectieschermen hanteren en tussendoor de filmcassettes voor de Hasselblads verwisselen, is het daardoor lastig wegkijken van hem.

‘Omdat de platenmaatschappij ook wat minder geposeerde opnames wil hebben voor promotiedoeleinden, maakt mijn assistente Scarlett nog wat foto’s van je met kleinbeeldcamera’s.’

Ik hang twee Leica’s om, een gevuld met een kleurenfilm en de ander met een zwart-wit rolletje, schud hem de hand en vraag hem met me mee te lopen naar het midden van het plein.

‘Mooie naam,’ glimlacht hij op luide toon om de herrie te kunnen overstemmen als meer fans achter de dranghekken hem in het oog krijgen. ‘Gone with the Wind?’

Ik knik. Zelfs bijna schouder aan schouder stel ik weer vast dat hij in het echt nog knapper is dan ik al dacht. En dat zijn ogen echt ongewoon felblauw zijn. ‘Klopt. Mijn vader was een groot fan.’

‘Van de film of Vivien Leigh?’

Het verraste me al dat hij de film kent, maar dat hij ook de naam weet van de actrice die de personage speelt naar wie ik ben vernoemd, verbaasd me pas echt. ‘Ik denk van beiden.’

‘Begrijpelijk,’ glimlacht hij terug.

Zonder aankondiging maak ik twee foto’s van hem.

‘Heb jij toevallig iets te roken bij je? Of heb je haast?’

Ik haal het pakje uit mijn kontzak en geef hem een sigaret. Terwijl ik hem een vuurtje geef maak ik ondertussen een foto. Ik weifel kort en steek dan ook een sigaret op. Hij schijnt dat amusant te vinden.

‘Hoe oud ben je, Scarlett?’ wil hij ineens weten.

‘Negentien. Hoezo?’

‘Je kijkt niet uit je ogen als iemand van negentien.’

Ik haal mijn schouders op. ‘Sommige negentienjarigen hebben dat.’

‘Je kijkt ook niet uit je ogen als iemand die mijn naam zo hard krijst dat mijn oren ervan gaan piepen en dan haar slipje in mijn gezicht gooit.’

Ik kijk hem verbijsterd aan. ‘Ben je serieus?’

Sean knikt en schiet in de lach.

‘Trekken ze die dan ter plekke uit of…’

Hij stopt met lachen. ‘Goede vraag. Eigenlijk nooit bij stilgestaan.’

We beginnen beiden te lachen en schateren zelfs even. Ik maak meteen een paar foto’s. ‘Ik ben wel een fan hoor, maar ik gil nooit en daarbij ben ik erg gehecht aan mijn ondergoed.’

Sean schatert. Ik krab me in het haar. Zijn lach is aanstekelijk.

‘Sorry, ik weet echt niet waarom ik dat laatste zei.’ We lopen een stukje door. Ik zie hem om zich heen kijken. ‘Je kwam hier vaak met je ouders, begreep ik van Harrison?’

Hij knikt. ‘Als klein kind al. Een soort zondagmiddagritueel.’

Ik schiet twee foto’s.

‘Je zei dat je vader een fan wás. Hij leeft ook niet meer?’

‘Hartaanval. Een paar jaar geleden.’

‘Mis je hem?’

Ik aarzel. ‘Heel erg.’

‘Ik mis mijn ouders ook heel erg. Elke minuut van de dag eigenlijk.’

Zijn openheid verrast me, maar aan de andere kant ook niet. Ik stap iets opzij, zak wat door de knieën en maak nog een foto.

‘Je moeder leeft nog?’ informeert hij voorzichtig.

Ik knik, maar zeg niets terug.

‘Geen goede band mee?’

Ik schud mijn hoofd en vraag hem op zijn hurken te gaan zitten. Nadat ik met beide camera’s foto’s heb gemaakt, zak ik vlak voor hem ook op mijn hurken. Ik neem een deel van zijn gezicht in beeld en stel scherp op de achtergrond.

‘Wie is de gelukkige?’

‘Hoe bedoel je?’

‘Het hartje om je hals.’

Ik glimlach, maar geef geen antwoord.

‘Excuses, ik wilde niet…’

‘Van mijn vriend.’

‘Is hij ook hier?’

‘Hij woont in het buitenland.’

‘Dat lijkt me best lastig. Wanneer zie je hem weer?’

‘Nooit meer.’

Mijn antwoord verrast hem compleet. Met een glimlachje probeer ik de spijt van de twee woorden te maskeren. Hoewel me dat slecht afgaat, glimlacht hij terug. En dat doet hij met veel gevoel. Vooral in zijn ogen. Door een hand op mijn onderarm te leggen, voorkomt hij dat ik opsta. Even gebeurt er niets. Nog meer dan eerder heb ik het gevoel dat duizenden ogen op ons zijn gericht. En ligt het aan mij, of is het plots een stuk stiller rondom Trafalgar Square?

‘Maar je houdt nog heel veel van hem, hoor en zie ik aan je.’

Voordat ik wel opsta, maak ik nog een foto. Ik neem een laatste trekje en trap de sigaret uit. Dan vraag ik of hij bij een fontein op de rand wil plaatsnemen. Ik ga naast hem zitten en neem zowel Sean als de vele, overenthousiast roepende en zwaaiende fans achter de dranghekken in beeld. Ik laat de sluiter vier keer achter elkaar open en dicht gaan.

‘Nogmaals mijn excuses, Scarlett. Ik zei het niet uit nieuwsgierigheid, maar… Laat ik het anders zeggen: in jouw antwoord van twee woorden hoorde, voelde en proefde ik meer liefde dan ik in complete liedjes over de liefde heb gehoord. Die van mij inbegrepen.’

Ik glimlach en gebaar dat we kunnen teruglopen. De eerste meters wordt er niets gezegd. ‘Excuses zijn niet nodig, Sean. Vooral omdat je het juist hoorde, voelde en proefde: ik heb nog nooit zo veel van iemand gehouden als van hem en dat zal ik ook nooit meer doen.’

Terwijl Sean me aankijkt, neemt Harrison met een glunderend gezicht de camera’s in ontvangst. Isabella geeft me een vette knipoog. Heb ik misschien iets gemist?

‘Er is bezoek voor je.’

‘Bezoek?’ reageer ik verwonderd en zie ze opeens langs Isabella achter de dranghekken staan. Ik ren gillend op ze af. Omdat David Sam in zijn armen heeft, val ik eerst Maeve om de hals. We gillen beiden en drukken elkaar bijna plat, zover dat gaat met een dranghek tussen ons in. Daarna neem ik David en Sam gelijktijdig in de armen. Vanwege de kleine drukken we elkaar niet plat, maar de omhelzing is er niet minder innig door.

‘Jullie zouden vanavond pas aankomen,’ zeg ik opgewonden, terwijl ik tranen uit mijn ogen veeg. ‘Wat een heerlijke verrassing!’

‘We konden een vlucht eerder nemen en je werk zei dat je op Trafalgar Square bezig bent met een sessie met Sean Mitchell,’ legt Maeve op even opgewonden toon uit. ‘Wij hadden zoiets van: Sean Mitchell, zo’n beetje de beroemdste artiest van de wereld. Ja, natuurlijk. En dan komen we hier… Echt niet normaal, Scarlett. En wat stonden jullie te kletsen? Het klikte goed tussen jullie, hè? Niet normaal; je fotografeert gewoon Sean Mitchell. Ik ben zo trots op je!’

‘Even rustig ademhalen, schat,’ glimlacht David knipogend en vraagt of ik Sam wil vasthouden. En dat wil ik. Ik sluit hem in mijn armen en bestook zijn gezicht met hard smakkende zoenen. Hij schatert het uit.

‘Potver… Hij komt onze kant op,’ roept Maeve ineens opgewonden.

‘Voor iemand die nooit gilt, ben je er toch aardig goed in,’ lacht Sean als hij bijna bij ons is. ‘Misschien is dat over je ondergoed dan ook niet waar.’ Hij stopt abrupt met lachen. ‘Is dat jouw…’

Ik schud mijn hoofd. ‘Sam is het zoontje van Maeve en David, mijn beste vrienden.’ Ik voel ze beiden naar me kijken. Het is voor het eerst dat ik hen zo noem. ‘Dit is Sean Mitchell. Sean vindt het overigens fijn als je zijn naam in zijn oor krijst en daarna je onderbroek in zijn gezicht gooit.’

Terwijl Maeve en David hun voorhoofden fronsen, schatert Sean het uit. Hij blijft er zowat in. Ondertussen drukt hij hen de hand. Links en rechts ratelen camera’s. En niet van mensen die bij de studio werken. Sean vraagt of hij Sam even mag vasthouden. En dat mag hij.

‘Foto’s, Scarlett…’ fluistert mijn vriendin in mijn oor. ‘Foto’s, nu!’

Voordat ik hem kan wenken, komt Harrison aangelopen met een camera. Sean houdt Sam tussen ons in en glimlacht trots naar de camera alsof hij met zijn eigen zoon in zijn armen staat. Er klinken meer camera’s dan die van Harrison. Dan gaat Sean tussen mij en Maeve staan en worden nog meer foto’s gemaakt.

‘Jullie wonen hier of in Ierland?’ vraagt Sean intussen.

‘Ierland,’ antwoordt David. ‘We logeren een paar dagen bij Scarlett.’

‘Je hebt niet verteld dat je in Ierland hebt gewoond, Scarlett,’ knipoogt hij vervolgens naar mij.

‘Stom van me.’

‘Daar moet je me dan maar een keer over vertellen,’ lacht hij en geeft Sam aan David als een van zijn lijfwachten hem wenkt. Een paar tellen later keert hij terug. ‘Ik moet gaan. Volgens de politie duurt het niet lang meer totdat de menigte oncontroleerbaar is.’ Hij geeft David en Maeve een hand en Sam een aai over zijn bol. Dan glimlacht hij naar mij. ‘Tot de volgende keer, Scarlett.’

HOOFDSTUK

36

SEPTEMBER 1982

ZELFS VOOR EEN MINUUT

‘Dit is de eerste keer dat ik hier ben,’ antwoord ik zonder uit de zoeker weg te kijken. Ik maak twee foto’s en laat de camera zakken.

‘Voordat ik hier voor het eerst optrad was ik ook nog nooit in Wembley Stadium geweest,’ bekent Sean glimlachend. ‘Erg indrukwekkend.’

‘Het stadion of jouw optreden?’

Ik zie de ogen van de visagiste heel kort in mijn richting schieten.

Sean schatert. ‘Ik bedoelde het stadion. Begrijp ik het goed dat je nog nooit bij een optreden van mij bent geweest, Scarlett?’

Ik knik in de grote opmaakspiegel naar hem en maak weer een foto. De visagiste kijkt me nu langer aan. Ik schiet kort in de lach.

‘Terwijl je wel een fan bent, zoals je zelf zei?’

Ik knik. ‘Het is er gewoonweg nooit van gekomen.’

‘Omdat je belangrijkere dingen te doen had?’

‘Ja, zoiets.’

We lachen beiden. Wanneer Harrison in de deuropening van de kleedkamer verschijnt, loop ik gelijk naar hem toe. We gaan op de gang staan waar het gedreun van het voorprogramma nog dieper in mijn buik is te voelen. Op een plattegrond laat Harrison me de locaties zien waar hij en Karen gaan staan en waar mijn plek is.

‘Je wil mij op het podium hebben?’ fluister ik geschrokken.

‘Op zijn verzoek,’ fluistert hij terug in mijn oor. ‘Maar ook zonder dat is het de juiste verdeling. Jij hebt een goede klik met hem. En dat zal de foto’s net dat beetje extra geven.’

Ik zeg niks.

‘Als je het echt tegenstaat, dan verzin ik…’

‘Dat is niet nodig,’ onderbreek ik hem.

‘Problemen?’ wil Sean weten wanneer ik de kleedkamer binnenloop.

‘Geen problemen,’ glimlach ik naar hem in de spiegel.

‘Excuses dat het allemaal op het laatste moment geregeld moest worden. De platenmaatschappij was zo onder de indruk van de foto’s op Trafalgar Square dat het plan om jullie ook foto’s achter de schermen en tijdens het optreden op Wembley te laten maken snel op tafel lag. Alleen liet het definitieve besluit even op zich wachten. Vraag me niet waarom.’

Ik knik. De vraag hoe hij de foto’s die ik heb gemaakt zelf vind, slik ik op het allerlaatste moment in. Dat moet hij maar uit zichzelf zeggen.

‘Gelukkig heb je vanavond niks belangrijkers te doen.’

Ik proest het uit en maak vlug een foto van hem langs de visagiste. ‘Eigenlijk wel, maar ik heb een videorecorder. Ik kijk morgenochtend bij het ontbijt wel naar Dynasty.’

Nu proest hij het uit. De visagiste begrijpt duidelijk niets van onze humor. En dat is dan wel weer te begrijpen. Zelf snap ik er ook niet veel van. Niets eigenlijk.

Plotseling begint het druk te worden in de kleedkamer. De spanning begint voelbaar te stijgen. Bij mij tenminste. Helemaal als iemand zegt dat het nog tien minuten is voordat hij op moet. Toch blijf ik onverstoorbaar foto’s maken alsof dit de zoveelste keer is dat ik foto’s maak bij een concert van een van de succesvolste artiesten van het land. Aan Sean merk ik helemaal niets. Hij oogt als de rust zelve. Bewonderingswaardig.

Ze gaan de gang op. Ik laat me iets afzakken in de stroom mensen en maak foto’s over de hoofden heen. Op het eind van de gang staan we plots in een grote kleedkamer vol schaars geklede danseressen. Ik zie alleen maar superknappe vrouwen met superperfecte lijven. De bandleden en het drie vrouwen sterke achtergrondkoor in de naastgelegen kleedruimte worden erbij geroepen. Er wordt om stilte gevraagd.

Sean begint te praten en dat doet hij op een zo bevlogen wijze dat ik er kippenvel van krijg. Ik weet niet hoe dat bij de anderen is, maar ik voel de energie in me opwellen alsof ik een boorput ben die ieder moment olie kan gaan spuwen.

Omdat het optreden vanavond de aftrap is van de What Once Was-tournee door Europa, begint hij over zijn ouders te praten. Hij vertelt over zijn jeugd, over hun dood vier jaar geleden tijdens een auto-ongeluk en waarom veel nummers op de nieuwe LP over hen gaan. En die woorden emotioneren niet alleen mij, zie ik door de camera om me heen. Tot slot spreekt Sean een kort gebed uit. Hij had me niet meer kunnen verrassen.

We gaan door gangen. De muziek wordt harder en harder. De bandleden en het achtergrondkoor gaan het eerst een trapje op, daarna volgen de danseressen. Iedereen blijft stilstaan. Ik wurm me langs mensen naar de bovenste trede van het trapje waar hij staat.

‘Nog twee minuten, Sean,’ roept iemand met een headset op.

Hij knikt en glimlacht naar me op het moment dat ik een foto maak. ‘Ben je er klaar voor, Scarlett?’ vraagt hij in mijn oor.

Ik knik. ‘Jij?’

‘Hier leef ik voor.’

Met een daverend applaus stopt de muziek van de band die het voorprogramma verzorgd. Terwijl ik ze aan de andere kant een trapje zie afgaan, stappen de bandleden van Sean het podium op. Er wordt direct gejuicht. Kort erna zwellen doordringende, onheilspellende klanken aan. Ik voel ze in mijn buik. Kippenvel verspreidt zich over mijn armen. De danseressen nemen hun posities aan weerszijden van het enorme podium in. Ze jutten elkaar op. Hoewel er nog een paar opnames op beide rolletjes zitten, haal ik ze eruit en stop die in de heuptas die ik draag. Hij kijkt geamuseerd toe hoe ik met enkele vlugge bewegingen nieuwe filmpjes in beide camera’s plaats.

Sean sluit zijn ogen. Zijn lijf begint soepel mee te bewegen op de klanken die steeds sneller en opzwepender worden. Ik maak foto’s. Hij opent zijn ogen en glimlacht. Na een paar danspasjes knipoogt hij naar me en verdwijnt dan vanaf de zijkant in looppas het podium op. Ik volg hem de eerste meters op de voet en maak foto na foto. Totdat ik zie wat hij ziet. En ik hoor wat hij hoort. Ik snak naar adem als negentigduizend mensen compleet uit hun dak gaan en Wembley verandert in een kolkende zee van bewegingen en een tsunami van gegil dat keer op keer over het podium golft. En dat wordt nog erger als hij meteen begint te dansen en te zingen. Gehurkt schiet ik een paar foto’s en kruip vervolgens op mijn knieën naar de zijkant van het podium. Verstopt achter metershoge luidsprekerboxen maak ik meer foto’s.

Bij toeval zie ik Karen aan mijn kant voor het podium. Ze wijst driftig omhoog. Ik haal mijn schouders niet-begrijpend op. Plotseling zie ik wat ze bedoelt. Ik grijp van schrik naar mijn mond en heb even nodig om te bevatten wat ik zie: op drie werkelijk reusachtige schermen boven het podium wisselen de foto’s die ik van Sean op Trafalgar Square heb gemaakt elkaar in rap tempo af. Daarom heeft hij eerder met geen woord gerept over de foto’s. Dit is zijn manier om te zeggen wat hij van ze vindt. Ik veeg tranen uit mijn ogen en ga verder met fotograferen. Alleen nu met een gloeiend gevoel van trots en dankbaarheid in mijn borst. Ik wou dat mijn vader dit kon zien.

Zo’n drie kwartier later bewijzen negentigduizend mensen dat ze ook muisstil kunnen zijn. Je zou de spreekwoordelijke speld kunnen horen vallen terwijl Sean alleen onder begeleiding van een viool een nummer zingt over zijn ouders, hoeveel hij ze mist en wat hij er voor over zou hebben om nog een dag, een uur, zelfs een minuut met ze te kunnen doorbrengen. Al halverwege het nummer Even for a Minute houd ik het niet meer droog. Niet alleen door de tekst, die hartbrekend gevoelig is, maar ook door de beelden die de woorden bij me opwekken. Ik zou er ook alles voor overhebben om een dag samen met Arturo en Julia door te kunnen brengen. Of een uur. Zelfs voor een minuut. Echt alles.

Met de toegiften erbij duurt het optreden bijna twee uur. Twee uur lang zo goed als onafgebroken zingen en dansen. Onvoorstelbaar. Wat een energie. Wat een stem. En wat een bezieling in ieder woord dat hij zingt. Ik was al fan, maar van dichtbij zijn talent mogen meemaken, heeft me tot een van zijn grootste fans gemaakt. Samen met de negentigduizend andere aanwezigen natuurlijk.

Ongeveer drie kwartier uur later zit ik samen met Karen op de achterbank van de Jaguar van Harrison en Isabella en rijden we weg bij het stadion. Er wordt druk gekletst. Iedereen is diep onder de indruk van waar we getuige van zijn geweest. Ik zeg niet veel en staar naar buiten, naar de nacht boven een noordwestelijk Londen. Het is onbewolkt. Sterren fonkelen in het zijdeachtige zwart van de lucht. Hier en daar komt een knipperend vliegtuig voorbij.

‘Moe?’ glimlacht Isabella tussen de voorstoelen door naar me.

‘Ze zit te zwijmelen,’ grapt Karen.

‘Zwijmelen?’

‘Je hebt toch geen bril nodig, Scarlett?’

Ik schud mijn hoofd en lach met haar mee.

‘Ik zou geen bedenktijd nodig hebben als Sean Mitchell een oogje op mij heeft.’

Ik glimlach en kijk weer naar buiten. Wat later leg ik mijn hoofd tegen de hoofdsteun. Een half uur later zijn we in Notting Hill, waar Karen overnacht bij een vriendin. We nemen met zoenen afscheid. Harrison zegt dat het nog een kwartiertje rijden is naar Marylbone. Er wordt niet meer gesproken. Ik zie Isabella regelmatig naar me omkijken.

‘Is alles goed met je?’ vraagt Harrison als we in mijn straatje tot stilstand zijn gekomen. ‘Is er vanavond misschien iets gebeurd?’

‘Het was vanavond van begin tot eind fantastisch. Dat ik dit allemaal heb mogen meemaken… Onvoorstelbaar. Ik ben jullie zo dankbaar voor alles. Zonder jullie… en het werk… Ik zou me echt… echt geen…’ Ik val stil en begin uit het niets in een hand te snikken. Zowel Harrison en als Isabella draaien zich met een ruk naar me om. Zij pakt tussen de stoelen door een hand van mij vast.

‘Jullie behandelen me vanaf het begin als familie. En ik jullie niet. Ik doe nog steeds alsof er helemaal niets met me aan de hand is, terwijl zelfs een blinde kan zien dat er met mij iets goed mis is. Wat jullie op die eerste dag in de studio hebben ontdekt... de littekens op mijn rug… ik wilde er niet over praten, zei ik toen. Over een poosje wel. En bijna vijf maanden later heb ik er nog geen woord vuil aan gemaakt. Toch blijven jullie me behandelen als familie. En wat doe ik? Ik doe alsof ik buiten het werk niet met jullie wil omgaan. Het breekt mijn hart telkens als ik met een smoes nee zeg tegen een uitnodiging om wat te gaan drinken, een etentje, een feestje bij jullie thuis. Maar ik kan niet anders. Ik ben geen gezellig mens meer. Ik heb geen behoefte aan gezelligheid. Ik heb geen behoefte aan mensen om me heen. Ik heb behoefte aan eenzaamheid. Ik wil alleen zijn. Alleen met mijn herinneringen. Met mijn verdriet. Daarom heb ik zonet ook nee gezegd tegen de uitnodiging van Sean voor de afterparty. Door zijn liedjes vanavond over familie, vrienden, vriendschap, besefte ik echter nog meer dan tevoren wat ik doe. Wat ik fout doe. En waarom ik dat doe. Daar wil ik verandering in brengen. Nu. Tenminste, als jullie het willen horen.’

‘Zullen we met je mee naar binnen gaan?’ stelt Isabella voor.

‘Ik wil het graag hier vertellen. Ook omdat ik me zo vreselijk schaam voor wat me is overkomen, wat ik heb toegelaten en wat ik heb laten gebeuren. En hier op de achterbank hoef ik jullie niet aan te kijken.’

‘Oké, dan blijven we hier zitten, Scarlett.’

‘Er zitten afschuwelijke dingen tussen waar ik jullie niet ongewild mee wil opzadelen. Ik kan die achterwege laten en het ook in enkele zinnen vertellen.’

‘Ik wil graag alles horen,’ zegt Harrison meteen nadat ik ben uitgesproken. Isabella herhaalt zijn woorden.

‘Als ik klaar ben met vertellen, dan stap ik gelijk uit en ga naar binnen. We zien elkaar dan na het weekend weer.’

Ze knikken beiden instemmend. Secondelang vult stilte het interieur. Mijn blik gaat de auto uit en ik begin te vertellen over de dag dat ik Arturo leerde kennen. Ik schets onze stiekeme afspraakjes, onze wandelingen, onze dagen samen, onze vriendschap en liefde. Als ik over mijn zwangerschap begin, grijpt Isabella naar haar mond. Ik doe hetzelfde. Kort vult het geluk van destijds mijn hart, totdat het door verdriet om Julia’s dood wordt verdreven. Na een korte stilte vertel ik over de reis met mijn moeder en Robert naar Engeland en Ierland. Vervolgens over de Garda en de pastoor. Over Arturo en de gevangenis. Tranen glijden langs mijn wangen. Helemaal als ik vertel over de zusters van de Sisters of the Good Shepherd Convent, de vernederingen, de geestelijke en lijfelijke mishandelingen, de eeuwig aanvoelende eenzame opsluitingen, het slechte eten en de lange dagen met onmenselijk zwaar werk.

Als ik de auto inkijk, zie ik door binnenvallend licht van een straatlantaarn tranen glimmen op Isabella’s wang. Over de rugleuning heen vang ik een glimp op van Harrisons vingers die het stuur omvatten alsof hij probeert om het fijn te knijpen.

‘Zal ik stoppen?’

‘Ga alsjeblieft verder, Scarlett.’

HOOFDSTUK

37

JUNI 1983

IK WEET EEN LEUK RESTAURANT

Scarlett O’Hara was niet mooi, maar de mannen beseften dat zelden wanneer ze, zoals de Tarleton-tweeling, onder de indruk waren van haar charmes. In haar gezicht waren de tere trekken van haar moeder, een aristocratische van Franse afkomst van de kust, en de zware trekken van haar zwierige Ierse vader te sterk vermengd.

Ik zou zelfs niet bij benadering kunnen zeggen hoe vaak ik de eerste paar zinnen van Gone with the Wind heb gelezen. Wanneer de eerste keer was dat ik ze las, hoef ik daarentegen niet eens over na te denken: dat was op mijn twaalfde verjaardag, toen ik het boek van mijn vader cadeau kreeg. Sinds 1975 lees ik op mijn geboortedagen altijd een paar hoofdstukken. Het is dan ook geen toeval dat ik nu met mijn neus in het boek zit, al is dit niet het exemplaar dat ik van hem heb gekregen. Dat ligt op mijn slaapkamer of op een vuilnisbelt in Buenos Aires.

Zoals iedere keer als ik in het boek begin te lezen, hoor ik het gemekker van mijn moeder tegen mijn vader door mijn hoofd galmen. Misschien is het inderdaad niet direct een boek voor een kind van twaalf. Maar wat maakt dat uit als dat kind het boek dolgraag wil hebben omdat haar naam erin voorkomt? Bovendien heb ik me nooit als een kind van twaalf gedragen zoals andere kinderen in mijn omgeving.

Zoals altijd blijf ik doorlezen. In tegenstelling tot voorgaande keren blijft haar stem echter ditmaal in mijn hoofd klinken. Iets over de helft van het hoofdstuk klap ik het boek dicht en leg het naast me op het bankje. Misschien dat het lezen dadelijk beter lukt. Ik steek een sigaret op en haal de verjaardagskaart uit de schoudertas. Hun namen aan de binnenzijde doen me direct weer glimlachen. Net als het me weer raakt om Cormac er ook tussen te zien staan.

Ik stop de kaart terug in de tas en dwaal met mijn blik door Paddington Street Gardens, twee kleine, maar prachtig ingerichte openbare tuinen aan de zuidkant van Paddington Street, met hoge, dichtbegroeide bomen, frisgroen gras en heel veel houten bankjes. Een plek op nog geen vijf minuten lopen van mijn appartement waar ik graag kom om te lezen, om met een sigaret tussen de vingers voor me uit te staren en me intussen in een andere tijd op een andere plek te wanen. Of om te luisteren naar de stemmen die tussen de ritselende blaadjes vandaan lijken te komen.

De persoon die naast me op het bankje neerploft, haalt me ruw uit mijn gedachten. Irritatie golft ogenblikkelijk door me heen. Alleen al naast dit bankje staan zeker vier of vijf bankjes waarop niemand zit. Om nog maar niet te spreken over de zeker tien lege bankjes aan de andere kant van het grasveldje.

Zonder opzij te kijken zie ik dat het een man is. Doordat de capuchon van het sportvest ver over zijn hoofd is getrokken, kan ik zijn gezicht niet zien. Hoewel de verleiding erg groot is, besluit ik me niet te laten wegjagen. Net als ik het boek wil pakken, is hij me voor. Mijn mond valt van verbijstering open. Terwijl hij erin begint te bladeren, weet ik even geen woord uit te brengen.

‘Vind je het heel erg?’ roep ik. Als ik geen enkele reactie terugkrijg en hij zelfs niet stopt met bladeren, trek ik het boek uit zijn handen. Nog steeds blijft een reactie uit. Wat hij wel doet is mijn sigaretten pakken en er eentje uittikken. Voordat hij die kan aansteken, trek ik met een diepe grom de sigaret uit zijn mond en de aansteker uit zijn hand. ‘Ben je niet helemaal lekker in je bovenkamer of zo?’

Ik herken de lach meteen. Denk ik. Ik veer van het bankje en trek voor de zekerheid de capuchon omlaag. ‘Potver, Sean!’

Hij ligt krom van het lachen. En niet alleen figuurlijk. Als hij mijn verontwaardigde gezicht ziet, krijgt hij ook nog eens de slappe lach. De tranen rollen langs zijn wangen en hij klinkt steeds meer alsof een verstikkingsdood nabij is. Andere bezoekers van de tuinen kijken geërgerd in onze richting. Om te voorkomen dat iemand hem herkent, trek ik vlug de capuchon over zijn hoofd en plof terug op de bank. In een opwelling geef ik zijn schouder een duwtje waardoor hij opzij valt en het geschater weer aanzwelt. Ik moet me inspannen om ook niet de slappe lach te krijgen.

‘Geef maar een seintje als je weer kunt praten.’

‘Het… het gaat zo weer,’ zegt hij en schatert onmiddellijk weer. Het duurt wat langer dan ‘zo’, maar uiteindelijk kan hij praten zonder het meteen uit te proesten van plezier. ‘Dat was grappig zeg.’

‘Heel erg grappig,’ reageer ik quasiboos en schiet in de lach. ‘Wanneer ben je teruggekomen?’

‘Gisteren.’

‘En toen je vanmorgen wakker werd, dacht je: laat ik eens in Paddington Street Gardens kijken of Scarlett daar is?’

Hij lacht. ‘Je buurmeisje heeft je verraden.’

‘Audrey?’

Sean haalt zijn schouders op. ‘Bryan heeft het gevraagd.’

‘Wie?’

‘Bryan, mijn lijfwacht.’

‘Hoe is de tournee gegaan?’

‘Europa is groter dan ik dacht,’ knipoogt hij. ‘Zonder gekheid: het is boven verwachting goed gegaan. Overal uitverkocht en in Parijs, Madrid, Rome en Berlijn zelfs nog extra shows gedaan. Ik ben dus een gelukkig mens. Maar ook een mens die erg blij is dat hij terug is in Londen.’

‘Fijn,’ glimlach ik.

‘Geen spijt dat je niet bent meegegaan als tourneefotografe?’

Ik schud mijn hoofd bijna onmerkbaar. Nadat ik hem een sigaret heb gegeven, steek ik er ook eentje op. ‘Ik wil beslist niet bot doen, Sean, maar wat doe je hier?’

Hij kijkt me verrast aan en glimlacht. ‘Vriendschap, Scarlett. Ik zie je als een vriendin. En ik wilde mijn vriendin graag zien.’

Ik knik, opnieuw heel lichtjes. ‘Ik denk dat iemand als jij allerminst verlegen zit om vriendinnen.’

‘Iemand als ik?’

‘Iemand die altijd omgeven is door meiden die je naam zo hard krijsen dat je oren ervan gaan piepen en vervolgens hun slipje in je gezicht gooien.’

‘Misschien heb ik liever een vriendin die dat niet doet.’

‘Maar ik kan die vriendin niet zijn, Sean. Ook al was ik erg zuinig met de uitleg over het hangertje om mijn hals, maar mijn hart behoort al toe aan iemand. En ook al zullen we nooit meer samen zijn, hij zal tot de laatste dag van mijn leven, tot mijn laatste ademteug, de enige man in mijn hart zijn. Niemand zal ooit zijn plaats kunnen innemen.’

‘Wat een mooie woorden,’ fluistert hij plots geëmotioneerd. ‘En tegelijkertijd diep triest. Wat een mooie liefde hebben jullie.’

‘Dank je,’ glimlach ik terug, hoorbaar geraakt door zijn reactie.

‘Ik heb hetzelfde.’

‘Hoe bedoel je?’

Hij weifelt even. ‘Mijn hart behoort ook al aan iemand toe.’

‘O…’ reageer ik overrompeld. ‘Wie is ze dan, als ik vragen mag?’

‘Hij.’

‘Ik kan je niet volgen, Sean.’

‘Ik val niet op vrouwen, Scarlett. In elk geval niet op liefdesgebied.’

Mijn mond beweegt, maar er komt geen geluid uit. Hij lacht. ‘Wat?’

‘Ik val op mannen.’

‘Wat?’ roep ik opnieuw. ‘Echt? Ben je serieus?’

Hij knikt. Ik verberg mijn gezicht achter mijn handen.

‘En ik dacht dat je… Potver… over jezelf oneindig belachelijk maken gesproken… Ik schaam me dood. Wat een historisch afschuwelijke afgang! Had je dat niet kunnen zeggen voordat ik me…’

‘Dat heb je niet, Scarlett,’ lacht hij.

‘Tuurlijk.’

‘Echt niet. En als iemand zich moet doodschamen, dan ben ik dat. Ik heb het compleet verkeerd aangepakt. Als ik vriendschap voel dan gedraag ik me zoals ik me heb gedragen en geef dan de verkeerde signalen, merkte ik ook aan personen om me heen. Dat was beslist niet de opzet. Het spijt me heel erg dat ik…’

‘Niet nodig, Sean.’ Ik zucht diep en lang. ‘Pff… Eerlijk gezegd is het een hele opluchting. Ik voel ook vriendschap voor jou en zou het jammer vinden als we geen contact meer zouden hebben.’

‘Daar ben ik blij om,’ zegt hij en pakt kort mijn hand vast.

‘Wie is de gelukkige?’

‘Adam.’

‘Je assistent?’

Hij knikt. ‘We kennen elkaar al van school. Toen speelde er ook wat tussen ons.’

‘Waarom weet niemand dat? Iedereen denkt dat je hetero bent. In alle vrouwenbladen en praatprogramma’s word je de meest sexy man op de wereld genoemd. Je bent een sekssymbool voor vele en vele miljoenen vrouwen. En dan al die meiden en vrouwen die voor niets hun slipje in je gezicht gooien…’

Hij lacht hard.

‘Zeg alsjeblieft niet dat je platenmaatschappij dat zo wil.’

‘Die weten het niet. En als ze dat wel zouden doen, dan zouden ze het vanwege de plaat- en kaartverkoop ongetwijfeld geheim willen houden. Het is vanwege Adam’s ouders. Die zijn godvrezender dan de aartsbisschop van Canterbury. Ze vinden het al vreselijk dat hij bij mij werkt, maar op het moment dat hij ze de waarheid vertelt is hij hen voorgoed kwijt, net als zijn broers, zussen en de rest van de familie.’

Ik wrijf me stevig over het gezicht. In mijn ooghoeken zie ik zijn hand naar mijn schoudertas gaan. Als ik hem aankijk, trekt hij vlug zijn hand terug. We lachen beiden. Ik haal de kaart eruit en reik hem die aan.

‘Je bent vandaag twintig geworden?’ roept hij.

Ik knik.

‘Wat doe je dan hier in je eentje?’ Voordat ik kan reageren, gooit Sean mijn boek, de kaart en sigaretten in mijn tas en trekt me van het bankje omhoog. ‘Ik neem je mee uit lunchen.’

‘Heel lief van je, maar dat is echt niet nodig,’ werp ik tegen. ‘Bovendien ben ik niet echt gekleed om ergens te gaan lunchen. Of je moet een snackbar in gedachten hebben. En ik vermoed zo van niet.’

‘Ik weet een leuk restaurant.’

Een paar minuten later zitten we op de achterbank van een heel grote Range Rover met zwarte ramen. Voorin zitten Bryan, de lijfwacht, en een chauffeur. Sean fluistert iets in het oor van die laatste. Als hij weer tegen de rugleuning is gaan zitten, kijk ik hem vragend aan. Hij glimlacht, alsof de vraag op mijn gezicht hem ontgaat. Het blijft dus een verrassing waar we gaan eten.

We gaan in zuidelijke richting, steken Oxford Street over en rijden Mayfair in. En dan weet ik niet meer waar we zijn. Totdat we Piccadilly oprijden en linksaf gaan.

‘Je bent niet serieus, hé?’ zeg ik op zachte toon als aan de overkant van de weg een restaurant opduikt met een naam die vrijwel de hele wereldbevolking kent. Nu is het zijn beurt om me vragend aan te kijken. We rijden eraan voorbij. Gelukkig. Een eind verderop gaan we rechtsaf. En vervolgens weer rechtsaf. We stoppen voor voetgangers op een zebrapad. Als we optrekken slaan we linksaf en rijden we weer op Piccadilly, in de richting waar we vandaan kwamen. Nog geen honderd meter verderop komen we rustig langs de weg tot stilstand. Precies voor The Ritz Restaurant.

‘Sean…’

Hij knipoogt. Terwijl de lijfwacht vlug uitstapt, maakt Sean alvast het achterportier open en neemt me aan de hand mee naar buiten.

‘Onze kleding, Sean. Ik zie er niet uit. Jij trouwens ook niet.’

Hij lacht. ‘Komt goed, Scarlett.’

Bryan gaat ons voor. Binnen kijken ze allesbehalve blij door onze kleren. Dat verandert op slag als Sean wordt herkend. In een ommezien gaat een bijzonder gewichtig kijkende man ons voor door het absurd chique restaurant. Bryan volgt ons op de voet. Er wordt van alle kanten gewezen. Gasten stoten elkaar aan. Er wordt gefluisterd en hardop geroddeld. Ik weet niet waar ik moet kijken. Sean wel. Hij kijkt strak voor zich alsof hij zich niet bewust is van alle aandacht. Ik ben zo blij als we eindelijk aan een tafel zitten.

‘Scarlett!’ klinkt achter me. Er is geen spier in mijn lijf die niet verkrampt. Tranen schieten in mijn ogen en ik snak van het ene op het andere moment naar adem. ‘Scarlett, ik zit hier!’

Sean kijkt me geschrokken aan. ‘Wat is er? Wie is dat?’ vraagt hij in mijn oor, terwijl hij langs me naar de lange tafel aan de andere kant van het looppad kijkt.

‘Dat is Scarlett, mijn dochter, samen met Sean Mitchell,’ klinkt op nog luidere toon.

‘Is die vrouw je moeder?’

‘We moeten gaan, Sean. Nu direct. Alsjeblieft.’

Hij knikt en wenkt zijn lijfwacht die verderop voor een muur staat. Ik kom zo snel omhoog dat de stoel omvalt. Nog voordat Bryan bij ons is begin ik al te lopen. Ik blik opzettelijk de andere kant op zodat ik haar niet bij toeval aankijk. Sean en Bryan hebben me snel bijgehaald.

‘Scarlett, kan je je moeder niet even groeten?’

Ik sta eensklaps stil. Een tel doe ik niets, dan draai ik me om en stuif langs Sean, Bryan en de stomverbaasde gerant terug naar de lange tafel waaraan zeker tien, twaalf opgedirkte mannen en vrouwen zitten. ‘Hoe durf je je mijn moeder te noemen?’ schreeuw ik uitzinnig. ‘Waar haal je het gore lef vandaan, vals tyfuswijf dat je bent?’ Ik geef de gerant die naast me opduikt een zet. ‘Welke moeder stuurt haar dochter van zeventien naar de hel waar ze maandenlang iedere dag wordt mishandeld?’ schreeuw ik nog harder.

‘Mishandeld?’ snuift ze terug. ‘Overdrijven is ook een vak zeg. Er moest gewoon wat gebeuren, wilde er nog wat van je terechtkomen,’ zegt ze met ingehouden woede, zie ik aan haar tomatenrode wangen. ‘En dat is blijkbaar gelukt. Je staat in The Ritz met Sean Mitchell.’

‘Wil je zien wat ook gelukt is?’ gil ik en trek met enkele snelle bewegingen mijn sweater uit en draai me met de rug naar haar toe. Er wordt gekreund, mensen grijpen hun mond vast of kijken zelfs helemaal weg. De onthutste blik in Sean’s ogen doet me snikken. Hij ontdoet zich vliegensvlug van zijn sportvest en hangt die over mijn schouders. ‘Moet je niet vragen waar je kleinkind is, tyfuswijf? Moet je niet vragen waar mijn kind is, achterbaks kutwijf?’ ga ik schreeuwend verder. ‘Ik kan je mijn dochter niet zoals de littekens laten zien. Sterker nog: ik heb haar zelf niet eens gezien nadat ze dood uit me was gekomen. Door jou, door de plek waar je me hebt laten opsluiten, me hebt laten mishandelen, waar ze dood uit me is gekomen… mijn lieve, kleine Julia. Jij hebt haar vermoord… Jij hebt…’ Ik begin keihard te huilen en voel ineens alle kracht uit mijn benen wegvloeien. Sean en Bryan kunnen me maar net op tijd vastgrijpen.

Tussen hen in nemen ze me mee door de zaak. Alles om me heen is een grote waas. Opeens zit ik op de achterbank van een auto. Ik huil uit volle borst om Arturo en Julia. Sean slaat zijn armen om me heen en trekt me stevig tegen zich aan. Terwijl we wegrijden, verlies ik meer en meer de controle over mezelf. Ik kan niet stoppen met huilen, met hun namen te snikken, en mijn moeder dood te wensen. En ik kan niet stoppen met roepen dat ik dit leven niet meer aankan.

vier

Yesterday

Love was such an easy game to play

Now I need a place to hide away

Oh, I believe

In yesterday

The Beatles

HOOFDSTUK

38

JULI 1983

FIJN DAT JE ER BENT, SCARLETT

Na een vrij scherpe bocht komt het vliegtuig weer recht te liggen. Aan mijn oren voel ik dat we nog steeds in rap tempo hoogte maken. Door het raampje zie ik dat huizen, weilanden, akkerland en wegen een stuk kleiner zijn dan enkele seconden geleden. Heathrow ligt als een stip achter ons. Als ik aan de andere kant van het gangpad had gezeten, had ik aan de horizon Londen kunnen zien liggen.

Ik ga weer rechtop zitten en sluit met een onhoorbare zucht de ogen. Hoewel ik nu naar ze op weg ben, weet ik nog steeds niet helemaal zeker waarom ik hun uitnodiging heb aangenomen. Het speelt zeker mee wie ze zijn en waar het bedrijf ook voor staat. Alleen al om die redenen zal zeker de helft van alle fotografen in de wereld geen bedenktijd nodig hebben om op hun uitnodiging in te gaan. En anders wel om bepaalde personen in het echt te kunnen ontmoeten. Personen die de helft van de wereldbevolking ook zou willen ontmoeten.

De uitnodiging kwam op de dag van de confrontatie met mijn moeder. De dag dat ik twintig werd. De dag dat ik volledig instortte en al mijn pijn en verdriet zich hardhandig uit mijn lijf leek te willen knokken. Ik weet nog steeds niet goed hoe we na The Ritz in mijn appartement zijn terechtgekomen. Omdat Sean zich geen raad wist, heeft hij Harrison en Isabella gebeld. En omdat ik maar bleef huilen, heeft hij daarna zijn persoonlijke arts gebeld, is me later verteld. Ik weet nog wel dat de man me iets gaf waardoor een warme gloed zich als een snel oprukkende heidebrand in me verspreidde en ik binnen seconden kalm werd. Vervolgens werd ik pas de volgende ochtend wakker. Isabella zat naast mijn bed, Harrison en Sean in de zitkamer. Ik wist niet waar ik van schaamte moest kijken en hoe vaak ik me moest verontschuldigen.

Na uren van praten, over het gebeurde, maar ook over wissewasjes, vertelde Harrison me over het opmerkelijke telefoontje dat hij de vorige dag had gekregen. Ik heb hem zeker tien seconden lang aangestaard voordat ik iets terugzei. En dat was bovendien zo onbeduidend dat ik niet eens meer weet wat ik heb gezegd.

Sean liet als eerste weten dat ik de uitnodiging moest aannemen. En dat deed hij heel stellig. Harrison en Isabella volgden direct nadat hij was uitgesproken. Hun beslistheid was er niet minder om. Toch had ik zelf nog vier dagen nodig om tot dezelfde conclusie te komen. En nu ik eindelijk naar ze op weg ben, een maand nadat Harrison door ze is gebeld, vraag ik me nog steeds af waarom ik de uitnodiging heb geaccepteerd. Vooral omdat hun genre van fotografie totaal niet de mijne is.

Ik heb geen spijt van de scene die ik in The Ritz heb geschopt, bedenk ik me niet voor het eerst, nadat ik van een stewardess koffie heb gekregen, ondanks dat ik woorden in de mond heb genomen die ik nooit eerder heb gezegd. En ze daarbovenop ook nog eens uitsprak op een wijze zoals ik dat eveneens nooit eerder heb gedaan. Schelden, schreeuwen en gillen is gewoonweg niet mijn ding. Tot die dag tenminste.

Mijn ronduit hysterische uitbarsting heeft niets veranderd aan het gebeurde. Ik voel geen opluchting. Geen genoegdoening. Wel nog steeds gemis en verdriet. En nog precies evenveel als voor de uitbarsting. Wat wel veranderd zal zijn, al zie of merk ik daar spijtig genoeg niks van, is hoe de personen die toen aan haar tafel zaten over mijn moeder denken. In dat wereldje verspreiden roddels zich nog sneller dan inkt in vloeipapier. Als er iets is dat ze vreselijk zal vinden, dan is het wel uitgekotst worden door haar kring van elitaire snobs en nietsnutten. De gedachte daaraan doet me net als voorgaande keren tevreden glimlachen.

Nog geen twee uur na vertrek voel ik mijn oren weer. De landing op Linate Airport is zacht. Omdat ik sta te suffen bij de bagageband moet ik mijn reistas en rugzak achterna rennen. Terwijl ik naar de aankomsthal loop, haal ik alvast het blaadje met het adres tevoorschijn. Dat scheelt dadelijk hopelijk een hoop gedoe bij de taxistandplaats. Net twee stappen in de hal kom ik abrupt tot stilstand, waardoor de persoon achter me tegen me botst. Ik verontschuldig me en loop naar de geüniformeerde chauffeur die een bordje met mijn volledige naam omhoog houdt. Het heeft er alle schijn van dat ik geen vervoer naar het centrum van de stad hoef te regelen.

Zijn Engels heeft zo’n sterk accent dat ik bijna denk dat hij die aandikt. Toch begrijp ik hem prima. Mijn kennis van zijn taal beperkt zich tot wat gerechten. En die nu opsommen heeft niet veel nut, behalve als ik me eindeloos belachelijk wil maken. De aardige man neemt mijn reistas en rugzak over en gaat me voor naar buiten. Als we richting een enorme auto lopen, smetteloos glanzend, zwart als een sterrenhemel op een zomernacht, stop ik net als eerder eensklaps met lopen. Een Maserati, zie op de achterklep. Ik wist niet dat die ook met vier deuren bestaan. Niet dat ik een autokenner ben.

Als mijn bagage in de kofferbak ligt en ik op de achterbank zit, vertrekken we. De chauffeur houdt duidelijk van doorrijden. In een vloek en een zucht zitten we op de snelweg. Zonder dat we die afgaan razen we zo’n tien minuten later vanuit het oosten de stad binnen. Op een verkeersplein gaan we rechtsaf een brede laan op. De stijl van de gebouwen tussen enorme bomen is prachtig. Een eind verderop gaan we links en wat later rechts. Bij toeval zie ik een naambordje met de straatnaam die ook op het blaadje staat dat ik nog steeds vasthoud. Ik berg het vlug op.

‘Corso Venezia,’ bevestigt de chauffeur, vriendelijk glimlachend in de binnenspiegel. Niet veel later wijst hij door de voorruit. ‘Giardini di Porta Venezia, een groot en historisch stadspark in de wijk Porta Venezia, in het noordoosten van het centrum.’ De Duomo di Milano, de kathedraal van Milaan, bevindt zich hemelsbreed een kilometer hiervandaan, legt hij uit. Dan komen we langs de weg in een parkeervak tot stilstand en stappen uit. De plotselinge warmte overvalt me.

Terwijl mijn bagage uit de kofferbak wordt gehaald, kijk ik met een hand boven mijn ogen naar het vier verdiepingen tellende gebouw waar boven de ingang met enorme letters, groen als mos, de naam van het wereldberoemde bedrijf pronkt. Het gebouw links en de twee rechts ervan behoren ook tot het hoofdkantoor, ontdek ik door borden. Opeens dringt het pas echt tot me door waar ik ben en vooral wie ik op het punt sta om te ontmoeten.

Ik mag niets van de bagage dragen en volg de chauffeur naar de ingang. Twee dames achter de receptie begroeten me niet alleen uitermate vriendelijk, maar blijken ook te weten wie ik ben. Ik hang het bezoekerspasje om en terwijl er wordt gebeld, bewonder ik de prachtige foto’s aan de hoge wanden van de receptie. Het voelt alsof ik historie op haar mooist aanschouw. We mogen verderlopen en samen met de chauffeur stap ik in een lift. Nog voordat die in beweging komt, schrik ik van mijn eigen spiegelbeeld. Misschien had ik voor deze plek iets anders moeten aantrekken dan een spijkerbroek en een bloesje. Misschien had ik gisteren naar de kapper moeten gaan. Misschien had ik ook wat make-up op moeten doen.

Als de lift op de vierde verdieping opengaat, wil ik eruit lopen. Door de vrouw die ons op de gang opwacht, met een sympathieke glimlach en de handen met elkaar gevouwen alsof ze gaat bidden, sta ik eensklaps stil. Ik denk zelfs dat ik iets achteruit deins. Ik ben niet snel onder de indruk van iemands uiterlijk, maar deze vrouw in het echt zien na de ontelbare foto’s die ik van haar in tijdschriften en op televisie heb gezien, doet iets met me wat ik niet ken en vooral niet had verwacht. En dan haar figuur. En de jurk die ze draagt.

‘Welkom, Scarlett,’ glimlacht ze vriendelijk met een sterk Italiaans accent. Haar hese stem verrast me volledig. ‘Ik ben Giuliana Bonucci.’

Ik beantwoord haar uitgestoken hand en bedank haar.

Ze wijst de lange gang in. ‘Goede vlucht gehad?’

‘Heel goed. Al heb ik er niet heel veel van meegekregen.’

Haar lach maakt haar gezicht nog mooier, als dat sowieso mogelijk is. ‘Ik slaap zelf ook altijd tijdens vluchten. Meestal zonder dat er opzet in het spel is.’

Ik weet niet waar ik moet kijken. De foto’s aan de muren waaraan we voorbijlopen, schreeuwen om mijn aandacht. De wonderbaarlijk knappe vrouw die naast me loopt doet dat onbewust ook. Ik vraag me serieus af hoe ze op de hoge pumps kan lopen zoals zij dat doet: met precies even grote stappen, een jaloersmakende elegantie, en zwierig alsof ze op een catwalk loopt. Het prachtige zwarte haar, glanzend als zijde, deint met iedere stap soepel mee, net als bij elke stap de split aan de voorzijde subtiel iets van haar blote benen toont.

Opeens staan we in een grote kantoorkamer die doet denken aan een gezellige zitkamer van een Italiaanse villa op het platte land. Niet dat ik ooit in zo’n villa ben geweest, maar ik stel me voor dat die er zo uit zou kunnen zien. De chauffeur legt mijn reistas en rugzak in een hoek neer en neemt afscheid van me. Ik bedank hem met meer woorden dan misschien nodig is. Giuliana Bonucci glimlacht.

‘Thee?’

‘Liever koffie,’ antwoord ik als ik naast de theekan een koffiekan zie staan. ‘Ik ben niet zo dol op thee.’

‘Een Engelse die niet zo dol is op thee. Grappig, alsof een Italiaanse zegt dat ze niet van spaghetti of pizza houdt.’ lacht ze geamuseerd en schenkt twee kopjes koffie in. We gaan tegenover elkaar zitten in een zalig naar leder ruikende zithoek. Ik heb nog nooit iemand zo sierlijk een been over de ander zien slaan. ‘Mag ik vragen hoe oud je bent, Scarlett?’

‘Ik ben een maand geleden twintig geworden.’

‘Pff, ik kan me niet eens meer herinneren dat ik twintig ben geweest,’ zucht ze. ‘Als ik dat sowieso ooit ben geweest.’ Ze neemt een slokje van de koffie. ‘Zo jong en dan al zulke mooie foto’s maken.’

‘Dank u, mevrouw Bonucci,’ glimlach ik opgelaten terug. Het compliment uit de mond horen van het beroemdste fotomodel en de beste mannequin van de wereld, misschien wel allertijden, en daarbij het gezicht van het bedrijf waar ik nu te gast ben, doet me meer dan ik voor mogelijk had gehouden.

‘Alsjeblieft geen ge-mevrouw. Giuliana of Bonucci. Door de foto’s waarop je met Sean Mitchell te zien bent, dachten we dat je gezegend bent met een jong uiterlijk. Maar je bent dus echt jong.’

Wanneer ik in mijn ooghoeken iemand zie binnenkomen, slik ik de woorden in die ik wilde zeggen. Als ik ontdek wie de persoon is, veer ik van de bank omhoog alsof ik word gekatapulteerd. De vrouw komt in een werkelijk adembenemend mooie jurk, zoals altijd eenvoudig van ontwerp en zwart als Oost-Indische inkt, een innemende glimlach en een uitgestoken hand naar me toe gelopen. Van het ene op het andere moment voel ik mijn wangen gloeien.

Ik kan niet geloven dat ik de hand schud van de vrouw die het wereldwijde imperium heeft opgericht waar ik nu in het kloppende hart van sta. In het echt is ze nog vele malen knapper. En bovenal nog vele malen indrukwekkender.

‘Ik ben Chiara Arrighetti. Fijn dat je er bent, Scarlett.’

‘Dank u, mevrouw Arrighetti.’

‘Chiara, alsjeblieft. En welkom bij Sant’Anna.’

HOOFDSTUK

39

JULI 1983

MILAAN IS VAN JOU

Zelfs nu nog, terwijl we in Giuliana’s kamer zeker een uur met elkaar hebben gesproken, kan ik nauwelijks bevatten dat ik, al bevindt die zich van haar wat hoger, en niet alleen door de prachtige pumps die ze draagt, bijna schouder aan schouder loop met Chiara Arrighetti, al decennialang de beroemdste modeontwerpster van de wereld, maar ook wereldberoemd door haar weeshuizen. Zonder enige twijfel een uitzonderlijke vrouw, heb ik zonet persoonlijk mogen vaststellen, die door haar modehuis en hulp aan weeskinderen in Italië en andere landen een voorbeeld is geworden voor vele en vele miljoenen vrouwen over de hele wereld. Misschien wel voor alle.

Al na een stap buiten het gebouw doet de smorende hitte me naar lucht happen alsof iemand me bij de keel vastgrijpt. Het schelle zonlicht prikt meteen op de huid en verblindt me tegelijkertijd. Ik houd paniekerig een hand boven mijn ogen. Wat bezield me dat ik begin juli geen zonnebril heb meegenomen naar een land in Zuid-Europa?

‘Eerste keer in Milaan?’

‘In Italië zelfs,’ lach ik met haar mee.

‘De hitte went. Min of meer.’

We lopen voorbij aan de auto waarmee ik hiernaartoe ben gebracht en stoppen bij een andere Maserati. Eveneens zwart en een vierdeurs. Ze opent de kofferbak en legt mijn rugzak erin. Ik leg de reistas ernaast. Niet veel later vliegen we zowat het parkeervak uit. Van schrik grijp ik de portiergreep en zitting vast.

‘Excuses,’ glimlacht Chiara terwijl ze de auto met veel motorgeluid tussen het verkeer stuurt. ‘Ik had je moeten waarschuwen.’

‘Waarvoor?’

‘Voor mijn rijstijl.’

Ik schiet in de lach. ‘De Italiaanse-rijstijl is dus geen fabeltje?’

‘Zeker niet. En volgens sommigen schijn ik daar nog een schepje bovenop te doen. Misschien zelfs een flink schepje.’

‘Begrijp ik met zo’n auto. Hij klinkt als een racewagen.’

‘Wil je een stukje rijden?’

‘Ik heb geen rijbewijs,’ reageer ik vlug.

‘Dan ben je niet de enige,’ lacht ze.

Alhoewel ik niet weet hoe ik haar opmerking moet begrijpen, lach ik met haar mee. Hooguit vijf minuten later komen we net niet slippend op Via Alessandro Manzoni voor de ingang van Grand Hotel et de Milan tot stilstand. Zonder veiligheidsriem was ik met mijn hoofd tegen de voorruit gevlogen. Hoewel ik niet naar binnen kan kijken, zie ik al dat het een zeer exclusief hotel is. Mijn bagage wordt door een medewerker van het hotel naar binnengebracht. Een andere rijdt de auto naar een parkeerplek.

‘Mocht je besluiten om te blijven,’ begint Chiara voordat we het hotel binnenlopen. ‘Dan zorgen we vanzelfsprekend voor een passend onderkomen. Tot die dag hebben we hier een kamer voor je. Je zit midden in het centrum, het Scala theater en de Duomo-kathedraal bevinden zich op een paar honderd meter lopen, mochten die je interesse hebben. Als je verdwaald bent en naar het hotel terug willen, dan hoef je alleen maar aan een voorbijganger naar de ‘Milaan’ te vragen. Iedereen zal je dan de weg kunnen wijzen.’

De hotelmanager zoent de hand van Chiara. Nadat ik ben voorgesteld, overkomt mij hetzelfde. We gaan naar boven. Ik slaak nog net geen kreet van bewondering als we in mijn kamer staan. Ik heb nog nooit zo’n luxe hotelkamer gezien. De hotelmanager informeert of die naar wens is. Ik knik wel vijf keer.

‘Misschien wil je je wat opfrissen of wat luchtigere kleding aantrekken,’ zegt Chiara. ‘Ik wacht beneden bij de receptie op je. Neem je tijd. We hebben geen haast.’

‘Ik ben bang dat ik alleen meer van wat ik draag bij me heb.’

Ze knikt en glimlacht. Wanneer ik alleen in de kamer ben, kijk ik nogal onbenullig om me heen, zie ik in een spiegel. Ik wrijf me stevig over het gezicht om vervolgens te ontdekken dat ik niet droom. Met mijn toilettas verdwijn ik de badkamer in. Nadat ik de eerste schok van de luxe daar te boven ben gekomen, fris ik me op. Daarna trek ik een andere bloes aan. Helemaal kreukvrij is die niet. Fijn als je de rest van de dag in gezelschap bent van de beste modeontwerpster én het beroemdste fotomodel van de wereld. Ik trek ‘m toch aan, schud mijn haar wat op en ga met mijn rugzak naar beneden.

‘Mooie kleur,’ verklaart Chiara terwijl we het hotel uitlopen.

Ik kijk haar vragend aan.

‘Je bloes.’

‘Eh, dank je,’ reageer ik, onzeker of ze een grapje met me uithaalt.

‘Ik ben jaloers op de kleur van je haar.’

Ik reageer met exact dezelfde drie woorden als even ervoor. Chiara Arrighetti is jaloers op mij? Ik kan wel zo’n twintig dingen van haar opnoemen waarop ik jaloers ben. Misschien wel dertig.

Een man met een dikke sigaar die voor de ingang van een juwelier staat, stapt in onze richting en zoent de rug van Chiara’s hand. Ze lachen en zeggen een paar woorden Italiaans tegen elkaar die zo zangerig en melodieus klinken dat ik me voorneem om op een dag meer te leren dan alleen de namen van de populairste Italiaanse gerechten.

Nog geen tien meter verderop duiken er plots twee meiden voor ons op. Weer dat prachtige Italiaans. Chiara vraagt of ik een foto van haar met de meiden wil maken. Ik knik en een van de twee reikt me een kleine camera aan. Voor de zekerheid maak ik drie foto’s. Turend door de wazige zoeker verbaas ik me opnieuw over Chiara’s uiterlijk. En haar figuur. Als iemand tegen me zou zeggen dat deze vrouw veertig is, dan zou ik onmiddellijk een bril adviseren. Het grappig is dat Chiara Arrighetti vijftig is. Werkelijk om stinkend jaloers van te worden. En dan is zij jaloers op mijn haarkleur.

Voordat we in een drukke winkelstraat staan, is ze nog tweemaal op de foto gegaan en heeft driemaal mensen gelukkig gemaakt met een handtekening. En dan zijn er nog de personen die van de andere kant van de straat naar haar roepen en zwaaien alsof ze oude bekenden zijn of in het voorbijgaan haar handen vastpakken alsof ze een heilige is.

Ik zie niet alleen adoratie door wat ze als alleenstaande vrouw zakelijk heeft bereikt. Deze vrouw wordt intens geliefd en gewaardeerd alsof ze familie is. Ik vermoed dat haar inzet voor kinderen zonder ouders en kans op een gelukkig leven daar de reden van is. Maar vermoedelijk ook haar persoonlijkheid. Ze reageert op iedereen even vriendelijk en neemt iedere keer de tijd om een paar woorden te wisselen.

We gaan op een terrasje onder parasols zitten. De eigenaresse vliegt naar buiten en de wijze waarop ze elkaar begroeten, vertelt me dat ze elkaar al heel lang kennen. Chiara informeert of ik koffie wil en geeft de bestelling aan de vrouw door. Ondertussen pak ik een camera uit de rugzak.

‘Vind je het goed?’ vraag ik, terwijl ik door de zoeker naar haar kijk.

Ze glimlacht en knikt. Ik neem twee foto’s.

‘Rook je?’ vraag ik en houd het pakje voor haar op.

‘Ik probeer te stoppen.’

‘Hoelang al?’

‘Zowat mijn halve leven.’

Ik proest het uit. Door het gekke gezicht dat ze trekt, krijg ik bijna de slappe lach. Dat had ik op een of andere manier niet van haar verwacht.

‘Wat wil je vragen, Scarlett?’ zegt ze nadat de koffie is gebracht.

Ik kijk haar verwonderd aan, maar ze glimlacht alleen. Ik krab me in het haar en lach kort. Hoe weet ze dat ik iets wil vragen? ‘Eh, ik heb eerder bij het gesprek wel opgelet hoor...’

‘Maar je begrijpt nog steeds niet waarom we jou hebben uitgenodigd?’

Ik schiet rechtop in de stoel. Hoe weet ze dat? ‘Ik ben geen modefotografe. Ik heb nog nooit iets gemaakt dat maar enigszins in de buurt komt van modefotografie. En dat is niet toevallig. Door mijn kleding zou je denken van niet, maar ik hou van mode. Maar om aan te trekken. Niet om te fotograferen. Dan zijn er nog de fotografen die wereldwijd al voor Sant’Anna werken: de grootste namen die je maar kunt bedenken. En ik kom pas kijken. Ik werk net een jaar als assistent-fotografe.’

Chiara knikt. ‘Dat zijn exact de redenen waarom we jou hebben gevraagd om naar Milaan te komen, Scarlett. Zoals je misschien weet maakt Sant’Anna collecties voor welgestelde dames, maar ook voor huisvrouwen, winkelbediendes, moeders van vier, vrouwen dun, slank en dik. We willen de fotografie van beide collecties niet veranderen, maar uitbreiden. Dus niet alleen meer fotosessies in studio’s of geposeerde foto’s in imposante paleizen. We hebben een fotografie in gedachten waarbij het lijkt of de modellen zijn gefotografeerd door iemand uit hun omgeving, tijdens een feest, in hun keuken terwijl ze kookten, tijdens een gezellig etentje met familie in de tuin, een wandeling met vriendinnen of een geliefde, een heerlijke dag op het strand. Het moeten foto’s worden die ogenschijnlijk door iedereen gemaakt kunnen zijn, maar intussen ‘stiekem’ technisch en natuurlijk wat betreft compositie perfect zijn. De voor jou karakteristieke ongedwongen, documentaire-achtige wijze van fotograferen sluit daar perfect bij aan, zagen we onder andere bij de foto’s die je van Sean Mitchell hebt gemaakt.’

Ik knik en glimlach. ‘Dank je voor de uitleg.’

‘Jij en Sean Mitchell hebben een…’

‘We zijn vrienden.’

Terwijl Chiara een slok van de koffie neemt, zie ik haar blik naar het hartje om mijn hals gaan. Die van mij gaat naar de ketting om haar hals waar ze zoals nu vaak aan voelt. We glimlachen. Ik heb het idee dat we ons hetzelfde afvragen. Nadat ik nog een sigaret heb gerookt, vertrekken we.

Bij een rotonde steken we over en langs een grote fontein en Castello Sforzesco, een enorm kasteel, lopen we Parco Sempione, het in 1888 opgerichte, bijna negenendertig hectare grote stadspark, in, aldus Chiara.

Ik zie ze al staan lang voordat we bij ze zijn. Ik had niet zo’n drukte verwacht. Ook niet zo veel toeschouwers. Uit het niets voel ik de zenuwen in me opborrelen en vrijwel meteen het kookpunt bereiken.

Met die prachtige rauwe stem van haar stelt Giuliana Bonucci me voor aan de vijf Italiaanse modellen die stuk voor stuk oogverblindend knap zijn en legt hen uit wat de bedoeling is. Ondertussen vertaalt Chiara voor me. Als ze afsluit met de opmerking dat ik de foto’s van Sean Mitchell heb gemaakt die hij voor zijn Europese tour heeft gebruikt, kan ik volgens mij weinig verkeerd meer doen bij de vrouwen die hun bewondering voor hem niet onder stoelen of banken steken. Ze zouden eens moeten weten.

Als ik bij een zitbankje de camera’s, lenzen en filmpjes uit mijn rugzak haal en er vlug mee aan de slag ga, komt Chiara naast me staan. Ze legt een hand op die van mij. ‘Alles in jouw tempo, Scarlett. Het is geen examen. We zijn allang overtuigd van jouw kunnen als fotografe. We willen alleen in de praktijk zien of jouw wijze van fotograferen werkt voor onze kleding. En natuurlijk of dat voor jou werkt.’

Ik knik en bedank haar. Wat later ga ik aan de slag. Giuliana vertaalt razendsnel wat ik tegen de modellen zeg. Twee rolletjes later ben ik nog steeds niet tevreden. Ik informeer bij Giuliana of we hier moeten blijven.

‘Milaan is van jou, Scarlett. Ga naar de plek die voor jou wel werkt en wij volgen je. Jij hebt het voor het zeggen.’

We verhuizen met het hele gezelschap naar de fontein voor het kasteel. Ik laat de modellen op de rand zitten, pootje baden, elkaar door het water achternazitten en nat spetteren. En dat doen ze met veel plezier. Daarna laat ik een paar modellen de rotonde verschillende keren oversteken. Terwijl ik met ze meeloop, schiet ik foto na foto. Het zweet loopt me langs het gezicht en de rug.

Aansluitend zoek ik een terras en laat de modellen plaatsnemen. Terwijl de leuke meiden kletsen alsof ze een dagje uit zijn, gretig van wijn drinken, het uitschateren van plezier en grapjes maken met anderen op het terras, schiet ik twee rolletjes vol. Vervolgens neem ik ze mee op sleeptouw een drukke winkelstraat in. Ik vraag ze om zich met het winkelend publiek te mengen, verplaats me ondertussen snel om hen heen en laat de sluiter keer op keer klikken. Na een serie foto’s voor etalages en zelfs in winkels maakt Giuliana een eind aan de fotosessie. Geen idee of dat een goed of slecht teken is.

Alle rolletjes worden in een lichtdichte zak gestopt en aan een knul met een scooter gegeven die direct ervandoor sjeest alsof hij door de duivel op de hielen wordt gezeten. Giuliana bedankt de modellen en brengt aansluitend mijn woorden van dank aan hen over. Als ze voor me beginnen te klappen, voel ik mijn wangen nog roder worden dan ze al waren.

‘Over een uur hebben we het resultaat,’ zegt Chiara.

‘Zo snel al?’

Ze knikt. ‘Laten we wat gaan drinken.’

Ingesloten door waarschijnlijk de twee beroemdste vrouwen van Italië loop ik met ze mee naar een terras. We worden ontvangen alsof we koninklijk bezoek zijn. Zonder dat het me wordt gevraagd, staat er ineens een enorm glas witte wijn voor me. In het midden van de tafel wordt een plank met stukjes kaas en plakjes worst neergelegd. Er wordt in het Italiaans getoost en vervolgens wordt er gekletst over alles behalve over de fotosessie van zonet. En dat vind ik niet erg, al vraag ik me wel weer af of dat een goed of slecht teken is.

Beide vrouwen kletsen vrijuit met me alsof we elkaar niet slechts enkele uren, maar al jaren kennen. Er wordt veel gelachen. Giuliana kan bijzonder lomp en grof uit de hoek komen. Soms stik ik zowat van plezier. Helemaal als ik het tweede glas op heb.

De vriendschap tussen de twee vrouwen, die al zo’n tien jaar bestond voordat ik het levenslicht zag, heb ik ooit ergens gelezen, raakt me diep. Ook omdat het geen gewone vriendschap is, voortgekomen uit de succesvolle zakelijke samenwerking. Dat bewijzen de foto’s wel die ik van hen heb gezien toen ze mijn leeftijd hadden, dus lang voordat het echt grote succes kwam. Er is iets tussen de twee wat ik niet kan duiden. De wijze waarop ze naar elkaar kijken, elkaar zo nu en dan aanraken en elkaars woorden aanvullen, zelfs de wijze waarop ze servetjes en pinda’s naar elkaar gooien, is in elk geval zowel hartverwarmend als jaloersmakend.

Ergens halverwege het derde glas wijn staat de knul van de scooter plots naast onze tafel. Hij reikt Giuliana een map aan en is verdwenen voordat ik er erg in heb. Er worden foto’s uitgehaald, aandachtig bekeken en aan mij doorgegeven. Onderwijl is het muisstil aan tafel. Ik zie de vrouwen soms heel kort naar elkaar kijken. Opnieuw vraag ik me af hoe ik dat moet begrijpen.

‘En, wat vind je ervan, Scarlett?’ vraagt Chiara lang voordat we alles hebben gezien.

‘Over de foto’s buiten het park ben ik tevreden. En jullie?’

HOOFDSTUK

40

AUGUSTUS 1983

WE HOEVEN NIET TE PRATEN

Terwijl ik langs het omlaag gedraaide portierraam de omgeving opsnuif en intussen beide handen nodig heb om mijn haar uit mijn gezicht te houden, weet ik van gekkigheid niet meer waar ik moet kijken. Het lagergelegen, diepblauwe Comomeer schittert onafgebroken onder de blakende zon alsof er miljarden stukjes glas in drijven en de lucht is zo helder dat het zicht ver voorbij aan de machtige bergen reikt.

Waar ik ook kijk zie ik bomen, planten en bontgekleurde bloemen. En dan de villa’s waaraan we voorbij zijn gereden. Ik kan me niet voorstellen dat er mensen zijn die echt zo wonen. Het kan gewoonweg niet anders dan dat dit het paradijs is waar iedereen het al sinds mensenheugenis over heeft. Alleen bevindt dat zich dus blijkbaar niet ergens op een plek onzichtbaar voor mensen, maar vol in het zicht in Noord-Italië.

Op een wat schuiner stuk komt de taxi voor een poort tot stilstand. De chauffeur blikt op het blaadje dat ik hem heb gegeven en draait zich dan met een ruk naar me om. Blijkbaar herkent hij de plek waar we zijn. ‘Dit huis van capo di Sant’Anna: Chiara Arrighetti,’ zegt hij in gebroken Engels. ‘Jij goed hier?’

Er zijn flink wat woorden voor nodig, maar als hij eindelijk gelooft dat ik op het juiste adres ben, stapt de beste man uit en haalt mijn reistas en rugzak uit de kofferbak. Ik geef hem het afgesproken bedrag plus een flinke fooi, omdat hij bij aankomst bij het Comomeer opzettelijk rustiger is gaan rijden zodat ik de omgeving goed kon bekijken. Voordat ik heb kunnen aanbellen, wordt de poort op afstand geopend. De taxichauffeur blijkt nu pas mijn woorden echt voor waarheid aan te nemen en na druk gezwaai keert hij om en begint aan de terugreis naar Milaan.

Het uitzicht op de gebouwen en twee heuse kerktorentjes aan de andere kant van een grindpad voorkomt dat ik meteen begin te lopen. Terwijl de poort zich achter me sluit, gaat een brede deur in een van de gebouwen open. Ik wuif terug naar Chiara en we treffen elkaar halverwege het pad. Ik word in prachtig Italiaans welkom geheten, mijn wangen gezoend en de reistas ongevraagd overgepakt. Ik wil iets zeggen over haar woning en de tuin waarin we lopen, maar weet even geen zinnig woord te bedenken.

‘Serieus, woon je echt hier?’

Ze knikt en lacht.

‘Dit is niet normaal, Chiara. Werkelijk niet normaal.’

Binnen word ik voorgesteld aan Armilia, haar huishoudster. Daarna brengen we mijn spullen naar een slaapkamer. Aansluitend krijg ik een rondleiding door de vele eeuwen oude villa. Mijn mond blijft van verbazing en bewondering keer op keer openvallen, niet wetende dat de ergste schok nog moet komen.

Nauwelijks drie stappen op het terras in de achtertuin grijp ik mijn mond vast. Nu kan ik echt geen woord uitbrengen. Ik hoor mezelf wel een eigenaardig geluid van bewondering voortbrengen. We stappen het gras op, de volle zon in. Zonder dat we praten komen we aan de rand van de tuin bij een stenen balustrade met om de paar meter levensgrote stenen beelden. Ik ontdek dat het uitzicht vanaf daar nog weidser, nog mooier, nog adembenemender is.

‘Lago di Como,’ glimlacht Chiara en wijst dan van het meer naar de bergen. ‘Monte Bregagno en de Monte San Primo.’

Over een trap bereiken we een lagergelegen gedeelte van de tuin die meer weg heeft van een park. Langs kunstig gesnoeide bomen en heggen wandelen we naar een balustrade recht boven het kalm deinende meer. Ik kijk terug naar de torens, de gebouwen en de loggia, alles aan de rand van het beboste schiereiland dat uitsteekt over het Comomeer.

‘Ik weet niet wat ik moet zeggen,’ beken ik terwijl we teruglopen. ‘Ik heb nog nooit zoiets moois gezien. Zelfs niet in een film. Ik denk serieus dat niemand me zal geloven als ik in Engeland vertel hoe jij woont, Chiara. Ben ik trouwens te vroeg?’

‘De anderen komen later. Ik heb je eerder gevraagd omdat ik je iets wil laten zien. Daarvoor moeten we wel even in de auto zitten. Het is niet ver. Het wordt overigens vandaag erg warm. Misschien wil je eerst iets anders aantrekken. Of ga je me vertellen dat je nog steeds geen zomerjurken hebt gekocht?’

‘Het is er nog niet van gekomen.’

‘Ik vergeef het je als je niet iets van Sant’Anna heb gekocht.’

Ik lach met haar mee. ‘Ik heb echt niks gekocht.’

‘Ik heb nog wel iets hangen in jouw maat: lekker luchtig met dunne schouderbandjes en een lage rug. Loop even mee. Dan gaan we daarna weg.’

‘Dat is echt niet nodig.’

Ze knikt en doet alsof ze de paniek in mijn reactie niet opmerkte.

Een paar minuten later stuiven we de weg op en gaan aan de westelijke kant van het meer verder noordwaarts. ‘Je bent alweer een maand bij ons, Scarlett.’

‘Een maand die voorbijgevlogen is als een week.’

‘Geen spijt?’

‘Nog geen seconde. En jullie?’

‘Ook nog geen seconde.’

Het is inderdaad niet ver rijden. We stoppen bij een poort. Ze haalt het slot eraf en we gaan een tuin in vol palmen, bananenbomen, azalea's, orchideeën, camelia's, rododendrons, bamboe en eucalyptus. Het meer klotst heerlijk tegen de oever. Het uitzicht adembenemend noemen, zou het beslist tekort doen. Ik kijk mijn ogen uit, ook naar de villa. We lopen een houten steiger op. De koelte van het water aan het eind ervan is zalig en erg welkom.

‘Wat een fantastisch mooie plek,’ zucht ik. ‘Ook van jou?’

Ze knikt. ‘Ik schijn veel huizen in de omgeving te bezitten.’

‘Schijn?’

‘Boekhouders,’ zucht ze en reikt me glimlachend een bos sleutels aan. ‘Je hebt lang genoeg in het appartement gezeten, Scarlett.’

‘Hoe… hoe bedoel je?’ reageer ik ronduit onbenullig.

‘De woning moet maandag nog worden schoongemaakt en de elektriciteit aangesloten, maar daarna kan jij erin. Maak je geen zorgen over vervoer. Je kunt met mij meerijden en anders regel ik een chauffeur.’

‘Dit kan ik nooit betalen, Chiara.’

‘Zolang je bij Sant’Anna werkt, is het van jou.’

‘En als dat de rest van mijn leven is?’

‘Ik hoop het,’ glimlacht ze lief. ‘Maar op een dag zal je naar me toekomen en zeggen dat je vertrekt.’

Ik haal mijn schouders op. ‘Ik kan me dat niet voorstellen.’

Ze legt een hand zachtjes tegen de zijkant van mijn gezicht. Een moederlijk gebaar die ik niet van mijn eigen moeder ken. ‘Ik zal die dag betreuren, Scarlett, maar tegelijkertijd ook toejuichen omdat ons afscheid betekent dat je klaar bent voor de volgende fase in je leven. Een leven dat je nog heel veel te bieden heeft, al lijkt dat niet altijd zo.’

Een klein half uur nadat we terug zijn in haar villa arriveert haar familie. Ik word voorgesteld aan haar ouders Savio en Aurelia, haar zoon Primo, dochters Gianna, Fiorenza, Milana, en hun partners en kinderen. Niemand schijnt van mijn aanwezigheid op te kijken. Waar ik wel van opkijk is Giuliana Bonucci die met Solène, een Frans topmodel, de tuin inkomt. Niet een vriendin, maar háár vriendin. Die had ik even niet zien aankomen.

Net als ik mijn ogen uitkeek naar de villa van Chiara kijk ik mijn ogen uit naar haar familie. Ik kan ze niet gadeslaan zonder tranen te voelen opwellen. Savio en Aurelia moeten de liefste ouders van de wereld zijn en Primo, Gianna, Fiorenza en Milana de allerliefste kinderen. Nog nooit heb ik zo’n hechte familie gezien. En dan te bedenken dat de kinderen uit weeshuizen komen en later door Chiara zijn geadopteerd. Het onomstotelijke bewijs dat liefde alles kan repareren. Een liefde die zowat tastbaar is en ik tussen hen in kan zien zweven als een mist die ze met elkaar verbindt. Liefde zoals mijn moeder die nooit voor mij heeft gevoeld. En ik niet voor haar.

Het duurt niet lang totdat er wordt gedanst. Iets wat ze vaak schijnen te doen. Zelfs de huishoudster doet mee. Er wordt ook uit volle borst meegezongen. Hoewel ik een maand na aankomst in Milaan meer Italiaanse woorden beheers dan alleen gerechten, houd ik me wat afzijdig. Dat verandert als Chiara en Giuliana een voorliefde blijken te hebben voor de tango. Als iemand me een jaar geleden, zelfs een maand geleden, had voorspeld dat ik op een dag met zowel Chiara Arrighetti als met Giuliana Bonucci in een wonderbaarlijk mooie tuin van een eeuwenoude villa aan het Comomeer op het gras de tango zou dansen, dan had ik zonder twijfel met woorden gereageerd die ik doorgaans niet in de mond neem.

De middag vliegt te snel om. De avond met een etentje dat uren duurde ook. Het is heel lang geleden dat ik het zo naar mijn zin heb gehad. Misschien daardoor zit ik op mijn praatstoel. En misschien ook een beetje door de wijn. Gelukkig ben ik niet de enige die veel glazen achterover heeft geslagen. Om zo veel als Giuliana te kunnen drinken zonder aangeschoten te klinken, moet ik nog wel meer oefenen. Wat geen probleem moet zijn in Italië, heb ik al gemerkt.

Het afscheid is meer dan hartelijk. Ik word door iedereen innig omhelsd, krijg voor de zoveelste keer te horen dat ze jaloers zijn op mijn haarkleur, en moet beloven dat ik er de volgende keer weer bij ben. Het is net middernacht geweest als ik in bed stap met een warm gevoel van genegenheid, vriendschap, maar ook welkom zijn in een familie die niet de mijne is. Ondanks de wijn lig ik anderhalf uur later nog wakker.

Na lang twijfelen sluip ik met sigaretten en mijn schrijfblok naar beneden. Ik geniet even van het koele gras aan mijn blote voeten en ga dan aan de tuintafel vlakbij een muurlamp zitten en steek een sigaret op. Het is windstil en verrukkelijk weer. Het Comomeer deint aangenaam tegen de oever. Ik vergaap me een poos aan de heldere sterrenhemel en sla dan het schrijfblok open.

Ik begin met Arturo en Julia te vertellen over de taxirit van Milaan naar het Comomeer. Ik probeer de plek waar ik nu ben zo goed als mogelijk te omschrijven. Al zullen woorden nooit de werkelijkheid kunnen benaderen. Je moet hier zijn om het te geloven, schrijf ik. De zinnen komen vanzelf, als een kraan die ver opengedraaid is en voorlopig niet meer dichtgaat. Het eerste vel heb ik in een ommezien volgeschreven. Ik wil net aan de volgende beginnen als in mijn ooghoeken een schim beweegt.

‘Excuses, ik wilde juist voorkomen dat je zou schrikken,’ zegt Chiara op zachte toon terwijl ze naar de tafel loopt en ondertussen doet alsof ze niet ziet dat ik het schrijfblok paniekerig dichtsla. ‘Is het goed als ik je gezelschap houd? We hoeven niet te praten.’

‘Natuurlijk,’ reageer ik verrast. ‘En we kunnen gewoon praten hoor.’

Ze legt een tekenblok op tafel neer en gaat tegenover me zitten.

‘Ik heb je toch niet wakker gemaakt, Chiara?’

‘Daarvoor zou ik eerst moeten slapen,’ knipoogt ze. ‘Als jij niet vraagt waarom ik midden in de nacht jurken ontwerp, dan zal ik niet vragen wat jij schrijft.’

‘Afgesproken,’ snuif ik geamuseerd en sla het schrijfblok weer open. Terwijl ik verder schrijf, hoor ik tegenover me het potlood met kalme, vastberaden bewegingen over het papier krassen.

‘Heb je geen trek in een sigaret?’ klinkt wat later.

Ik kijk haar niet-begrijpend aan, totdat ik ineens begrijp wat ze bedoelt. Nadat ik een sigaret heb opgestoken, neem ik een trekje en leg die in de asbak tussen ons in. Ze pakt hem eruit, neemt een paar trekjes en legt de sigaret terug. We lachen. Geleidelijk keert de stilte terug.

‘Mag ik wat vragen, Chiara?’

‘Altijd, Scarlett.’

‘Waarom zei je tegen me dat ons afscheid betekent dat ik klaar ben voor de volgende fase in mijn leven? Een leven dat nog heel veel te bieden heeft, al lijkt dat niet altijd zo.’

Ze neemt nog een trekje van de sigaret. ‘Ik zat in mijn meisjesjaren vaak met mijn ouders aan een keukentafel te tekenen. Omdat ik niet kon slapen, zoals nu. In de nacht wilde het verleden weleens meer dan overdag door mijn hoofd spoken. Ik was toen van mening dat het leven soms niets meer dan een lange aaneenschakeling is van tegenslagen en afscheid nemen van dierbaren.’

Ik schrik van de woorden, maar ook van de blik in haar ogen. Ik bijt op mijn tong en stel een andere vraag. ‘En zo denk je niet meer?’

Ze glimlacht, maar geeft geen antwoord. ‘Het leven heeft veel te bieden, ook als dat niet verloopt zoals we hadden gehoopt. Geluk kan op vele manieren gevonden worden. Ik dacht het te hebben gevonden in de mode.’

‘Dat dacht je?’ Net als haar vorige woorden schrik ik ook van deze. Ik had ze simpelweg niet verwacht te horen uit de mond van de vrouw die al decennialang wordt gezien als de persoon die het modebeeld in de wereld bepaald.

‘Het zijn mijn kinderen en de kinderen in weeshuizen die me pas echt gelukkig maken. Zij geven mijn leven inhoud en vullen die met liefde. Het succes in de mode is slechts een middel om te kunnen doen wat ik heb gedaan en nog ga doen: zo veel mogelijk weeskinderen een toekomst bieden. Misschien dat jij op een dag ook ontdekt dat fotografie misschien alleen een middel was om de volgende fase in je leven te bereiken.’

‘Ik kan me niet voorstellen dat ik ooit stop met fotograferen.’

‘Net als ik me niet kan voorstellen dat ik ooit stop met ontwerpen.’

We glimlachen. Ik bedank haar en neem na Chiara ook een trekje van de sigaret. Dan zet ik de punt van de pen op het papier. Een paar tellen later haal ik die er weer vanaf. Ik kijk haar aan. En zij mij.

‘Ik schrijf een brief. En ik schrijf hem aan Arturo.’

Chiara glimlacht. ‘Doe Arturo de groeten van mij.’

‘Dat zal ik doen.’

HOOFDSTUK

41

FEBRUARI 1985

EERSTE EN ENIGE LIEFDE

Dit is het derde weeshuis dat we vandaag bezoeken. De eerste twee behoren tot Figli di Sant'Anna, de door Chiara opgerichte stichting die inmiddels rond de honderdtachtig weeshuizen in binnen- en buitenland volledig of deels financieel ondersteunt. Mocht ik me hebben afgevraagd waarom een van de welvarendste vrouwen van Italië, oprichtster en sindsdien de stuwende kracht van een bedrijf met ruim drieduizend winkels en rond de twaalfduizend werknemers, naast haar eigen drukke werkzaamheden zich elke dag weer belangeloos inzet voor wezen, maar ook waar ze de energie daarvoor vandaan haalt, dan had ik vanmorgen vroeg toen we het eerste weeshuis binnenstapten de antwoorden in koeienletters op de glunderende gezichten van de kinderen kunnen lezen.

Ik heb me dagenlang schrap gezet voor mijn eerste confrontatie met een kant van de maatschappij die mij onbekend is. En niet voor niks, ondanks dat ik alleen maar stralende ogen, brede lachen, netjes geklede en mooi gekapte kinderen met glimmende schoentjes heb gezien. De gedachte wat elk van die kinderen al op jonge leeftijd heeft moeten meemaken, maar ook de wetenschap dat de juiste zorg, kleding en zelfs goed onderwijs geen garantie bieden dat de kinderen de slechte start van hun levens te boven komen, helemaal als ze op hun achttiende het weeshuis moeten verlaten en er opnieuw alleen voor staan, gaat je niet in de koude kleren zitten. Daarom zet Chiara zich ook in om adoptie te laten vereenvoudigen en mogelijk te maken voor alleenstaanden, net zoals zij dat was toen ze op een dag besloot om een weeskind in huis te nemen. De vier kinderen die zij sindsdien gelukkig heeft gemaakt en mooie levens heeft gegeven, zijn het beste bewijs dat er geen noodzaak is om alleen getrouwde stellen te laten adopteren. Zelf had ik het ook meer dan prima naar mijn zin gehad met alleen mijn vader. Ik was in ieder geval gelukkiger geweest. Toen en nu.

Wat me ook diep ontroerde was de wijze waarop de kinderen op haar reageerden. Amper op de speelplaats van het weeshuis stoven ze allemaal op haar af. Alsof hun eigen moeder na een lange afwezigheid thuiskomt. En dan hoe zij met hen omgaat. Alsof ze de moeder van allen is die na een lange afwezigheid thuiskomt. Dat deed me plots beseffen dat ze niet de moeder van vier is, maar misschien wel van vele honderden kinderen. Met kippenvel over zowat heel mijn lijf en tranen in mijn ogen koste het me heel wat moeite om te blijven fotograferen. Maar volgens mij heb ik de mooiste foto’s van mijn leven gemaakt.

‘Dit zal heel anders zijn, Scarlett,’ waarschuwt Chiara me, terwijl we in een smalle straat op de rand van Vercelli, een stadje in de regio Piëmont, tussen Turijn en Milaan en zo'n honderd kilometer van beide steden vandaan, uit de auto stappen. ‘Als het je te veel wordt, dan zie ik je straks bij de auto weer.’

Ik knik en we steken de weg over. Chiara klopt op een grote deur waar de meeste verf vanaf is gebladderd. Het duurt even, dan gaan aan de andere kant de sloten en grendels ervan af. De vrouw die openmaakt, rond de zestig en ietwat sjofel gekleed, begint direct te huilen, pakt de handen van Chiara vast en begint die te kussen.

‘Signora Arrighetti: Dio ha risposto alle nostre preghiere e vi ha mandato a fare la sua opera.’

Terwijl Chiara haar vlug overeind helpt, zie ik achter de vrouw op de lange gang een man en twee vrouwen snel komen aanlopen. Mijn Italiaans laat nog steeds veel te wensen over, en hoewel ik niet alle woorden heb begrepen, denk ik dat de vrouw zei dat God hun gebeden heeft verhoord en daarom Chiara heeft gestuurd om Zijn werk te doen. En zo begroeten de anderen haar ook; alsof een heilige is gearriveerd die wonderen gaat verrichten. Huilend zoenen ze allemaal haar handen. Ik sta nog niet eens binnen en vecht al tegen de tranen. Ik word voorgesteld als een Britse vriendin die foto’s gaat maken. We gaan naar binnen. Ik maak weer een paar foto’s.

‘Deze mensen zijn allemaal vrijwilligers,’ legt Chiara uit terwijl we door de gang over versleten zeil lopen. ‘Met een beetje geld van de gemeente, enkele lokale ondernemers en uit hun eigen portemonnee proberen ze de kinderen op te vangen die om welke redenen dan ook geen thuis hebben of hier voor de deur zijn gedumpt omdat de ouders niet voor ze kunnen of willen zorgen.’

De kinderen, een stuk of veertig, de oudste rond de dertien, veertien, en de jongste hooguit drie jaar, zitten in een grote kamer aan krakkemikkige tafels voor de lunch. De aanblik breekt mijn hart. Toch maak ik foto’s. Terwijl Chiara door een andere man en vrouw op eenzelfde wijze als eerder wordt begroet, groet ik kinderen met mijn beste Italiaans. Het eten op de borden voor hen, niet meer dan twee dunne sneetjes brood, één belegd met jam en de ander met chocopasta, en een glaasje melk, breekt opnieuw mijn hart. Net als hun kleding dat doet: schoon, maar overduidelijk versleten. Hier en daar zie ik zelfs gaten en scheuren. Niet iedereen heeft iets aan de voetjes. En dat in februari, als het ronduit koud is in dit deel van Italië. Tranen vullen mijn ogen en bemoeilijken het fotograferen aanzienlijk.

Behalve tranen zie ik in Chiara’s ogen ook wat ik voel. Op haar hurken en hier en daar op haar knieën praat ze met kinderen. Ze maakt grapjes met de oudsten en doet zo komisch bij de kleinsten dat ik het af en toe ook uitproest. Terwijl ik het liefst zou willen janken. Maar daarom ben ik niet meegevraagd. Ik ben meegekomen om te fotograferen. Daarom maak ik foto na foto.

Zo’n drie kwartier later, nadat we een rondleiding door het weeshuis hebben gekregen, en ik meer dan eens naar adem moest snakken door de werkelijk mensonterende omstandigheden waarin de kinderen moeten leven, praat Chiara met de verzorgers. Er wordt zo snel gesproken dat ik zelfs na ruim negentien maanden in Italië wonen er weinig van meekrijg. Beheersing van de Italiaanse taal is echter niet nodig voor het moment dat Chiara haar chequeboekje pakt en even later een ingevulde cheque overhandigt. De reacties van de verzorgers zal ik nooit meer vergeten.

Na nogmaals afscheid te hebben genomen in de deuropening, gaan we op weg naar de auto. Omdat de tranen uit mijn ogen beginnen te rollen, ga ik voor Chiara uit lopen. Als de deur van het weeshuis achter ons dichtgaat, druk ik een hand op mijn mond en begin sneller te lopen en vervolgens te rennen. Ik word geroepen en ren nog sneller. Voorbij de auto ren ik een groenstrook in en laat de schoudertas op het gras vallen. Ik krimp ineen en snik het uit in mijn handen. Tranen gaan als stroomversnellingen erlangs.

‘Scarlett…’ roept Chiara nogmaals. Dan staat ze naast me. Ze legt een hand op mijn schouder. Ik val op mijn knieën en huil met lange uithalen en diepe ademteugen. Ze zakt naast me op het gras. ‘Het spijt me heel erg, ik had je niet moeten meenemen.’

Zonder met huilen te stoppen, schud ik mijn hoofd zeker vijf keer. ‘Al… al die kinderen… zonder ouders… de meesten weggegooid als… oud vuil… terwijl ik er alles… echt alles voorover… zou hebben om mijn… mijn meisje bij me… te hebben…’

‘Je meisje?’ reageert ze geschokt. ‘Heb je een kind, Scarlett?’

Ik schud mijn hoofd weer vaker dan nodig is.

‘Hoe bedoel je dat dan?’

‘Ze… ze is dood op de wereld gekomen…’

‘Mio caro Dio… Mijn lieve God… wat afschuwelijk,’ fluistert ze en pakt me stevig vast. En ik haar. Ik huil mijn ogen zowat uit mijn hoofd en doe dat totdat de tranen zo goed als op zijn. ‘Mag ik vragen wanneer dat is gebeurt, Scarlett? Toen je bij ons kwam was je net twintig.’

‘Toen… toen ik zeventien was,’ snik ik zachtjes. ‘Bijna achttien. Het was geen opzet, maar we hielden… houden zo veel van elkaar.’

Ze omhelst me weer steviger, zegt in twee talen hoe erg ze het voor me vindt en streelt mijn haar liefdevol. Dat heeft mijn eigen moeder nog nooit gedaan. Zelfs niet toen mijn vader overleed. ‘Hoe heette ze?’

‘Julia.’

‘Wat lief. Had Julia net zulke prachtige rode haren als haar moeder?’

‘Dat… dat weet ik niet. Ik mocht haar niet zien.’

Chiara verstart. ‘Je hebt haar niet gezien?’

‘De zusters namen haar gelijk mee.’

We gaan op een bankje zitten. Chiara haalt uit mijn tas de sigaretten en steekt er eentje op. Na een trekje stopt ze de sigaret voorzichtig tussen mijn lippen. Ik neem zo’n lange haal dat het me duizelt.

‘Waarom zusters, Scarlett?’

Ik weifel en staar voor me uit.

‘Mi scuso, dat gaat me inderdaad niets aan.’

Ik begin uit het niets te vertellen. En ik vertel alles. Zonder onderbrekingen beschrijf ik de eerste dag tot aan mijn ontsnapping. Ik rep alleen met geen woord over de vernederingen en mishandelingen. Daarna vertel ik over de dag dat ik Arturo voor het laatst zag, toen hij de gevangenis verliet. Chiara onderbreekt me geen enkele keer. Wat ze wel doet is zo nu en dan tranen onder haar ogen wegvegen. Nadien omhelst ze me lang.

‘Heb je het litteken in je gezicht overgehouden aan Ierland?’

Ik aarzel weer en knik dan heel snel. Ik wil niet tegen haar liegen.

‘Heb je misschien nog andere littekens aan Ierland overgehouden?’

Opnieuw knik ik heel snel.

‘Draag je daarom nooit jurken, Scarlett?’

‘Ik wil niet dat anderen zien wat ze me hebben aangedaan.’

Het is stil terwijl we samen de sigaret oproken.

‘Wil je dit niemand anders…’

‘Dit blijft tussen ons,’ is ze me voor.

‘En ik wil graag samen met jou weeshuizen blijven bezoeken.’

‘Ook als ze erger zijn dan het weeshuis waar we zonet zijn geweest?’

‘Nog erger dan dit?’ kreun ik.

Ze knikt en zucht diep.

‘Ja, ook dan. Misschien kunnen mijn foto’s in de brochures en op benefietevenementen een bescheiden bijdrage leveren bij het werven van sponsoren, en overheden, instanties en burgers wakker schudden zodat ze zich meer gaan inzetten voor deze kinderen. Misschien kunnen we op een dag een soort van fotoboek samenstellen waarvan de opbrengsten volledig naar Figli di Sant'Anna gaan.’

Chiara glimlacht. Ik vraag waarom.

‘Is dit misschien het begin van de volgende fase in je leven?’

Ik haal mijn schouders op. ‘Ik wil gewoon wat doen. Het weeshuis hier kan een poos vooruit met het geld dat je ze hebt geschonken?’

‘De cheque is alleen bedoeld om zo snel mogelijk goed eten, kleding, schoeisel, nieuwe tafels en nieuwe bedden te kopen. Nog deze week gaan er mensen van Figli di Sant'Anna met hen om de tafel zitten en een financieel plan opstellen. Vanaf vandaag hoeft het weeshuis van Vercelli zich geen zorgen meer te maken hoe ze de kinderen eten moeten geven en kleden.’

Even is het stil. We staren beiden voor ons uit. Plotseling glimlacht ze en kijkt naar de hanger om mijn hals. ‘Je hebt het hartje zeker van Arturo gekregen?’

Ik glimlach ook en knik. Vanzelf gaat mijn blik naar haar halsketting.

‘Van de eerste en enige liefde in mijn leven.’

vijf

Today I love you more than yesterday

but less than tomorrow.

Ada Falcon

HOOFDSTUK

42

JUNI 1991

DE VOLGENDE FASE

‘Hoe kunnen zulke afgrijselijke foto’s zo gruwelijk mooi zijn?’ zegt hij zonder weg te kijken van de levensgrote zwart/wit foto van het jongetje en meisje, zo’n anderhalf jaar geleden gemaakt in een weeshuis in een buitenwijk van Málaga stad, in het zuiden van Spanje.

De twee, destijds elf en negen jaar, terwijl hij broederlijk een beschermende arm om haar schouders heeft geslagen en zij een lekke voetbal vasthoudt, beiden glimlachend maar hun blikken gevuld met de doffe ellende die ze in hun prille levens hebben meegemaakt, raken me nog steeds. De smoezelige, versleten kleertjes, en hun vieze gezichten, handen en voeten, door het heldere Andalusische licht en de scherpte van de foto schokkend realistisch vereeuwigd, doet het verdriet van die ochtend bij me opleven alsof het gisteren was dat ik de broer en zus ten voeten uit vastlegde en via een tolk met ze sprak.

‘Alle foto’s die je hebt gemaakt zijn prachtig en stuk voor stuk breken ze je hart, maar deze…’ gaat hij verder en schraapt zijn keel. Ik vermoed om de emotie in zijn stem te maskeren. ‘Ik heb er geen woorden voor, Scarlett. Ieder woord dat ze over je zeggen en schrijven is waar: je bent een ware kunstenares met een camera. Ook respect voor hoe je het voor elkaar krijgt om zulke foto’s te maken. Ik heb in mijn leven heel wat ellende gezien, en veroorzaakt, maar als ik daar met een camera voor die twee had gestaan, dan had ik vermoedelijk geen foto’s kunnen maken. Als ik toen had geweten dat je zulk goed werk zou gaan doen, had ik een stuk minder gerekend voor de overtocht.’

Ik proest het uit, nog steeds wat beduusd dat deze grote, keiharde kerel zo geraakt wordt door de kinderen op de foto’s én dat ook toont. ‘Dank je. En nog minder dan gratis, Cormac?’

‘Je moet niet alles geloven wat mijn broer en schoonzus zeggen,’ glimlacht hij zonder me aan te kijken. ‘Bij nader inzien had ik eigenlijk de hoofdprijs moeten rekenen.’ Hij kijkt over een schouder door het grote, bomvolle atelier op Storey’s Gate tegenover Westminster Abbey waar het geroezemoes als het gezoem van miljoenen bijen om je heen zweeft. ‘Er loopt hier voor héél wat centen rond, Scarlett.’

‘Hopelijk laten ze die centen ook rollen. Figli di Sant'Anna kan iedere pond gebruiken.’

‘Als ik de gezichten zie, dan komt dat wel goed. Maar wat er ook gebeurt; ik wil deze foto kopen. Is twintigduizend pond genoeg?’

‘Hoeveel zei je?’

‘Twintigduizend pond.’

‘Dat is erg veel geld, Cormac.’

Hij knikt. ‘Hoogste tijd dat ik ook wat goeds ga doen. En daar begin ik vanavond mee. En ik wil iedere maand wat aan die stichting…’

‘Figli di Sant'Anna,’ help ik hem.

‘Ik wil ze ook iedere maand wat geld geven.’

Ik ga op mijn tenen staan en omhels hem. ‘Dank je, Cormac.’ Als ik hem wil loslaten, houdt hij me vast en brengt zijn mond bij mijn oor.

‘Waarom heb je me toen niet verteld wat die tyfus zusters je hebben aangedaan en wat er met je kleine is gebeurd? Dan had ik je niet alleen naar Londen gebracht, maar was ik terug in Ierland meteen doorgereden naar Limerick voor een bezoekje aan die zusters.’

Ik verstijf over heel mijn lijf.

‘Niemand heeft zijn of haar mond voorbij gepraat. Ze wisten niet dat ik in de kamer ernaast stond en ik ving daardoor een en ander op tussen David en Maeve. Sorry dat ik er nu over begin, maar we spreken elkaar niet zo vaak.’

‘Dat geeft niet,’ glimlach ik. Door zijn blik hoef ik niet te vragen wat hij met het bezoekje aan de zusters bedoelt. ‘En je hebt toen al veel meer gedaan dan afgesproken was, Cormac.’ Ik wenk Martin, een collega van de studio, om hem te laten weten dat deze foto voor Cormac moet worden gereserveerd.

‘Zij komt ook, hoorde ik?’ zegt hij, knikkend naar een paar foto’s, terwijl we richting de ingang van het atelier lopen.

‘Ze kan ieder moment arriveren.’

‘Ze is een verhaal apart, begreep ik van David en Maeve.’

Ik ken niemand zoals haar. Een unieke vrouw. Een uniek mens.’

‘Mis je Italië?’

Ik schud een paar mensen de hand en bedank ze voor hun komst. ‘Best wel. Maar ik mis vooral de mensen.’

‘Waarom ben je dan terugkomen?’

‘Het was tijd voor de volgende fase in mijn leven.’

Wanneer we net bij David, Maeve en haar ouders staan, word ik langs groepjes gasten door Harrison en Isabella gewenkt. Ik verontschuldig me en haast me naar ze toe. Nog voordat we bij de uitgang zijn, zie ik door de kamerhoge ruiten de flitsers al oplichten. Als we buiten komen, lijkt het plotseling dag. Van twee kanten ratelen camera’s en wordt er geroepen. In het centrum van het felle flitslicht stappen Chiara en Giuliana net uit een auto. Een telt later stapt tot mijn verrassing ook Fiorenza uit. Ik weet niet wat ik zie als uit de auto erachter Primo, Gianna en Milana komen. De kleding die ze dragen, doet vermoeden dat ze niet op mijn foto-expositie moeten zijn, maar op een galafeest in Buckingham Palace worden verwacht.

Als Chiara mij ziet heft ze haar handen in de lucht en komt me vlug tegemoet gelopen, alsof ze fotografen achter de dranghekken niet ziet en het geroep om haar aandacht niet hoort. We vliegen elkaar in de armen.

‘Benvenuta, Chiara, che bello che tu sia qui.’

Ze glimlacht en zoent mijn wangen. ‘Dank je, Scarlett. En wij vinden het fijn dat we er zijn.’

‘Wat een heerlijke verrassing dat jullie er allemaal zijn’

‘Siete famiglia, Scarlett, inutile dirvi che siamo tutti presenti alla mia prima mostra fotografica per Figli di Sant'Anna,’ reageert Chiara nadat ze mijn gezicht tussen haar handen heeft genomen. Daarna krijgt mijn voorhoofd een zoen. Het geratel van camera’s lijkt zelfs even toe te nemen.

Het raakt me diep dat ze mij als familie zien en het daarom vanzelfsprekend is dat ze allemaal voor mijn eerste foto-expositie voor Figli di Sant'Anna naar Londen zijn gevlogen. Terwijl ik Giuliana en Chiara’s kinderen met omhelzingen en zoenen begroet en voor hun komst bedank, verwelkomen Harrison en Isabella Chiara op eenzelfde wijze. Door de vakanties bij mij aan het Comomeer is er ook tussen hen vriendschap ontstaan.

Als we naar binnen gaan, klinkt een oorverdovend applaus. Hoewel ze lacht en zwaait naar bekende en onbekende gezichten weet ik dat Chiara het als zeer ongemakkelijk ervaart als mensen zo op haar reageren. Dat ze inmiddels de rijkste vrouw van Italië is, maar ook decennia van wereldwijde roem, hebben geen enkele invloed op haar eenvoud en bescheidenheid.

Harrison neemt het woord en heet de gasten uit Italië en alle aanwezigen welkom. Daarna vat hij samen wat de stichting Figli di Sant'Anna doet en legt uit dat iedere pond die wordt betaald voor de foto’s op deze expositie van Scarlett Grimshaw, bekend van haar unieke fotografie voor het wereldberoemde modehuis Sant’Anna, en de ongewone portretten van artiesten, acteurs en actrices, die in de rij staan om door haar te worden geportretteerd, maar ook van de indringende fotoseries voor Figli di Sant'Anna, waarvoor ze door heel Europa reist, ten goede komt aan een weeskind. Ik weet niet waar ik moet kijken en heb het gevoel dat mijn wangen en oren elk moment vlam kunnen vatten, helemaal als een luid applaus de expositieruimte vult.

Chiara bedankt hem voor het vriendelijke welkom op deze mooie locatie. Het Engels op zijn Italiaans uitgesproken blijft zalig om te horen. Daarna roemt ze Harrison en Isabella, en hun fotostudio. Vervolgens ben ik aan de beurt, maar pas nadat ze een arm om mijn schouders heeft geslagen en me tegen zich aan heeft getrokken. Bij iedere zin die ze zegt voelt het alsof mijn wangen roder en roder worden. Mijn ogen vullen zich ook steeds meer met tranen, vooral als ze uitlegt dat ik als fotografe een aanwinst ben voor Sant’Anna en Figli di Sant'Anna, waarbij ik voor die laatste belangeloos weeshuizen door heel Europa bezoek om ze te fotograferen. Vanaf de dag dat ik in Milaan uit het vliegtuig stapte, op een maand na acht jaar geleden, verrijk ik de levens van haar familie en haar. En dat doe ik nog steeds, ondanks dat ik twee maanden geleden ben teruggekeerd naar Engeland. Ze draait zich naar me toe en neemt mijn gezicht tussen haar handen.

‘Scarlett Grimshaw: A nome dei modelli delle foto, ti ringrazio per averli ritratti al meglio. A nome di Sant'Anna vi ringrazio per aver reso le creazioni ancora più eleganti. A nome di tutti gli orfani, vi ringrazio per i vostri sforzi altruistici. E ti ringrazio per quello che sei: una sorella per i miei figli, una nipote per Giuliana Bonucci, una nipote per i miei genitori e una figlia per me. Il nostro legame è quello dei consanguinei e quindi nei secoli dei secoli,’ glimlacht ze met veel emotie in haar ogen en herhaalt dan de woorden die ik diep mijn buik voel in het Engels. ‘Scarlett Grimshaw: namens de fotomodellen dank ik je dat je ze op hun mooist in beeld hebt gebracht. Ik dank je namens Sant'Anna dat je de creaties nog eleganter hebt laten uitkomen. Namens alle weeskinderen dank ik je voor jouw onbaatzuchtige inzet. En ik dank je voor wie je bent: een zus voor mijn kinderen, een nichtje voor Giuliana Bonucci, een kleinkind voor mijn ouders, en een dochter voor mij. Onze band is die als van bloedverwanten en dus voor eeuwig en altijd.’

Terwijl de tranen langs mijn wangen rollen, wordt mijn voorhoofd liefdevol gezoend. ‘Sei come una madre per me, Chiara. Jij bent als een moeder voor mij.’

Het applaus is hard en lang. Harrison en Isabella, maar ook Maeve en David en haar ouders, net als Sean Mitchell en Cormac klappen hun handen zowat stuk. Het is amper te bevatten. Totdat ik zo’n tien jaar geleden ontsnapte aan de Sisters of the Good Shepherd Convent was mijn vader de enige persoon die ooit als familie heeft aangevoeld. En nu heb ik familie in Engeland, Ierland en in Italië. Om te voorkomen dat de emoties de overhand bij me krijgen, nodig ik ze vlug uit om de foto’s te bekijken.

Ik zie aan de gezichten van Chiara, haar kinderen en Giuliana, dat ze veel indruk maken. Zelfs de foto’s waar ze zelf opstaat, pratend en spelend met kinderen, blijft Chiara ook lang bij stilstaan. Dat verklapt me dat de foto’s niet alleen haar goedkeuring hebben, maar haar ook raken. Als de beroemdste modeontwerpster van de wereld ergens niet van houdt, dan is het wel zelf in het spotlicht staan en worden gefotografeerd. Behalve als het vanwege Figli di Sant'Anna is.

Nadien stel ik de ouders van Maeve voor. Maeve en David, maar ook Sean, kennen ze eveneens van de vakanties bij mij aan het Comomeer. Daarna laat ik haar kennismaken met Cormac. Terwijl ze elkaar de hand schudden, fluister ik in Chiara’s oor dat hij de man is die me geholpen heeft om van Ierland naar Wales te vluchten. Nauwelijks uitgesproken, laat ze zijn hand los en omhelst hem. Zonder een woord te zeggen, toont ze nadien haar dank met een hoofdknikje en een blik in zijn ogen. Vervolgens stel ik mijn collega’s van de studio voor.

‘Je mond staat open,’ lach ik op zachte toon naar Cormac, terwijl Chiara met mijn collega’s in gesprek is.

Hij kijkt naar me opzij en geeft me een schouderduwtje. ‘Ik begrijp helemaal wat je bedoelt met een unieke vrouw en een uniek mens. Je was alleen vergeten te zeggen dat ze in het echt nog knapper is dan op de foto’s. Die Giuliana mag er overigens ook wezen. Ik denk dat ik maar eens op vakantie moet gaan in Italië.’

Een dik uur later, nadat Chiara me heeft gevraagd of ik geen trek heb in een sigaret, staan we voorbij de keuken buiten in een steegje te roken.

‘Ik ben trots hoe je de volgende fase in je leven invult, Scarlett.’

‘Dank je. Dat betekent veel voor me. Maar zonder de hulp van Harrison, Isabella, Sean, Sant’Anna en van jou was me dat nooit gelukt.’

‘Alsof iemand buiten Via Colombo, Genua, mijn naam had gekend zonder de hulp, de contacten en het geld van Gabriele Galanti. En bovenal zonder de eindeloze liefde van hem en mijn ouders.’

Ik knik en glimlach.

‘Op naar de volgende fase.’

‘Hoe bedoel je?’

‘Ik heb jurken voor je meegenomen. Voor jou gemaakt. Ik hoop dat je ze op een dag gaat dragen. Niet alleen omdat ze je fantastisch zullen staan, maar omdat je dan het verleden definitief hebt overwonnen. Al sinds onze kennismaking in Giuliana’s kantoorkamer zegt alles aan jou mij dat je een jurken-vrouw bent. Het zou mij dan ook zeer verbazen als je voor Ierland ooit langer dan een dag een broek hebt gedragen.’

‘Waarom denk je dat?’ lach ik, toch wel verbaasd.

‘De wijze waarop een vrouw staat, loopt, plaatsneemt, de benen over elkaar slaat, zegt veel, zo niet alles over de kleding die ze gewend is om te dragen.’

Met zoenen bedank ik haar voor de jurken.

‘Trek ze pas aan als jij daar gereed voor bent, Scarlett, niet om mij een plezier te doen.’

Ik knik en omhels haar in een opwelling. ‘Ik meende het toen ik zei dat je als een moeder voor me bent.’

‘En ik meende mijn woorden ook,’ glimlacht ze.

‘Jullie gaan toch niet morgen al naar huis?’

‘En dan de dag erna de achtentwintigste verjaardag van mijn Engelse dochter missen?’

HOOFDSTUK

43

OKTOBER 1993

BETER VAN NIET

Sinds mijn eerste expositie, ruim twee jaar geleden, een benefietevenement voor Figli di Sant'Anna, in het grote atelier op Storey’s Gate tegenover Westminster Abbey, reikt mijn naamsbekendheid als fotografe ver over de grenzen. Zelfs van buiten Europa krijg ik regelmatig aanbiedingen. Het merendeel weiger ik. Volgens Harrison kan ik als fotografe de wereldtop bereiken als ik me losmaak van zijn studio en onder mijn eigen naam verderga. Maar dat wil ik niet. Net als ik dat niet wilde toen ik voor Sant’Anna ging fotograferen. Ik ben nooit een dag bij hen in dienst geweest, maar was uitgeleend door de studio van Harrison. Acht jaar lang. Ik heb mijn carrière aan hem en Isabella te danken. Zonder hen was ik vermoedelijk nog steeds serveerster geweest of had de dagen gevuld met het maken van bruidsreportages. Of pasfoto’s. Ik geloof in loyaliteit. Als me dat geld kost, dan is dat prima. En roem zegt me niets.

Niet dat ik financieel iets te klagen heb. Het tegendeel is juist waar. Het is niet te geloven wat men voor Scarlett Grimshaw-foto’s wil betalen. Ik heb inmiddels genoeg verdiend om me nooit meer zorgen te hoeven maken. Niet verkeerd voor een meid van dertig zonder opleiding, zeg ik regelmatig en niet zonder trots tegen de badkamerspiegel van mijn te grote en belachelijk dure woning die ik huur in Knightbridge, niet ver van Hyde Park. Na driemaal te zijn gezakt omdat ik telkens te hard reed, heb ik een paar maanden na mijn eerste expositie mijn rijbewijs gehaald. Mijn eerste auto was een vijftien jaar oude, knalgele Volkswagen Kever. Omdat die helaas de geest gaf, rij ik sinds een half jaar in een Jaguar van bijna tien jaar oud. Zuinig is anders, maar hij rijdt heerlijk.

Doordat ik uiteenlopende opdrachten aanneem zijn mijn werkdagen erg afwisselend. Ik reis door heel Europa om muzikanten, filmsterren, schrijvers, kunstenaars, politici, en personen die om een andere reden beroemd zijn, te portretteren. Om de paar maanden ga ik naar Italië en doe opdrachten voor Sant’Anna. Voor Figli di Sant'Anna rij of vlieg ik naar weeshuizen om foto’s te maken die in brochures en tijdens benefietevenementen worden gebruikt, maar ook tijdens onderhandelingen van de stichting met overheden en organisaties. Het fotograferen in de weeshuizen is zwaar en achteraf heb ik vaak een paar dagen nodig om wat ik heb gezien en gehoord een plek te kunnen geven.

Sinds een jaar fotografeer ik zo nu en dan ook bij de productie van speelfilms. Dat begon bij een film van Sean. Ik legde hem vast op de set, maar ook in een motorhome als hij repeteerde, sliep, werd geschminkt, of tijdens een ongedwongen etentje met crewleden. Andere filmmaatschappijen waren zeer gecharmeerd van het documentaire-achtige resultaat in zwart/wit en zagen ook gelijk mogelijkheden voor de promotie en merchandising van hun films. De aanbiedingen stroomden binnen. Die ik wel heb aangenomen zijn op een hand te tellen.

Als ik niet fotografeer ben ik het allerliefst thuis. Alleen. Sociale verplichtingen zijn de enige reden waarom ik buiten mijn werk contact heb met mensen. Feestjes probeer ik nog meer te mijden. Mijn dag of avond kan niet meer stuk met een goed boek, of languit op de bank genietend van herinneringen die mijn hart nog steeds verwarmen, terwijl tangomuziek op de achtergrond klinkt. Om niet helemaal het leven te leiden van een kluizenaar ga ik zo nu en dan wandelen. Meestal in Hyde park. Heel soms zoek ik met de auto of het openbaar vervoer een plek op om te wandelen. Ook buiten Londen.

Ik schrijf nog steeds brieven aan Arturo en Julia. Februari van dit jaar zou mijn meisje twaalf zijn geworden en ik waarschijnlijk iets korter met Arturo zijn getrouwd. Ik mis ze onverminderd veel. Soms voelt het alsof ze op vakantie zijn en ik de dagen tel totdat ze thuiskomen en we weer compleet zijn. Totdat het opnieuw tot me doordringt dat de voordeur van mijn woning in Knightbridge nooit zal opengaan om vervolgens hun stemmen en gelach in de gang te horen.

Soms zitten er ook foto-opdrachten tussen die ik alleen doe omdat ze onderdeel zijn van een grotere klus. Zo ook deze zaterdag. Behalve dat ik de mannelijke en vrouwelijke hoofdrol op en rond de filmset zou gaan fotograferen, heb ik toegezegd om de première eveneens op de typische ‘Scarlett Grimshaw-wijze’ in beeld te brengen. En die is vanavond in de iconische, in 1937 geopende bioscoop in West End waar vrijwel alle grote filmproducties voor het eerst in Londen publiekelijk worden vertoond. Hoewel ze het groots hebben aangepakt, met een lange, rode loper, de complete Londense pers en jetset, had ik liever thuis op de bank gezeten met een boek, muziek en een glas wijn. Maar het is niet anders.

Het eerste deel van de film zit erop. De foyer is volgestroomd. Ik loop tussen de honderden genodigden rond en maak af en toe foto’s als ik iets zie dat de moeite waard is. En dat is niet vaak. Nadat ik de twee hoofdrolspelers, de regisseuse en de producers van verschillende kanten heb gefotografeerd, maak ik een kort praatje met ze en complimenteer ze met de film. Daarna ga ik naar de bar.

Gewoonlijk drink ik niet onder het werk. Maar de film, een gevoelig liefdesdrama over een stel dat uit elkaar wordt gedreven, raakt me nog meer dan ik al bang voor was. Niet dat het verhaal me aan mijn eigen leven doet denken, maar het doet me wel weer beseffen dat anderen de loop van mijn leven hebben bepaald. En daardoor mijn levensgeluk.

Ik bestel een groot glas witte wijn en drink die in één teug voor de helft leeg. Terwijl ik in het glas staar neem ik me voor om straks thuis een brief te schrijven. Niet om te vertellen hoe mijn dag is geweest, of welke beroemdheid vanavond door mij is vereeuwigd, maar om ze te laten weten hoeveel ik ze na al die jaren nog steeds in mijn leven mis. En dat daardoor mijn leven altijd incompleet zal zijn.

‘Het meisje uit Canterbury heeft haar dromen waargemaakt.’

Ik verstijf over heel mijn lijf. Zeker niet voor het eerst hoor ik zijn stem in mijn hoofd, maar nog niet eerder klonk die zo levensecht als nu. Ik neem vlug een slok van de wijn.

‘Het meisje uit Canterbury heeft haar dromen waargemaakt.’

Ik draai me met een ruk om. Het is alsof twee handen uit alle kracht mijn keel dichtknijpen. Van het ene op het andere moment duizelt het me en vullen mijn ogen zich met tranen. Ik moet me aan de bar vasthouden. Zijn blik schiet van het hartje om mijn hals naar het litteken onder mijn oog. Zijn haar is een stuk korter dan vroeger. Maar hij heeft nog steeds die kwajongensblik, in zijn mooie ogen, groen als verse olijven. En zijn glimlach voel ik onveranderd in mijn buik.

‘Het meisje uit Canterbury heeft dromen waargemaakt, maar niet die ze het allerliefst wilde waarmaken,’ zeg ik zacht, met een onvaste stem. ‘Heeft de jongen uit de stad van de eeuwige lente zijn dromen waargemaakt?’

Hij kijkt me diep in mijn ogen. Ik zie zo veel emoties in die van hem. ‘Andere dromen. Je ziet er goed uit, Scarlett. Nog net zo mooi als toen.’

‘Dank je. Jij ook, Arturo,’ glimlach ik met een snik. ‘Wat doe je hier?’

‘Ik moet zo optreden.’

‘Optreden?’

‘Tijdens de dansscene was ik de stand-in voor Michael Thorpe. Ik ga zo de tango dansen zoals die in de film te zien is.’

‘Wat goed van je.’

Hij knikt bijna onmerkbaar. ‘Hoe is het met onze zoon?’

‘Onze zoon?’

‘Ik heb heel lang geleden foto’s gezien van jou en Sean Mitchell, samen met onze zoon. Ik denk dat hij toen zo’n anderhalf jaar oud was. Het was in Londen, op dat plein met een monument op een heel hoge zuil. De naam wil me even niet te binnen schieten.’

Ik knik, maar weet niet wat te zeggen. Moet ik hem nu, vlak voor zijn optreden, vertellen wat er met onze dochter is gebeurd? Of moet ik hem in de waan laten dat Sam, het zoontje van Maeve en David, onze zoon is, zodat hij niet de rest van zijn leven gekweld zal worden door verdriet? Sinds ons afscheid in Buenos Aires is er geen dag geweest dat Arturo niet in mijn gedachten was, maar deze situatie, hier aan een bar in een bioscoop in West End, is vanzelfsprekend geen moment door mijn hoofd gegaan.

Plots zie ik een vrouw in een prachtige rode jurk tussen de mensen opduiken. Nu lopen er hier wel meer vrouwen in prachtige jurken rond, maar geen van hen draagt een tangojurk. Ze is knap, heeft gitzwart lang haar en overduidelijk Zuid-Amerikaanse trekken.

‘We zijn aan de beurt, Arturo,’ zegt ze en glimlacht naar mij.

Arturo stel me voor. Aan haar reactie zie ik dat ze mijn naam nooit eerder heeft gehoord. Dan volgen er woorden die mijn hart in duizenden stukjes breekt. ‘Dit is Juana, mijn vrouw.’

Ik druk haar de hand en zover me dat nog lukt, pers ik er een glimlach uit. Voordat ze weglopen, vraagt Arturo of hij me na de film kan spreken. Ik knik, nog steeds worstelend met de woorden en met tranen.

Een minuut of wat later wordt het licht in de foyer gedimd. Opeens is het donker. Tangomuziek klinkt uit de luidsprekers. Een spotlicht gaat aan. In het midden van een lichtcirkel staan Arturo en Juana, zijn vrouw. Terwijl ze beginnen te dansen, vraag ik me af waarom het me zo raakt dat hij getrouwd is. Had ik serieus gedacht dat hij dertien jaar nadat we elkaar voor het laatst hebben gezien nog steeds vrijgezel zou zijn? Dat ik dat wel ben, is mijn keuze. In alle redelijkheid kan ik niet verwachten dat hij dezelfde keuze heeft gemaakt.

Ik pak mijn camera van de bar en wurm me langs mensen naar de rand van de lichtcirkel. De tango die ze dansen ziet er prachtig uit. Iedere stap en elke beweging is perfect, alsof ze een goed geoliede machine zijn waarvan de raderen exact in elkaar passen. Kortstondig zie ik beelden van lang geleden, toen ik nog een jong meisje was, aan de andere kant van de wereld, terwijl we door de zitkamer van het appartement dansen. Terwijl ik foto’s maak, niet alleen voor de filmmaatschappij, voel ik tranen langs mijn wangen rollen.

Nog voordat het is afgelopen, vlucht ik naar de toiletten. Ik sluit me op in een hokje en met een hand stevig op mijn mond gedrukt, stik ik zowat in mijn tranen. Als in de aula een daverend applaus klinkt, weet ik dat het optreden voorbij is. De toiletruimte stroomt vol. Ik kom pas uit het wc-hokje als de rust is teruggekeerd en iedereen op weg is naar de zaal voor het tweede deel van de film.

In de lege foyer aarzel ik wat te doen. Een blik naar de lege bar helpt me een eerste beslissing te nemen. Ik bestel een witte wijn en verander die bestelling een tel later in een whisky. Ik drink nooit sterke drank. Een glas whisky voelt voor mij alsof ik een fles wijn in een paar slokken opdrink. En dat is precies waar ik nu behoefte aan heb. In vier, vijf slokjes heb ik het glas leeg. Het duizelt me direct. De barkeeper kijkt me van verderop bedenkelijk aan. Ik bestel nog een glas en drink die nog sneller op. De whisky forceert het volgende besluit.

Bij de garderobe haal ik mijn schoudertas. Ik stop mijn camera en de heuptas met lege en volgeschoten rolletjes erin en haast me het gebouw uit. Het is nog steeds druk op straat met fans die hopen een glimp op te vangen van hun idool. Terwijl tranen weer over mijn wangen beginnen te rollen, haast ik me over de rode loper naar Irving Street. Door de alcohol loop ik onvast. In een opwelling plof ik verderop neer op een brede, betonnen rand die om het kleine parkje gaat. Ik veeg de tranen van mijn wangen en steek een sigaret op.

Niet veel later meen ik mijn naam te horen. Ik kijk om me heen, maar zie niemand die me heeft geroepen. Kan het zijn dat ik mijn verstand nu echt aan het verliezen ben? Terwijl ik een trekje neem, hoor ik mijn naam opnieuw. Een tel later zie ik hem. Hij komt snel op me afgelopen.

‘Ga je nu al weg?’ vraagt Arturo.

Ik knik.

Hij gaat naast me zitten. ‘Toch niet vanwege mij?’

Ik zeg niets.

‘Het jongetje waarmee je toen op de foto stond, is niet ons kind?’

Ik schud mijn hoofd. ‘Dat is Sam: het zoontje van een vriendin.’

‘En ons…’

Uit het niets barst ik in snikken uit. Ik druk vlug een hand stevig op mijn mond. Hij legt een hand op mijn schouder.

‘Is het niet goed gegaan, Scarlett?’

‘Ze… ze heeft het niet gered, Arturo… Ze kwam dood ter wereld.’

Ontzetting neemt bezit van zijn gezicht en zijn ogen glimmen. ‘Ze…’

Ik knik. ‘Een meisje. Ik… ik heb haar Julia genoemd.’

‘Lieve naam,’ glimlacht hij door zijn tranen heen. ‘En al die jaren dacht ik dat je hier met onze zoon… en met… Mijn god…’

‘Je hebt een mooie vrouw,’ merk ik op als hij stilvalt.

‘Dank je. We wonen in Californië en hebben een dansschool.’

‘Wat fijn voor je. Dan is die droom uitgekomen.’

‘Die wel.’

Het is even stil.

‘En jij, ook getrouwd?’

Ik schud mijn hoofd en kijk van hem weg.

‘Scarlett…’

‘Ik ben alleen. Na jou is er nooit een ander geweest, Arturo.’

Hij staart me aan. Uit beide ogen glipt een traan.

‘Jij bent altijd de enige voor me geweest en zal dat ook altijd blijven.’

‘Al die jaren…’

Ik knik. ‘Sommige dromen kunnen niet worden ingeruild voor andere dromen.’

‘Ik ben nog twee dagen in Londen voordat we teruggaan naar Californië. Ik zou graag met je willen afspreken, zodat we op een rustigere plek kunnen praten.’

Op hetzelfde moment zien we verderop zijn vrouw bij de ingang van de bioscoop verschijnen. Ik pak zijn hand vast.

‘Beter van niet, Arturo,’ zeg ik op zachte toon, aarzel een oogwenk en zoen dan zijn wang. Voordat hij kan reageren, veer ik op en ren weg, zo hard als ik kan. Hij roept me nog tweemaal. Dan hoor ik alleen nog mijn gesnik.

HOOFDSTUK

44

DECEMBER 1993

MAAKT NIET UIT HOE

Ik heb het steenkoud. Mijn vingers zijn rood, stijf en gevoelloos. Ik gok dat mijn neus en oren dezelfde onnatuurlijke kleur hebben. Ze voelen in elk geval even dood als mijn vingers. Ik neem nog een trekje en trap het stompje uit in de sneeuw. Terwijl ik gelijk een nieuwe sigaret opsteek, blik ik over een schouder naar de ingang van het weeshuis in een zijstraat van het grootste plein in Blainville-sur-l'Eau, een dorp in het Franse departement Meurthe-et-Moselleop, zo’n twintig kilometer ten zuidwesten van Nancy en hemelsbreed ongeveer honderd kilometer ten westen van Straatsburg.

Het is niet het meest miserabele weeshuis dat ik heb bezocht, maar het staat beslist in de top 5. En dat wil wat zeggen, gezien de armoede en misstanden die ik inmiddels heb gezien. Er wonen slechts negentien kinderen. De jongste is vijf. De oudste dertien. De leefomstandigheden zijn op zijn zachtst gezegd verschrikkelijk. Hartbrekend. Om in en intriest van te worden.

De kinderen zijn gehuld in vodden die in ieder willekeurig huishouden waarschijnlijk zelfs als poetsdoek zouden worden afgedankt. Hoewel het flink vriest en sneeuwt draagt niemand kleding die bij het seizoen past. Sommigen hebben zelfs geen schoenen, maar lopen op sandalen, zonder sokken, terwijl er geen verwarming is omdat de rekening al even niet is betaald. Daardoor is het, met uitzondering van de leefruimte omdat daar een houtkacheltje staat, binnen niet veel warmer dan hier buiten op het bankje. Wat voor bedrijf sluit in de winter het gas af van een weeshuis? Misschien moet ik een fotoboek maken van bedrijven die hun omzet belangrijker vinden dan kinderen die al niets hebben.

Ondanks dat, en nog veel en veel meer ellende, zijn de kinderen ongewoon opgewekt. De brede lachen, het schateren tot de slappe lach er soms op volgde, de als grote sterren fonkelende ogen, terwijl ik ze fotografeerde, maar ook tijdens het balletje overtrappen in de sneeuw op een deprimerende binnenplaats, en tijdens het Lego-en in een speelkamer die me aan een koelcel deed denken, en niet alleen vanwege de temperatuur, waren ongekunsteld, recht uit het hart. En dat is zuiver de verdienste van de zes vrijwilligers die het kleine weeshuis draaiende houden. Ik heb onbeschrijfelijk veel respect en bewondering voor deze mensen. En dat heb ik ze ook veelvuldig laten weten.

Maar met complimenten betaal je geen rekeningen, krijg je een gebouw niet warm. Daarom ben ik tussentijds naar een bank gegaan en heb van mijn eigen geld de achterstallige rekeningen en die voor komende maand betaald. Voordat ik terugging naar het weeshuis heb ik Milana, Chiara’s jongste dochter die de dagelijkse leiding heeft bij Figli di Sant'Anna, gebeld en de situatie van het weeshuis uitgelegd.

Ik ben nog nooit door zes volwassenen tegelijkertijd omhelst. Totdat ik de vrijwilligers vertelde over de betaalde gasrekeningen en over de hulp die Figli di Sant'Anna vandaag nog gaat opzetten. Daarna werd ik bedolven onder negentien kinderen. Ik stikte zowat door de slappe lach.

‘Jij nog hier?’ klinkt achter me in gebroken Engels.

Alsof ik mijn eigen taal ineens niet meer machtig ben leg ik in eveneens gebroken Engels uit dat ik nog een sigaret rook voordat ik vertrek. De oude vrouw, een van de vrijwilligsters van het weeshuis, komt dichterbij en kijkt me onderzoekend aan. Als ze mijn rood verkleumde vingers ziet, pakt ze mijn handen vast. Met meer Franse dan Engelse woorden maakt ze me duidelijk dat ze om de hoek woont en dat ik met haar moet meekomen om op te warmen.

Twee minuten later stappen we een kleine woning binnen waar het niet veel warmer is dan buiten. In een mum van tijd brandt de houtkachel in de keuken. Ze schuift een stoel bij en gebaart dat ik moet gaan zitten. Terwijl ik mijn handen opwarm en de warmte gretig met mijn gezicht opvang, zet de vrouw koffie. Daarna gaat een gaspit aan en begint ze in een pan te roeren.

Als zowel mijn handen als gezicht beginnen te tintelen, en ik het zelfs warm begin te krijgen, trek ik mijn jas uit. Wat later worden twee bekers met dampende koffie en twee kommen soep op tafel neergezet. Ik ga tegenover haar zitten. Terwijl ik geniet van een heerlijke, rijkgevulde soep kijk ik naar de foto’s op een dressoirtje. Het zijn heel oude foto’s van de vrouw die tegenover me zit en een jongeman. Ik schat dat beiden rond de twintig waren toen de foto’s werden gemaakt.

‘Didier,’ zegt ze met een lieve, zachte glimlach. ‘Mijn verloofde. Hij in tweede wereldoorlog gedood door boches.’

‘Boches?’

‘Duitsers.’

‘Zat hij in het leger?’

Ze schudt haar hoofd. ‘Hij doodgeschoten op plein waar jij zat.’

Ik staar haar aan. ‘Waarom?’

‘Als voorbeeld. Waarschuwing.’

‘Wat vreselijk.’

‘Ik beeld nog steeds zien.’

‘Je was erbij?’ reageer ik geschokt.

Ze knikt en kijkt terug naar de foto’s. Haar mondhoeken gaan omhoog en haar ogen vullen zich met liefde. ‘Didier mijn grote liefde. Wij trouwen. Drie maanden vroeger hij doodgeschoten. Na hem niemand anders. Altijd alleen gebleven. Didier mijn enige liefde.’

Ik knik. Zonder dat ze dat beseft, begrijp ik helemaal wat ze bedoelt.

Als de soep op is, steken we sigaretten op. We kletsen over het weeshuis, het dorp en de omgeving. Het is erg gezellig. Toch moet ik gaan, anders haal ik de laatste veerboot niet.

‘Jij verdriet in ogen,’ zegt ze als we in het piepkleine halletje staan.

De opmerking overdonderd me volledig. Ik heb een tel nodig om me te herpakken. ‘Door het weeshuis. Dat raakt me altijd.’

‘Al verdriet in je ogen toen je binnenkwam. Jij nog jong. Manier vinden om gelukkig te worden. Maakt uit niet hoe.’

Een paar minuten later rij ik het dorp uit. Omdat ik flink doorrij ben ik binnen vijf uur in Calais, net op tijd om als een van de laatsten de veerboot op te rijden. Het duurt iets langer dan anderhalf uur om door een erg woelig Nauw van Calais Dover te bereiken. Hoewel het nog kouder is dan op het bankje in Blainville-sur-l'Eau, blijf ik de hele tijd op een buitendek, starend naar de hoge golven. Ik zie echter Arturo in en buiten de bioscoop in West End. Zijn stem klinkt glashelder alsof hij naast me zit. Eigenlijk zoals dat iedere dag gaat sinds de ontmoeting tijdens de filmpremière. Inmiddels ruim twee maanden geleden.

Het is aardedonker als ik de veerboot afrij. Bij het eerste tankstation dat ik tegenkom tank ik en koop een slof sigaretten. Dan rij ik de stad uit. Door een ongeluk kost het me meer dan een uur om in Canterbury te komen. Ik zoek een restaurant buiten het centrum. De kans dat ik een bekende tegenkom is buitengewoon klein, maar ik wil simpelweg niet het risico nemen. Het eten is eenvoudig, maar erg lekker. Ik drink nog een koffie en na een sigaret ga ik naar de auto.

De vrouw in Blainville-sur-l'Eau heeft gelijk. Zelfs in het schijnsel van de binnenverlichting is het verdriet in mijn ogen te zien, stel ik vast, starend in de binnenspiegel. Iets wat ik vaker heb gezien, maar wel thuis, als ik alleen ben. Ik dacht altijd dat ik in staat was om dat voor anderen te verbergen. Niet dus. Zelfs een vrouw die me voor het eerst ziet en mij en mijn verleden niet kent, merkt het verdriet in mijn ogen op.

Door mijn werk en de vriendschappen die daarbij zijn ontstaan, dacht ik gelukkig te zijn. Niet zoals ik in mijn meisjesjaren geluk zou hebben omschreven en hoopte te vinden, maar een vorm van geluk waardoor het leven uit te houden is. Door de ontmoeting met Arturo in de bioscoop blijkt dat geluk niets meer dan een zeepbel te zijn, iets dat ik simuleer.

De ontmoeting met hem heeft me doen realiseren dat ik niet de mens ben die ik dacht te zijn, die ik eigenlijk hoor te zijn als wat is gebeurd niet was gebeurd. Ik mis eigenschappen die eigenlijk vanzelfsprekend zouden moeten zijn. Ik ben als een vis die niet kan zwemmen, als een vogel met hoogtevrees. Ik ben een nachtdier die bang is in het donker.

Ik start de auto. Hoewel ik nog een rit van twee uur voor de boeg heb, besluit ik wat buiten Canterbury rond te rijden. Omdat ik zelfs niet in de buurt wil komen van het huis waar we woonden, rij ik westwaarts. Voorbij de stadgrens volg ik aardedonkere wegen zonder te weten waarnaartoe die leiden. Sneeuwvlokken duiken op in het licht van de koplampen. Na een poosje rijden, net als ik overweeg om de M2 te zoeken en zonder verdere omwegen naar Londen te rijden, zie ik een huis bij een bosrand. Ik stop de auto langs de weg en doe de verlichting uit.

Het huis is niet zo groot. Misschien zelfs wat klein. Het staat wel geheel vrij en ik kan geen huizen in de nabije omgeving ontdekken. Er kringelt rook uit de schoorsteen. Aan de dakgoten hangen lichtslingers. Voor het raam staat een kerstboom en binnen branden kaarsen. Als het leven anders was verlopen, hadden Arturo en ik daar op de bank kunnen zitten. En misschien ook Julia, omdat het kerstavond is.

De gedachten aan de tijd dat we op de oever langs de Río de la Plata hardop droomden van een huisje als dit, doen me glimlachen. Maar niet voor lang. Ik doe de verlichting aan en rij verder. Een stuk verderop volg ik borden die naar de snelweg leiden. Het duurt even, maar dan rij ik eindelijk op de M2.

Het begint meer te sneeuwen. Maar dat is niet de reden dat ik op de meest linkerbaan ga rijden, waar ik zelden te vinden ben, en de snelheid verlaag. Het is ook geen uitstelgedrag omdat ik er tegenop zie om in een lege en donkere woning thuis te komen. Het zijn mijn gedachten die de reden zijn dat ik zachter ga rijden. Gedachten die ik nooit eerder heb gehad. Gedachten waar ik van schrik. Heel erg van schrik.

Morgen is het Kerstmis. Niet veel later breekt een nieuw jaar aan. Als ik daarna niet een manier vind om echt gelukkig te worden, dan weet ik niet of ik nog wel een volgende kerst en jaarwisseling wil meemaken.

HOOFDSTUK

45

JANUARI 1994

DE LIEFDE IN JE OGEN, JE STEM

‘Vind je ook niet dat te veel bejaarde acteurs en actrices niet weten wanneer ze plaats moeten maken voor jong, aanstormend talent?’ vraag ik aan Glenda Morrison, een zeventigjarige, tweevoudig Oscar winnende actrice uit de Verenigde Staten.

De knappe vrouw, die makkelijk voor zestig zou kunnen doorgaan, kijkt met een ruk naar me opzij. Ik schiet twee foto’s. Als het tot haar doordringt waarom ik de vraag stelde, verdwijnt de geïrriteerde uitdrukking acuut van haar gezicht en schatert ze het uit. En hup, weer twee foto’s.

‘Ik heb al flink wat fotosessies meegemaakt, maar niemand heeft me ooit een bejaarde actrice genoemd,’ lacht ze, terwijl ze met me meeloopt over Regent Street in de richting van Piccadilly Circus. De beveiliging heeft de grootste moeite om omstanders op afstand te houden.

‘Je bent toch ook bejaard?’

Haar voorhoofd fronst zich en haar felblauwe ogen vernauwen zich. Klik. Klik. We schieten beiden in de lach. Ze geeft mijn schouder een duwtje. Klik.

‘Apart geval ben jij, Scarlett Grimshaw.’

‘Dank je,’ glimlach ik terug en wissel bij Karen, tijdens sessies als deze mijn assistente, mijn camera om voor een andere met een leeg rolletje. Op Piccadilly Circus gebaar ik naar de actrice dat ze kan oversteken. Omdat ze zoals verwacht vergeet dat het verkeer links rijdt, kijkt ze in de verkeerde richting of er verkeer aankomt. De dubbeldekker komt met veel gepiep ruim voor de oversteekplaats tot stilstand. Glenda springt geschrokken achteruit. Klik. Klik. Klik. Op het moment dat de chauffeur aan een scheldkanonnade wil beginnen, herkent hij de actrice. Twee duimen gaan omhoog. Klik. Klik. Dan werpt hij haar een handkus toe. Zij retourneert die met een elegante beweging die ik niet eens zou kunnen nadoen. Klik. We steken over.

‘Zag jij de bus wel aankomen?’

Ik knik.

‘Wat als hij niet op tijd had geremd?’

‘Mij is alleen gevraagd om unieke foto’s van jou op typische Londense locaties te maken. Niemand heeft gezegd dat je de fotosessie moest overleven.’

Ze schatert het uit en krijgt zelfs de slappe lach, waardoor verderlopen even niet lukt. Klik. Klik. Klik. Klik.

Aan de overkant van de straat laat ik Glenda op het trapje van het Shaftesbury Memorial Fountain plaatsnemen. Ik ga naast haar zitten, wat ze niet had verwacht, zie ik aan haar gezicht. Klik. Klik. Ik steek een sigaret op en neem een trekje. Zoals verwacht zie ik haar er verlangend naar kijken. Ik reik haar de sigaret aan en ze neemt er drie lange halen van. Klik. Klik. Klik. Omdat de menigte enorme proporties begint aan te nemen, besluit ik verder te lopen. Ik laat de beveiliging weten dat ik naar Caffé Concerto wil, om de hoek op Haymarket. Door de drukte duurt het even, maar uiteindelijk gaan we het beroemde Italiaanse restaurant binnen met Karen en één beveiliger.

‘Buon pomeriggio. Vorrei un tavolo per due,’ zeg ik tegen een jonge ober die me meteen geschrokken aankijkt.

‘Benvenute, signore,’ zegt een oudere man verderop, terwijl hij naar ons toeloopt. ‘Se saresti così gentile da seguirmi.’ Zoals gevraagd, volgen we hem. Voordat ik onze bestelling aan hem doorgeef, spreekt de man zijn bewondering uit voor Glenda, wat haar zelfs na een halve eeuw van roem nog steeds goed doet. Klik. Klik.

Ze kijkt opzij naar de vele mensen die met hun neuzen tegen de ramen staan geplakt en op de meest vreemde manieren haar aandacht proberen te trekken. De aanblik heeft iets triest en zegt in een tel alles over het leven van een wereldberoemde actrice. Ik vereeuwig zowel de mensen achter de ruiten als Glenda in dezelfde opname. Dan leg ik de camera vlak voor haar op tafel neer. Ze kijkt me verrast aan.

‘Ik vraag sommige personen die ik fotografeer om een foto van mij te maken.’

‘Sommige?’

‘De mensen die ik zowel bewonder als sympathiek vind.’

Ze glimlacht en bedankt me. Dan pakt ze de camera op en neemt me in beeld. Ik glimlach en de sluiter gaat open en dicht. Opeens staat ze op en maakt nog twee foto’s. Nadien pak ik de camera aan en leg die naast me op tafel.

‘We zijn hier niet om foto’s te maken?’

‘Ik heb er al genoeg. Ik heb honger. Jij niet?’

Ze schaterlacht. We kletsen over alles en niets. Zij vertelt over het leven in LA, ik over dat in Londen. Als de oudere ober het eten en drinken komt brengen, vraagt ze hem om een foto van ons te maken. Over tafel heen pakt ze mijn hand vast en glimlacht naar de camera. Voor de zekerheid maakt de ober twee foto’s. Op zijn verzoek maak ik er eentje van hem samen met Glenda. Ik beloof hem de foto naar het restaurant te sturen.

‘Wil je de foto’s die ik en de ober hebben gemaakt naar mij sturen?’ vraagt ze. ‘Ik wil graag een aandenken aan je, Scarlett.’

We gaan eten. Glenda is onder de indruk van de wijze waarop ik spaghetti eet. Dat mag ook wel na zo’n acht jaar in Italië te hebben gewoond. Nadien kletsen we verder en roken ondertussen een sigaret.

Wanneer we naar buiten gaan lijkt het amper minder druk te zijn geworden. De beveiliging houdt iedereen op afstand. Net als ik afscheid van Glenda wil nemen, zie ik bij toeval tussen de vele mensen een glimp van een bekend gezicht. Ik kijk meteen terug, maar zie het niet meer. Totdat ik dat wel doe. Het is alsof alle zuurstof uit mijn longen wordt gezogen, al het geluid verstomd en de wereld abrupt tot stilstand komt. Even sta ik als versteend. Zowel de actrice als Karen kijken me verwonderd aan. Ik verontschuldig me stamelend en loop van ze weg. Tegen de beveiliging wijs ik naar hem en zeg dat ze hem kunnen doorlaten.

‘Wat doe jij hier?’

Arturo komt vlak voor me staan en zegt niets. Wat hij wel doet is me in zijn armen nemen zoals op de dag van het afscheid toen ik naar Engeland en Ierland vertrok. Met een arm op mijn rug en een hand teder op mijn achterhoofd, en mijn gezicht tegen de zijkant van zijn hals, houdt hij me secondelang tegen zich aan. Het is geen omhelzing van twee personen die alleen vriendschap voor elkaar voelen. Het is een omhelzing van geliefden. Hem voelen, hem ruiken, brengt me in een oogwenk naar een andere tijd in een ander werelddeel. Als hij me langzaam loslaat, ben ik in een tel terug in Londen.

Terwijl ik hem niet-begrijpend en overrompeld aanstaar, ontgaat het me in eerste instantie hoe stil het om ons heen is. En dat iedereen naar ons kijkt. Net als Glenda en Karen dat doen. Die laatste kijkt me ronduit stomverbaasd aan. Niet zo vreemd. Ik stel hem aan hen voor.

‘Ik kan me niet herinneren wanneer ik voor het laatst zoiets liefs zag,’ glimlacht de actrice naar Arturo. ‘Ik vertel je ongetwijfeld iets wat je allang weet, maar meiden als Scarlett zijn uitermate zeldzaam. In elk geval waar ik woon. Eigenlijk overal. Als ik jou was zou ik haar heel dicht bij me houden. Want ik ben hier niet de enige die in de aandacht sta, heb ik allang gezien.’

Hij glimlacht. ‘Dat ben ik ook van plan.’

Ik kijk hem met een ruk aan. Mijn ogen lopen vol. Dat ontgaat beide vrouwen uiteraard niet. Karen fluistert in mijn oor dat zij de fotorolletjes naar de zaak zal brengen. Terwijl ik mijn ogen niet van Arturo kan afhouden, knik ik afwezig. Dan schiet het me te binnen dat Karen met mij is meegereden. Ik haal de sleutels uit mijn heuptas en zeg dat zij mijn auto kan nemen. Dan neem ik afscheid van Glenda.

‘Doe niet zo gek,’ lacht de vrouw, negeert mijn uitgestoken hand en omhelst me. ‘Ik heb genoten van de opmerkelijke fotosessie, Scarlett. Als je op een dag in LA bent, dan verwacht ik een telefoontje van je.’

Het duurt even totdat we de ergste drukte zijn kwijtgeraakt. Tegenover het metrostation van Piccadilly Circus blijf ik ineens stilstaan en kijk hem vragend aan.

‘Kunnen we ergens praten waar het rustig is?’

Ik kijk Piccadilly in. ‘We kunnen naar Hyde Park gaan. Twintig minuten lopen of twee halten met de metro.’

Een paar minuten later zitten we in de metro. De volgende halte is Green Park. Daarna komt Hyde Park Corner, waar wij eruit moeten. Ik ben tegenover hem gaan zitten. We zeggen niets. We kijken elkaar wel de hele tijd aan. Hij glimlacht. Ik ook. Het is werkelijk niet te bevatten dat hij tegenover me zit. Nadat we zijn uitgestapt, steken we de weg over en lopen Hyde Park in. Ik wijs naar de eerste zitbankjes die ik zie; rondom de Boy and Dolphin Fountain.

‘Waarom zijn we hier?’ wil ik weten als we net zitten.

‘Is er iemand in je leven, Scarlett?’

‘Iemand?’

‘Een man.’

Ik knik resoluut. Hij recht zijn rug. Dan kijk ik voor me naar de fontein. ‘Hij is iets ouder dan ik. Vroeger droeg hij zijn haar heel lang. Tegenwoordig een flink stuk korter. En minder wild. Wat hem trouwens ook heel goed staat. Gelukkig is hij het sexy Spaanse accent niet kwijtgeraakt. Als ik een klein minpuntje zou moeten opnoemen, dan is het dat hij zelfs in de winter een ergerlijk mooi, zomers tintje heeft. Misschien omdat hij uit Buenos Aires komt, als ik me niet vergis.’

Hij snuift van plezier. Ik kijk hem weer aan.

‘Dat heb ik je de vorige keer toch al verteld, Arturo?’

‘Ik wilde alleen zekerheid dat er sindsdien niets is veranderd.’

‘Kennen ze in het Spaans het woord ‘altijd’ niet?’

Hij lacht en steekt een sigaret op. Ik biets er ook eentje.

‘Waarom wilde je dat weten, Arturo?’

‘Sinds ons afscheid in Buenos Aires is er praktisch geen dag geweest dat je niet in mijn hoofd zat. Maar sinds onze ontmoeting in oktober bij de bioscoop kan ik echt aan niets anders meer denken dan aan jou.’

Uit het niets rollen tranen uit mijn ogen.

‘Eerlijk gezegd had ik jouw reactie niet verwacht, niet na al die jaren. De liefde in je ogen, in je stem.’

‘Ik zou zelfs niet kunnen stoppen met van je te houden als ik dat zou willen,’ zeg ik en veeg tranen onder mijn ogen weg. ‘Ik hou nog evenveel van je als toen in Buenos Aires. Misschien zelfs nog meer.’

‘En ik hou van jou, Scarlett. Minstens zo veel als toen.’

Meer tranen rollen omlaag. Ik laat ze ongemoeid mijn hals in glijden en neem een trekje van de sigaret. ‘De laatste keer dat die woorden tegen me werden gezegd, was tijdens ons afscheid toen ik naar Engeland ging.’ Ik ben even stil. ‘Waar is je vrouw, Arturo?’

‘In Californië. En het is ex-vrouw.’

‘Wat?’

‘We zijn gescheiden.’

‘Wat?’ reageer ik opnieuw, compleet overdonderd. ‘Gescheiden?’

Hij knikt. ‘Het was een zakelijk huwelijk. Zodat ik een werkvergunning kon krijgen en we samen de dansschool konden beginnen. Zij woonde al in de VS. Gaandeweg is er tussen ons wel iets gegroeid, maar het is nooit zoals tussen ons tweeën geweest. Na ons bezoek in Londen kreeg ik je helemaal niet meer uit mijn hoofd. Daarom heb ik Juana over jou verteld. En dat ik niet in Californië kon blijven omdat ik tijdens die filmpremière me realiseerde dat ik nooit ben gestopt met van jou te houden. Zelfs nog geen minuut. Ik heb mijn deel van de dansschool aan haar verkocht en ben gebleven totdat ze een andere danspartner had gevonden.’

Ik staar voor me uit. Tranen blijven maar langs mijn gezicht gaan. Ik kan niet geloven wat ik hoor. Ik kan niet geloven dat dit echt gebeurt. Ik kan zelfs nog steeds niet geloven dat hij naast me zit. Ongemerkt knijp ik hard in het vel van mijn hand. Ik zit nog steeds in Hyde Park bij de Boy and Dolphin Fountain. En Arturo zit ook nog steeds naast me. Ik zou het willen uitgillen van geluk.

‘Je vingers zijn steenkoud,’ zegt hij als zijn hand in de mijne glijdt. Voordat ik iets kan zeggen, begint hij die met zijn handen warm te wrijven. Ik kijk ernaar alsof ik nog nooit zoiets heb gezien. Als hij een poosje later stopt, houd ik hem mijn andere hand voor. Hij lacht en begint die ook warm te wrijven.

‘Niet lang nadat je naar Engeland was vertrokken, ben ik opgepakt en zonder rechtszaak in de gevangenis gestopt.’

Ik knik. ‘Door mijn moeder.’

‘Er werd me verteld dat je niet met mij verder wilde gaan, ons kind alleen wilde opvoeden, en daarom voorgoed in Engeland bleef. Natuurlijk geloofde ik dat niet. Maar het gevangenisleven kan gekke dingen met een mens doen. Ik dacht dat ik nooit meer eruit zou komen, totdat ik maanden later plotseling werd vrijgelaten.’

Ik knik opnieuw en noem de datum waarop hij is vrijgelaten.

‘Hoe weet je dat?’

‘Ik was verderop in de straat en zag je naar buiten komen.’

Hij zwijgt kort. ‘Heb jij ervoor gezorgd dat ik vrijkwam?’

‘Door hoofdcommissaris Quiroga-Arias te beloven dat ik Argentinië direct zou verlaten, nooit meer zou terugkomen, en nooit zou proberen om met jou in contact te komen. Als ik me niet aan die afspraak zou houden, zou je een ongeluk krijgen of op een andere manier het leven laten.’

Hij zucht. ‘Die hond is al een poos burgermeester van Buenos Aires.’

‘Ik las het.’

‘Dat moet een moeilijke beslissing zijn geweest.’

‘De moeilijkste van mijn leven.’

Hij kust de palm van mijn hand.

‘Dacht je echt dat ik je in de steek had gelaten?’

‘In de gevangenis begon ik steeds meer te twijfelen. Na mijn vrijlating ben ik, toen ik daar fysiek toe in staat was, naar jouw straat gegaan. Heel vaak. Ik zag alleen je moeder en die Robert. Ik heb maandenlang iedere dag uren doorgebracht in Parque de los Niños, in de hoop dat je mij daar zou zoeken, mocht je wel in Buenos Aires zijn, maar niet bij je moeder wonen.’

‘Wat erg,’ snik ik.

‘Op een dag geloofde ik wat me was verteld. Toen ben ik gestopt om naar jouw straat en het park te gaan. De juiste beslissing, dacht ik toen ik de foto’s zag waarop je met Sean Mitchell en een klein kind was te zien. Ik dacht dat het jochie onze zoon was. En jij met hem… Je zag er gelukkig uit.’

‘Dat was voor de foto’s, lieve schat,’ reageer ik met een trillende stem en realiseer me ineens hoe ik hem noemde. Hij ook, zie ik aan zijn glimlach. ‘Sinds ons afscheid ben ik geen dag meer gelukkig geweest. Omdat wij niet samen waren. Deze maand is het veertien jaar geleden dat we in Parque de los Niños in elkaars leven kwamen. Jij bent mijn eerste liefde, Arturo. Maar ook mijn enige liefde. Ik was zestien toen ik verliefd op je werd en ben nu bijna twee keer zo oud. Maar vanaf die dag in het park is er nooit een andere man in mijn leven geweest. En dat zal ook nooit gebeuren. Als ik niet samen met jou kan zijn, dan blijf ik liever de rest van mijn leven alleen.’

Zijn ogen glinsteren in het waterige zonnetje. ‘Dat besefte ik bij de bioscoop. En niet alleen omdat je mijn ketting nog steeds draagt.’

‘Sinds ik ben gevlucht is die nog geen seconde af geweest.’

‘Gevlucht?’ reageert hij geschokt. ‘Gevlucht van wie? Of van wat?’

HOOFDSTUK

46

JANUARI 1994

HET WAS GEEN OVERWEGEN

Hij kijkt nog steeds overdonderd om zich heen, blikt even door het raam naar de achtertuin en komt dan in mijn richting gelopen. ‘Dit is van jou?’

‘Van de huisbaas. Ik huur het.’

‘Dat zal wat kosten, helemaal in zo’n buurt.’

‘Dat absoluut,’ lach ik en leg nog een blok hout op het vuur dat eindelijk om zich heen begint te grijpen. ‘Wat wil je drinken?’

‘Is het te vroeg voor drank?’

‘Vandaag niet. Whisky?’

Terwijl hij bij de muur met meerdere foto’s van mij, in dezelfde vierkante, matzwarte lijsten, ze stuk voor stuk aandachtig bekijkt, schenk ik in de open keuken twee glazen in.

‘De naam die eronder staat, is de persoon die de bewuste foto van jou heeft gemaakt?’ wil hij lacherig, met veel ongeloof in zijn stem weten. Ik antwoord bevestigend. ‘Niet de minste namen, Scarlett. Indrukwekkend. En mooi om te zien wat je hebt bereikt.’

Ik bedank hem met een glimlach. Wanneer ik de voorkamer inloop, gaat hij op de bank tegenover de haard zitten. Ik weifel kort en neem dan naast hem plaats.

‘Je drinkt ook whisky?’

‘Sinds ik ontdekte dat twee glazen whisky hetzelfde effect hebben als een fles wijn. En dat is pas een paar maanden geleden. Om exact te zijn: vanaf de avond dat we elkaar in de bioscoop ontmoetten.’

We klinken de glazen zacht tegen elkaar. We zeggen niets, kijken elkaar alleen even in de ogen. Het is vreemd om hier met hem te zitten, alsof een van mijn dromen op miraculeuze wijze tot leven is gekomen.

‘Je leest nog steeds, zie ik,’ glimlacht Arturo, terwijl hij een boek van het tafeltje naast de bank oppakt.

‘Dat is eigenlijk het enige dat ik in mijn vrije tijd doe. En wandelen.’

Wanneer hij de tranen onder mijn ogen opmerkt, legt hij het boek terug. Met een aandoenlijke behoedzaamheid pinkt hij ze weg.

‘Sorry, ik begrijp nog steeds niet goed wat er allemaal gebeurt.’

‘Bij mij is dat niet anders. Ik kan niet geloven dat ik naast je zit.’

‘Precies wat ik zonet dacht.’

Hij veegt nog wat tranen weg en beroert dan heel voorzichtig het litteken onder mijn oog tot aan de haargrens. ‘Hoe is dat gebeurd?’

Ik zeg niets en kijk van hem weg.

‘Hoort dat bij wat je me niet in het park wilde vertellen?’

Ik knik en veeg nu zelf tranen van mijn wangen. Maar zoals vaker is het onbegonnen werk. ‘Ik heb er meer.’

‘Wat meer?’

‘Littekens. Mijn hele rug zit onder. Mijn kont ook en dan nog wat op de achterzijde van mijn dijen.’

Hij verstramt over heel zijn lijf. Een paar tellen is alleen het geknetter van het haardvuur te horen. ‘Wie heeft dat gedaan, Scarlett?’

‘Het spijt me, Arturo,’ snik ik zacht en kijk hem weer aan. ‘Het spijt me dat ik onze dochter heb laten doodgaan, dat ik haar niet beter heb beschermd tegen die monsters.’

‘Welke monsters? En Julia is toch doodgeboren?’

Ik knik. ‘Maar ik had nog meer mijn best moeten doen, meer voor haar moeten vechten zodat ze kreeg wat ze nodig had. Ik ben haar moeder en had haar met mijn leven moeten beschermen.’ Ik drink mijn glas in een teug leeg en haal in de keuken de fles. Nadat ik mijn glas heb bijgeschonken, kijk ik Arturo aan. Hij begrijpt wat ik bedoel en slaat het glas ook achterover. Als ik zit steek ik een sigaret op.

‘Wil je me alles vertellen en niks weglaten?’

Ik knik en na een paar trekjes begin ik. Omdat hij me gevraagd heeft om niks weg te laten, doe ik dat ook niet. En juist dat maakt het vertellen moeilijker. Het is alsof ik weer bij de Sisters of the Good Shepherd Convent ben, weer wekenlang bloot in ‘het gat’ lig, opnieuw klappen krijg en met een riem wordt afgeranseld. Ik kan de smerige aardappelen, kool en vis ruiken, het droge, net niet beschimmelde brood proeven. Zelfs de dampen van bleekmiddel dringen mijn neus binnen en slaan me op de keel. De stank van vieze kleren doet me zowat kokhalzen. Ik hap naar adem.

Ik zie zo veel emoties in zijn betraande ogen. Sommigen ken ik niet van hem. Een van de blikken toont me hoe hij waarschijnlijk zal kijken vlak voordat hij iemand uit pure razernij vermoordt. Wanneer ik de bevalling beschrijf, glippen de tranen uit zijn ogen. Ik pak zijn hand vast en huil met hem mee. Dan slaat hij een arm om mijn schouders en trekt me erg stevig, maar toch zo liefdevol tegen zich aan.

‘Je hebt haar niet gezien?’

Ik schud mijn hoofd. ‘Ik heb zelfs geen glimp van haar opgevangen.’

Hij heeft even nodig om te verwerken wat ik allemaal heb verteld. Ik schenk onze glazen bij. Daarna staren we beiden naar het vuur.

‘Hoe ben je daar weggekomen?’

Ik vertel gedetailleerd hoe dat is gegaan. Net als eerder hangt hij aan mijn lippen en onderbreekt me geen enkele keer. Nadien neemt hij mijn gezicht tussen zijn handen. Zonder iets te zeggen, kijkt hij me lang in mijn ogen. Ik voel mijn gezicht stralen van trots, mijn hart bonzen van liefde, en mijn buik kriebelen van verlangen. Zijn lippen beroeren heel zacht mijn voorhoofd.

‘David en Maeve zijn van de foto’s met Sean Mitchell?’

Ik knik.

‘Op een dag zou ik ze graag willen ontmoeten om ze te bedanken.’

‘Volgende maand komen ze een weekje bij me logeren.’

‘En de man die je met de boot heeft weggebracht en bij je is gebleven totdat je op de trein stapte?’

‘Cormac.’

‘Die staat niet op die foto’s?’

‘Cormac wordt niet graag gefotografeerd,’ antwoord ik en schiet kort in de lach. Hij vraagt waarom. ‘Cormac is ouder en jullie lijken totaal niet op elkaar, maar op een of andere manier doet hij me denken aan Arturo als die in Ierland was geboren.’

Hij glimlacht. ‘Ik wil hem ook heel graag persoonlijk bedanken, als dat mogelijk is.’

‘Ik zal vragen of hij met Maeve en David meekomt.’

Het is stil. We glimlachen naar elkaar. Zijn hand beweegt naar mijn gezicht en streelt de wang en kaak zachtjes. Als hij die wil weghalen, houd ik hem tegen.

‘Wat is er gebeurd met die… met die… zusters?’

‘Niets.’

‘Hoe bedoel je niets?’

‘Die doen nog steeds met anderen wat ze mij hebben aangedaan.’

Hij kijkt me verbijsterd aan. ‘Hoe is dat in hemelsnaam mogelijk?’

‘Ik heb door de jaren heen ontelbare brieven geschreven aan de Ierse overheid, kerk en verschillende mensenrechtenorganisaties. Wel anoniem, omdat ik niet wil dat iemand weet dat ik in een Magdalena-wasserij  heb gezeten. Maar er is helemaal niks gedaan, niets veranderd. Sisters of the Good Shepherd Convent, net als andere door rooms-katholieke geleide instellingen, verdienen nog steeds veel geld aan onbetaalde arbeidskrachten.’

‘Andere van zulke instellingen? Hoeveel zijn er dan?’

Ik haal mijn schouders op. ‘Geen idee. Ik heb contact met organisaties die een eind aan deze Magdalena-wasserijen proberen te maken en weet van hen dat deze moderne slavernij, onder de mom van rehabilitatie en boetedoening voor ‘gevallen vrouwen’, in de achttiende eeuw in Engeland en Ierland is begonnen. Daarna volgden Noord Amerika, Canada en Australië.’

‘Hoe is dat mogelijk dat ze ongestoord hun gang kunnen gaan?’

‘Omdat de Ierse overheid, maar ook die van andere landen, ze niet alleen steunt, maar ook aan de Magdalena-wasserijen verdient.’

Arturo staart voor zich uit. Hij drinkt zijn glas leeg en schenkt die van mij en hem dan bij. ‘Denk je vaak terug aan wat daar is gebeurd?’

‘Ik voel me soms zo’n watje,’ zucht ik. ‘Ik heb er enkele maanden gezeten, terwijl er vrouwen zijn die er jaren en zelfs heel hun leven gevangen zitten. Maar er gaat geen dag voorbij dat ik niet aan die plek denk. Of wat daar met ons meisje is gebeurd. Het idee dat ze begraven is zonder dat iemand erbij was die van haar houdt, ze op een onbekende plek ligt waar niemand haar bezoekt, bloemen neerlegt, een kaarsje voor haar brandt en lieve woordjes tegen haar fluistert, wringt zelfs nu nog mijn hart uit. Maar hetzelfde geldt voor ons, Arturo. Er gaat geen dag voorbij dat ik niet aan ons heb gedacht. Ik heb onze tijd samen in Buenos Aires wel duizenden keren herbeleefd. Maar ook de tijd die ons is afgenomen, heb ik beleefd alsof het herinneringen waren. En… en dan zijn er nog de brieven.’

‘Welke brieven?’

‘De brieven die ik aan jou en Julia heb geschreven. Wil je ze zien?’

Ik haal de enorme stapel schrijfblokken uit het dressoir en leg ze voor ons op de salontafel neer. Hij kijkt ernaar en dan naar mij.

‘Heb je die allemaal volgeschreven?’

Ik knik. ‘Nadat ik de zusters was ontvlucht ben daar vrij snel mee begonnen. En de laatste brief is van afgelopen week. Het schrijven aan jullie geeft me een soort van troost. Het is alsof we samen zijn, met elkaar kletsen.’

‘Mag ik?’

Ik knik en hij vraagt welk schrijfblok het oudste is. Nadat ik hem die heb gegeven, begint hij te lezen. Het duurt niet lang tot zijn ogen weer glimmen in het dansende licht van het haarvuur. Een paar brieven later wrijft hij tranen uit zijn ogen. Dan pakt hij een ander blok en leest verder. Ondertussen rook ik een sigaret. En nog eentje. Ik streel zijn schouder als hij tranen van zijn wangen en kaken veegt.

‘Mooi om je stem in het verleden te horen, maar elk van de brieven breekt mijn hart,’ zegt hij. ‘Ik lees zo veel verdriet en eenzaamheid in je woorden. En dan de opgedroogde tranen op het papier, werkelijk…’ Hij kijkt naar het raam, alsof hij daar iets hoort, en na een paar tellen naar mij. ‘Welk blok schrijf je nu in?’

Ik reik hem het bewuste schrijfblok aan. Hij begint te bladeren, leest twee brieven van begin vorige maand, vervolgens die ik op Kerstmis heb geschreven. Misschien kan hij die beter niet lezen. Een moment overweeg ik het blok uit zijn handen te trekken. Na een paar alinea’s kijkt hij met een ruk naar me opzij. Het verdriet en de tranen in zijn ogen voel ik diep in mijn borst.

‘Overweeg je echt om een eind aan je leven te maken?’ fluistert Arturo met een stem vol verdriet.

Ik ga vlug op mijn knieën naast hem op de bank zitten en pak zijn hand vast. ‘Het was geen overwegen. Meer… meer een conclusie dat dit jaar iets moet gebeuren waardoor alles anders wordt…’

‘En als dat niet gebeurt?’

Even is het stil. Ik beweeg mijn schouders op en neer.

‘Denk je nu nog zo?’

‘Ligt eraan.’

‘Waaraan?’

‘Alsof je straks de deur uitloopt en uit mijn leven verdwijnt.’

‘Je denkt dat ik ben gescheiden, alle schepen achter me heb verbrand, naar Londen ben gevlogen om je te vertellen dat je nog steeds de liefde van mijn leven bent, om vervolgens na een paar glazen whisky tot kijk te zeggen?’

Ik schiet in de lach. ‘Dat was een stomme opmerking, hè?’

Hij probeert niet te lachen. ‘Een beetje wel, meisje uit Canterbury.’

Ik val hem schaterlachend om de hals. Dan sla ik een been over zijn onderlijf en ga op hem zitten. Zijn handen pakken mijn heupen vast. Ik heb ze daar zo gemist.

‘Zit je in een hotel?’

Hij knikt. ‘In Covent Garden.’

‘Kom je hier wonen? Of loop ik nu te hard van stapel?’

‘Te hard van stapel?’ snuift hij lacherig. ‘Jij was zestien en ik achttien toen we elkaar ontmoetten. We zijn nu bijna tweemaal zo oud.’

‘Weer een stomme opmerking, hè?’

We lachen en pakken elkaar zo stevig mogelijk vast. Ik voel tranen langs mijn wangen. Niet alleen van mezelf. Zijn handen gaan van mijn heupen naar mijn rug. Opeens trekt hij ze weg.

‘Ze doen geen pijn, lieve schat,’ fluister ik.

Zijn handen gaan terug en beginnen mijn rug zachtjes te strelen.

‘Mag ik ze zien?’

‘Nee,’ reageer ik in een reflex en verontschuldig me direct. ‘Ik bedoel straks. Later. Een andere keer.’

‘Wanneer je daar aan toe bent, Scarlett,’ fluistert hij. ‘Is het trouwens toeval dat je in de bioscoop een broek aanhad en nu ook? In Buenos Aires droeg je niets anders dan jurken. Zelfs als het koud was.’

‘Dat is geen toeval,’ antwoord ik op zachte toon.

‘Vanwege de littekens?’

‘Ook. Maar ook omdat we bij de zusters altijd een afgrijselijke jurk aan moesten. Daardoor heb ik een vieze bijsmaak overgehouden aan jurken.’

We gaan in de buurt wandelen. Op Brompton Road, een straat gelegen in het zuidelijke deel van Knightsbridge, met veel toprestaurants, 5-sterrenhotels, exclusieve winkels, en het wereldberoemde warenhuis Harrods, slenteren we langs etalages. Ik heb weinig, eigenlijk helemaal geen oog voor wat zich achter de ruiten bevindt. Ik voel me de gelukkigste vrouw van de stad en kan niet wegkijken van mijn arm om die van hem. En van mijn lieve schat. Door de wijze waarop we naar elkaar glimlachen, zou het niet vreemd zijn als voorbijgangers denken dat we ze niet allemaal op een rijtje hebben.

Als we terug zijn, warm ik kliekjes op. Arturo schenkt drinken in. De tijd tussen het roeren in breng ik door op zijn schoot. Er wordt niet veel gesproken. Ik denk dat we beiden nog steeds niet kunnen geloven wat er allemaal gebeurt. Tenminste, dat meen ik in zijn glinsterende ogen te zien. Bij mij ziet hij dat in elk geval.

Nadat ik koffie heb gezet, ga ik weer op zijn schoot zitten. We glimlachen. Dan zoen ik zijn lippen zacht en kort. We glimlachen opnieuw. Vervolgens zoent hij mij. Eerst ook kort, dan lang en hartstochtelijk. Ik laat me gewillig meenemen op golven van geluk en liefde die door heel mijn lijf gaan, terwijl we na bijna dertien jaar voor het eerst zoenen zoals we dat in Buenos Aires deden. Ondertussen zakken tranen traag langs mijn wangen.

Ik laat hem abrupt los. Arturo kijkt me verwonderd aan.

‘Niet schrikken, lieve schat,’ fluister ik nerveus en trek de trui langzaam over mijn hoofd uit. Daarna draai ik me met mijn rug naar hem toe. Ik voel dat zowat iedere spier in mijn lijf zich aanspant. Mijn ademhaling is onrustig. Ik voel mijn hart in mijn keel bonzen.

Als hij niets zegt, maar ook geen millimeter beweegt, kijk ik over een schouder naar hem om. Wat ik zie, verstikt me alsof ik aan een stuk touw bungel. Zijn ogen zijn vol tranen, stromen ervan gaan langs zijn gezicht. Het doet me zo veel pijn om hem zo te zien.

‘O, lieve schat,’ snik ik, draai me om en sla mijn armen om hem heen. Hij omhelst mij, begraaft zijn gezicht in mijn hals en laat de tranen de vrije loop. Het duurt een poosje totdat we beiden zijn uitgehuild. Ik veeg het verdriet bij hem weg, Arturo bij mij.

‘De pijn die je moet hebben gehad,’ fluistert hij aangedaan.

Ik zoen zijn nat gehuilde lippen. ‘De ergste pijn die er bestaat, dacht ik toen. Totdat ik ontdekte hoe het was om zonder jou te moeten leven.’

HOOFDSTUK

47

JANUARI 1994

OOK DAT BEGRIJP IK

Natuurlijk is hij ouder geworden sinds we oktober 1980 op het Plaza Francia in Buenos Aires afscheid namen. Maar niet alleen door de ruim dertien jaar die sindsdien zijn verstreken. Die zijn hem eigenlijk nog het minst aan te zien. Het leven laat meer sporen na dan de tijd, weet ik uit eigen ervaring. Hoewel de jaren best vriendelijk voor mijn uiterlijk zijn geweest, ben ik ook niet meer het meisje van toen. Nog voordat de eerste dag bij de Sisters of the Good Shepherd Convent voorbij was, was mijn jeugd ook voorbij. En mijn kijk op de wereld en de mensen voorgoed veranderd. De jaren die daarop volgden, gevuld met verdriet, spijt wat ik niet en wel heb gedaan, het keer op keer herbeleven van afschuwelijke gebeurtenissen, het idee dat het mijn schuld is dat Julia is overleden, vreet al dertien jaar vanbinnen aan me. Er gaat geen ochtend en avond voorbij zonder dat ik dat in een badkamerspiegel zie.

Vredig slapend, zoals nu, oogt Arturo als een ietwat oudere versie van de jongen die ik in het Parque de los Niños leerde kennen. Zijn lange manen heeft hij niet meer, maar doordat hij jarenlang de kost heeft verdiend als danser is zijn lijf nog net zo gespierd als destijds. Misschien zelfs nog meer. Met de ogen open zie ik nog steeds de ondeugende, ietwat provocerende blik van de kwajongen die tijdens onze kennismaking alleen in een versleten bermuda voor me in het gras knielde. Een blik die me nog steeds doet smelten als een waterijsje in de zon. Dat zal nooit veranderen. Als ik echter wat langer en dieper in zijn ogen kijk, zie ik ook een Arturo die ik niet ken, net als hij een Scarlett zal zien die hij niet kent als hij langer en dieper in mijn ogen kijkt. De Scarlett die ik iedere ochtend en avond in de badkamerspiegel zie.

Hoewel die een stuk korter was, heb ik het vermoeden dat het tweede verblijf in een gevangenis een grotere weerslag op Arturo heeft dan de eerste. Niet door wat hij erover zegt, maar door zijn blikken, het abrupt wegkijken van mij en de plotselinge stiltes midden in zinnen. Ook de periode na zijn vrijlating is erg zwaar voor hem geweest en heeft merkbaar littekens op zijn ziel achtergelaten, voel ik, ondanks dat hij ook hierover met terughoudendheid praat. Niet omdat hij dingen voor mij wil verzwijgen, maar om mij te ontzien.

Geen dak boven het hoofd hebben, zonder geld, niet elke dag iets te eten te hebben, moet vreselijk zijn geweest, maar ik denk dat hij nog het meest heeft geleden onder de gedachte die hem is aangepraat dat ik hem in de steek heb gelaten en ons kind alleen in Engeland wilde grootbrengen. Het kan niet anders dan dat hij zich door mij verraden heeft moeten voelen. Dat gevoel, de hartzeer en de eenzaamheid die hij jarenlang met zich heeft meegedragen, zelfs in Californië, de ervaringen in de gevangenis, de armoede en het dagelijks overleven, het verlies van een kind dat hij nooit heeft gezien, neem ik mijn moeder nog meer kwalijk dan wat ze mij heeft aangedaan.

Net als ik tranen van mijn wangen veeg, gaan zijn ogen open. Ze schieten direct verder open en een tel later veert hij rechtop.

‘Het spijt me, Arturo,’ zeg ik snikkend, voordat hij iets heeft kunnen zeggen en ga ook rechtop zitten. ‘Het spijt me zo wat mijn moeder jou allemaal heeft aangedaan. Ik vind dat zo erg.’

Hij pakt mijn hand vast. ‘Dat was jouw moeder en daar hoef jij je niet voor te verontschuldigen.’

‘En het spijt me vreselijk dat ik ons kind niet in leven heb weten te houden,’ huil ik harder. ‘Terugkijkend zou ik zo veel dingen anders hebben gedaan, waardoor Julia het misschien wel had overleefd. Ik weet niet waarom ik toen sommige dingen niet deed of juist wel. Het voelt alsof ik toen…’

Opeens neemt hij mijn gezicht tussen zijn handen. ‘Zeg dat nooit meer, echt nooit meer, Scarlett. Niets van wat daar is gebeurd is jouw schuld. Je was een meisje van zeventien jaar en overgeleverd aan een stel krankzinnige wijven die God, de bijbel, angst en mishandeling gebruiken om anderen te kunnen overheersen en uitbuiten. Ik weet honderd procent zeker dat jij alles hebt gedaan wat je kon doen in die situatie. Beloof me alsjeblieft dat je stopt om jezelf daarmee te kwellen.’

Ik knik, aarzelend.

‘Beloof het me alsjeblieft.’

‘Ik beloof het, lieve schat.’

Nadat we een poosje in elkaars armen opgesloten hebben gezeten, en aansluitend minstens even lang hebben gezoend, gaan we naar beneden. Sinds ik hem twee dagen geleden van Hyde Park naar mijn woning heb meegenomen, en we niet lang na het avondeten in mijn bed belandden, zijn we er alleen uit geweest om te douchen. En om eten te maken, wat we vervolgens ook op bed opaten. Het kan dus geen kwaad om weer eens aan tafel te eten.

Als we hebben gegeten, gaan we douchen. Uiteraard samen. Niet voor het eerst kunnen we ons onder de waterstralen niet beheersen en al vlug zetten we de vrijpartij op bed voort. Opnieuw gedoucht en eindelijk aangekleed, nemen we een taxi naar Arturo’s hotel in Covent Garden om zijn spullen op te halen. Daarna gaan we naar de studio en stel ik hem voor aan Harrison, Isabella en mijn collega’s.

Zoals verwacht heeft Karen ze verteld over de ‘mysterieuze man’ die bij de fotosessie met Glenda Morrison opdook. En dat is helemaal te begrijpen. In al de jaren die ik bij de studio werk hebben ze me nog nooit met een man samen gezien. In ieder geval niet zoals ik met Arturo samen ben. Grote kans dat mijn collega’s dachten dat ik lesbisch ben. En grote kans dat ik daar een ietsepietsie medeschuldig aan ben, om vragen en eventuele toenaderingen in de kiem te smoren. Omdat ze het hele verhaal kennen reageren Harrison en Isabella eigenlijk niet veel anders dan dat ik deed toen ik voor het Italiaanse restaurant Arturo in de menigte zag staan.

We gaan in mijn auto naar Knightbridge. Terwijl we zijn spullen een plekje in een kast geven, besef ik dat hij echt alle schepen achter zich heeft verbrand. Als ik voor een opdracht op reis ga heb ik doorgaans meer bij me. Ondanks dat het ronduit koud is gaan we in Hyde Park wandelen. Zo nu en dan prikt de zon door de bewolking. Veel warmer wordt het er niet door. Hoe verder we in het park komen, hoe meer de geluiden van een grote stad verstommen.

‘Wat ben je stil,’ zegt Arturo op zachte toon.

‘Ben ik dat?’ reageer ik eveneens met een zachte stem en zucht. ‘Het spijt me, lieve schat. Ik kan gewoonweg nog steeds niet geloven dat we hier samen lopen. Hoe vaak ik niet gedroomd heb dat we samen ergens wandelden. En dan was je ineens weg. Hoe vaak ik niet samen met jou de tango heb gedanst. En dan was je ineens weg. Hoe vaak ik niet samen met jou in bed heb gelegen, kletsend over alles en niets. En dan was je ineens weg. Ik ben zo bang dat je nu ook ineens weg bent.’

‘Ik blijf altijd bij je. Niets kan mij meer van jou vandaan krijgen.’

‘Beloof je dat?’

‘Dat beloof ik.’

We gaan op een bank tegen elkaar aan zitten en steken een sigaret op.

‘Het leven kan heel soms zo mooi én zo verdomd rechtvaardig zijn, fluisterde Isabella me in de studio toe. En ik kan het niet meer met haar eens zijn. Soms kan het leven echt mooi en rechtvaardig zijn. Zoals nu. Alleen jammer dat daar dik dertien jaar van verdriet aan vooraf moest gaan. En de dood van ons kind. Wat ik eerder beloofde meende ik, Arturo. Ik kan alleen niet van de ene op de andere dag stoppen met geloven dat ik medeschuldig ben aan de dood van Julia. Dat heeft tijd nodig.’

‘Dat begrijp ik.’

‘Net als het tijd nodig heeft dat ik me niet meer medeschuldig voel voor alles wat jou is overkomen.’

Hij knikt en streelt mijn wang zo lief.

‘Ik vroeg zonet wel of je altijd bij me blijft, maar voordat je daar goed antwoord op kunt geven, moet je eerst iets weten. Ik besef hoe vreselijk egoïstisch het klinkt, maar… maar ik wil geen kinderen meer. In elk geval niet van mezelf. Ik denk… ik weet zeker dat ik nogmaals zoiets moeten meemaken niet te boven zal komen. Dat zal definitief mijn einde zijn. Ik weet niet hoe andere vrouwen dat doen als ze zoiets hebben meegemaakt en toch besluiten om opnieuw zwanger worden, maar nogmaals een kind dood ter wereld brengen, zal voor mij gelijkstaan aan een nekschot.’

‘Ook dat begrijp ik.’

‘Maar je houdt van kinderen, Arturo. Vroeger al.’

‘Maar ik hou nog veel meer van jou. Vroeger al.’

Ik glimlach en geef hem een schouderduwtje. ‘Weet je dat zeker? Dit is voor altijd, voor de rest van onze levens. We zullen zonder kinderen oud en grijs worden. En zonder kleinkinderen.’

‘Als we maar samen oud en grijs worden.’

‘Misschien wil je er eerst over nadenken.’

‘Er valt niks over na te denken. Jij en ik samen is het enige dat telt.’

Ik zoen hem alsof ik plots de noodzaak voel om Arturo te laten weten dat hij de juiste keuze heeft gemaakt. Opeens stopt hij en trekt zijn lippen terug. Ik kijk hem verwonderd aan.

‘Wat bedoelde je eigenlijk met: in elk geval niet van mezelf?’

HOOFDSTUK

48

FEBRUARI 1994

VOOR RUST IN JOUW ZIEL

‘Dit zal heel anders zijn, Arturo,’ waarschuw ik hem, net als Chiara mij exact negen jaar geleden waarschuwde toen we een weeshuis bezochten in Vercelli, een stadje tussen Turijn en Milaan. Net als dat weeshuis behoort het weeshuis waar we nu voor de deur staan, in Vila Real de Santo Antonio, een stad in het Portugese district Faro, aan de monding van de Rio Guadiana in de Atlantische Oceaan, niet tot de Figli di Sant'Anna-weeshuizen. En daar moet gauw verandering in komen. Want de nood schijnt hoog te zijn in Casa das Crianças. We moeten dus voorbereid zijn op het ergste. ‘Ga gerust terug naar de auto als je het niet meer trekt.’

‘Dat zal niet nodig zijn. Ik ben wel wat gewend.’

De gedachte dat hij als kind, maar ook als volwassene armoede, huiselijk geweld en erbarmelijke leefomstandigheden heeft gekend, steekt me iedere keer als ik eraan denk. Ik retourneer zijn glimlach en pak zijn hand even vast. Dan laat ik de deurklopper tweemaal op het hout neerkomen. Even later wordt de deur van het slot gehaald en geopend. De vrouw in de opening, rond de zestig, met een open en sympathiek gezicht, doet me achteruit deinzen. Dat valt niet alleen Arturo op. Alleen hij begrijpt waarom.

Ik ben vaker zusters tegengekomen in weeshuizen, maar nog niet eerder waren die gehuld in zwarte habijten en sluiers die zo goed als hetzelfde zijn als de Sisters of the Good Shepherd Convent droegen. Terwijl mijn hart als een razende in mijn keel bonst, weet ik even geen woord uit te brengen. En waar ik moet kijken. Alle kracht lijkt van het ene op het andere moment uit mijn benen te zijn verdwenen.

‘Goedemorgen, zuster. Wij zijn Scarlett Grimshaw en Arturo Carrizo,’ schiet mijn lieve schat me te hulp. ‘We komen voor Figli di Sant'Anna foto’s maken.’

‘Welkom,’ glimlacht de vrouw opgewekt in goed Engels terug. ‘Ik ben zuster Luzia. Kom binnen.’

Na Arturo schud ik haar de hand. En ik schaam me direct voor de wijze waarop ik dat doe. Terwijl we met de zuster door een gang lopen, probeer ik dat met een glimlach goed te maken. Maar ook die faalt.

‘Hebben jullie een goede vlucht gehad?’ informeert de vrouw desondanks vriendelijk.

‘Heel goed, zuster Luzia’ antwoord ik vlug en welwillend. Misschien kan ik de eerste indruk die ik heb gemaakt nog ombuigen. ‘En wat is het hier zalig weer.’

‘Jullie hebben geluk. In februari kan het hier met gemiddeld zestien tot achttien graden best lekker weer zijn, maar vijfentwintig graden is ook voor ons ongewoon. De kinderen zijn buiten. Zal ik ze binnen laten komen?’

‘Dat is niet nodig, zuster.’

We volgen haar langs een openstaande deur naar buiten. We worden voorgesteld aan twee andere zusters. Ik moet me echt dwingen om ze aan te kijken. Onder de sluiers die hun gezichten volledig omsluiten zie ik andere vrouwen, van jaren geleden en ver hier vandaan. Rillingen trekken over mijn lijf en mijn maag lijkt zich binnenstebuiten te keren.

Verderop spelen ongeveer dertig kinderen op een stuk grond dat als speelplaats moet doorgaan. Er wordt gevoetbald met een bal waar geen kleur meer aan zit. Meisjes hangen aan en zitten bovenop een klimrek dat tot op het metaal afgesleten is. Twee van de drie schommels ontbreken. Er staat een rij wachtenden achter de enige schommel. De kinderen, van zo’n vijf tot zestien jaar heb ik gelezen, zijn allen povertjes gekleed, zie ik nu al. Armoedig is treffender, maar dat vind ik een verschrikkelijk woord als dat samen met het woord kinderen in één zin wordt gebruikt. Flink wat van de kinderen zijn blootvoets. Ik vermoed dat dit niet vanwege het mooie weer is. Arturo en ik kijken elkaar kort aan. We zien hetzelfde in elkaars ogen. Dan treft mijn blik bij toeval die van zuster Luzia. Aan haar glimlach zie ik dat ik mijn eerste indruk meer dan goed heb gemaakt.

‘Zal ik u voorstellen, mevrouw Grimshaw?’

‘Scarlett. Is het goed dat ik dat zelf probeer en dat u daarna voor mij vertaalt?’

‘Natuurlijk is dat goed,’ glimlacht de zuster.

Ik pak een blaadje uit mijn schoudertas en loop naar het midden van de binnenplaats. Arturo en zuster Luzia lopen met me mee. De zuster vraagt de kinderen om aandacht. Als we die hebben, houd ik het blaadje voor me op.

‘Bom dia, crianças. Eu sou Scarlett e esse homem lindo aqui se chama Arturo. Ele é da Argentina e eu sou da Inglaterra,’ begin ik en hoor hier en daar wat gegniffel. Ongetwijfeld door mijn Portugese uitspraak. Of misschien ook omdat ik Arturo een mooie man noemde. Ik lach in elk geval met ze mee. Daarna vraag ik zuster Luzia om mijn woorden te vertalen. Ik leg uit dat ik door een heel lieve mevrouw uit Italië ben gevraagd om hier foto’s te maken. Die mevrouw wil graag weten hoe de kinderen in Vila Real de Santo Antonio spelen en dat ik daar foto’s van maak. De zuster vertaalt alles met een lach op haar gezicht. Nadien knipoogt ze naar me.

Een meisje zegt met een serieus gezicht iets tegen de zuster.

‘Branca wil graag weten waarom die mevrouw uit Italië dat wil weten.’

‘Die mevrouw wil graag weten in welke landen de kinderen het leukst spelen, zodat ze dat andere kinderen ook kan leren.’

Branca knikt. Een jongen vraagt nu iets.

‘Nuno wil graag weten hoe die mevrouw heet.’

‘Chiara Arrighetti,’ glimlach ik.

‘Mooie naam,’ vertaalt de zuster voor me.

‘Een mooie naam voor een mooie mevrouw.’

‘En een erg goede mevrouw,’ vult zuster Luzia me in twee talen aan.

Ik knik vaker dan nodig is. ‘Als jullie lekker verder spelen, dan maak ik foto’s,’ roep ik, waarna mijn woorden in het Portugees worden overgezet. ‘En ik mocht het eigenlijk niet van hem verklappen, maar deze meneer komt niet alleen uit Argentinië, maar hij kan ook bijna net zo goed voetballen als…’

‘Maradona!’ roepen een paar jongens.

Ik knipoog naar Arturo. In het voorbijgaan geeft hij me een schouderduwtje. Terwijl hij de bal toegespeeld krijgt, haal ik vlug de camera uit mijn tas en plaats Arturo en enkele kinderen in de zoeker. Algauw laat ik de camera weer zakken.

‘Hij verrast u net zo veel als ons?’ lacht zuster Luzia naast me.

‘Misschien nog wel meer,’ lach ik terug, kijkend naar Arturo die de bal van zijn schoen naar de andere schoen, dan naar de knieën en zelfs afwisselend op de schouders laat overspringen. De jongens worden helemaal gek en staan te springen van pret. Dan ligt de bal plots doodstil onder Arturo’s schoen, om met een snelle beweging weer de lucht in te gaan. Nu vangt hij die niet met een schoen of knie op, maar in zijn nek waar die ook enkele tellen doodstil blijft liggen. Ik sta zelfs te klappen alsof ik bij een nooit eerder vertoonde circusact toekijk. Dan ga ik ook aan de slag.

Nadat ik de kinderen en Arturo van alle kanten heb gefotografeerd, ga ik naar de meisjes bij het klimrek. Terwijl ik via zuster Luzia tegen ze praat, maak ik onderwijl foto’s. Het zijn schattige meiden, klein, groot, zwart haar, donkerbruin haar, getint, bijna net zo bleek als ik. Soms, als ik een grapje maak of een gek gezicht trek, verdwijnt de droefheid kort uit hun ogen. Bij de schommel maak ik meer foto’s, ook van een meisje van rond de zes met grote, donkere ogen.

‘Nayara praat niet,’ legt de zuster uit als ik het meisje vraag hoe oud ze is. ‘Ze is negen.’

‘Negen? Ik dacht…’ Ik laat de camera zakken. ‘Ze praat helemaal niet of alleen niet tegen vreemden?’

‘Ze heeft nog geen woord gezegd sinds ze vier geleden jaar door de politie hier werd gebracht.’

Ik glimlach naar het meisje en hurk met voorzichtige bewegingen voor haar. Dan houd ik de camera voor haar op, wijs naar de ontspanknop en richt de lens dan op mezelf. Ze pakt de camera aarzelend aan en kijkt door de zoeker. Ik ga vlug staan en neem een overdreven mannequinpose aan. De sluiter gaat open en dicht. Nadat ik haar heb laten zien hoe ze de volgende foto’s kan maken, stap ik direct achteruit. Terwijl ik de ene na de andere aangedikte houding aanneem alsof ik op een Milanese catwalk sta, hoor ik haar giechelen. Ondertussen klikt de sluiter enkele keren. Ik krijg de camera terug. De pret in haar mooie ogen voel ik in mijn buik. En in mijn ogen.

‘Het went nooit.’

‘Hoe bedoelt u, zuster?’

‘We hebben jouw foto’s van de vele weeshuizen gezien.’

‘Het went inderdaad nooit.’

‘Net als mevrouw Arrighetti ben jij een goed mens, Scarlett.’

De opmerking had me niet meer kunnen verrassen. Ik bedank haar en voel me nog schuldiger over de onbeleefde wijze waarop haar eerder de hand schudde. Nadat ik nog wat foto’s heb gemaakt, ga ik op een bankje zitten. De zuster neemt naast me plaats. We glimlachen naar elkaar en kijken dan naar Arturo die verderop de tijd van zijn leven lijkt te hebben.

‘Zijn jullie getrouwd?’

‘Nog niet,’ flap ik eruit en verberg kort mijn gezicht achter mijn handen. ‘Sorry, ik weet niet waarom ik dat zei. Nee, we zijn niet getrouwd, zuster Luzia.’

‘Kennen jullie elkaar lang?’

‘Ik was zestien en hij achttien.’

‘En na al die tijd nog steeds niet getrouwd?’

‘Lang verhaal, maar we hebben elkaar heel wat jaren moeten missen.’

‘Er zijn leuke kerkjes in Vila Real de Santo Antonio,’ knipoogt ze.

‘Ik zal de tip overbrengen,’ lach ik.

We kijken weer naar Arturo die de meisjes bij het voetballen probeert te betrekken. Het vertedert me hoe hij met de kinderen bezig is.

‘Heb je slechte ervaringen met personen die dezelfde kleding dragen als ik?’

Ik kijk haar met een ruk aan. Het duurt even, maar dan knik ik.

‘Dat spijt me, Scarlett.’

‘Mij ook.’

Ze prevelt iets en slaat een kruisje. Dan houdt ze beide handen iets voor zich omhoog. ‘Met deze handen kan ik mensen begroeten, zowel van dichtbij als veraf. Ik kan er monden mee voeden, hulp en troost bieden, genegenheid en liefde mee overbrengen. Ik kan er ook verkeerde dingen meedoen, pijn veroorzaken, slaan en stelen. Helaas zijn er mensen die er de voorkeur aan geven om hun handen op een negatieve wijze te gebruiken. Soms zitten daar mensen tussen die dezelfde kleding dragen als ik. Mensen die vergeten zijn waarom ze deze kleding hebben aangetrokken. De andere zusters hier en ik dragen deze kleding omdat we mensen willen helpen die in hoge nood verkeren. Kinderen zonder ouders, zonder een thuis. Veelal zonder een toekomst. Hopelijk lukt het je om op een dag niet de kleding, maar om de personen te beoordelen.’

‘Het spijt me, zuster Luzia.’

‘Excuses zijn niet nodig. Als je groot onrecht is aangedaan door personen die deze kleding droegen, dan heb je alle recht om te wantrouwen. Om kwaad te zijn, zelfs om te haten. Ik hoop alleen dat je op een dag het onrecht dat je is aangedaan achter je kunt laten en je wordt bevrijd van het wantrouwen, de kwaadheid en de haat. En het verdriet. Niet voor hen, maar voor jouzelf, Scarlett. Voor rust in jouw ziel. Voor rust in jouw en Arturo’s leven.’

HOOFDSTUK

49

FEBRUARI 1994

DE ALLERMOOISTE

Praia de Santo Antonio, ongeveer een kilometer ten zuiden van het centrum van Vila Real de Santo Antonio, en het meest oostelijke strand aan de Algarve en zelfs van heel Portugal, is om stil van te worden. Drieënhalf kilometer aan poederachtig, goudkleurig zand tussen de golfbreker bij de monding van de rivier Rio Guadiana en het resortstrand van Monte Gordo, en zo ver als ik kan kijken, zie ik slechts een handjevol andere bezoekers. En al dat geluk aan de Atlantische Oceaan, onder een blakende zon, ligt op loopafstand van het vakantiehuis dat we voor een week hebben gehuurd. Meer dan een wandeling van tien minuten door Caminho dos Trés Pauzinhos, het dennenbos tussen de duinen en het stadje, is er niet nodig om de badlakens te kunnen spreiden en erop te kunnen neerploffen, ontdekten we zonet voor het eerst. En zeker niet voor het laatst.

Ik strijk mijn haar strak naar achteren en zie hem in mijn ooghoeken glimlachen. Met mijn gezicht vraag ik waarom.

‘Dat was een tevreden zucht.’

‘En die kwam uit mijn tenen,’ glimlach ik en wiebel even demonstratief met ze. ‘Het is toch ook onvoorstelbaar hier? Onze eerste vakantie samen en dan op zo’n wonderbaarlijk mooie plek. Wie had dat durven dromen? Ik vind het toch zo’n fantastisch idee van je om een week vakantie vast te plakken aan het bezoek aan het weeshuis.’ Ik kijk alsof ik iets hoor wat ik niet kan plaatsen. ‘O, wacht… het ronduit fantastische idee, misschien wel het beste ooit door een mens bedacht, was niet van jou maar van mij.’ Voordat hij iets kan zeggen, proest ik het uit.

Ik weet niet of hij daardoor niets zegt. Mijn schouder krijgt wel een duw. Omdat ik die totaal niet zag aankomen, val ik als een lappenpop opzij. Arturo veert meteen op. Niet om me te hulp te schieten, blijkt algauw, als hij lachend bovenop me gaat liggen. Oké, dit is eigenlijk beter dan me overeind helpen. Veel en veel beter zelfs. Ik kreun, niet alleen omdat hij met zijn volle gewicht op me ligt. Nadat ik me steunend en kermend, alsof ik een bestelbus met twee wielen van de grond probeer te tillen, op mijn rug heb weten te draaien, manoeuvreer ik mijn onderlijf zo dat hij tussen mijn benen ligt. Snuivend van pret sla ik ze samen met mijn armen innig om hem heen.

‘Zo, dit is nog beter,’ lach ik.

Hij zegt nog steeds niets. Wat hij wel doet, en wat ik al zie aankomen door zijn blik, is me zoenen. En dat doet hij héél lang en ontzéttend lekker. In een mum van tijd glij ik weg in een roes die me doet terugverlangen naar het bed in ons vakantiehuis, om te doen wat we vanmorgen vroeg deden nadat we de ogen maar net open hadden.

‘Ik hou zo veel van je, Arturo,’ fluister ik achteraf met een gejaagde stem, waarbij onze lippen elkaar schampen.

‘En ik van jou, Scarlett,’ fluistert hij met een eveneens onrustige stem terug. ‘Zo veel dat er geen woorden bestaan die kunnen beschrijven hoe diep mijn liefde voor jou gaat.’

‘Je hebt geen woorden nodig om me te laten weten hoeveel je van mij houdt, lieve schat. Jouw blikken, glimlachjes en aanrakingen vertellen me dat iedere dag. Daarom val ik elke avond met een glimlach in slaap om in de ochtend weer met een glimlach wakker te worden.’

Nadat we nog even hebben gezoend, vul ik twee bekers met koffie uit een thermosfles. We gaan naast elkaar zitten. Arturo steekt een sigaret op en gunt mij het eerste trekje. Onze blikken dwalen over het uitgestrekte strand en over de golvende, blauwe vlakte die het uitzicht tot aan de horizon vult. Een enorm schip komt in de verte zo traag voorbij dat ik me meer dan eens afvraag of het eigenlijk wel vooruitkomt. Een eind ervoor stuitert een speedboot over de golven. Zwermen meeuwen die krijsend overvliegen, doen me met twee handen boven mijn ogen omhoog turen. Zijn hand die de binnenzijde van mijn dij vastpakt, doet me eerst omlaag en dan opzij kijken. Door mijn blik vraagt hij wat er is.

‘Niets, lieve schat. Je hand voelt fijn. Ik heb hem daar gemist.’

Arturo glimlacht. Ik aarzel even en sta dan op. Nadat ik mijn bloes heb uitgetrokken, ga ik weer zitten, maar nu zet ik mijn handen een stuk achter me neer en plaats mijn voeten plat in het zand, zodat hij meer van mijn lijf ziet. Zijn hand gaat meteen terug naar mijn dijbeen. Mijn schouder krijgt een zoen. Dan mijn wang en tot slot mijn lippen. Zijn blik op mijn lijf nadien, maar ook het glimlachje op zijn mond, voel ik in mijn onderbuik. En wat lager. Maar ook hoger, zie ik op hetzelfde moment als Arturo. Mijn tepels lijken ieder ogenblik door de stof van het hesje te kunnen barsten.

‘De bikini staat je goed. Of had ik dat al gezegd?’

‘Zo’n vijf keer. Maar dat geeft niet. Ga daar gerust mee door.’

‘Ik ben trots op je, Scarlett. Heel erg trots.’

‘Dank je,’ glunder ik. Dat neemt niet weg, omdat voor het eerst buitenshuis mijn rug onbedekt is, dat ik me onzeker voel alsof ik me zojuist op een zaterdagmiddag in een pub heb uitgekleed. Dat de dichtstbijzijnde strandbezoekers zo’n honderdvijftig meter verderop liggen, verandert daar niets aan.

‘Toen ik je leerde kennen, was je het mooiste meisje dat ik ooit had gezien. En het mooiste meisje is uitgegroeid tot de mooiste vrouw die ik ooit heb gezien.’

‘Zelfs met de rug die ik heb?’

‘Ja,’ antwoordt hij stellig. ‘De allermooiste.’

Ik zoen zijn voorhoofd en bedank hem voor de lieve woorden. Woorden die hij niet in de mond heeft genomen om mijn onzekerheid weg te nemen, in elk geval niet alleen daarom, maar omdat hij me zelfs met een rug vol afschuwelijke littekens echt de allermooiste vrouw vindt, hoorde ik niet alleen in zijn stem, maar zag ik ook in zijn ogen. En eigenlijk wist ik dat al. Maar toch fijn om te horen. Heel erg fijn zelfs.

We drinken de koffie op en roken ondertussen samen nog een sigaret. Voordat ik het stompje in het zand uitdruk stel ik voor om over het strand te wandelen. Als Arturo naast me staat, kijk ik plots langs hem.

‘Wat is dat nou?’

Hij draait zich van mij weg in de richting van de duinen, zoals ik hoopte. Met een vloeiende beweging trek ik zijn zwembermuda in één ruk van zijn heupen helemaal omlaag naar zijn enkels. Nog voordat hij heeft kunnen reageren, ren ik luid schaterend naar de golven. Als hij de bermuda weer omhoog heeft getrokken, zet Arturo de achtervolging in, zie ik over een schouder. Hij roept wat hij met me gaat doen als hij me te pakken heeft. Ik stik zowat van plezier. De afstand naar de golven lijkt groter dan toen ik mijn kinderachtige, maar daardoor niet minder grappige plannetje bedacht. Het mulle zand rent ook allesbehalve makkelijk.

Met een gil duik ik de golven in en zwem zo snel als ik kan van het strand vandaan, wat blijkbaar helemaal niet snel is, aangezien ik Arturo al vlak achter me hoor. Zwemmen met de slappe lach is niet eenvoudig, ook door de happen water die ik binnenkrijg. Ik ga meer onder dan dat ik vooruit kom, helemaal als hij plots mijn enkel te pakken heeft. Gillend probeer ik aan hem te ontsnappen. Tevergeefs, maar dat geeft niet. Mijn plannetje is geslaagd.

Omdat ik staand op mijn tenen maar net boven water uitkom, klamp ik me vlug met mijn armen aan hem vast. Dan hijs ik me omhoog en sla mijn benen om hem heen. Voordat hij iets kan zeggen, zoen ik hem. En dat doe ik zo hartstochtelijk dat hij nadien niets zegt. Misschien ook omdat hij ineens begrijpt waarom ik hem zonder een woord te verspillen in een ommezien in de oceaan heb weten te krijgen.

‘Wat wilde je ook alweer allemaal met me doen?’ lach ik met een duidelijk hoorbaar opgewonden stem.

‘Heel veel, maar ik begrijp dat je andere plannen hebt.’

HOOFDSTUK

50

FEBRUARI 1994

MAAK JE EEN GRAPJE?

‘Smaakt het niet?’ vraag ik op zachte toon als hij zijn bestek neerlegt en vervolgens geen aanstalten maakt om verder te eten.

‘Het is heerlijk.’

‘Wat is er dan?’

Hij glimlacht, maar zijn ogen glinsteren in de vroege middagzon boven het terras van het restaurant bij het jachthaventje, aan het begin van de boulevard van Vila Real de Santo Antonio. Zonder iets te zeggen, legt Arturo zijn hand open op tafel neer. Ik leg mijn bestek vlug neer en glij met een hand in de zijne.

‘Wat is er, lieve schat? Je laat me schrikken.’

‘Je maakte me in Buenos Aires al gelukkiger dan ik ooit was geweest. Als iemand me toen had gezegd dat ik nog gelukkiger kan worden, had ik hem, of haar, voor je-weet-wel uitgemaakt. Maar ik zou die persoon nu een excuus verschuldigd zijn.’

Ik slaak een zucht die aan het eind van het terras te horen moet zijn.

‘Ik dank je daarvoor, Scarlett. Maar ik ben je ook een excuus verschuldigd.’

‘Een excuus?’ reageer ik fronsend, maar ook geëmotioneerd door zijn woorden. ‘Waarom ben jij mij een excuus verschuldigd?’

‘Dat ik aan jou heb getwijfeld, aan jouw liefde.’

‘Je zat in de gevangenis, lieve schat,’ fluister ik nog zachter, hoewel alle tafels om ons heen leeg zijn. ‘Er werd tweemaal per dag tegen je gezegd dat ik niets meer met jou te maken wilde hebben en daarom ons kind alleen wilde opvoeden. Wie zou dan niet gaan twijfelen?’

‘Maar niemand zei dat tegen me toen ik de foto’s met Sean Mitchell en de kleine in tijdschriften zag. Niemand zei dat toen ik trouwde, in Californië ging wonen en een dansschool begon.’

‘Omdat je dacht dat ik je in steek had gelaten.’

‘Heb je ooit aan mijn liefde getwijfeld?’

Het duurt een paar tellen, maar dan schud ik mijn hoofd. ‘Nooit. Omdat ik wist hoe de vork in de steel zat. Maar ik twijfelde wel of ik de juiste keuze had gemaakt toen je uit de gevangenis werd vrijgelaten en ik Argentinië verliet, om er nooit meer terug te keren. Het voelde alsof ik je aan je lot over liet, terwijl ik met mijn leven verderging. Een soort van verdergaan dan.’

‘En wanneer stopte die twijfel?’

‘Eigenlijk ook nooit.’

‘Je twijfelt daar nu nog over?’

Ik knik en probeer te glimlachen.

‘Het was de juiste keuze.’

‘Waarom vind je dat?’

‘Omdat we nu samen aan deze tafel zitten en voor de rest van onze levens samen zullen zijn. Als je anders had besloten, was dat waarschijnlijk niet gebeurd. Misschien waren we er beiden allang niet meer geweest. Quiroga-Arias ging als hoofdcommissaris van Buenos Aires al over lijken, als burgermeester zal dat vermoedelijk niet anders zijn. De jaren zonder jou waren vreselijk, maar ik weet zo goed als zeker dat je ons beiden het leven hebt gered door Argentinië te verlaten en er nooit meer terug te keren. Geen twijfels meer dus of het de juiste keuze was. Dat stopt vandaag.’

Ik knik. ‘En twijfel jij nooit meer over mijn liefde voor jou. Die is voor altijd en eeuwig, tot mijn laatste ademteug.’

We eten de lunch op, roken nog een sigaret en vertrekken dan. Het lijkt vandaag nog warmer dan gisteren. Misschien omdat er nauwelijks wind staat. We wandelen langs de Rio Guadiana. Arturo heeft een arm langs mijn schouders geslagen. Ik houd zijn middel gevangen tussen mijn armen alsof ik bang ben dat hij het anders op een lopen zet.

In Jardim da Avenida da República, een smal parkje aan het einde van de boulevard, gaan we op een bank tussen bomen zitten. De schaduw voelt zalig op de huid. De brede rivier lijkt even blauw als de lucht. Er komt net een mooi plezierjacht voorbij. We zwaaien naar een paar mensen op het voordek, dan naar een gezinnetje met twee jonge meisjes die enkele meters voor ons voorbijkomen.

‘Je zal een goede moeder zijn.’

‘Dank je,’ reageer ik verrast. ‘Maar dat denk ik eigenlijk ook. Of kan je dat niet over jezelf zeggen?’

‘Jij wel.’

‘Waarom ik wel?’

‘Omdat ik gezien heb hoe je met kinderen omgaat.’

‘En ik hoe jij met kinderen omgaat. Maar in Buenos Aires zag ik al hoe je op kinderen reageerde en zij op jou. Jij zal een fantastische vader worden, Arturo. Geen twijfels?’

‘Geen enkele.’

‘Echt niet?’

‘Echt niet, mi amor.’

‘Zoals ik eerder zei, hoeft het niet altijd een succesverhaal te worden. Met haar dochters had Chiara nauwelijks tot geen problemen, maar met haar zoon Primo des te meer.’

‘En dat is toch goed gekomen?’

‘Meer dan goed zelfs. Maar door een weeskind in huis te halen, kan je ook enorme problemen in huis halen. Problemen die niet altijd kunnen worden opgelost. Sommige kinderen zijn zo getraumatiseerd en zelfs beschadigd, dat hulp en liefde dat niet meer ongedaan kunnen maken.’

‘Maar we kunnen dat wel proberen.’

‘Precies wat ik denk, lieve schat,’ glimlach ik en zoen zijn wang. ‘Is het niet erg egoïstisch dat we nog een paar jaar wachten en niet vandaag nog een kind in Casa das Crianças een toekomst bieden?’

‘Na alles wat er is gebeurd, mogen we best wat egoïstisch zijn.’

‘Vind je dat echt?’

Arturo knikt. ‘We hebben heel wat jaren met elkaar in te halen. Met vrijen liggen we in elk geval goed op schema.’

Ik proest het uit en verberg mijn gezicht achter mijn handen. Hij slaat een arm om mijn schouders en zoent mijn hoofd. Een simpel gebaar, maar zo vol liefde. Nadien zoen ik zijn wang, ook heel zacht, met alle liefde die ik voor hem voel.

‘Ik denk ook dat het beter is als we wat ouder zijn, omdat we een wat ouder kind een toekomst willen bieden.’

‘Mee eens. Een jongen of meisje?’

Hij haalt zijn schouders op. ‘Dat zien we dan wel, toch?’

‘Je hebt gelijk. Eén of twee kinderen?’

‘Ik denk dat de mensen die daar verstand van hebben dat beter kunnen beoordelen. Wat ik in elk geval niet wil is broers en zussen uit elkaar halen.’

‘En als ze met zijn drietjes zijn?’

‘Heb je dat wel eens gezien?’

Ik knik.

‘We hebben genoeg slaapkamers.’

Nadat ik een voorbijganger gevraagd heb om enkele foto’s van ons te maken, wandelen we verder. Vandaag geen strand. Mijn huid heeft genoeg zon gehad en ik denk niet dat er al een zonnebrand op de markt is die kan voorkomen dat ik rood kleur als een kreeft. Zelfs niet als ik me de hele tijd onder een parasol voor de zon verstop.

We gaan het centrum van Vila Real de Santo Antonio in. Door snoezige, smalle straten met huisjes wit als sneeuw, komen we op Praça Marquês de Pombal, een groot, vierkant plein omzoomd door schattig kleine bomen en twee verdiepingen hoge rijtjeshuizen met rode pannendaken met kapelletjes. Centraal in het midden staat een obelisk uit 1775, als monument voor Dom José I de Portugal, de vijfentwintigste koning van Portugal en Algarve, lezen we op de sokkel en in ons reisgidsje. De bestrating is om en om donkergrijs en wit, waardoor het lijkt alsof er zonnestralen uit het monument komen die over het hele plein gaan.

We gaan op een bankje uit de zon zitten. Een gebouw, niet ver achter ons, eveneens spierwit maar met een compleet afwijkende vorm, wekt mijn nieuwsgierigheid genoeg om het reisgidsje weer tevoorschijn te halen. Het blijkt de Igreja de Nossa Senhora da Encarnação te zijn, een kerk van Onze Lieve Vrouw van de Incarnatie, gebouwd in de achttiende eeuw.

Een paar minuten later gaan de twee hoge, donkergroene deuren plots open en komen er feestelijk geklede, rumoerige personen naar buiten. We staan beiden op en draaien ons om. Het duurt niet lang totdat het zojuist getrouwde koppel de kerk uitkomt. Er wordt gejuicht en met slingers en confetti gegooid. Hij, in een mooi zwart pak, straalt als de gelukkigste man van de wereld. De jonge vrouw, de haren prachtig gekapt en in een eenvoudige witte, strapless jurk die haar werkelijk fantastisch straat, straalt misschien nog wel meer dan haar nieuwbakken echtgenoot.

De aanblik van zo veel geluk en blijdschap emotioneert me. Misschien ook omdat ik vele jaren geleden dacht om op een dag ook zo een kerk uit te lopen. Arturo glimlacht. Ik glimlach terug. Dan kijken we in stilte toe hoe het pasgetrouwde stel samen met hun familie en vrienden in een zijstraat verdwijnen.

Zowel Arturo als ik kijken naar de deuren van de kerk die open blijven staan, dan naar elkaar. Ik zie emoties in zijn gezicht. Als hij me nu vraagt om binnen te kijken, breek ik met mijn eigen belofte om nooit meer een kerk te betreden.

‘Zullen we naar binnen gaan?’ stelt hij op fluistertoon voor.

‘Om te kijken?’

‘Of om te doen wat die twee zojuist hebben gedaan.’

‘Maak je een grapje?’

Hij antwoordt met een blik diep in mijn ogen, recht naar mijn hart.

‘Vraag me dan, lieve schat.’

HOOFDSTUK

51

JUNI 1994

VIJF HELE ZINNEN

Het is ronduit zalig weer. Niet alleen schijnt de zon volop langs wat stapelwolken, maar er staat ook nauwelijks wind waardoor het nog een stuk warmer aanvoelt dan het eigenlijk is. Al bij al een perfecte dag voor een feest.

Ik heb niet heel veel mensen uitgenodigd, maar wel beduidend meer dan voorgaande jaren als mijn hoofd er naar stond om een feestje te geven. En dat was eigenlijk niet vaak. Maar dit jaar wil ik mijn verjaardag niet bijna of geheel ongemerkt voorbij laten gaan. Niet omdat de eenendertigste keer dat ik verjaar iets bijzonders voor mij betekent, of verjaren in het algemeen, maar omdat mijn lieve schat daarbij aanwezig is. In de veertien jaar en vijf maanden die we elkaar kennen is dit pas de tweede keer dat we mijn verjaardag samen vieren. En dat doen we als man en vrouw. Daarom is het ook een beetje een huwelijksfeest.

Op de dag dat we in het centrum van Vila Real de Santo Antonio het bruidspaar de kerk zagen uitkomen, konden we niet meer trouwen. Maar de dag erna had de pastoor plek voor ons. En dat was eigenlijk beter. Hadden we ook meer tijd om ons wat toonbaarder te maken voor de gelegenheid. En om ringen te kopen. Ik zal het gezicht van de verkoopster toen ze ons vroeg wanneer de bruiloft is niet gauw meer vergeten.

Het was een eenvoudige ceremonie, maar van begin tot eind mooi en diep ontroerend. Een ceremonie waar ik al veertien jaar van droom. Een ceremonie waar ik over veertien jaar nog van zal dromen. Zoals dat ‘hoort’ heeft Arturo me over de drempel gedragen. Dat die drempel niet in ons huis in Londen, maar in een vakantiehuis in een ander land ligt, waar we nog maar twee dagen zouden verblijven, kon me niet bommen. Zelfs een schuurtje of fietsenstalling zou voldoen, zolang ik het maar als Scarlett Grimshaw kon verlaten om later als Scarlett Carrizo over de drempel te worden gedragen. Ik kon mijn geluk niet op. En dat kan ik bijna drie maanden later nog steeds niet. Ook al duurde het bijna zeventig dagen totdat Arturo’s visa werd toegekend en we officieel konden trouwen in Engeland. Die ceremonie was voor ons niets meer dan een formaliteit. Al zegt de trouwakte anders; wij zijn getrouwd in Vila Real de Santo Antonio, Portugal.

We zijn al vanmorgen vroeg begonnen met het ‘vieren’ van mijn verjaardag. Niet dat we de dagen doorgaans anders beginnen, maar toch was het deze ochtend anders. Het was alsof we voor het eerst met elkaar vreeën, voor het eerst elkaars naakte lijven voelden, verkenden, liefkoosden. Voor het eerst één werden. Behalve verlangen was er zo veel tederheid en liefde opgesloten in onze zoenen, aanrakingen en de wijze waarop onze lijven op en tegen elkaar bewogen, dat we beiden in een soort van extatische roes terechtkwamen.

Volgens mij ben ik, ondanks dat er sindsdien flink wat uren zijn verstreken, nog niet helemaal uit die heerlijke bedwelming. En ik kan me vergissen, maar bij Arturo schijnt dat niet anders te zijn. Of hij moet telkens als onze blikken elkaar treffen, zelfs van de andere kant van de tuin of woonkamer, om een andere reden naar me kijken alsof hij overweegt om me aan een hand mee te sleuren naar de slaapkamer. Alsof het nodig zou zijn om me mee te sleuren. Ik denk dat ik schaterlachend voor hem uit ren.

Die blik van verlangen die ik nu nog steeds bij hem zie, begon vanmorgen nadat ik me lang in de badkamer had opgesloten. Opgemaakt, de haren feestelijk gekapt, aan mijn blote voeten hooggehakte, zwarte zomerschoenen en gestoken in een van de jurken die ik van Chiara heb gekregen tijdens mijn eerste foto-expositie. Eveneens zwart, nauwsluitend, tot iets boven de knieën, mouwloos, met een opstaand boordje en een beschaafde maar daardoor niet minder uitdagende halsuitsnijding. De split aan de voorzijde is best gewaagd, maar daar heb ik nog geen klachten over ontvangen. Ik vermoed dat ik die ook niet ga krijgen.

Zonder iets te zeggen kwam ik de badkamer uit en nam wat poses aan alsof ik de jurk voor Sant’Anna showde. Eigenlijk had ik een camera in de aanslag moeten hebben. Over gemiste kansen gesproken. Alhoewel, ik zal Arturo’s gezichtsuitdrukking en opengevallen mond, omdat ik voor het eerst sinds ik Ierland ben ontvlucht weer een jurk draag, me nog heel, heel lang glashelder voor de geest kunnen halen.

Ik dacht dat de buren, en vooral hun kinderen, vier opgeschoten tieners en een leuke meid van begin twintig, er zowat inbleven toen Sean compleet met een akoestische gitaar plots in de woonkamer stond. Amper binnen roerde de schat niet alleen mij bijna tot tranen toen hij op de typische ‘Sean Mitchell-wijze’ Happy Birthday vertolkte. Nooit geweten dat het liedje ook op een dergelijk gevoelige wijze kan worden gezongen. Inmiddels is hij er een uur, maar de buren en hun kinderen kunnen nog steeds nauwelijks bevatten dat een wereldberoemde zanger als Sean, die tegenwoordig in de hitlijsten van tientallen landen staat, op het verjaardagsfeest van hun buurvrouw aanwezig is. Niet zo vreemd.

Net als met Harrison en Isabella klikt het ook tussen Arturo en Sean, Maeve, en de broers David en Cormac alsof ze elkaar al jaren kennen. Dat deed het al meteen toen ze in februari kennismaakten, nadat we uit Portugal waren teruggekomen. En daar ben ik zo blij om. Vooral tussen Cormac en Arturo botert het opvallend goed. Geen idee wat de precieze reden is. Ik kan mijn vinger er niet op leggen. Het is een gok, maar misschien komt dat doordat ze beiden bekend zijn met een kant van de maatschappij die de meeste mensen niet kennen. Al kent Cormac die kant van de maatschappij nog steeds. Iedere keer als ik hem zie, lijkt het wel of ik een nieuw litteken op zijn handen of in zijn gezicht ontdek.

Ook vandaag hebben ze elkaar gevonden. Helemaal achter in de diepe tuin, een eindje van de anderen vandaan, stonden ze een flinke poos met elkaar te kletsen. Misschien was het meer smoezen. Toen ik ze zag staan, glimlachten en zwaaiden beiden tegelijkertijd naar me alsof ze dat hadden afgesproken. Als ik achterdochtig zou zijn, dan had ik wellicht kunnen denken dat ze iets bespraken wat niet voor andermans oren bestemd was. Of voor mijn oren. Maar gelukkig ben ik dat niet.

‘Arturo roept je in de hal,’ laat Maeve weten aan de rand van de keuken. ‘Volgens mij is er bezoek.’

Ik geef Isabella een flesje bier en loop naar de hal. Meters voordat ik daar ben zie ik ze staan. Ik slaak een gilletje en na een paar stappen val ik Chiara om de hals. Haar armen gaan om mij heen. ‘Ik kan niet geloven dat jullie toch zijn gekomen.’

‘En dan deze mooie dag mislopen? En hoe kunnen wij wegblijven bij de twee personen die in een maand tijd tweemaal naar Milaan zijn gevlogen? Congratulazioni, ragazza. Possa il resto della tua vita essere una celebrazione quanto questo giorno. Dat de rest van je leven net zo’n feest mag zijn als deze dag.’

Ik bedank haar en we zoenen, daarna omhels ik Giuliana.

‘Diventi ogni anno più bella, Scarlett,’ lacht ze zangerig. Ik voel mijn wangen meteen kleuren. Niet zo vreemd als een vrouw als zij zegt dat je met het jaar mooier wordt.

‘Grazi, Giuliana.’

‘Het doet me goed om je in een jurk te zien,’ glimlacht Chiara.

‘Het voelt ook goed. Heerlijk zelfs. Hoe gaat het met je?’

Even lijkt ze iets te willen zeggen, maar ze beperkt zich tot het bijna onmerkbaar ophalen van de schouders. Dat, maar vooral het bezorgde gezicht van Giuliana terwijl ze dat doet, verklapt me dat niet goed met haar gaat nadat in een maand tijd haar beide ouders zijn overleden.

Ik omhels haar nu nog langer dan de keer ervoor. Daarna gaan we de woonkamer binnen. Er wordt gezoend met iedereen die ze kennen, daarna stel ik ze beiden voor aan mijn buren die nu helemaal niet meer weten hoe ze het hebben. Mijn buurmeisje van begin twintig lijkt een inzinking nabij. Het maakt me zo trots als Chiara zich voorstelt als mijn Italiaanse moeder. Hoewel ze erbij knipoogt, weet ik dat het voor haar geen loze woorden zijn. Wat ik er niet allemaal voor over zou hebben om haar die woorden tegen mijn moeder te horen zeggen.

‘Chiara Arrighetti en Giuliana Bonucci,’ fluistert mijn buurmeisje met een stem alsof ze ieder moment in snikken kan uitbarsten, terwijl haar ouders met ze praten. ‘Ik sta in dezelfde kamer als misschien wel de twee beroemdste vrouwen van de wereld. Niet normaal. Zonder dollen: ik zou mijn linkerarm afstaan om met ze op de foto te kunnen. Ook omdat anders geen van mijn vriendinnen gelooft dat ik samen met hen op een feestje was.’

‘Je linkerarm is niet nodig. De rechter overigens ook niet,’ lach ik. ‘Ik zorg dat je met ze op de foto kunt. Misschien ook met Sean Mitchell?’

‘Alsjeblieft, Scarlett.’

Het is een heerlijk feest. De leukste in heel lange tijd, misschien wel de leukste van mijn leven. De catering voor het avondeten is een schot in de roos, zie ik aan iedereen. Ze zijn net een half uurtje weg als Arturo ineens in de tuin naast me opduikt. Uiteraard niet voor het eerst vandaag, maar nog niet eerder keek hij me aan zoals hij dat nu doet.

‘Is er iets gebeurd, lieve schat?’

‘Er is niets gebeurd,’ glimlacht hij en houdt zijn hand voor me op. ‘Wil je even met me meekomen?’

Ik laat me aan de hand mee naar binnen nemen. Ondertussen vraagt hij de gasten in de tuin om ons te volgen. In de woonkamer kijken glimlachende gezichten me aan. Dan zie ik dat de bank, stoelen en alle tafeltjes voor de haard opzij zijn geschoven. Sean zit met een stralend gezicht op een kruk tegen een muur. In zijn handen de gitaar.

‘Wat gaan we doen, Arturo?’

In het midden van de vrijgemaakte plek blijft hij stilstaan en draait zich naar me om, zonder mijn hand los te laten. ‘Mi amor: jij was zestien en ik achttien toen we elkaar in 1980 bij toeval op een bloedhete dag in Parque de los Niños, Buenos Aires, leerden kennen. Nog voordat ik vijf hele zinnen had gezegd, was ik verliefd op dat mooie meisje met die werkelijk prachtige rode haren. Koperrood moet ik zeggen, zoals je me tijdens onze kennismaking al liet weten.’

Er wordt gelachen. Ik verberg kort mijn ogen achter een hand.

‘Vandaag ben je eenendertig geworden, Scarlett. Zonder dat we dat wilden, hebben we elkaar dertien jaar moeten missen. In die dertien jaar ben je van een mooi meisje een mooie vrouw geworden. Mijn vrouw. Toch ben je nog steeds mijn meisje. En dat zal je de rest van mijn leven blijven. Te agradezco por tu amistad, por tu amor y por la felicidad que me das cada día. Ik dank je voor je vriendschap, voor je liefde, en voor het geluk dat je me iedere dag geeft. Ik hou van je, mi amor.’

De rug van mijn hand wordt gezoend, daarna omhelst hij me. Er wordt geklapt. Met mijn mond dicht bij zijn oor bedank ik hem voor de lieve woorden. Daarna neem ik zijn gezicht tussen mijn handen en zoen hem.1

‘Om de tijd in Buenos Aires een beetje te laten herleven in Knightbridge, Londen, leek het me een goed idee om iedereen hier te laten zien wat we vaak deden op de oever van de Rio de la Plata,’ gaat Arturo verder terwijl hij tranen van mijn wangen pinkt. Ik kijk hem verwonderd aan. Er wordt gelachen. ‘Niet dat, Scarlett,’ lacht hij. ‘Maar dit…’

Sean begint op zijn gitaar te spelen. Al na de eerste tonen herken ik Por una Cabeza van Carlos Gardel, het bijna zestig jaar oude nummer waarop ik de tango heb leren dansen. Het nummer waarop Arturo en ik ontelbare keren hebben gedanst. Maar ook het nummer waarop ik in de jaren die ik alleen was ontelbare keren deed alsof we samen dansten. Nieuwe tranen glippen uit mijn ogen.

‘Mag ik deze dans van je, Scarlett Carrizo?’

Ik knik en we pakken elkaar vast. Dan beginnen we te dansen. En dat doen we alsof we daar sinds die eerste keer op de oever van de Rio de la Plata nooit mee zijn gestopt. Hij leidt en ik volg. Het is een sensueel samenspel tussen twee mensen die zielsveel van elkaar houden. Een liefde waar iedereen vanaf mag weten. Een liefde waar iedereen vanaf moet weten. En moet voelen. En dat doen we niet alleen met onze lijven, maar ook met onze zielen. Gedragen door de klanken van de wereldberoemde tango waan ik me terug in Buenos Aires, langs de rivier en in het appartement in Recoleta. Ik voelde onze liefde van toen zich vermengen met de liefde van nu. Ik voel het geluk van toen en dat van nu. Bijna vijf minuten lang vergeet ik wat er in de tussenliggende jaren is gebeurd.

Ik eindig zowat languit in zijn armen, de rug gehold en een been opgetrokken, terwijl mijn haren bijna de vloer raken. Terwijl keihard geklap door de kamer galmt, worden mijn lippen gezoend, waarna ik rechtop wordt geholpen en we elkaar omhelzen.

Ik bedank Sean met zoenen voor het prachtige gitaarspel. Zijn ogen zien er net zo uit als de mijne aanvoelen. Maar hij is geen uitzondering. Als ik om me heen kijk, lijkt het erop dat we velen diep hebben geraakt met onze dans. Zelfs Giuliana, die zich voor de buitenwereld graag voordoet als een koele kikker, staat nog steeds met een hand voor haar mond. Ze zegt niets met woorden, maar alles met de wijze waarop ze me in de armen neemt.

‘Ik heb nog nooit zo veel liefde in een dans gezien,’ fluistert Chiara   .

Onze tango is het startsein voor vele uurtjes van danspret. Er wordt gedanst, gesprongen en meegezongen op oude en nieuwe hits, op muziek van Sean die uit de luidsprekers tettert of als hij die zingt en zichzelf op de gitaar begeleidt. Ik krijg zelfs Cormac zo ver om mee te doen. Sean weet hem, David en Maeve, eigenlijk iedereen, tot tranen te roeren met She Moved Through the Fair, een oude Ierse ballade over een man die zijn geliefde van hem ziet weggaan via de kermis met de woorden: het zal niet lang zijn, liefje, tot onze trouwdag. In de nacht keert ze terug als een geest en herhaalt de woorden, waarmee ze doelt op de hereniging met hem in het hiernamaals.

Het is begin van de nacht als iedereen weg is en degene die blijven slapen op bed liggen. Ik zit in de tuin en masseer mijn doodvermoeide, maar voldane voeten. Arturo heeft een laatste glas drinken voor ons ingeschonken. De buitentemperatuur is zalig, precies wat mijn verhitte lijf nodig heeft om af te koelen. Net als ik een sigaret wil opsteken, verschijnt Cormac tussen de openslaande deuren.

‘Nog wakker?’ lach ik. Dan zie ik de tas die aan een hand naast hem bungelt. Ik veer uit de stoel. De sigaret valt tussen mijn vingers vandaan in het gras. Ik grijp naar mijn mond en zie dat Arturo totaal niet verrast is dat Cormac in het bezit is van de schoudertas die me is afgepakt op het landweggetje in Ierland, vlak voordat ik door de Garda naar de Sisters of the Good Shepherd Convent werd gebracht. Ik begrijp meteen hun gesmoes eerder in de tuin. ‘Waar heb je die vandaan, Cormac?’

‘Van je moeder. Ik heb haar huis doorzocht en de tas was nog het enige dat ze van jou had uit de tijd in Buenos Aires.’

‘Mijn moeder? Hoe weet je waar… Doorzocht? Ze was niet thuis?’

‘Jawel.’

‘En toen heeft ze je gewoon met de tas laten vertrekken?’

Hij knikt.

‘Woont ze in Londen?’

‘Wil je dat echt weten?’

‘Nee, eigenlijk niet.’

Cormac stapt de tuin in en reikt me de tas aan. Na een glimlach draait hij zich om en loopt terug naar de woning. Ik geef de tas door aan Arturo en roep Cormac. Hij heeft zich net omgedraaid als ik hem om de hals vlieg. Terwijl ik hem vasthoud bedank ik hem wel tien keer.

Ik ga naast Arturo zitten en krijg de schoudertas terug. Ik rits hem open. Alleen al de camera van mijn vader zien, een oude Leica, laat tranen langs mijn gezicht gaan. Daarna haal ik uit een vak een envelop met foto’s die ik toen heb meegenomen zodat ik ook in Engeland en Ierland naar Arturo en ons kon kijken.

De eerste foto, zelfgemaakt op het dakterras van het appartement in Recoleta, terwijl ik als zestienjarige op zijn schoot zit, doet me naar de mond grijpen. Het geluk op onze gezichten, beiden stralend als de zon op een wondermooie zomerdag, doet me nog meer beseffen hoe gelukkig ik nu ben, op mijn eenendertigste. En datzelfde besef zie ik ook als ik naast me kijk. Na elkaar dertien jaar te moeten hebben missen, ben ik nog steeds de liefde van zijn leven. En hij van mij.

zes

Somewhere over the rainbow

Skies are blue

And the dreams that you dare to dream

Really do come true.

Judy Garland

HOOFDSTUK

52

AUGUSTUS 1995

WAAROM ZOCHT JE ME DAN?

Een plek van afscheid, verdriet en gemis. Een plek die symbool staat voor de eindigheid van het menselijk leven. Voor de een sneller dan voor de ander. Geen vrolijke plek dus. Vandaag echter ook geen treurige. Vandaag verlies ik mezelf niet door rouw om mijn vader en hartzeer om Arturo en Julia, zoals meer dan eens is gebeurd. Vandaag geen tranen, geen droefheid en geen eenzaamheid. Vandaag breekt mijn hart niet voor de zoveelste keer. Vandaag loopt mijn hart over van liefde en trots. Van positiviteit. Van levenslust. Van geluk.

Nooit, en dan ook echt nooit, zelfs niet toen het me professioneel voor de wind begon te gaan, had ik verwacht op een dag deze gevoelens nog te ervaren. En al helemaal niet hier, op St. Paul’s Cemetery, een paar honderd meter ten oosten van het historische centrum van Canterbury, waar oktober ’78 mijn vader is begraven. Het is nauwelijks te bevatten dat het bijna zeventien jaar geleden is dat hij op een avond de ogen sloot om die vervolgens nooit meer te openen.

Terwijl ik weer wat water uit het flesje op het doekje giet en de achterkant van de grafsteen nogmaals afneem, zie ik erlangs hoe Arturo bladeren en onkruid rondom het graf weghaalt en in een plastic tasje stopt. De geconcentreerde en zorgvuldige wijze waarop hij dat doet, raakt me.

‘Als nieuw,’ zeg ik een paar minuten later opgewekt als we naast elkaar staan en tevreden naar het resultaat van onze inspanningen kijken. Arturo haalt een waxcinelichtje uit mijn tas en laat dat in de houder zakken die er al staat. Daarna steekt hij die aan en prevelt enkele woorden. Als hij weer naast me staat, zoen ik zijn wang. We roken samen een sigaret en verlaten dan de begraafplaats.

In het oude centrum besluiten we eerst te gaan lunchen voordat we verdergaan. Het is best druk in de winkelstraten. Niet ver van het terras waar we onze honger willen stillen, loop ik mijn oude vriendin Kayleigh tegen het lijf. En niet alleen figuurlijk. Ik schrik van haar uiterlijk. De jaren zijn duidelijk niet vriendelijk voor haar geweest, op zijn zachtst gezegd. Voor haar echtgenoot, die een klas boven ons zat, als ik me niet vergis, geldt hetzelfde nog meer. Hij kijkt wel nog net zo verveeld uit zijn ogen als toen.

‘Kom je uit Spanje?’ vraagt ze door Arturo’s accent met een blik die ik nog ken uit de tijd dat geen enkele jongen veilig voor haar was.

‘Argentinië.’

‘Wat spannend,’ glimlacht ze net iets te lief terug en kijkt mij dan weer aan. ‘Zo, de wereldberoemde fotografe is terug in het nest?’

‘Fotografe,’ verbeter ik haar met een knipoogje. ‘Als er iemand beroemd is, dan zijn het de modellen. En we zijn hier een dagje uit.’

‘Ik kan geen magazine openslaan of ik zie jouw foto’s van Sant’Anna en de allerberoemdste artiesten, kriskras over de wereld gemaakt. Volgens mij ben je als fotografe dan zelf ook wereldberoemd. Waar wonen jullie?’

‘Londen.’

‘Waar in Londen?’

‘Knightbridge.’

Hoewel Kayleigh glimlacht, ontgaat me de afgunst in haar ogen me niet, net zoals die even ervoor ook in haar stem doorklonk. Een eigenschap die haar vroeger al niet vreemd was, maar dat schijnt allesbehalve minder te zijn geworden.

‘Hebben jullie kinderen?’

Ik schud mijn hoofd.

‘Zal ook wel lastig zijn met al dat gereis. Mark en ik hebben twee kinderen. Ze zijn nu bij hun oma.’

‘Leuk voor jullie,’ zeg ik, pers er een glimlach uit, en zoek angstvallig naar een manier van haar af te komen. Gelukkig hoef ik geen smoes te bedenken. Haar man, die al meer oog had voor voorbijgangers en vogels dan voor ons, zegt dat ze verder moeten. Na een kort afscheid lopen we verder. Arturo en ik kijken elkaar aan en zien dat we hetzelfde denken.

‘Zij was vroeger een van je beste vriendinnen?’

‘Ja, ik weet het: onbegrijpelijk.’

‘En hoe oud is hij dan?’

‘Hooguit jouw leeftijd,’ antwoord ik, terwijl we aan een tafel op de rand van het terras plaatsnemen. ‘Vind je het gek dat ik liever alleen bleef als ik jou niet kon hebben?’

‘Nee, dat begrijp ik helemaal,’ antwoord hij met een ernstig gezicht en strijkt vervolgens met twee handen voorzichtig langs zijn haar, alsof hij er net een spuitbus haarlak op leeg heeft gespoten en zeker wil zijn dat alles tiptop zit.

Ik proest het uit, kom uit de stoel omhoog en plof naast hem neer. Voordat hij iets heeft kunnen zeggen, neem ik zijn gezicht tussen mijn handen en zoen hem.

‘O, sorry…’ zeg ik een paar seconden later als ik ontdek dat een serveerster naast de tafel staat te wachten.

‘Geen enkel probleem,’ knipoogt de vrouw vermaakt. ‘Soms zijn er veel leukere bezigheden dan eten en drinken. Dit is overduidelijk zo’n bezigheid.’

Het eten smaakt ons goed. We drinken nog een koffie en na een sigaret gaan we naar de auto. Omdat we tijdens voorgaande bezoeken de omgeving in het oosten en zuiden van Canterbury hebben bekeken, verlaten we nu de stad via het westen.

Ik stuur ons zo veel mogelijk over binnenwegen, soms net breed genoeg voor een auto, naar plaatjes als Littlebourne, Wickhambreaux, Wingham, om vervolgens noordwaarts naar Preston en East Stourmouth te rijden. Vandaar gaan we naar Birchington-on-Sea, een badplaats met slechts enkele duizenden inwoners, in het noordoosten van Kent, aan de kust van het Theems-estuarium. Het is een zalige autorit.

We stappen uit bij Minnis Bay, een populair familiestrand met mogelijkheden om te zeilen en windsurfen, tenminste, bij de juiste weersomstandigheden. Vandaag dus niet, aangezien er geen zuchtje wind staat. Het is er wel druk. Niet zo vreemd door het mooie zomerweer. We zoeken een rustig plekje op het diepe strand en gaan in het zand zitten. Ik haal een flesje water uit mijn tas en gun hem de eerste slokken.

‘En, nog niet van gedachten veranderd?’ wil ik weten, na een slokje.

‘Ik word alleen maar enthousiaster.’

‘Nog enthousiaster?’ lach ik. ‘Kan dat?’

Arturo knikt. ‘Het lijkt me heerlijk om op een dag hier in de buurt te gaan wonen. Het landschap is echt te mooi voor woorden en de dorpjes lijken stuk voor stuk uit een oude film komen.’

‘En op een dag is nog steeds wanneer we tegen de veertig lopen en een of meerdere pleegkinderen in huis willen nemen?’

‘Wat mij betreft wel. Voor jou toch ook?’

‘Voor mij ook. De omgeving, de natuur en rust zal perfect zijn, voor zowel kinderen als voor ons. Ik voel me hier zo ontspannen.’

Na een sigaret gaan we pootje baden. Met de slippers in de hand lopen we de lage golfjes in totdat die mijn jurk raken. Ik staar naar de horizon, naar plezierboten die voorbijkomen, naar meeuwen die overvliegen en naar kinderen die de tijd van hun leven hebben in het water. Algauw zie ik heel andere dingen. Denkbeeldige dingen, uit een leven als dat anders was gelopen. Zijn hand die in de mijne glijdt, doet me naar hem opzij kijken.

‘Denk daar niet aan,’ zegt Arturo op zachte toon.

‘Denk jij daar nooit aan?’

‘Jawel, maar we kunnen niets veranderen aan het gebeurde. We hebben wel invloed op het heden en de toekomst. Met zijn drietjes zou het perfect zijn geweest, maar dat is het met zijn tweetjes ook.’

Ik zoen zijn wang. ‘Ik wou dat ik wist hoe het mogelijk is dat men iemand die je nooit hebt gekend zo vreselijk missen. Dan zou ik misschien ook een manier vinden om dat niet mijn leven te laten beheersen. Zullen we verder rijden, lieve schat?’

Langs de noordkust rijden we naar Reculver, bekijken de twee torens, overblijfselen van een kerk uit de twaalfde eeuw, en een ruïne van een romeins fort dat in de eerste eeuw na Christus is gebouwd. Door kusterosie dreigen beiden op een dag ten prooi te vallen aan de zee.

Nadat we verderop de kustplaatsen Herne Bay en Whitstable heb bezocht, en in de laatste stad heerlijk hebben gegeten in een visrestaurant, beginnen we aan de terugreis naar Londen. Als het verkeer meezit een rit van ongeveer twee uur. Dat doet het helaas niet. De schemering valt net in als we onze straat inrijden. Ik parkeer op het laatste lege parkeervak. Omdat we snakken naar koffie, gaat Arturo gelijk koffiezetten.

‘Het was een heerlijke dag,’ zeg ik, nadat ik in de keuken mijn armen om hem heen heb geslagen. ‘Echt zalig. Het spijt me dat ik nog steeds…’

‘Ssst,’ valt hij me in de rede. ‘We hebben beiden een kind verloren, mi amor. Een kind. Dat is niet niks. En net als jij denk ik vaak aan Julia. Hoe het zou zijn als… Dat mag. Verontschuldig je daar nooit voor.’

‘Dat zal ik niet meer doen, lieve schat,’ fluister ik terug. ‘Waarom zeg je nooit dat je vaak aan haar denkt?’

Hij haalt zijn schouders op. ‘Misschien omdat ik weet dat jij ook vaak aan haar denkt. Ik wil het niet nog erger maken.’

Als de koffie is doorgelopen, gaan we de tuin in. Ik zit net als de deurbel klinkt. Arturo zegt dat hij gaat kijken. Ik steek een sigaret op en neem een paar trekjes alsof het de eersten van de dag zijn. Dan hoor ik stemmen. En ze komen dichterbij. Ik meen Cormac te horen. Dat lijkt me stug. De vrouwenstem die opeens duidelijker klinkt, doet me over heel mijn lijf verstijven. Dat is gewoonweg niet mogelijk. Het kan niet anders dat mijn gehoor gemene spelletjes met me speelt.

Ik smijt de sigaret in de asbak en haast me naar binnen, net als Arturo met twee personen de zitkamer binnenkomt. Het is inderdaad Cormac. Vreemd. Dan zie ik een vrouw achter hem vandaan komen. Hoewel ze een spijkerbroek en bloes draagt, en het halflange haar los op de schouders heeft hangen, eigenlijk zoals ik haar nog nooit heb gezien, herken ik de vrouw ogenblikkelijk.

‘Zuster Agnes…’ roep ik stomverbaasd, stap snel op haar af en val haar om de hals. We pakken elkaar stevig vast en huilen in elkaars armen.

‘Mijn hemel, wat zie je er goed uit, Scarlett,’ zegt ze, terwijl we elkaar iets loslaten. ‘Ik wist niet wat ik hoorde toen Cormac zei dat Arturo en jij elkaar weer hebben gevonden.’

‘Ik kan niet geloven dat je hier bent, zuster Agnes.’

‘Dat hebben we aan Cormac te danken. Hij heeft me in België gevonden. En het is al even gewoon Agnes. Ik ben al jaren geen zuster meer.’

‘Hoe dan, Cormac?’

‘Lang verhaal. Vertel ik later wel.’

‘Zelf ben ik al bijna een jaar naar jou op zoek, Scarlett,’ vertelt Agnes. ‘Compleet onbegonnen werk, omdat ik alleen je voornaam weet, maar ook omdat ik geen idee heb waarnaartoe je toen bent gegaan.’

‘Waarom zocht je me dan?’

‘Een jaar geleden ben ik,’ begint ze en valt dan stil. Tranen doen haar ogen glimmen. Ik pak haar hand vast. ‘Een jaar geleden ben ik zuster Francis bij toeval tegengekomen. ‘Ken je haar nog?’

Ik schud mijn hoofd.

‘Maakt niet uit. Zuster Francis en ik zijn samen wat gaan drinken en uiteraard hadden we het ook over de tijd bij de Sisters of the Good Shepherd Convent.’

Als ze weer stilvalt en tranen van haar wangen veegt, krijg ik ineens een vreemd, bijzonder nerveus gevoel ik mijn buik. Mijn hart begint van het ene op het andere moment sneller te kloppen. Ik kijk kort naar Arturo en Cormac. ‘Hebben… hebben jullie het over Julia gehad?’

Agnes knikt.

‘Weet zij waar ze begraven is?’

Ze schudt haar hoofd.

‘Niet?’ fluister ik teleurgesteld.

‘Omdat Julia niet begraven is.’

‘Ik… ik kan je niet volgen, Agnes. Hoe bedoel je dat?’

‘Ik weet niet hoe ik dit voorzichtig moet zeggen, Scarlett en Arturo, daarom zeg ik het maar zoals het is: jullie dochter is toen niet overleden. Ze heeft de Sisters of the Good Shepherd Convent die dag levend en in goede gezondheid verlaten, net als veel andere baby’s vóór en na Julia die daar zogenaamd waren overleden, maar intussen ter adoptie werden aangeboden.’

HOOFDSTUK

53

AUGUSTUS 1995

VIJF SECONDEN

Ik kan niet geloven wat we doen, bedenk ik me niet voor het eerst, terwijl de trein langzaam Paddington Station uit rolt. Ruim veertien jaar geleden, maart 1981 om precies te zijn, maakte ik de vierhonderd kilometer lange treinrit in tegengestelde richting. Fishguard, Wales, de havenplaats in de gelijknamige baai aan de Ierse Zee, waar ik voor eerst voet zette op Britse bodem nadat ik Ierland met de boot was ontvlucht, toen het vertrekpunt, is nu de eindbestemming. Eigenlijk te gek voor woorden.

Hoewel er drie dagen voorbij zijn gegaan sinds Cormac en Agnes plots in onze woonkamer stonden, heb ik nog steeds de grootste moeite om te geloven wat ons toen is verteld. Misschien nog wel het meest omdat het voor mij niet te bevatten is dat er mensen zijn die uit winstbejag een meisje van zeventien hebben doen geloven dat haar baby dood is geboren. Veertien en een half jaar lang heb ik geloofd dat Julia dood was. Veertien en een half jaar lang heb ik om haar gerouwd. Veertien en een half jaar lang heb ik me schuldig gevoeld voor haar dood. Alleen zodat anderen geld konden verdienen met illegale adoptie.

Ik heb een dag lang gehuild nadat ons was verteld dat Julia de Sisters of the Good Shepherd Convent die dag levend en in goede gezondheid heeft verlaten. Verdriet, pijn, ongeloof, blijdschap, geluk, maar ook woede en haat, namen me mee op een achtbaanrit langs emoties waar geen eind aan leek te komen. Maar ze namen niet alleen mij mee op een dollemansrit. Ik heb Arturo nog nooit zo veel zien huilen en nietsziend voor zich uit zien staren.

Door zenuwen kijk ik weer op mijn horloge en zie dat het nog geen tien minuten is dat ik dat de laatste keer deed. Het is nu vijf uur in de middag. Na twee keer overstappen, eerst in Newport en dan in Carmanthen, zullen we rond tien uur in Fishguard aankomen. Dan volgt het tweede deel van de reis. Eentje waarvan ik ook dacht die nooit en dan echt nooit meer te maken.

‘Waarom sluit je de ogen niet even?’

Ik kijk tegenover me en glimlach.

‘Ik weet het: een domme opmerking, maar ik weet even niets anders.’

‘Het was geen domme, maar een lieve opmerking, Arturo.’

‘Voor jou moet deze treinreis helemaal krankzinnig zijn.’

‘Alsof ik in een belachelijke droom gevangenzit.’

‘Ik kan me niet voorstellen hoe het toen voor jou geweest moet zijn, als zeventienjarige, helemaal alleen, op de vlucht.’

‘Ik was niet alleen, lieve schat. Jij was iedere meter bij me. En met iedere meter die ik dichter bij Londen kwam, kwam ik ook fysiek dichter bij jou. Tenminste, dat dacht ik toen nog.’

Hoewel de trein door het landschap sjeest, kruipen de kilometers ergerlijk langzaam voorbij. De tijd doet dat ook. Daarom stop ik met op mijn horloge te kijken. Arturo klopt naast zich. Ik ga tegen hem aan zitten en sluit net als hem de ogen. Slapen doen we niet. Wat hij hem bezighoudt, kan ik niet zeggen. Alleen vermoeden. Zelf herbeleef ik de ontmoeting met Agnes keer op keer, zoals ik dat al dagenlang doe. Als het moment dat ons leven compleet veranderde even niet door mijn hoofd gaat, ben ik bezig met wat gaat komen.

Het is donker als we in Fishguard arriveren. Het station met één perron lijkt in al die jaren niets veranderd. We stappen uit en beginnen aan de wandeling van ongeveer vijfentwintig minuten. Net als destijds komt een eind voordat we bij de deur van de zaak zijn de herrie van binnen ons al tegemoet. Ook de lucht van alcoholdampen, sigarettenrook en vieze mensen in het smoezelige eetcafé is hetzelfde, ontdek ik als we net twee stappen binnen staan.

In een mum van tijd staat dezelfde zeer rondborstige serveerster als toen naast onze tafel. Voordat ze een woord heeft gezegd, wordt Arturo getrakteerd op een brede glimlach en een ruime blik in haar erg laag uitgesneden shirt. Naar mij fronst ze.

‘Kennen we elkaar, schat?’

‘Ik ben hier jaren geleden een keer geweest, samen met Cormac.’

‘Zie je wel. Hoe doe je dat?’

‘Hoe doe ik wat?’

‘Eerst ben je hier samen met Cormac en nu met dit lekkertje.’

Ik schiet in de lach. ‘Dit lekkertje is mijn man.’

‘Dat maakt hem nog niet minder lekker,’ knipoogt ze. ‘Wat zal het zijn, schat?’

We bestellen beiden whisky. Ik steek een sigaret op en laat mijn blik door de zaak gaan. Arturo doet dat ook, maar dan met een gezicht dat verklapt dat hij dergelijk volk van vroeger kent. Misschien daarom heeft hij een blik waardoor ik zonder hem aan te kijken vlug zou doorlopen. Als ik een man was. Als vrouw zou ik iets anders doen. Of ik het lef zou hebben om ongevraagd bij hem aan tafel te gaan zitten, weet ik niet. Misschien eerst een tafel ernaast.

‘Ga je altijd naar zulke leuke zaken?’

Ik proest het uit en knik. ‘Gezellig toch?’ Ook om de tijd te doden, vertel ik hem over de man zonder voortanden die toen ongevraagd naast me kwam zitten en vervolgens niet alleen verbaal opdringerig werd. Bij het deel dat Cormac de man tweemaal vlak achter elkaar met zijn gezicht tegen de tafel aanslaat, waarbij die de eerste keer zijn neus breekt en de tweede keer zelfs het bewustzijn verliest, zie ik in Arturo’s ogen dat hij dat zelf niet veel anders zou hebben gedaan, maar ook dat wat hem betreft de vriendschap met Cormac weer wat hechter is geworden.

Een klein uur later komt Cormac de zaak binnen. Het duurt even voordat hij bij ons is. Ik vraag me af of er iemand tussen die ongure types is die hij niet kent. We begroeten hem met omhelzingen. Nadat we nog een glas hebben gedronken, vertrekken we.

De wandeling naar de gammele steiger gaat eerst door het centrum. Als de bewoonde wereld net achter ons ligt, komen we bij een hoog uitkijkpunt over de Fishguard Bay. Ondanks dat het donker is, is het uitzicht er niet minder mooi door dan bij daglicht. We gaan verder over een smalle weg die steeds steiler lijkt te worden. Dan komen we bij begroeide heuvels. Woeste golven, door de duisternis onzichtbaar, bevinden zich op werpafstand. Dan gaat het pad omlaag.

Het silhouet van een man doemt op aan het begin van de steiger. Wanneer Cormac zich identificeert, steekt de man het pistool achter zijn broeksriem. Hij begroet ons met een hoofdknikje. We gaan aan boord van de vissersboot. De trossen worden losgegooid en we varen rustig weg van de steiger. We leggen onze reistas binnen, begroeten een andere man, en gaan dan met koffie het dek op.

Het is onbewolkt met een hemel vol sterren die als ontelbare spotjes de zee verlichten. Een prachtige nacht dus, tenminste, als we niet onderweg zouden zijn om Ierland illegaal binnen te komen. Maar Cormac oogt erg ontspannen. Daardoor acht ik de kans dat we ons halsoverkop in een cabine moeten verstoppen omdat de politie aan boord komt niet groot.

‘Herinneringen?’

Ik kijk Cormac aan en knik. ‘En misschien klinkt het vreemd, maar geen slechte.’ Mijn antwoord verrast hem, zie ik. ‘De bootreis, de wandeling naar Fishguard en de uren daar hebben een speciaal plekje in mijn hart.’ Door zijn gezicht schiet ik in de lach. ‘Door jou, Cormac. Jouw gezelschap en bezorgdheid hebben me geholpen om sneller het vertrouwen in mensen terug te vinden. Zonder dat had het waarschijnlijk veel langer geduurd.’

‘Ondanks wat ik doe, zonder uniform, totdat ik achter de tralies beland en dan wel een soort van uniform heb?’ lacht hij.

Ik verstop mijn gezicht een tel achter mijn handen. ‘Zoals ik toen al zei: ik geef een miljoen keer de voorkeur aan personen die zich niet anders voordoen dan ze zijn, ook al kunnen ze op een dag achter de tralies belanden. Personen als jij, Cormac. Waarom deed je dat toen allemaal? En waarom ben je daar nooit mee gestopt? Jaren later probeer je nog te helpen, zorg je ervoor dat ik mijn vaders camera en onze foto’s terugkrijg en vind je zelfs door je aanhoudendheid zuster Agnes in een ander land.’

Het duurt best lang voordat hij antwoord geeft. Zijn blik gaat terug de boot op en hij glimlacht. ‘Ik trek het me aan wat je is overkomen, wat je is aangedaan, geestelijk en lichamelijk. Niet alleen omdat dit in mijn land is gebeurd. Ik heb geen kinderen, zal ik ook nooit krijgen, maar toen ik dat nog niet wist, hoopte ik altijd op een wijsneus als jij. En als je mijn dochter zou zijn, zou ik alles op alles zetten om te achterhalen waar haar baby is begraven. Voor haar, voor haar man, maar ook voor hun kind, mijn kleinkind. Nu blijkt dat ze destijds niet is overleden, is de wil om jullie beiden duidelijkheid te geven alleen maar toegenomen.’

Het is nog donker als we niet ver van de lange brug die de westoever van de Slaney met de oostoever verbindt, aanleggen in Wexford, in het zuidoosten van Ierland. De zenuwen in me laaien meteen op, totdat ik twee silhouetten op de kade ontdek. De begroeting met Maeve en David is zoals altijd: als die van vrienden die als familie met elkaar omgaat.

De autorit naar hun huis even buiten Limerick duurt iets minder dan drie uur. De zon gluurt net over de bomen als we uitstappen. Terwijl de mannen buiten gaan roken, maken Maeve en ik ontbijt. Sam is een paar dagen bij zijn oma en opa. Maeve vraagt hoe het met me gaat.

Ik beweeg mijn schouders lichtjes op en neer. ‘Onwezenlijk. Alsof ik de hoofdrol speel in een erg slechte en vooral erg onwaarschijnlijke film.’

‘Geeft het iets van troost, als ik dat zo kan zeggen?’

‘Dat doet het,’ huil ik uit het niets. ‘De gedachte dat Julia daar levend is weggekomen en hopelijk een fijn leven heeft gekregen, geeft heel veel troost. Maar ik… ik zou er zo veel voor over hebben om met haar te kunnen praten, om haar te kunnen vasthouden en haar te kunnen laten weten dat haar moeder, als ze weet dat ze is geadopteerd, haar niet in de steek heeft gelaten en ze sinds haar geboorte geen dag uit diens hoofd is geweest.’

‘Cormac heeft je toch wel verteld dat…’

Ik knik voordat ze uitgesproken is. ‘Ik weet dat het erg moeilijk, zo niet onmogelijk zal worden om te achterhalen waar ze naartoe is gegaan, maar Arturo en ik moeten het gewoonweg proberen.’

Na het ontbijt vertrekken we. Er zijn nogal wat woorden nodig om David te overtuigen dat hij niet meegaat. Niet alleen Cormac wil voorkomen dat hij en daardoor zijn gezin in de problemen komt. Met een zuur gezicht zwaait de schat ons uit. Terwijl de rit op de avond van mijn ontsnapping voor mijn gevoel best lang duurde, staan we nu binnen enkele minuten in de straat met het grote, onheilspellend grauwe gebouw.

Plotseling hap ik naar lucht en vult mijn gejaagde ademhaling het interieur van de auto. Mijn ogen zitten ineens vol tranen. Zowel Arturo als Cormac draaien zich met een ruk naar me om.

‘Gaat het, mi amor?’ informeert mijn lieve schat bezorgd.

‘Misschien moet je toch in de auto blijven,’ merkt Cormac op.

‘Ik ga mee.’

Wanneer enkele minuten later een auto van de Garda voor ons in het vak stopt, grijp ik van schrik de rugleuningen voor me vast.

‘Geen zorgen, Scarlett, die horen bij ons.’

‘Zei je nou bij ons?’

Hij knikt.

‘Dit zijn agenten die niet anders zijn dan de mannen die zij eigenlijk achter de tralies moeten stoppen?’

Cormac lacht en stapt uit. Hij loopt naar de bestuurderskant en praat kort met de agent achter de stuur. Dan komt hij terug en zakt achter het stuur. ‘We kunnen. Weet je honderd procent zeker dat je mee naar binnengaat, Scarlett? Behalve dat het weerzien met die plek en personen heftig kan zijn, kan wat we daar gaan doen dat ook zijn.’

Ik knik in de spiegel naar hem. Hij gebaart naar de agenten en we vertrekken. Ongeveer veertig meter verderop komen we weer tot stilstand. De agenten stappen uit. Wij ook. De beide mannen knikken naar ons. Zonder de uniformen had ik ze absoluut voor criminelen aangezien. Of zijn ze dat eigenlijk ook?

Over een pad komen we bij een brede deur. Cormac zegt dat we iets opzij moeten stappen zodat de persoon die openmaakt ons niet meteen ziet. Wanneer we dat hebben gedaan, laat een van de agenten de deurklopper een paar keer hard op het koper neerkomen. Het duurt even, maar dan gaat de deur open, maar niet verder dan een kier.

‘Garda Limerick. We willen de moeder-overste spreken.’

‘Waar gaat het over, agent?’

‘Dat bespreken we met de moeder-overste zelf.’

‘Zuster Catherine is momenteel in gebed.’

‘Het was geen verzoek,’ reageert de andere agent geïrriteerd.

‘Kunt u misschien een andere…’

Cormac schopt de deur open, waardoor de zuster die hard tegen zich aan krijgt. Het scheelt niet veel of ze valt languit op de vloer. ‘Waar is ze?’ zegt hij met een stem waar ik zelfs bang van word.

‘Wat moet dit…’

Hij grijpt de zuster stevig bij een bovenarm en trekt haar heel dicht naar zich toe. ‘Ik hoop niet dat je me aanziet voor iemand die een vraag tweemaal stelt.’

‘In haar werkkamer.’

We stappen allemaal langs haar het gebouw binnen. Als ze mij ziet, schieten haar ogen wijd open. Ik herken haar niet, maar zij mij duidelijk wel. Cormac geeft haar een zet en zegt dat ze ons moet voorgaan.

Ik heb niet lang nodig om vast te stellen dat de verpaupering heeft toegeslagen sinds de Sisters of the Good Shepherd Convent zeven maanden geleden de wasserij op last van de gemeente moesten sluiten en alle meisjes en vrouwen vrij waren om te vertrekken. De vloeren zijn goor. Aan de lampen hangen lange slierten stof en de ruitjes hoog in de muren zijn dof als melkglas. Ineens zie ik me, alleen gekleed in een onderbroek en bh, op mijn knieën de vloer schrobben.

Op het eind van een lange gang staat een deur op een kier. Ik zeg dat ik eerst daarheen wil en begin meteen te lopen. De rest volgt me. De zuster onder enige dwang van een van de agenten, hoor ik achter me. Ik trek de zware deur voorzichtig open. Net zo schoorvoetend als de eerste keer dat ik de ruimte betrad, stap ik nu naar binnen.

De enorme machines waar de stoom sissend vanaf sloeg, zitten onder een dikke laag stof. Hier en daar slingert nog wat kleding rond. Op tafels en de vloer liggen strijkijzers. Mijn blik gaat naar de tralies voor de ramen en dakramen in het hoge plafond. Ondanks dat de machines zeven maanden geleden zijn uitgezet, voel ik de vochtigheid die ze uitspuwden op mijn huid. Ik proef de dampen van bleekmiddel op mijn lippen en de stank van smerige kleding dringt mijn neus binnen. Ik zie de meisjes en vrouwen tussen de machines staan, aan de lange tafels, allemaal in dezelfde idiote jurken en met dezelfde doffe ogen. Uit die van mij veeg ik tranen.

Arturo slaat een arm om mijn schouders. Zijn blik schiet door de ruimte. Ik kan het verdriet bij hem zowat zelf voelen. Ook Cormac en de agenten kijken hun ogen uit. Weten dat er wasserijen zijn waar vrouwen worden uitgebuit is niet hetzelfde als ze met eigen ogen zien, ook al is deze niet meer in gebruik. De zuster staart naar de vloer alsof ze iets is kwijtgeraakt.

We gaan verder. Voordat de zuster kan aankloppen, trapt Cormac de deur van de werkkamer van de moeder-overste open. Ze zit achter het bureau. Meer dan rechtop schieten doet ze niet.

‘Wat moet dit voorstellen?’

Zonder dat ze iets zeggen beginnen de agenten direct dossierkasten te openen en door schriften en mappen te bladeren.

‘Wat heb je met mijn kind gedaan?’ zeg ik met een stem vol ingehouden woede. En haat.

Het duurt een paar tellen, maar dan knijpt de oude vrouw haar gitzwarte ogen achter een rond brilletje iets dicht. ‘Maggie?’

‘Wat heb je met mijn dochter gedaan?’

‘Was het niet februari of maart ’81? Ja, ik weet het nog. Je dochter kwam een maand te vroeg en is toen overleden. Echt heel verdrietig.’ Haar blik gaat naar Arturo. Vermoedelijk door zijn niet Europese trekken. Misschien ook door de wijze waarop hij naar haar kijkt.

‘Ja, hij is het: de vader van mijn kind dat jij hebt verkocht,’ glimlach ik zonder plezier. ‘Ik vertelde je toen dat we wilden trouwen en de rest van onze levens bij elkaar zullen blijven. We zijn getrouwd en zullen nog samen zijn als jij al decennialang in een kist ligt te rotten.’

‘Ik heb geen idee waarover je het hebt,’ snuift ze terug. In haar ogen zie ik echter dat ze mijn woorden nog weet te herinneren. ‘Deze onzin heeft lang genoeg geduurd. Ik wil dat jullie nu weggaan.’

Als ze wil opstaan, duwt Cormac haar terug in de stoel. Bijna tegelijkertijd loopt Arturo achter hem langs en grist de revolver die Cormac op de rug onder het jasje in zijn broek heeft eruit. In een oogwenk staat hij naast zuster Catherine en drukt de loop tegen haar slaap. Zowel Cormac als ik roepen hem. De agenten laten alles uit hun handen vallen, maar doen geen poging om hem tegen te houden. Een van hen meen ik zelfs te zien glimlachen.

‘Jullie hebben mijn vrouw keer op keer tot bloedens toe mishandeld. Een zwanger meisje van zeventien jaar. Alleen daarvoor zou ik al een kogel in je kop moeten jagen. Maar daarvoor zijn we hier niet. Februari 1981 hebben jullie mijn vrouw wijs gemaakt dat onze dochter dood is geboren, zodat jullie haar voor geld konden laten adopteren, zoals jullie dat tientallen jaren met baby’s hebben gedaan.’

‘Wat een nonsens,’ briest de vrouw theatraal. ‘Niemand heeft haar geadopteerd. Ze is overleden.’ Haar blik gaat naar mij. Een vals trekje verschijnt rondom haar mond. ‘Heb je daar na al die jaren nog steeds geen vrede mee gevonden, Maggie?’

‘Je hebt vijf seconden om te vertellen wie haar heeft geadopteerd,’ zegt Arturo nog steeds opvallend kalm en spant de haan van de revolver. ‘Als die vijf seconden voorbij zijn, loop ik hier weg met een blaadje met een naam erop, of met jouw bloed overal op me. De tijd gaat nu in.’

HOOFDSTUK

54

AUGUSTUS 1995

GEEN NAMEN, MAAR NUMMERS

Ik breng de groeten van iedereen over en wens Chiara voor de zoveelste keer een prachtige dag. Nadat we afscheid hebben genomen, leg ik de hoorn neer en loop vanuit de keuken de woonkamer in. Terwijl ik ga zitten, voel ik vier paar ogen op me gericht.

‘Ik voel me zo schuldig,’ zucht ik diep.

‘Ze begreep het toch wel?’ wil Arturo weten.

‘Volkomen, maar toch…’ Ik zucht opnieuw en wrijf me stevig over het gezicht. ‘Ik heb zo veel aan haar te danken. Niet alleen professioneel.’

‘Wist je eigenlijk van hem af?’ vraagt Maeve.

‘Nee. Dat wil zeggen: ik wist dat er vroeger iemand is geweest die ze haar eerste en enige liefde noemt.’

‘Op een of andere manier komt me dat bekend voor,’ knipoogt ze.

We lachen allemaal. Mijn voorhoofd krijgt een zoen van Arturo.

‘Niet lang meer en dan zal iedereen alles weten over wat ze nooit kon vertellen, liet Chiara me weten. Ze heeft een boek laten schrijven over haar leven. Over wat er vroeger is gebeurd. Tientallen jaren geleden. Dat komt binnenkort uit. Als ik wil, kan ze me een exemplaar toesturen. Voordat ik begin te lezen moet ik echter weten dat er zeer heftige gebeurtenissen in staan. Als ik het boek daarom niet wil lezen, heeft ze daar alle begrip voor.’

‘Dat klinkt verontrustend,’ merkt Arturo op.

Ik knik. ‘Heel erg. Maar ik schrok nog meer van haar stem. Doordat ze aan de vooravond staat van een nieuw leven is ze vanzelfsprekend erg gelukkig, maar toen ze over het boek vertelde, klonk er plots heel even verdriet in haar stem. En dan bedoel ik heel erg diep verdriet.’

Een uur later nemen we afscheid van Maeve en David, en spreken af dat ze binnenkort naar Londen komen. Vanaf de achterbank zwaai ik naar ze totdat ze uit het zicht zijn. Wat later rijden we de M7 op voor een rit van ongeveer tweehonderd kilometer. Arturo en Cormac kletsen op zachte toon met elkaar. Ik staar naar buiten, maar het duurt niet lang totdat het landschap alsmaar meer vervaagt. Mijn meisje, die inmiddels dik veertien is, slokt al mijn aandacht op. Sinds ik weet dat ze leeft, vraag ik me meer en meer af hoe haar leven is, wie haar pleegouders zijn, of ze lief voor haar zijn en of ze een gelukkige jeugd heeft. En natuurlijk of ze van ons bestaan afweet.

Langs de steden Nenagh en Portlaoise komen we steeds dichter bij onze bestemming. Als we die laatste stad net voorbij zijn, laat Cormac weten dat het nog ongeveer vijf kwartier rijden is. Ik voel de spanning bij me toenemen.

Toen we naar Ierland vertrokken, hadden we weinig, misschien wel geen enkele hoop om meer te weten te komen over Julia. Door Arturo heeft zuster Catherine eergisteren een naam opgebiecht. Volgens haar is pastoor Coughlin de persoon die bij zeker vijf wasserijen kinderen voor adopties regelde. Hij is ook de man die mij op het landweggetje uit de auto sleurde en naar de zusters bracht. Grote kans dat hij toen al had bedacht dat hij me mijn kind zou afpakken. Hoewel hij amper zijn eigen naam nog weet, was het kinderspel om hem een naam te ontfutselen. Tot mijn verbazing een naam die Cormac kent en die blijkbaar weinig goeds voorspelt. Maar wat als die persoon ons meer kan vertellen?

We komen Dublin vanuit het westen binnen. Over de R148 rijden we richting het centrum. Na een treinstation gaan we een rivier over en slaan linksaf. Een stukje verderop rijden we Chesterfield Avenue op, de zes kilometer lange laan die door Phoenix Park gaat; het grootste stadpark van Europa, aldus Cormac.

‘Wat was dat voor gebouw met de Ierse vlag op het dak?’ vraag ik, nadat ik tussen bomen door een glimp opving van een groot, wit en statig gebouw.

‘Áras an Uachtaráin.’

‘Áras wat?’

Cormac lacht. ‘De ambtswoning van de president van Ierland.’

‘En wat betekent: Áras… en nog wat?’

‘Gebouw van de president.’

‘Serieus?’ lacht Arturo.

‘Klinkt wel logisch,’ voeg ik er lachend aan toe.

Bij een rotonde gaan we rechts en meteen links. Tussen mooi gemaaide gazons volgen we een iets slingerende weg en rijden dan een grote parkeerplaats op. Er staan niet veel auto’s.

‘We hebben nog iets meer dan een uur. Verderop is het Phoenix Park Café. Laten we daar gaan eten,’ stelt Cormac voor, reikt dan onder zijn stoel en houdt vervolgens een pistool op. ‘Misschien wil je die bij je dragen, Arturo.’

‘Moeten we tegenwoordig ook al gewapend gaan eten?’ roep ik.

‘Erna hebben we geen afspraak met hoogbejaarde nonnen of een pastoor die een luier draagt, Scarlett. Zoals ik al zei, is deze man geen goed nieuws. En dan druk ik me heel voorzichtig uit. Hij wordt gezien als de grootste crimineel van Dublin en omstreken en heeft meer doden op zijn geweten dan de keren dat jij fish en chips hebt gegeten. Een mensenleven meer of minder telt voor hem niet. Net als voor de types die hem altijd begeleiden. Als hij alleen maar vermoedt dat we een gevaar voor hem vormen, komen we Dublin niet meer levend uit.’

‘O, oké…’ zucht ik. ‘In dat geval: mag ik dan ook een pistool?’

Zowel Cormac als Arturo lachen hard. Een antwoord krijg ik echter niet. Een pistool overigens ook niet.

Het eten smaakt me goed. Ik had meer honger dan ik in de gaten had. Het is niet geloven wat Arturo en Cormac wegwerken. Ik word er bijna misselijk van. Nadien gaat Cormac verderop het grote terras bellen.

‘Best handig zo’n mobiele telefoon,’ merk ik op. ‘Misschien moeten we ook zo’n ding aanschaffen.’

Arturo glimlacht. ‘Is er een reden dat je me niet hebt gevraagd wat ik had gedaan als die ouwe heks geen naam had gegeven?’

Ik schud mijn hoofd. ‘Het enige dat telt is dat we een naam hebben. De wijze waarop maakt me niets uit. In elk geval niet bij deze mensen, die tientallen jaren meisjes en vrouwen als slaven hebben uitgebuit, mishandeld, soms tot de dood erop volgde, kinderen hebben afgepakt om geld te verdienen. Ze hebben ons kind gestolen en ons doen geloven dat ze dood was. Het zijn monsters. Van het ergste soort. Ik weet dat het vreselijk klinkt, en ik had nooit verwacht dat ik ooit zoiets zou zeggen, maar als ze haar lippen stijf op elkaar had gehouden, zou ik er alle begrip voor hebben gehad als je haar een kogel in het hoofd had gejaagd. Daarom heb ik je er niet naar gevraagd.’

Als Cormac terug is, vertrekken we. Langs Ashtown Castle, een torenhuis uit begin 1400, lopen we een mooi gazon op. Bij een groepje bomen gaan we aan een picknicktafel zitten. Hier en daar zitten mensen ook aan tafels of op het gras. Ik voel de spanning weer bij me toenemen.

‘Daar is hij,’ zegt Cormac op zachte toon, zo’n tien minuten later.

Als ik over een schouder kijk, zie ik een man over een pad komen aanlopen. Kort erachter lopen twee andere mannen. De voorste weet zich te kleden, zie ik nu al. Het pak moet een klein vermogen hebben gekost. We gaan staan.

Cormac is de eerste die hem begroet. Tot mijn verrassing is het een uitermate vriendelijke begroeting. Daarna worden wij voorgesteld. We gaan aan de picknicktafel zitten. De lijfwachten blijven een paar meter verderop staan. Finn Whelan, de man in het peperdure pak, zit tegenover mij. Bij de grootste crimineel van Dublin en omstreken had ik iemand met een ander uiterlijk verwacht, niet een man die net zo goed de speaker van het Lagerhuis zou kunnen zijn.

‘Wat kan ik voor jullie doen, Cormac?’ vraagt hij met een onmiskenbaar Iers accent, zonder van mij weg te kijken. Diep in zijn ogen zie ik wel de grootste crimineel van Dublin.

‘Jouw naam kwam boven bij een onderzoek dat we doen.’

‘Een onderzoek naar?’

‘Illegale adoptie van kinderen die uit Magdalena-wasserijen zijn gestolen,’ antwoord hij zonder aarzeling.

Finn Whelan glimlacht. Min of meer. ‘Je draait er nog steeds niet omheen. Ook daarom heb ik altijd een zwak voor je gehad. Van wie heb je mijn naam?’

‘Pastoor Rory Coughlin.’

‘Leeft die ploert nog?’

‘Amper.’

Hij beseft dat ontkennen zinloos is. ‘Welke wasserij gaat dit over?’

‘Die in Limerick.’

‘In ons vak heb je werk dat je voor je plezier doet,’ zegt hij tegen Arturo en mij. ‘En je hebt werk dat je niet voor je plezier doet. Dit was het laatste. We deden het alleen zodat we ander werk ongestoord konden doen.’

‘De Ierse overheid?’ vraagt Cormac.

Hij knikt.

‘De Ierse overheid werkte met jullie samen bij kinderhandel?’ zeg ik met ingehouden woede.

‘Wij deden dat in hun opdracht.’

‘En dan kan jij jezelf nog in de ogen kijken?’

Hij glimlacht. ‘Zeker. Al ben ik er niet trots op. Maar dat is achteraf gepraat. Met de kennis van nu zou ik het niet opnieuw doen.’

‘Hoeveel kinderen?’

‘Ik heb de exacte cijfers niet paraat.’

‘Hoeveel?’

‘Om en nabij de duizend.’

‘Wat?’

‘Ooit waren er zo’n veertig wasserijen in Ierland. Ik denk dat de overheid samen met de kerk alleen al zo’n tweeduizend kinderen in de VS heeft laten adopteren.’

Ik weet geen woord uit te brengen. Tranen prikken in mijn ogen.

‘Wat is jullie verhaal?’ wil Finn Whelan weten.

Omdat het huilen me nabij staat, neemt mijn lieve schat het woord en vertelt de man tegenover ons wat er is gebeurd. En dat doet hij zonder onnodige details, maar wel met veel aandacht voor het lijden en het verdriet, toen en nu. Nadien is Finn Whelan even stil.

‘Het spijt me wat er is gebeurd, wat jou is aangedaan, wat jullie kind is overkomen. Zoals gezegd zou ik het met de kennis van nu niet doen.’ De man kijkt Arturo aan en glimlacht. ‘Argentijn?’

Hij knikt.

‘Welke stad?’

‘Buenos Aires.’

Zijn ogen beginnen te stralen. ‘Ik heb mijn vrouw in Buenos Aires ontmoet. Mooie stad. Mooie mensen. De gevangenissen zijn er minder mooi. Door een ‘misverstand’ heb ik er in mijn jonge jaren twee weken doorgebracht.’

‘Vanaf mijn zestiende twee jaar. Daarna nog een half jaar.’

Hij lijkt niet verrast. ‘Respect. Die twee weken waren al een hel.’ Zijn blik gaat naar Cormac. ‘Zijn jullie vrienden of ben je ingehuurd?’

‘Ze zijn vrienden voor wie ik door het vuur ga.’

Hij kijkt even langs me het grasveld over, dan vindt zijn blik die van mij. ‘Als Cormac voor je door het vuur gaat, dan zegt dat wat over jullie. Wanneer zat je in Limerick?’

‘Van oktober 1980 tot halverwege februari 1981.’

‘Ik kan niks beloven, ook omdat ik me er zelf nooit actief mee bezig heb gehouden, maar ik zal mijn mensen ernaar vragen. Reken nergens op. Cormac kennende zullen jullie al weten dat in de wasserijen alles in code werd bijgehouden. Geen namen, maar nummers. Hier was dat niet anders. Zo veel jaren later is het vrijwel niet te achterhalen wie bij welk nummer hoort. Maar ik zal mijn mensen toch een poging laten doen. Blijf een paar dagen in de buurt. Misschien weet ik dan meer.’

HOOFDSTUK

55

OKTOBER 1996

OP MIJN BLOTE VOETEN

De eerste werd in 1765 opgericht door Lady Arabella Denny. Na meer dan tweehonderd jaar niet alleen ongestoord, maar zelfs gesteund door de overheid hun gang te hebben kunnen gaan, is vorige maand de laatste Magdalena-wasserij in Ierland gesloten. Ooit waren het er rond de veertig. Eind 1800 in Engeland zelfs meer dan driehonderd, volgens historici. Maar ze bestonden ook in de Verenigde Staten, Canada, Australië en Zweden.

Toen ik van mijn vader leerde fotograferen, we samen heerlijke wandelingen maakten, jaar na jaar kerst, Oud en Nieuw en mijn verjaardag vierden, me amuseerde met boeken, uit ging met vriendinnen, maar ook toen ik verliefd werd op Arturo, werden intussen in de Magdalena-wasserijen meisjes en vrouwen uitgebuit, vernederd, en zowel geestelijk als fysiek mishandeld. Om maar niet te spreken over de kinderen die hen werden afgenomen. Alleen daaraan denken bezorgt me pijn in de buik.

Het is veertien maanden geleden dat we in Dublin samen met Finn Whelan, de grootste crimineel van de stad en wijde omstreken, in Phoenix Park om een picknicktafel zaten. Vier dagen later kregen we te horen dat hij niets voor ons kon betekenen. De nummers en codes die destijds waren gebruikt bij de ‘herplaatsing van kinderen’ konden niet volledig worden ontcijferd omdat de personen die ze in de jaren 70 en 80 toepasten er niet meer zijn. Of dat betekent dat ze een andere baan hebben of dood zijn, is me niet duidelijk. Hij zei dat in elk geval niet om van ons af te zijn. Het was hem aan te zien dat hij ervan baalde geen duidelijkheid te kunnen geven. Geen idee waarom. Ik geloof niet dat hij een man is die in staat is tot empathie en wroeging. Maar samen met Arturo en Cormac geloof ik hem.

Die mededeling was een meedogenloze harde klap in ons gezicht. Beiden hebben we maanden nodig gehad om vrede te kunnen vinden met de wetenschap dat we nooit zullen achterhalen wat met onze dochter is gebeurd. We halen inmiddels een soort van troost uit Finn Whelan’s verklaring dat hij honderd procent zeker weet dat Julia in de VS is terechtgekomen. En dat moet bij een zeer welvarend echtpaar zijn volgens hem, gezien de buitensporig hoge adoptiekosten. Hoewel geld uiteraard geen garantie is voor een gelukkig leven, leeft onze dochter in elk geval niet in armoede. En dat is een fijne gedachte.

Op de boot terug naar Fishguard hebben we, hoe lief bedoeld ook, Cormac gevraagd om niet verder te zoeken naar onze dochter. We moeten én willen verder met ons leven en dat kan niet als we heen en weer worden geslingerd tussen hoop en teleurstelling. Bovendien willen we een teleurstelling zoals in Dublin niet meer meemaken. Ondanks dat we onszelf en elkaar toen voorhielden dat de kans dat we haar vinden bijzonder klein is, groeide stilletjes toch stille hoop dat het misschien zou lukken. De pijn en het verdriet van die deceptie willen we nooit meer ervaren. Echt nooit meer.

Sinds de terugkomst uit Dublin stort ik me op mijn werk. Ik neem meer opdrachten aan dan ooit. Ook in het buitenland. Maar alleen als Arturo dat kan combineren met zijn parttimewerk bij een dansschool. Ik wil geen dag meer zonder hem doorbrengen. Samen vliegen we de hele wereld over. Voor opdrachten in West-Europa nemen we zo veel mogelijk de auto. Het is zalig om samen over onbekende wegen te rijden en nieuwe plekken te bezoeken. Plekken waar we eerder zijn geweest trouwens ook. Als het uitkomt, plakken we er een mini-vakantie aan vast. Een of twee dagen sudderen op een strand, een stad of streek verkennen, wandelingen door de natuur maken, vierentwintig of achtenveertig uur in bed doorbrengen, volstaat al om ons telkens te doen beseffen hoe gelukkig we met elkaar zijn.

Hoewel ik het al ontelbare keren heb gedaan, vind ik het nog steeds zo leuk om te kijken als Arturo lesgeeft in de dansschool op Cromwell Road, Kensington, op nog geen vijftien minuten lopen van ons huis. Ik kan daar echt van genieten. Natuurlijk niet zo veel als samen met hem dansen, daarom doen we dat zo vaak mogelijk, maar hem met dat mooie, soepele lijf danspassen zien voordoen, horen uitleggen met dat sexy Spaanse accent dat maar niet minder wordt, en hem met zijn lespartner over de vloer zien bewegen alsof hij er net iets boven zweeft, doet mijn hart telkens sneller kloppen. Het is dan alsof ik hem voor het eerst zie en opslag verliefd ben.

Vanavond kan ik helemaal mijn geluk niet op. Doordat zijn lespartner zich op het laatste moment heeft ziekgemeld, mag ik voor haar invallen bij een nieuwe groep beginners. Omdat ik de verkeerde schoenen aanheb, doe ik dat blootvoets. Samen met Arturo de danspassen voordoen, dames maar ook heren aanwijzingen geven, is zo leuk om te doen. Misschien moet ik serieus overwegen om mijn baan op te geven en me samen met Arturo volledig te storten op dansles geven.

De twee uur durende les vliegt om. Om de cursisten te tonen wat ze op een dag ook kunnen, dansen we als afsluiting een volledig tango. Arturo vertelt eerst over Por una Cabeza van Carlos Gardel en dat wij het beroemde nummer vaak in Buenos Aires op de oever van de Rio de la Plata hebben gedanst. Misschien daarom waan ik me meer dan gewoonlijk terug op die plek, alsof ik me weer als een zestien- en zeventienjarig meisje op mijn blote voeten overgeef aan zijn bewegingen en aan de muziek.

Het applaus brengt me terug naar de dansschool op Cromwell Road. Maar voor mij is de echte uiting van waardering de emoties die ik in de ogen en gezichten van de cursisten zie. Dat betekent dat we de tango hebben gedanst zoals die moet worden gedanst: met passie, sensueel, een non-verbale dialoog tussen man en vrouw. Geen kunst overigens als je zo veel van elkaar houdt als wij dat doen.

We lopen gearmd over Brompton Road. Het waait en het is best fris. Maar het is een zalige wandeling. We kletsen en stoppen af en toe om in een etalage te koekeloeren. Als we net voorbij een pub zijn gelopen, pakt Arturo mijn hand en neemt me zonder iets te zeggen mee naar binnen. Hij vindt een tafeltje voor ons en gaat bij de bar drinken halen.

Met twee enorme glazen bier keert hij weer terug. Zijn blik en glimlach voel ik in mijn buik. Ik glunder als een puber als hij niet tegenover, maar naast me komt zitten. Nadat ik tegen ben aangeschoven, zoen ik zijn wang en fluister in zijn oor dat ik van hem hou.

Met gemak kletsen we een uur vol. Daarna vervolgen we de wandeling naar huis. Omdat ik door het bier opeens heel erg moet plassen, moeten we flink doorstappen. Het laatste stuk leggen we zelfs rennend af. En schaterend. Wat ook niet echt helpt om het op te houden. Dat lukt me dan ook maar op het nippertje. Mijn blaas legen, voelde nog nooit zo bevrijdend.

Arturo gaat douchen. Ik ga met koffie en een sigaret aan de eettafel zitten, en blader mijn agenda door. Ik heb soms moeite om mijn eigen handschrift te ontcijferen. De komende weken zijn best druk. Over tien dagen vliegen we naar Madrid omdat ik de Spaanse premier en zijn gezin met vijf dochters ga fotograferen. Dat gaat wat worden. Overigens niet de eerste keer dat we de Spaanse hoofdstad bezoeken, maar dat weerhoudt ons er niet van om twee dagen langer te blijven.

Arturo komt de kamer binnen en schenkt zichzelf ook een koffie in. Nadat hij mijn voorhoofd heeft gezoend gaat hij tegenover me zitten. Ik kijk hem erg nadrukkelijk aan. Met zijn gezicht vraagt hij waarom.

‘Kerst, Arturo.’

‘Wat is daarmee?’

‘Wat is daarmee?’ herhaal ik, maar dan op verontwaardigde toon. ‘Hoe kan je dat vragen?’ ga ik met dezelfde stem verder en schiet dan heel kort in de lach. Dat is jammer. ‘Over iets meer dan twee maanden is het Kerstmis. We moeten nu al plannen wat we gaan doen.’

‘Stom. Wat bezield me?’

‘Dat vraag ik me ook af.’ Ik smak hem over tafel heen een zoen toe. ‘Wat denk je van Zwitserland? Tien dagen. Sneeuw. Wandelingen door de sneeuw. Arrensleeritten door de sneeuw. Glühwein drinken in de sneeuw. Sneeuwbalgevechten. Wie de mooiste sneeuwpop kan maken.’

‘En als er geen sneeuw ligt?’

‘Tien dagen bloot onder een berenvel voor een open haard.’

‘Boek maar.’

We zijn net uitgelachen als er wordt aangebeld. Voordat ik kan opstaan, is Arturo al op weg naar de gang. Ik hoor hem kort praten, dan komt hij met een pakketje terug.

‘Een koerier heeft dit bij de buren afgegeven. Het is voor ons beiden.’

Ik herken het handschrift op het label meteen. ‘Het is van Chiara.’

Na wat gehannes komt er een boek uit tevoorschijn met de titel Sant’Anna. We staren beiden naar de omslag met de blote benen en voeten van een vrouw die op een ruwe ondergrond loopt.

‘Heb jij een idee waarom ze voor deze foto heeft gekozen?’

Ik schud mijn hoofd. We gaan weer tegenover elkaar zitten. In het boek zit een kaartje, met de hand geschreven door Chiara. Ze legt uit dat de wereld niet hoeft te weten wat mijn moeder en de zusters mij hebben aangedaan, en ze mij daarom buiten haar biografie heeft gelaten. Wat niet betekent dat ik geen belangrijke rol in haar leven speel. Ik ben haar Engelse dochter en zal dat altijd blijven. Ze eindigt met de opmerking dat ik me niet schuldig hoef te voelen als het boek uitlezen niet lukt.

Wanneer ik verder blader kom ik een Italiaanse tekst tegen, met eronder de vertaling. Ik lees beiden voor.

Tutti quelli che mi sono stati portati via

Tutti quelli che sono morti per me

Io sono quello che sono, grazie a voi.

Allen die mij werden ontnomen,

Allen die voor mij stierven,

Ik ben wie ik ben, door jullie.

We kijken elkaar aan. Een onbehagelijk bekruipt me. Rillingen lopen over mijn rug en de haartjes op mijn armen gaan overeind staan.

‘Allen die mij werden ontnomen, allen die voor mij stierven,’ herhaalt Arturo. ‘Dat klinkt erg onheilspellend zeg. Lees anders het eerste hoofdstuk voor.’

Ik knik en blader door. Nadat ik twee prachtige quotes heb voorgelezen, kom ik bij het eerste hoofdstuk. ‘Het begint op 12 augustus 1944,’ zeg ik op zachte toon. We kijken elkaar aan, dan begin ik hardop te lezen.

Mama zegt altijd dat Matteo een speciale jongen is, dat hij anders is dan wij of de andere kinderen in het dorp. Dat wist ze gelijk na zijn geboorte al, toen ze hem voor het eerst in de ogen keek. En nu, vijf jaar later, kan zelfs een vreemdeling dat in tien tellen zien. Niet doordat hij misschien wat klein is voor zijn leeftijd, of omdat hij een erg bleke huidkleur heeft. We zijn de laatste maanden allemaal wat bleekjes door het eten dat we krijgen.

Als ik bijna onderaan de tweede pagina ben en aan een nieuwe alinea begin, val ik door de eerste zin stil. Ik grijp naar mijn mond. Arturo vraagt wat er is. Ik antwoord niet, maar lees verder.

Mama zegt nu al een hele poos niets meer. Ze heeft ook geen geluid meer gemaakt. Bewegen doet ze ook niet meer. Met nog geen vinger. Door een kier tussen de planken van de trapkast zie ik door mijn tranen heen dat ze alleen nog omhoog naar de hemel staart. De bloedvlek op haar jurk is niet veel groter geworden. Ik denk dat ze nu echt dood is.

Langs haar zie ik verderop in het gras een stuk van de benen en blote voeten van Giulia, mijn oudste zus. Zij heeft heel lang geschreeuwd, maar was ineens stil, net als Adelina, de middelste van alle kinderen, nadat ze gillend en huilend naar boven was gevlucht. Waar mijn drie andere zussen zijn, weet ik niet. Ik heb ze niet meer gezien of gehoord sinds het begon.

Matteo is bij mij. Voordat mama met een harde klap op haar rug viel riep ze dat ik me met hem in de trapkast moest verstoppen en er niet meer uit mocht komen. Wat er ook gebeurde.

Net als mama en Giulia beweegt Matteo ook al een tijdje niet meer. Als een slappe pop ligt hij bovenop me. Zijn mooie groene ogen staren zoals altijd van me weg. De hele tijd naar dezelfde plek op de trap boven ons.

Ik denk dat hij ook dood is.

Ik denk dat iedereen dood is.

We kijken elkaar weer aan. Beiden weten we even geen woord uit te brengen. Vooral die laatste zin grijpt me bij de keel. En niet alleen mij, zie ik tegenover me. Arturo staat op en komt even later terug met een fles whisky, twee glazen en sigaretten. Hij schenkt in en steekt sigaretten voor ons aan. Zonder dat we een woord hoeven te verspillen, weten we dat we hetzelfde willen. Ik bedank hem, neem een trekje, en begin het volgende hoofdstuk voor te lezen. Hoewel dat op iets meer dan twee jaar geleden is gedateerd en het begin een heel andere sfeer heeft dan het vorige hoofdstuk, houd ik mijn hart vast voor wat mijn Italiaanse moeder gaat vertellen.

HOOFDSTUK

56

FEBRUARI 1997

ALS ZE BIJ ONS WAS

Vila Real de Santo Antonio. Een stadje met zo’n vijftienduizend inwoners. Een stadje waar we beiden nog nooit van hadden gehoord, totdat we het februari 1994 bezochten om voor Figli di Sant’Anna een weeshuis in beeld te brengen. Een paar dagen later gaven we elkaar het jawoord. Ook daarom zal het authentieke Portugese stadje altijd een speciaal plekje in ons hart hebben.

Omdat ik meer dan een decennium ervan overtuigd was dat ik de rest van mijn leven zonder Arturo zou moeten doorbrengen, heb ik zo nu en dan nog steeds momenten dat ik nauwelijks kan geloven dat ik met hem getrouwd ben, dat de liefde van mijn leven mijn man is. Zelfs nu, terwijl ik in zijn armen lig, kan ik amper bevatten welke wonderbaarlijke ommezwaai mijn leven de laatste jaren heeft gemaakt. Onze tijd samen in Buenos Aires was al mooi als een droom, maar sinds onze levenspaden elkaar weer hebben gevonden, is ons leven mooier dan de allermooiste droom die ik zou kunnen bedenken. Iedere dag weer.

Om onze derde trouwdag te vieren hebben we besloten om een week door te brengen in het huis waar ik destijds op de eerste vakantiedag als Scarlett Grimshaw de deur van het slot haalde, om die op de laatste dag van ons verblijf als Scarlett Carrizo achter me dicht te trekken.

Gisteren, op de dag van aankomst, regende het. En af en toe flink ook. Het was donker alsof elk ogenblik de avond kon invallen. Hoewel jammer drukte dat geen seconde de pret. We hebben boodschappen gedaan, wat in het centrum en langs de Rio Guadiana gewandeld, en we zijn uit gaan eten. Hoewel ik eigenlijk niet veel trek had, heb ik van de eerste tot de laatste minuut genoten van ons bezoek aan het restaurant bij het jachthaventje. De rest van de avond hebben we in bed doorgebracht, kletsend, zoenend, schaterend van plezier, zwijgend in elkaars armen opgesloten, totdat ik in slaap viel. Misschien moet ik minder lange werkdagen maken.

Een kleine tien minuten geleden ben ik zwetend in Arturo’s armen wakker geworden. De ogen net open en zonder dat ik langs de gordijnen naar buiten hoefde te gluren, was het me duidelijk dat het weer volledig is omgeslagen. Als Arturo ook wakker wordt, gaan we vrijwel meteen uit bed. Wanneer we de schuifpui opentrekken weten we beiden niet hoe snel we onze ogen tegen het felle licht moeten beschermen. Er is geen wolkje in de lucht te bekennen en hoewel net halverwege de ochtend is, valt de warmte als een verstikkende deken over ons heen.

In badkleding gaan we in de tuin ontbijten. Al na tien minuten begint mijn huid te prikken. Niet zo vreemd door een winter in Engeland waarin de zon naar warmere oorden lijkt te zijn gevlucht. Arturo haalt binnen zonnebrand en smeert me van top tot teen in. En dat doet hij met zo veel bezieling dat we algauw weer het huisje binnengaan. De slaapkamer halen we niet, maar de bank leent zich ook uitermate goed voor een vrijpartij.

Nadat we hebben gedoucht, en ik opnieuw met zonnebrand ben ingesmeerd, pakken we de strandtas in en vullen de koeltas met koel drinken en sandwiches. Met beiden en een parasol gaan we op weg naar het strand. Doordat er vrijwel geen wind staat, maar we wel de hele tijd vol in de zon lopen, is de hitte in het dennenbos niet te harden. Tenminste, voor mij. Arturo schijnt er niet veel last van te hebben. Puffend en zwetend sleep ik me door de duinen het strand op. De wind die over de golven langs mijn klamme huid en door mijn haren gaat, verwelkom ik luid kreunend.

We gaan halverwege het diepe, praktisch lege strand liggen, niet heel ver van de golfbreker vandaan, maar waar de lucht van dennen nog wel om je heen zweeft. Terwijl Arturo de parasol in het mulle zand prikt, spreid ik een badlaken uit, schenk koffie in en steek twee sigaretten op. Als die beiden op zijn, eten we een sandwich. Al na een hap geef ik die van mij aan Arturo. Daarna gaan we wandelen. Hand in hand slenteren we op ons dooie akkertje door de zalig koele uitlopers van golven die met ogenschijnlijk gezette tussenpozen het strand op glijden. Ik heb het zo naar mijn zin dat ik niet kan stoppen met glimlachen.

Hoewel we hooguit zo’n drie kilometer hebben gewandeld, pauzeren we ter hoogte van het resort Monte Gordo in het zand. Niet alleen om van het uitzicht te genieten. Ik ben bekaf. Alsof ik het twaalf kilometer lange strandzand van Praia de Santo Antonio zonder onderbrekingen in looppas op en neer ben gelopen.

‘Ik denk dat het verstandig is als je de komende tijd wat minder opdrachten aanneemt,’ zegt Arturo, nadat hij me een poosje heeft geobserveerd.

Ik hoef niet te vragen waarom hij dat zegt. Daarom knik ik alleen.

‘En je moet op je eetgedrag letten.’

‘Word ik te zwaar?’ grap ik.

Hij trekt een gezicht. ‘Ik zag een paar weken geleden al dat je was afgevallen. En volgens mij ben je nu weer wat kilo’s kwijt.’

Ik knik opnieuw. ‘Ik heb de laatste tijd gewoon wat minder trek. Dat komt wel weer.’

Arturo glimlacht, maar niet van harte. ‘Zullen we teruggaan?’

‘Als ik op je rug mag.’

Hij komt omhoog, gaat met zijn rug naar me toe staan en houdt zijn armen wat van zijn lijf vandaan.

‘Ben je serieus? Het is een flink stuk lopen.’

‘Met een mug op mijn rug.’

Ik spring lachend op zijn rug en zijn onderarmen gaan om mijn bovenbenen heen. Dan geef ik hem zogenaamd de sporen. Briesend als een tevreden paard vertrekt Arturo. Ik proest het uit. We gaan de oceaan in totdat de golven tot zijn knieën reiken. Nadat ik zo’n drie keer heb geïnformeerd of ik niet te zwaar word, waar hij alleen lachend op reageert, gooi ik het over een andere boeg en stel voor dat we de rollen omdraaien. We staan in een oogwenk stil. Ik glij van zijn rug en ga voor hem staan zoals hij eerder voor mij stond. Zeker drie seconden houd ik hem op mijn rug, dan kiepen we languit voorover de golven in. We schateren het beiden uit.

Opeens bevind ik me in zijn armen. Mijn lippen worden gezoend, dan gaat de wandeling naar onze plek verder. Iedere tien meter of zo zoen ik zijn lippen. Tussendoor streel ik zijn gezicht en haren.

‘Ik hou van je, meisje uit Canterbury.’

‘En ik hou van jou, jongen uit de stad van de eeuwige lente.’

We kijken elkaar in de ogen en glimlachen. Daarna zoenen we kort.

‘Zal ik het laatste stuk…’

‘Ik breng mijn meisje helemaal thuis,’ is hij me voor.

‘Ik zal minder opdrachten aannemen,’ verklaar ik plechtig als Arturo me wat later voorzichtig, alsof ik van uiterst breekbaar porselein ben gemaakt, onder de parasol op het badlaken heeft neergelegd. ‘En ik zal ook beter gaan eten, lieve schat.’

‘Fijn,’ glimlacht hij, waarna mijn voorhoofd wordt gezoend.

‘Heel eerlijk zeggen wat je ervan vindt,’ begin ik als hij naast me is gaan liggen. ‘Ik word over een paar maanden vierendertig. Wat denk je ervan als ik over maximaal een jaar parttime ga werken en niet pas rond mijn veertigste? En met parttime bedoel ik alleen nog de opdrachten die echt veel geld opleveren. Zodra we volgende week terug zijn in Engeland gaan we serieus op zoek naar een huisje in de omgeving van Canterbury waar we volgend jaar kunnen gaan wonen en een kind, of misschien zelfs kinderen, een toekomst proberen te geven.’

‘Ik stem voor,’ antwoordt hij terwijl het laatste woord nog in mijn mond klinkt.

‘Als je langer bedenktijd nodig hebt, dan begrijp ik dat.’

‘Ik heb helemaal geen bedenktijd nodig, Scarlett,’ lacht hij met me mee. Wat je voorstelt, is een droom van me. Een droom die wat mij betreft niet snel genoeg kan beginnen. Waarom wil je ineens volgend jaar al minder gaan werken?’

‘Ik wil dat we zo veel mogelijk samen zijn.’

‘Dat zijn we al.’

‘Nog meer. En zonder dat we ergens naartoe onderweg zijn voor een foto-opdracht. Ik wil onze eigen stekkie, ons eigen gezinnetje, zoals we vroeger in Buenos Aires over fantaseerden. Met ons eigen kind kan niet, maar ik kan een moeder zijn voor een kind dat geen moeder in haar of zijn leven heeft. En jij kunt een vader zijn voor een kind dat geen vader in haar of zijn leven heeft. Ik wil dat we samen ouders zijn. Ik wil het leven dat ons is afgepakt, maar dan met een kind dat niet de onze is. Maar van wie we evenveel zullen houden als we van Julia gehouden zouden hebben als ze bij ons was.’

HOOFDSTUK

57

JULI 1997

ZO, NU GAAN WE LUNCHEN

‘Dit is mijn eerste bezoek, meneer de president,’ antwoord ik zonder de camera voor mijn gezicht weg te halen. Voordat de man schuin tegenover me in de limousine kan reageren, maak ik een foto van hem.

‘Hoe is dat mogelijk?’ glimlacht William James Madison, sinds 1993 de tweeënveertigste president van de Verenigde Staten, verrast. ‘Een fotografe als jij, Scarlett, die de hele wereld over reist om de beroemdste en interessantste personen te vereeuwigen en je bent nog nooit in Washington geweest?’

‘Misschien bevinden zich buiten Washington meer beroemde en interessantste personen dan erin, meneer de president.’

Hij lacht. Ik doe met hem mee en maak nog twee foto’s. Daarna maak ik een foto van de man naast hem. De president ziet mijn blik en kijkt opzij naar zijn stafchef. ‘Harold zit met zijn gedachten bij de problemen waarnaartoe we nu onderweg zijn. Vreemd genoeg oogt hij dan altijd enigszins verveeld.’

Ik knik en maak nog een foto. Nu van beide mannen op de achterbank. ‘Mijn vader zei altijd dat het verspilde energie is om je druk te maken over zaken waarop men geen invloed heeft. Of meer heeft. Doe alles wat je kunt en laat het daarna los.’

‘Je vader is een wijs man.’

‘Dank u, meneer de president. Dat was hij inderdaad.’

‘Dat spijt me om te horen, Scarlett.’

‘Het is al bijna twintig jaar geleden.’

Hij zucht. ‘Dat spijt me ook. Geen enkel kind zou een ouder zo jong mogen verliezen. Hebben Arturo en jij kinderen?’

Ik schud mijn hoofd. ‘Misschien op een dag.’

‘Het klinkt als een uitgekauwd cliché, maar ze verrijken echt je leven. Zonder Millie en Jennifer zou het leven van Elizabeth en mij compleet anders zijn. En dan bedoel ik niet alleen ons privéleven. Zonder kinderen had ik wellicht nooit de ambitie gehad om mijn intrek in het Witte Huis te nemen. Al toen onze dochters klein waren, besefte ik dat er iets gedaan moest worden om ervoor te zorgen dat hun generatie en die erna ook de kans krijgen op het leven dat mijn vrouw en ik en onze voorouders hebben gehad.’

Als de langste stoet met politieauto’s en SUV’s die ik ooit heb gezien plotseling langzamer gaat rijden en zelfs helemaal tot stilstand komt, kijk ik hem verwonderd aan. ‘We zijn er al?’

De president knikt en schiet in de lach.

‘Zijn we eigenlijk wel de straat uit? Meneer de president, bedoel ik.’

‘We zijn nog steeds op Pennsylvania Avenue. Het Witte Huis bevindt zich op hooguit vijf, zes minuten lopen, zoals hebt opgemerkt. Een wandeling die ik graag had willen maken, maar de Secret Service heeft daar helaas andere gedachten over. Wil je misschien als eerste uitstappen, Scarlett, zodat je foto’s kunt maken als ik uitstap?’

‘Wel als u foto’s wilt hebben die al ontelbare keren zijn gemaakt, meneer de president.’

‘Daarom hebben we de befaamde Scarlett Grimshaw-Carrizo natuurlijk niet ingehuurd,’ glimlacht hij.

‘Dan volg ik u wel.’

Zeker een dozijn Secret Service-agenten stelt zich op rondom onze limousine die de opmerkelijke naam ‘The Beast’ heeft. Wat vreselijk als je geen stap op straat kunt zetten, geen afspraak buiten het Witte Huis kunt hebben zonder een leger van lijfwachten om je heen omdat een bepaald deel van de wereldbevolking je bloed kan drinken en je het liefst vandaag nog om zeep zou willen brengen.

Het enorme portier, dik als een kluisdeur, wordt aan de stoepzijde geopend. Ik maak een foto van een heel laag standpunt. Als de president uitstapt, maak ik er drie. Ik doe hetzelfde als de stafchef uitstapt. Terwijl ik ze op de voet volg naar de hoofdingang van Willard InterContinental Washington, het in 1818 opgerichte hotel op Pennsylvania Avenue Northwest met de bijnaam ‘Residence of Presidents’, schiet ik de ene na de andere foto. Martin Luther King schijnt hier ergens op een van de twaalf etages in een van de ruim driehonderd kamers zijn I Have a Dream-toespraak te hebben geschreven. Andere beroemde gasten waren Abram Lincoln, Ulysses S. Grant, James S. Sherman, Calvin Coolidge, Mark Twain, Houdini, Gloria Swanson, Emily Dickinson, en Charles Dickens.

De president en zijn stafchef worden welkom geheten door mensen van het statige hotel. Omdat er weinig opzienbarends te zien is, maak ik maar enkele foto’s van de verwelkoming. Ik volg ze het hotel in. De lobby, met gigantische marmeren zuilen, frisgroene palmplanten en kleurige bloemstukken, sierlijke decoraties, bogen en het hoge, vergulde plafond met talrijke kroonluchters en bezaaid met de zegels van de staten, heb ik ook gelezen, is om stil van te worden.

Over een lange, brede gang die volgens mij niet zou misstaan in een paleis als Versailles gaan we het hotel verder binnen. Ik wurm me langs zuur kijkende Secret Service-agenten naar voren zodat ik de president van opzij en van voren kan fotograferen. Hij glimlacht en knipoogt naar me. Dan gaan we een van de negentien ontmoetingszalen van Willard binnen. Een groep mannen aan een lange vergadertafel staat op. President Harrison schudt enkele van hen de hand. Dan neemt iedereen plaats en begint de bespreking met de leiding van de Teamsters, de in 1903 opgerichte vakbond van arbeiders en bedienden in zowel de private als de publieke sector, in de jaren 50 en 60 geleid door de beruchte Jimmy Hoffa die banden had met de maffia. Tot op de dag van vandaag zijn de Teamsters nog steeds een van de grootste en meest invloedrijke vakbonden in Noord-Amerika.

Een uur later is de bespreking voorbij. Hoewel het er pittig aan toeging en de vakbondsleden president Madison regelmatig het vuur aan de schenen legden, is het afscheid ronduit hartelijk. Politiek is duidelijk niets voor mij. Niet veel later lopen we het hotel uit. De president schudt handen met toegestroomde omstanders en gaat met ze op de foto, wat ik op mijn beurt weer fotografeer. Ondertussen wordt hij toegejuicht, maar om ons heen klinken ook woorden waarvan ik echt schrik. Wat bezield sommige mensen? Hij doet alsof hij de verwensingen niet hoort.

‘Mooie foto’s gemaakt?’ vraagt president Madison als we vertrekken.

‘Ik ben tevreden, meneer de president.’

‘Voel je je wel goed, Scarlett?’

‘Hoe bedoelt u, meneer de president?’

‘Je ziet wat bleekjes.’

‘Eh, dat is mijn normale huidskleur,’ glimlach ik. ‘Door de jetlag zal die er niet beter op zijn geworden.’

In een ommezien zijn we weer bij het Witte Huis. Bij het uitstappen, ga ik zowat onderuit. Een vrouwelijke Secret Service-agente weet maar net te voorkomen dat ik vol op mijn snufferd val. Lacherig wijs ik mijn pumps als de boosdoeners aan.

In de Oval Office, terwijl president Madison over het laatste nieuws op de hoogte wordt gebracht, maak ik foto’s terwijl ik achter hem sta, naast zijn imposante bureau zit, en aan de andere kant van de iconische kamer sta. Wanneer we alleen zijn, vraag ik of hij een foto van mij wil maken. En dat wil de president nadat ik heb uitgelegd waarom, maar alleen als ik in zijn stoel achter het bureau plaatsneem. Als hij enkele schijnbaar erg belangrijke telefoongesprekken gaat voeren, moet ik de Oval Office verlaten. Een klein half uur later komt hij naar me toe.

‘Zo, nu gaan we lunchen.’

‘Dan zie ik u erna weer, meneer de president.’

‘Ik zei ‘we’, Scarlett.’

‘O, reageer ik zonder meer verbaasd.

‘Alsof ik het zou durven om de vrouw die de twee grootste idolen van mijn dochters persoonlijk kent niet mee te nemen naar onze privévertrekken,’ knipoogt hij. ‘Zeg dus alsjeblieft ja.’

Ik schiet in de lach. ‘Ik neem uw uitnodiging graag aan, meneer de president. Dan moet ik alleen even kijken waar Arturo uithangt.’

‘Die is al bij Alice en mijn dochters, hoorde ik. Iets met tangoles.’

Het is een verrukkelijke lunch. Niet dat ik veel eet, maar het is zo gezellig dat ik meer dan eens vergeet met wie we aan tafel zitten, maar ook waar die tafel staat. Niet alleen hun dochters Millie en Jennifer vragen me de oren van het hoofd over Sean en Chiara, maar ook de First Lady.

‘De jurk die je draagt is zeker ook van Sant’Anna, Scarlett?’

‘Klopt, mevrouw Madison.’

‘Werkelijk prachtig. Nieuwe collectie zeker?’

‘Deze jurk heeft Chiara voor mij gemaakt.’

‘Wat?’ roept Millie, de oudste van de twee meiden. ‘Chiara Arrighetti heeft alleen voor jou een jurk gemaakt?’

Ik schiet in de lach. ‘Ik durf het bijna niet te zeggen, maar ik heb een kast vol met zulke jurken.’

‘Dat klinkt alsof jullie een heel bijzondere relatie hebben,’ merkt de First Lady op.

‘Die hebben we zeker, mevrouw Madison.’

‘Wij hebben allemaal haar biografie gelezen,’ zucht ze zacht. ‘Werkelijk vreselijk wat die vrouw allemaal op jonge leeftijd heeft meegemaakt, gezien en heeft moeten doen. Onvoorstelbaar wat mensen elkaar kunnen aandoen. Echt hartbrekend. Ik huil zelden bij een boek, maar ik kon het bij veel hoofdstukken niet drooghouden.’

Het is een paar tellen stil. Arturo ziet dat alleen al denken aan Chiara’s boek me weer emotioneert en verandert het onderwerp handig naar de tango.

‘Ik heb begrepen dat mijn vrouw Arturo zo ver heeft gekregen dat jullie dadelijk demonstreren hoe een tango echt gedanst moet worden?’ glimlacht president Madison.

Mijn blik schiet naar Arturo, die hard begint te lachen. ‘Dat heeft hij me nog niet verteld, maar uiteraard werk ik daar graag aan mee.’

‘Voorkeur voor een bepaalde tango, Arturo?’

‘Elke tango voldoet, meneer de president, maar Por una Cabeza van Carlos Gardel zou perfect zijn. Dat is het nummer waar Scarlett en ik vaak op dansten langs de Río de la Plata, in Buenos Aires.’

‘Wat romantisch,’ glimlacht de First lady. ‘Wanneer was dat?’

‘1980, mevrouw Madison. Scarlett was zestien en ik achttien.’

‘Jullie kennen elkaar al zo lang? Wat onvoorstelbaar mooi.’

‘Het was niet alleen liefde op het eerste gezicht toen ik dat mooie meisje met de koperrode haren zag, maar ik wist meteen dat zij dé liefde van mijn leven is,’ zegt Arturo op zachte toon en kijkt mij dan aan. Hij pakt mijn hand vast en zoent de palm. ‘En na al die jaren hou ik nog meer van haar als ik toen al deed.’

Zijn bekentenis, de blik in zijn ogen, de trilling in zijn stem en de wijze waarop hij mijn hand zoent, in aanwezigheid van mensen die we nauwelijks kennen, ook nog eens de hoofdbewoners van het Witte Huis, emotioneren me na al die jaren nog steeds tot op het bot. En niet alleen mij, zie ik. Zelfs de president is geraakt door deze spontane liefdesverklaring.

‘We kunnen de plaat krijgen, maar er schijnt ook iemand te zijn die het nummer op de piano kan spelen. De East Room wordt nu wel gereedgemaakt voor een feest morgenavond, maar ze stoppen wel even voor ons,’ zegt de president van iets verderop met een telefoon in zijn hand.

We kijken elkaar aan en zeggen op hetzelfde moment hetzelfde.

Een kwartier later staan we met president Madison, de First Lady, en hun beide dochters, en twee agenten van de Secret Service, in de East Room, de grootste evenementen- en ontvangstruimte in de Executive Residence, het centrale gebouw van het Witte Huis tussen de oostvleugel en westvleugel, die wordt gebruikt voor dans, recepties, persconferenties, ceremonies, concerten en banketten. Het groepje mannen en vrouwen stopt direct met hun werkzaamheden en maakt plaats voor ons. Arturo loopt naar de man aan de piano en praat kort met hem.

Met een blik en glimlach die ik niet alleen in mijn buik, maar zelfs in mijn vingertoppen voel, komt Arturo naar mij toegelopen. Ik neem zijn hand aan en laat me door hem naar het midden van de prachtige zaal brengen. We pakken elkaar vast, glimlachen, waarna hij naar de pianist knikt. Een paar tellen is het doodstil, dan vullen de prachtige klanken van Por una Cabeza de zaal.

We dansen alsof we alleen zijn, alsof we met zijn tweetjes op de oever van Río de la Plata staan. Minutenlang heb ik alleen oog voor hem, voor zijn bewegingen, voor zijn blikken, voor zijn liefde voor mij, gedragen op de muziek die door de ruimte om ons heen zweeft en voelbaar is op de sensuele wijze waarop zijn lijf tegen dat van mij beweegt.

Ondanks de lengte is het nummer zoals altijd veel te snel afgelopen. Nadat Arturo me overeind heeft geholpen, nemen we het applaus met zwierige buigingen in ontvangst. Iedereen lijkt zich de blaren op de handen te willen klappen. Zelfs de twee Secret Service-agenten. Mijn wang wordt gezoend, ik zoen die van Arturo, daarna maak ik nog een buiging en zak daarbij iets door een knie. Wanneer ik weer rechtop sta, duizelt het me plotseling. Zonder dat ik dat wil stap ik opzij, waarbij mijn hand uit die van hem schiet. Ik zie vlekken, zelfs even zwart, en voel de wereld nu nog heviger om me heen draaien. Vanzelf stap ik weer opzij. Ik hoor verschillende stemmen geschrokken mijn naam roepen.

‘Arturo…’ fluister ik met een krachteloze stem, vol paniek, terwijl ik me naar hem omdraai en zijn uitgestoken hand probeer vast te grijpen. Dan zak ik als een lappenpop in elkaar.

HOOFDSTUK

58

JULI 1997

TOEN WAS IK HELEMAAL VERKOCHT

Nadat zowel Harrison als Isabella me om beurten inniger en langer dan ooit hebben omhelsd, gaan ze weer zitten. Isabella veegt tranen van haar wangen. Bij hem glinsteren ze in zijn ogen. Net als bij ons is het nieuws bij hen keihard, als de spreekwoordelijke donderslag bij heldere hemel, binnengekomen. Alleen blijven de donderslagen zich bij mij keer op keer opvolgen. Zelfs vandaag nog, ondanks dat er drie dagen voorbij zijn gegaan sinds ik te horen heb gekregen wat er met me aan de hand is. De woorden die toen tegen me zijn gezegd, schieten op de meest vreemde ogenblikken door mijn hoofd. En telkens schrik ik me wezenloos alsof ik ze voor het eerst hoor. Ik betrap me er zo nu en dan op dat ik hoop wakker te schrikken om vervolgens te ontdekken dat alles niets meer dan een verschrikkelijke nachtmerrie is. En dat is het ook, alleen eentje waaruit ik niet kan ontwaken.

Het is muisstil aan de lange tafel in de open keuken achterin de studio. Terwijl zijn ogen overlopen van verdriet glimlacht Arturo lief naar me. Ik probeer hem zo goed als mogelijk te beantwoorden, waarna mijn blik langs de zithoek en fauteuils verderop naar de ingelijste foto in de boekenkast gaat. Het lijkt alsof ik mijn vader nu meer dan ooit mis.

Ik mis zijn armen om me heen, zijn kalme stem die lieve, opbeurende, en geruststellende woordjes fluistert. Ik mis zijn blikken, altijd vol liefde, zijn aanrakingen, hoe vluchtig ook, en ik mis zijn hand om die van mij. Ik mis zijn aanwezigheid, zelfs als we niet in dezelfde kamer waren. Ik mis zijn vriendschap. Zijn bezorgdheid. En zijn positiviteit. Ik mis mijn vader, in misschien wel de moeilijkste tijd van mijn leven.

‘Hij is bij je, Scarlett,’ zegt Harrison met zo veel emotie in zijn stem dat de tranen ineens heel hoog bij me zitten. Of nog hoger.

Ik knik, probeer te glimlachen en bedank hem.

‘Ik…’ begint Isabella, valt stil en schraapt haar keel. Het duurt nog een paar tellen totdat ze verdergaat. ‘Hoe… Ik bedoel: die arts van het Witte Huis… Ik begrijp wel dat ze niet zo maar iemand aanwijzen als de persoonlijke arts van de president van de Verenigde Staten, maar kan het zijn dat hij… dat hij het misschien mis heeft?’

‘Nadat hij met een fysiek onderzoek de eerste diagnose had gesteld, ben ik naar het Walter Reed National Military Medical Center in Bethesda, Maryland, gebracht,’ reageer ik op bijna zakelijke toon, uit angst om de grip op mijn emoties kwijt te raken. ‘Dat is het ziekenhuis waar president Harrison en zijn gezin, net als vele van zijn voorgangers, medische zorg krijgen. Daar ben ik opnieuw fysiek onderzocht, is bloed afgenomen en zijn scans gemaakt. Hun diagnose was dezelfde als van de arts van het Witte Huis. Bij terugkomst in Londen zijn we meteen naar onze huisarts gegaan en die heeft me diezelfde dag nog doorverwezen naar het Royal Brompton Hospital. Door een PET-CT-scan kwamen ze daar tot dezelfde conclusie.’

‘Er is toch wel iets aan te doen?’ vraagt Isabella heel voorzichtig.

‘Blijkbaar zit het lymfoom in vrijwel alle lymfeklieren: in de hals, langs de luchtpijp, in de oksels, bij de longen, in de buikholte, in het bekken en in de liezen. Ik schijn in stadium III van de ziekte te zitten. Het…’ Ik val stil en houd kort een hand op mijn mond. ‘Stadium III is het een na laatste stadium. De ziekte is dus gevorderd, maar nog niet onbehandelbaar. Er zal wel een zware chemokuur nodig zijn.’

‘Scarlett is er niet vroeg bij, maar zeker ook niet te laat, volgens de oncoloog. Met een goed behandelplan is volledige genezing mogelijk.’

Ik knik naar Arturo en probeer weer te glimlachen.

‘Wanneer gaan ze beginnen?’ wil Harrison weten.

‘Meteen na het weekend.’

Isabella schenkt onze kopjes bij en gaat weer zitten.

‘Heb je… heb je nooit iets gemerkt?’

‘Achteraf gezien wel. Ik ben al een poos heel erg vermoeid, net als ik al even geen eetlust heb en gewicht verlies. Ik zweet veel, vooral in de nacht. En ik heb regelmatig last van korte koortsaanvallen. Een soort van opvliegers. Soms heb ik ineens jeuk, op de schenen, maar ook over heel mijn lijf. Wat allemaal symptomen voor lymfeklierkanker blijken te zijn. Ik weet het aan de soms lange en drukke dagen, het reizen, niet altijd even goed voor mezelf zorgen, maar vooral aan spanningen, doordat het verleden zich soms zich weer aan me opdringt.’

Even is het stil. Isabella pakt over tafel heen mijn hand vast. ‘We zijn er voor jullie. Het maakt niet uit welke dag en hoe laat het is. Hebben jullie midden in de nacht hulp nodig of moet je vroeg in de ochtend naar het ziekenhuis worden gebracht, dan bellen jullie ons. Moet er worden gestofzuigd, de was worden gedaan en boodschappen worden gehaald, dan bellen jullie ons. Willen jullie kletsen of gezelschap zonder dat er wordt gesproken, dan bellen jullie ons.’

Ik knik en veeg tranen uit mijn ogen. ‘Wat lief. Dank je.’

‘Ik meen het, Scarlett. Zowel Harrison als ik zullen niet blij zijn als we achteraf ontdekken dat jullie hulp nodig hadden en dat ons niet hebben laten weten. Wat zeg ik: we zullen zelfs witheet zijn. Hoor jij me ook, Arturo?’

We lachen beiden door onze tranen heen en bedanken hen nogmaals. Nadat we de koffie heb opgedronken en weer hebben beloofd om hulp te vragen als we die nodig hebben, vertrekken we.

‘Ik zal even een taxi regelen,’ zegt Arturo.

‘Zullen we een stukje gaan wandelen in St. James’s Park?’

‘Weet je dat zeker? Gelijk naar huis is ook prima.’

‘Laten we eerst even wat wandelen. Nu ik dat nog kan. Tenminste, als jij zin hebt.’

Hij knikt en glimlacht, zo ver hem dat lukt door mijn woorden. Ik sla een arm om die van hem en we gaan noordwaarts over Buckingham Palace Road. Vlak bij het paleis gaan we rechts Birdcage Walk op. Het is er best druk. Voornamelijk door toeristen. In de laatste tien meter hoorde ik zeker vijf verschillende talen.

Zo’n honderdvijftig meter verderop steken we de weg over en lopen St. James’s Park in. Door het mooie weer is het daar ook druk. Parkbezoekers zitten en liggen in het gras, druk kletsend en lachend, soezend, lezend, genietend van de zon. Hoewel het een gezellige aanblik is, vraag ik me af of ik de enige ben die snapt hoe vreselijk het leven kan zijn. Is. Ik schaam me ervoor, maar ik kan nu even niks anders denken.

Over het bruggetje gaan we het meer over. Het zweet loopt me langs het gezicht en de rug. Arturo merkt het op, maar zegt er niets over. In elk geval niet rechtstreeks.

‘Zullen we even op het gras gaan zitten, mi amor?’

Ik knik. Het duurt even totdat we een rustige plek hebben gevonden. Als we zijn gaan zitten en ik mijn slippers uittrek, haalt hij een pakje sigaretten uit zijn broekzak. Het is een gedachteloze handeling, zie ik, met het verschil dat hij er nu geen sigaret uithaalt, maar er alleen naar staart. Plots staat hij op en mikt het pakje verderop in een prullenbak.

‘Wat doe je nou, Arturo?’ vraag ik verbaasd, nog voordat hij terug is.

‘Een mooi moment om ook te stoppen.’

‘Jij hoeft niet voor mij te stoppen, lieve schat.’

‘Dat moet ik wel,’ glimlacht hij.

Ik zoen zijn wang. Hij pakt mijn hand vast. Ik voel en zie dat hij iets gaat zeggen. Het blijft echter nog een paar seconden stil tussen ons.

‘Ik heb het gevoel dat je al hebt opgegeven voordat de behandelingen goed en wel zijn begonnen, Scarlett.’

Ik staar hem aan en barst van het ene op andere moment in snikken uit. Terwijl ik beide handen op mijn mond druk, stromen de tranen langs mijn wangen omlaag. Hij schrikt ervan en schuift vlug dichterbij. Zijn arm gaat langs mijn schouders en hij trekt me tegen zich aan.

‘Ik… ik… ik wil niet dood, Arturo…’

Die woorden zijn genoeg om ook bij hem de tranen te laten vloeien.

‘Ik wil… wil niet dood… om ons… Er zijn ons al… zo veel jaren… afgepakt… en nu… terwijl… terwijl we nog een heel leven voor… ons hebben, nog zo veel plannen en dromen hebben…’

‘Het is pas voorbij als het voorbij is. Niet eerder. Nog geen seconde eerder. Je bent een knokker, Scarlett. Je mag er dan uitzien als een lieftallig engeltje, met je hypnotiserende glimlach, magisch fonkelende ogen en sprookjesachtig rode haar, koperrood haar moet ik zeggen, maar onder die vermomming zit een bikkelharde vechtster.’

Ik schiet in de lach. Hij ook. We vegen beiden onze tranen weg. De meeste dan. Hij zoent mijn voorhoofd, ik zijn wang.

‘Wat jij allemaal hebt moeten doorstaan in Ierland, iedere dag weer. Niet veel mensen doen je dat na, mi amor. Ik kan niet eens met zekerheid zeggen of mij dat zou lukken. Hoe zwaar het ook was; je hebt jezelf een doel gezet en bent daarvoor gegaan. Je hebt daarvoor geknokt. Keihard geknokt. Daardoor is het je gelukt. En daardoor hebben wij elkaar weer gevonden. En daardoor zijn we getrouwd en zitten we nu hier.’

‘Er zijn heel wat dagen geweest dat ik bijna opgaf.’

‘Toch heb je dat niet gedaan. Je moest eens weten hoe vaak ik het bijna heb opgegeven.’

‘In de gevangenis?’

‘En daarna.’

Ik kijk hem in de ogen en zie tranen opwellen. ‘Bedoel je dat…’

‘Er is een tijd geweest dat ik het nut van een leven zonder jou niet zag.’

Ik begin weer te snikken. ‘En nu…’

‘Zeg dat niet,’ onderbreekt hij me. ‘Denk dat zelfs niet, Scarlett.’

‘Jij was dat doel, in Ierland,’ zeg ik, terwijl ik weer tranen wegveeg. ‘Niets anders. Door jou, door aan jou te denken, aan onze tijd samen in Buenos Aires, en te fantaseren over ons leven samen als ik zou kunnen ontsnappen.’

‘Dan ben ik dat doel nu weer.’

Ik knik.

‘Beloof je me dat? Ga je weer voor ons knokken zoals in Ierland?’

‘Dat beloof ik, lieve schat.’

We vegen opnieuw tranen bij elkaar weg. Dan schiet ik in de lach.

‘Sinds wanneer ben ik een lieftallig engeltje met een hypnotiserende glimlach, magisch fonkelende ogen en sprookjesachtig rood haar?’

‘Sinds ik je in Parque de los Niños voor het eerst zag.’

‘Je neemt me in de mailing?’ lach ik.

‘Volgens mij niet.’

‘En omdat ik er als een lieftallig engeltje uitzag, vroeg je me of de zon niet in Recoleta schijnt?’

Arturo schatert en trekt me even extra stevig tegen zich aan. ‘En wat antwoordde jij?’

‘Dat de zon daar wel schijnt, maar ik niet zo snel bruin word.’

‘Eigenlijk nooit.’

Ik proest het uit. ‘Dat ook ja.’

‘En wat zei ik toen?’

‘Geen idee,’ zeg ik en dwing de lach van mijn mond.

‘En wat zei ik toen, Scarlett?’

Ik lach hard. ‘Je bedoelt over mijn bleke, sproetige huid?’

Hij knikt en moet zich inspannen om ook niet te gaan lachen.

‘Het staat je goed, Scarlett?’

‘Was dat een vraag?’

Mijn gelach doet hem goed, zie ik. ‘Dat was geen vraag, lieve schat. Je zei toen: het staat je goed, Scarlett. En toen was ik helemaal verkocht.’

HOOFDSTUK

59

SEPTEMBER 1997

DAT WEET IK

Ik ben net te laat. Terwijl ik met beiden handen de wc-pot stevig vasthoud, omdat de hele badkamer om me heen beweegt alsof ik in een op hol geslagen draaimolen zit, en zo snel als ik kan op mijn knieën zak, komt de eerste golf al. Een deel spat tegen de openstaande wc-bril en stortbak, de rest klettert op een hand, de rand van de pot en ernaast op de vloer. Dat heb ik weer lekker voor elkaar. Niet voor het eerst dat ik meer ernaast dan in de wc-pot kots.

Nog snakkend naar lucht dient de volgende lading zich al aan. Het is niet alleen alsof mijn hele maaginhoud naar boven komt, maar ook mijn maag zelf. Terwijl er geen eind lijkt te komen aan het kotsen, stik ik zowat van ademnood en lijkt mijn hoofd uit elkaar te klappen. Onvoorstelbaar wat er nog uit me komt, hoewel ik vanavond al tweemaal eerder boven de pot heb gehangen. Gelukkig weet ik nu wel het meeste erin te deponeren.

Ik begin net aan de derde golf als Arturo naast me neerknielt. Hij houdt aan twee kanten haar uit mijn gezicht. Aan deze golf lijkt geen eind te komen, al is het inmiddels alleen nog slijm en gal die zich met veel geweld uit me werken. Nog meer dan ervoor lijk ik te stikken. Als het stopt, veegt Arturo gelijk met een handdoek mijn mond en kin af.

‘Ik heb… er weer een zooitje van gemaakt. Sorry.’

‘Waarom zit je weer in deze badkamer, Scarlett?’

‘Omdat ik… ik je niet wakker wilde maken,’ hijg ik buitenadem.

‘Daar hebben we het toch over gehad, meerdere keren zelfs?’

‘En ik vermoed… dat we het hier nog vaker over gaan hebben,’ grinnik ik en kots plotseling weer een lading slijm op. Hij houdt direct weer haar uit mijn gezicht. Ondanks dat er niets meer uit me komt, blijf ik boven de pot hangen. Ik grinnik weer. Hij vraagt waarom.

‘Had je… geen onderbroek kunnen… aandoen.’

‘Hoezo?’

‘Het leidt het kotsen… nogal… af als ik onderwijl je piemel zie.’

Hij lacht. Ik ook, wat pijn doet aan mijn buik- en kaakspieren.

‘Ik zal er de volgende keer aan denken, mi amor.’

‘Doe maar niet. Het is eigenlijk… wel een prettige afleiding.’

Wanneer al even niets meer uit me is gekomen, ga ik rechtop zitten. Hij haalt zijn handen bij mijn haar weg, waarbij er twee lange plukken aan zijn vingers blijven kleven. Ik zucht. Arturo knipoogt. Daarna veegt hij mijn gezicht schoon.

‘Blijf zitten. Ik ga een andere pyjama voor je halen. Daarna zal ik je even wassen.’

‘Is dat nodig?’

‘Niet als je hier in de badkamer blijft slapen.’

Ik kijk met hem mee en zie dat ik niet alleen een mouw, maar ook de broek heb ondergekotst. ‘Een andere pyjama wordt het.’

Hij is in een ommezien terug en helpt me bij opstaan.

‘Probeer je me iets duidelijk te maken, Arturo, dat je nog steeds in je blote kont rondloopt?’

‘Misschien,’ lacht hij met me mee.

Ik kreun als ik mezelf in de spiegel zie. Mijn gezicht is uitgemergeld. Onder mijn ogen tekenen zich donkere wallen af en van mijn haar is nog bar weinig over. Wat er nog zit, en dat is niet heel veel, hangt als droog touw langs mijn gezicht. ‘De tijd van een lieftallig engeltje met sprookjesachtig rood haar is binnenkort voorbij. We zijn pas halverwege. Hoe zal ik er na nog vier chemokuren uitzien?’

‘Geen idee. Maar je zult nog steeds mijn mooie meisje zijn,’ zegt hij op bijna achteloze toon, terwijl hij mijn pyjamajasje open knoopt.

Ik snik in een hand.

‘Wat is er?’

‘Je bent zo lief voor me.’

‘Omdat jij mijn liefje bent,’ glimlacht hij.

‘Dat bedoel ik,’ fluister ik. ‘Ik zou me geen raad weten zonder jou.’

‘En ik niet zonder jou.’

Als ik bloot ben, brengt hij, zonder me los te laten, het water op temperatuur, en helpt me daarna onder de douche. Hij komt bij me staan en begint me te wassen. Als ik even uit balans dreig te raken, grijp ik me aan zijn schouder vast. En aan zijn piemel.

‘Dat ging echt vanzelf,’ verdedig ik mezelf voordat hij iets heeft kunnen zeggen. ‘Echt waar.’

Hij schatert. ‘Tuurlijk.’

‘Echt waar, Arturo,’ werp ik nogmaals tegen en knipoog dan.

Terwijl hij me afdroogt, kan ik mijn ogen niet van hem afhouden. Hij ziet het, maar zegt niks. Wat hij wel doet is glimlachen. Ondanks dat hij de onderkant van mijn haar behoedzaam droogdept, nemen weer enkele plukken afscheid van mijn hoofd. We zeggen er beiden niets van.

‘Zal ik je naar de slaapkamer dragen?’ vraagt hij nadat hij me een schone pyjama heeft aangetrokken en mijn tanden heeft gepoetst.

‘Graag, lieve schat.’

‘Je maakt toch geen misbruik van de situatie?’

‘Natuurlijk wel.’

Lachend tilt hij me in zijn armen en ik sla die van mij om zijn nek. Terwijl we de badkamer uitgaan, zoen ik zijn lippen. Hij glimlacht en zoent me terug. Ik zeg niks, maar hij weet wat ik wil zeggen. Heel voorzichtig legt hij me in bed en trekt twee dekbedden over me heen. Na een zoen op mijn voorhoofd, zegt Arturo dat hij de badkamer gaat schoonmaken. Voordat ik kan reageren, is hij de kamer uit. Het duurt niet lang totdat mijn oogleden zo zwaar zijn dat ik ze nauwelijks kan openhouden. Maar ik wil wakker blijven totdat hij ook in bed ligt.

Ik schrik wakker en zie dat Arturo nog steeds niet naast me ligt. Of heb ik maar een paar seconden geslapen? Ik roep hem, maar mijn stem mist iedere kracht. Dan zie ik dat de deur naar de gang dicht is. Een paar minuten later sla ik de dekbedden opzij en ga op de rand van het bed zitten. Steunend, alsof ik een enorm zware krachtinspanning lever, sta ik op en sleep me naar de deur. De laatste keer overgeven heeft me veel kracht gekost. Op de gang zoek ik steun bij de muur. Ik roep Arturo, maar krijg nog steeds geen reactie terug. Dan zie ik dat de deur van de gastenbadkamer aan het eind van de gang dicht is. Ik waggel erheen en maak hem open.

‘Wat ben je…’ Ik val stil als ik Arturo op de gesloten wc-pot zie zitten, huilend in een hand en in de ander plukken van mijn haar. De blik in zijn drijfnatte ogen breekt mijn hart. ‘O, lieve schat van me,’ fluister ik, zak voorzichtig op mijn knieën tussen zijn benen en sla mijn armen om hem heen.

Zijn armen gaan direct om mij heen, dan begint hij harder te snikken. ‘Je… je hebt al zo veel… vreselijke dingen meegemaakt. Bent een kind verloren… En dan nu dit. Ik… ik vind het zo erg voor je… en… en dat ik niks kan doen…’

‘Niks kan doen?’ fluister ik terug. ‘Je doet alles voor me, lieve schat. De chemo is niet echt ideaal, maar voor de rest heb ik al twee maanden vakantie. Ik heb al twee maanden niet gekookt, geen was- en vaatmachine gezien, geen tafel gedekt, geen stofzuiger aangeraakt. Om maar niet te spreken over de smeerboel ik die soms maak, zoals zonet. Ik hoef maar met mijn vingers te knippen en je staat naast me.’

Hij lacht kort. ‘Ik wou dat… dat ik meer kon doen.’

‘Meer is niet mogelijk, lieve schat. Dat moet ik zelf doen. Maar dat zou ik niet zonder jou kunnen. Nog geen dag. Nog geen uur zou ik dit zonder jouw steun, jouw zorgzaamheid en liefde aankunnen. Zonder jou zou ik het opgeven. Nu, op dit moment.’

Arturo draagt me weer naar de slaapkamer en stopt me opnieuw in. Daarna gaat hij naast me liggen. Als ik wat ril, neemt hij me steviger in zijn armen. ‘Beter?’

Ik knik en zoen zijn neus. ‘Ik denk dat we morgen maar een Sinead-O'Connor-tje moeten doen.’

‘Een wat?’

Ik lach zachtjes. ‘Sinead O'Connor is een Ierse zangeres die haar haar heeft afgeschoren. Ik denk dat ik dat ook maar moet doen voordat er nog maar een paar slierten aan mijn hoofd bungelen en ik er helemaal uitzie als Sméagol uit Lord of the Rings.’

‘Ik zal morgen een tondeuse kopen.’

Even is het stil. We glimlachen.

‘Spannend komende week de tussentijdse PET-CT-scan.’

‘Heel spannend,’ zegt Arturo op zachte toon terug. ‘Zenuwachtig?’

‘Ja, heel erg. En jij?’

‘Ook heel erg. Maar als het tot nu toe behaalde resultaat tegenvalt, dan is er nog geen man overboord, zegt dokter Morrison. Je hebt nog vier kuren te gaan. En je weet wat we hebben afgesproken: het is pas voorbij als het voorbij is. Niet eerder. Nog geen seconde eerder.’

Het is nu langer stil. Ik zie zo veel verdriet in zijn ogen.

‘Je zei eerder dat je je zonder mij geen raad zou weten,’ fluister ik.

‘Nog geen minuut.’

‘Misschien komt er sneller dan we willen een dag dat je dat wel zult moeten, lieve schat.’

Tranen glijden langzaam uit zijn ogen. ‘Dat weet ik, Scarlett.’

HOOFDSTUK

60

NOVEMBER 1997

WOORDEN UIT HET HART

Het is een meter rijden en dan weer stilstaan. Bumper aan bumper. De ochtendspits doet vandaag op Brompton Road zijn naam eer aan. Het zal nog wel even duren voordat we er zijn, maar dat doet er niet toe. We zijn zo vroeg dat we rechtsomkeert zouden kunnen maken om de rit van nog geen twee kilometer opnieuw te beginnen en dan zouden we nog steeds niet te laat zijn voor onze afspraak in het Royal Brompton Hospital.

Er was een tijd dat ik van ons huis naar dit ziekenhuis in twintig minuten had kunnen lopen. Makkelijk. Zonder een enkele druppel zweet te verspillen. Met een sigaret tussen de vingers. Die tijd is voorbij. Acht chemokuren van elk twee ABVD-toedieningen in vier maanden zorgen ervoor dat ik het eind van onze straat niet haal zonder te hijgen als een uitgeputte pakezel. De laatste twee, drie weken kom ik zelfs de trap niet meer op zonder hulp. Maar aan hulp geen gebrek.

Wat zonder twijfel een van de zwaarste periodes van mijn leven is, is tegelijkertijd ook een van de mooiste periodes van mijn leven geworden. Een tegenstrijdigheid die ik nooit voor waar zou hebben aangenomen als ik die niet zelf had meegemaakt. De liefde die ik krijg is overweldigend en maakt zelfs nu, op de achterbank van een taxi, mijn blik waterig. Uit werkelijk alle hoeken, zelfs uit die die ik totaal niet had verwacht, komt aandacht, bezorgdheid, hulp en liefde. En dat is niet alleen hartverwarmend voor mij, maar ook voor Arturo. Dat geeft hem het gevoel dat hij er niet alleen voor staat.

Buren die ik voorheen in het voorbijgaan begroette en incidenteel een paar woorden mee sprak, komen aan de deur of vragen op straat aan Arturo of ze kunnen helpen. Misschien met boodschappen doen. Of mij gezelschap houden zodat hij even niet de zorg over mij heeft en kan ontspannen.

Harrison, Isabella en mijn collega’s van de studio zijn zowat kind aan huis. En dat vind ik fijn, al komt er geregeld niet veel uit me omdat ik voor pampus lig. Maar ze alleen al zien zitten en met Arturo horen praten, geeft me zo veel plezier.

Inmiddels ben ik de tel kwijtgeraakt hoe vaak mijn familie uit Ierland op bezoek is geweest. Het waren veelal emotionele bezoeken, maar er is ook veel gelachen. Ik stikte soms bijna van pret. Een welkome afwisseling van de ademnood door het overgeven. Cormac heeft het erg zwaar met mijn ziekte. In levende lijve zien welke verwoesting lymfeklierkanker en de behandeling ervan aanrichten, is niet eenvoudig, ook al ben je een grote, stoere kerel. Vermoedelijk voelt hij net als Mitchell en Arturo ook de frustraties van onmacht.

Dan mijn familie uit Italië: Chiara en haar gezin, samen met Giuliana, zijn al drie keer op bezoek geweest. Die laatste zelfs alleen toen ze voor het werk in London moest zijn. We hebben mooie gesprekken gehad, herinneringen opgehaald, gelachen en zowaar plannen gemaakt voor de toekomst, alsof het geen vraag maar een zekerheid is dat ik een toekomst heb. Het was fijn om te doen alsof er geen vuiltje aan de lucht is.

In vier maanden tijd ben ik bedolven onder de kaarten en telefoontjes. Mijn ziekte heeft zich blijkbaar als een lopend vuurtje verspreid onder veel van de personen die ik door de jaren heen heb gefotografeerd. De opbeurende woorden, meestal door Arturo voorgelezen of verteld, hebben me gesterkt en door de heel slechte dagen geholpen. Mocht ik dit overleven, dan ben ik van plan om elke kaart en ieder telefoongesprek te beantwoorden.

Als mijn blik in de binnenspiegel die van de taxichauffeur treft, beantwoord ik zoals voorgaande keren zijn glimlach. In zijn gezicht is niet alleen vriendelijkheid te zien. Medeleven eist een plek op in zijn ogen. Het is niet moeilijk te raden waarom. Als er iets is dat als een paal boven water staat, dan is het wel dat ik herkenbaar ben als een kankerpatiënt.

Ik ben nog nooit zo bleek geweest als nu. Niet door gebrek aan zon. Mijn huid heeft overduidelijk een ongezonde teint. Niet zo gek met al die zooi die ze door mijn lijf hebben laten stromen. De wallen lijken door houtskool getekend. Hoewel ik een gebreide muts draag, die eindelijk op zijn plaats is vanwege het koude weer van de laatste twee weken, hoeft men geen helderziende te zijn om te begrijpen dat ik geen haar heb. En dat dit niet mijn eigen keuze was. Al bij al zie ik er als een doodzieke geest uit. En dat raakt ook veel mensen die ik niet ken, heb ik al veelvuldig gemerkt. Misschien dat mijn leeftijd daar iets mee te maken heeft.

Het laatste stuk, voordat we linksaf Sydney Street inrijden, leggen we een stuk sneller af. De chauffeur zet ons af bij de ingang van het ziekenhuis. Voordat we uitstappen, wenst hij ons sterkte. Hoewel ik de beste man niet ken en hem waarschijnlijk nooit meer zal zien, raakt het me dat hij de moeite neemt om de vriendelijke, oprecht gemeende woorden uit te spreken.

Omdat we nog steeds te vroeg zijn, gaan we aan de rand van een parkeerplaatsje op een bankje zitten. Ik zit het liefst zo kort mogelijk in de wachtruimte van de Oncologie, ontdekte ik al snel. Zelfmedelijden, omdat ik als dertiger lymfeklierkanker voor mijn kiezen heb gekregen, verdwijnt op die plek nog sneller dan sneeuw dat voor de zon doet. Het breekt je hart om tieners, en soms zelfs jonger, te zien die net zo ziek zijn als ik.

Ik ga met mijn hand zachtjes langs Arturo’s hoofd. De stekeltjes doen me glimlachen. De gedachte aan het moment toen hij, nadat hij mij halverwege de behandelingen met een tondeuse had kaalgeschoren, zonder aankondiging pal voor de badkamerspiegel zijn eigen haar begon af te scheren, ontroerd me nog steeds alsof het gisteren was. Mijn eerste reactie was lange gil. Toen kwamen de tranen. Ontelbare tranen omdat hij zijn mooie haren eraf haalde om solidair met mij te zijn. Hoewel uiteraard totaal onnodig geloof ik niet dat iemand zoiets liefs voor mij heeft gedaan. Vooral omdat ik weet hoe trots hij is op zijn donkere manen.

We gaan bijtijds naar binnen, maar niet voordat we elkaar hebben laten weten dat we van elkaar houden. Arturo herhaalt nogmaals dat het pas voorbij is als het voorbij is. En niet eerder. We kunnen de afdeling Oncologie inmiddels blindelings vinden. Iedere keer dat we hier komen, lijkt het drukker in de wachtruimte dan de keer ervoor.

We gaan zitten en pakken elkaars hand vast. Ik kan me niet herinneren dat ik ooit zenuwachtiger ben geweest dan nu. Aan Arturo merk je weinig, maar ik ken hem goed genoeg om te weten dat hij net zo zenuwachtig is als ik. Hij heeft zijn zenuwen alleen beter onder controle.

Het is bijna vanzelfsprekend dat de afspraken uitlopen. Ik begrijp nog steeds niet hoe dat mogelijk is zo vroeg op de ochtend, net als vandaag. En juist als we te horen krijgen of de behandelingen het gewenste resultaat hebben opgeleverd. Een uitslag die misschien wel allesbepalend kan zijn voor mijn leven. Misschien? Dan klinkt mijn naam. Een half uur later dan mijn afspraak was.

Ik kan amper uit de stoel omhoog komen. Niet alleen doordat mijn beenspieren kracht missen. Langs de balie lopen we de kamer van dokter Elizabeth Morrison binnen. Ze komt achter het bureau vandaan en we schudden elkaar de hand. Zie ik nou een glimlach rondom haar mond? Wij nemen plaats voor en zij achter het bureau. Is dat nog een glimlach?

‘Scarlett en Arturo,’ begint ze.

Beeld ik me haar opgewekte stem in?

‘Jullie kunnen je gaan opmaken voor een prachtig Kerstmis en een misschien nog wel een mooiere jaarwisseling.’

‘Bedoel je…’ reageer met een overslaande stem.

De dokter knikt en lacht. ‘Je bent helemaal schoon, Scarlett!’

Ik hap eerst naar adem en barst dan in snikken uit. In een mum van tijd is mijn gezicht drijfnat van de tranen. Bij Arturo niet, zie ik vlak voordat hij me omhelst, maar ze stromen wel langs zijn wangen. Daarna omhelst hij dokter Morrison. Vervolgens barst hij alsnog in tranen uit. Terwijl ik haar omhels, bedank ik haar wel vijf keer. Ik denk dat zeker drie keer daarvan niet te verstaan was.

Buiten, slechts enkele meters van de hoofdingang vandaan, staan we lang in elkaars armen. We zeggen geen woord, huilen alleen van blijdschap, terwijl een ongekend intens gevoel van geluk iedere cel van mijn lijf in bezit lijkt te hebben genomen.

‘Laten we naar Canterbury gaan.’

Arturo laat me iets los en veegt tranen uit zijn ogen. ‘Serieus?’

‘Laten we thuis eerst iedereen bellen, daarna wat spulletjes bij elkaar pakken en naar Canterbury rijden, voor een of twee nachtjes in een hotel. Ik denk dat we beiden wel even een andere omgeving kunnen gebruiken.’

‘Is dat niet te zwaar voor je?’

‘Dat jij ruim twee uur autorijdt en ik ernaast slaap? Of bedoel je dat ik languit op een hotelbed lig, terwijl jij mijn voeten masseert?’

Het duurt even voordat we iedereen die het vandaag nog moet weten het goede nieuws over de telefoon hebben verteld. Ook omdat er soms meer werd gehuild dan gesproken. En niet alleen door mij. Al die betrokkenheid raakt me zo diep.

Bij Maeve en David thuis zaten niet alleen haar ouders, maar ook Cormac op mijn belletje te wachten. In Italië was dat niet veel anders. Mitchell onderbrak er zelfs de opnames voor in de studio. Dat weten, de uitzinnige blijdschap in hun stemmen horen, het gejuich en geroep op de achtergrond, laat de tranen wel vloeien. Ik kan me bijna niet meer voorstellen dat ik ooit het vertrouwen in mensen kwijt was.

Voordat we vertrokken heb ik op het toilet nog even in mijn handen gehuild, terwijl ik mijn vader bedankte. Harrison zei het al, maar toen ik te horen kreeg dat ik ziek was, heb ik altijd het gevoel gehad dat hij bij me was. Nog meer dan gewoonlijk. En geen idee waarom, maar op een of andere manier heb ik het gevoel dat mijn vader ook een vinger in de pap had bij mijn wonderbaarlijke genezing.

Door de enorme drukte in Londen doen we er drie uur over om Canterbury te bereiken. We? Ik krijg er weinig van mee. Nog voordat we de stad uit waren, viel ik al in slaap. Ik ben wel enkele keren wakker geweest, maar veelal niet langer dan een paar minuten. De zenuwen vanwege de uitslag hebben veel van mijn energie opgeslokt.

Omdat we bij nader inzien toch niet in Canterbury wilden overnachten, met de kans oude bekenden van mij tegen te komen, besloten we verder te rijden. Het is de omgeving van Sandwich Bay geworden, zo’n vijfendertig kilometer verderop, een lange inham van de Noordzee tussen Ramsgate en Deal, aan de oostkust van Kent. Geen idee of dat komt doordat ik er als een wandelend lijk uitzie, maar volgens mij heeft de dame achter de receptie ons de kamer met het mooiste uitzicht van alle hotelkamers gegeven.

We hebben kort door de omgeving gewandeld, een poosje op een bank in de tuin van het hotel gezeten, uit de wind en vol in de zon, en zijn nu al even op de hotelkamer. Straks gaan we beneden in het restaurant eten. Veel zal dat niet zijn, maar het zal wel weer voor het eerst zijn dat we buitenshuis eten. Het bed ligt heerlijk. Volgens mij duurde het niet langer dan vijf minuten alvorens ik was vertrokken.

Mijn ogen gaan langzaam open. Arturo ligt naast me. Hij glimlacht en brengt met twee vingers heel zacht een zoen naar mijn lippen over. Ik smak een zoen terug. We glimlachen.

‘Heb je lekker geslapen?’

‘Zalig.’

‘Wil je water?’

‘Dadelijk. Ik wil eerst iets anders doen. En dat is je bedanken. Ik wil je bedanken voor je steun, zorgzaamheid, geduld, voor de schoppen onder mijn kont toen ik die nodig had, voor je onuitputtelijke liefde iedere minuut, elke seconde van de dag én nacht, zelfs als ik weer eens overal had gekotst behalve in de pot. Ik heb heel wat boeken over de liefde gelezen, liefdesliedjes gehoord en romantische films gezien. Maar geen enkele schrijver, zanger of acteur heeft ooit beter kunnen verwoorden, laten voelen en kunnen uitbeelden wat ware, onvoorwaardelijke liefde is dan jij dat hebt gedaan. Jij, Arturo, jij hebt me de laatste maanden laten horen, voelen en zien wat echte liefde is. En daar dank ik je uit het diepst van mijn hart voor, mijn lieve schat.’

Hij vloekt binnensmonds in het Spaans. Ik schater, maar val stil als ik tranen uit zijn ogen zie glijden. Ik pink ze voorzichtig weg.

‘Net de ogen open en dan kom je met zoiets. Ik zou een avond nodig hebben om alleen al de helft van die woorden te vinden.’

‘Dat zou je niet. Net als bij mij zouden ze bij jou ook recht uit je hart komen. En woorden uit het hart komen altijd vanzelf.’

Nadat hij een glas water voor me heeft gehaald, komt Arturo weer naast me liggen. Ik ga met een hand langs de stoppels op zijn hoofd.

‘Het zal nog wel een poos duren voordat het ‘lieftallige engeltje met de sprookjesachtige rode haren’ terug is, maar vanaf nu kan jij stoppen met het dagelijks scheren van je hoofd.’

‘Vind je het dan niet leuk staan?’

Ik staar hem aan en weet even niet wat te zeggen. ‘Het is gewoon niet meer nodig, Arturo.’

‘Niet leuk dus?’

‘Nou… eh… niet ‘leuk’ is misschien niet het juiste woord,’ fluister ik en heb intussen moeite om mijn gezicht in de plooi te houden.

‘Welke woord dan wel?’

‘Eh… wat een vragen als ik net wakker ben zeg.’

‘Gebruik dan woorden die recht uit je hart komen. Die komen toch altijd vanzelf?’

Ik proest het uit. Wanneer Arturo dat ook doet, weet ik dat hij een spelletje met me speelt en heel goed weet wat ik liever niet zeg. ‘Laat ik beginnen om te zeggen dat het afscheren van je haren echt een van de liefste dingen is die je voor mij hebt gedaan.’

‘Een geschoren kop staat me dus niet, begrijp ik?’

Ik kijk vlug naar het plafond en probeer niet in lachen uit te barsten.

‘Scarlett…’

‘Je weet toch dat ik echt ontzettend veel van je hou, lieve schat?’

Zeven

Time is a valuable thing

Watch it fly by as the pendulum swings

Watch it count down to the end of the day

The clock ticks life away

Linkin Park

HOOFDSTUK

61

APRIL 1999

EIGENLIJK NIETS

Het is één jaar, vijf maanden en twee dagen geleden dat dokter Morrison in het Royal Brompton Hospital vertelde dat mijn vijfendertigste of zesendertigste levensjaar niet mijn laatste zou worden. Alleen al terugdenken aan dat moment maakt me op slag emotioneel, waar ik ook ben, wat ik ook doe. Niet alleen omdat ik doodsbang was om de woorden te horen die geen enkele kankerpatiënt wil horen, of vanwege de diepgevoelde gewaarwording van geluk toen ik de woorden hoorde die wel iedere kankerpatiënt wil horen, maar ook omdat ik die ochtend zie als een keerpunt in mijn leven, als een nieuwe start. Een tweede kans, om goed te doen, om beter te doen, om meer lief te hebben, om meer plezier te maken, meer te genieten van het leven, de personen die me dierbaar zijn, en vooral meer te genieten van mijn lieve schat.

Tijdens de uren die ik uitgeteld op bed of op de bank lag, en dat zijn er ontelbaar veel, heb ik lang kunnen nadenken. En dat deed ik op een andere manier als gebruikelijk. Wanneer volgend jaar, zelfs volgende maand niet meer vanzelfsprekend zijn, je de eindigheid van het leven in de ogen kijkt, in je gezicht voelt ademen, dan verandert er iets aan je. Bij mij tenminste. Alhoewel ik sinds Arturo en ik herenigd zijn weer met volle teugen van het leven geniet, heb ik me voorgenomen, mocht ik de ziekte overwinnen, dat ik nog meer en vooral nog bewuster van het leven wil genieten. En dat ik het verleden wil laten waar het hoort: in het verleden. Wat toen is gebeurd, is gebeurd en kan niets meer aan worden veranderd. Ik moet het loslaten. En Julia dus ook. Ze leeft en heeft ergens in de VS hopelijk een goed leven. Daar moet ik vrede mee hebben. Hoe moeilijk dat ook zal zijn. Dat we besloten hebben om geen weeskind in huis te nemen totdat ik voldoende ben hersteld, wat volgens dokter Morrison nog wel een flinke poos kan duren, zal dat voornemen niet eenvoudiger maken.

Het eerste jaar werd ik iedere drie maanden gecontroleerd. Telkens weer een ongewoon spannend moment, op zijn zachtst gezegd. En uitermate wreed. Geen mens zou zulke momenten keer op keer moeten meemaken. Nu is dat gelukkig elk half jaar. Ik zet me al schrap voor de eerst volgende keer, ondanks dat mijn vertrouwde huidskleur terug is gekeerd, de wallen verdwenen zijn, en mijn haar inmiddels iets weg heeft van een kapsel, al is dat van een veertienjarig knul.

Ongeveer een jaar geleden ben ik weer begonnen met werken. Eerst twee dagen in de week. Toen drie. Vijf was te veel ontdekte ik in de herfst. Daarom duren mijn werkweken nu drie en soms vier dagen, afhankelijk hoe fit ik me voel. En dat gaat best goed.

De oude Scarlett ben ik echter nog niet. Ik heb regelmatig hoofdpijn. En dan van het soort waardoor ik bijna scheel ga kijken. Mijn bloeddruk blijft zelfs met medicatie wat aan de hoge kant, en er zijn dagen dat ik al vermoeid uit bed stap. Zelfs na een nacht waarin ik goed heb geslapen. Mijn conditie heeft een flinke deuk opgelopen waardoor ik bijvoorbeeld de wandeling van huis naar de dansschool de rest van de avond in mijn lijf blijf voelen. Na een fotosessie kan ik compleet uitgeblust zijn. Hetzelfde geldt voor tien minuten dansen en een vrijpartij. Mijn eetlust is eveneens nog niet zoals die ooit was. Daardoor lukt het me niet om op mijn oude gewicht terug te komen. En ik heb last van tintelende vingers en voeten, wat door neuropathie schijnt te komen. Allemaal late effecten van de chemotherapie, is me verteld. Sommige effecten zullen minder worden en misschien zelfs verdwijnen. Anderen niet.

Onze eerste reis naar het buitenland na mijn ziekte gaat me tot nu toe goed af. De plek waar we zijn, heeft daar zeker mee te maken. De aanblik van Igreja de Nossa Senhora da Encarnação, de kerk op Praça Marquês de Pombal, het plein Vila Real de Santo Antonio, waar we elkaar het jawoord hebben gegeven, doet me nog meer dan voorgaande keren. Misschien omdat ik er stilletjes niet helemaal gerust op was dat ik hier ooit weer hand in hand met Arturo zou staan.

Langs de hoge, donkergroene deuren gaan we naar binnen. Arturo steekt een kaarsje aan en we gaan op een bankje zitten. Beiden staren we in stilte richting het altaar. Het is alsof ik ons daar zie staan, iets meer dan vijf jaar terug in de tijd, terwijl we elkaars hand vasthouden en pastoor Antunes met een sterk Portugees accent de woorden uitspreekt waar we zo lang op hebben moeten wachten. Als Arturo me wat later aankijkt, zie ik dat hij dezelfde herinneringen tot leven heeft zien komen. We glimlachen en ik zoen zijn wang. Daarna vertrekken we.

Het is niet ver lopen naar Casa das Crianças, het weeshuis dat we vlak voor onze bruiloft bezochten om de nood waarin het toen verkeerde voor Figli de Sant’Anna vast te leggen. Sindsdien bezoeken we het weeshuis iedere keer als we in Vila Real de Santo Antonio zijn. Zoals vaak opent zuster Luzia de deur. Kortstondig zie ik in haar ogen dat ik sinds onze laatste bezoek in februari 1997 nog meer ben veranderd dan ik misschien denk.

We begroeten elkaar hartelijk. In de keuken zet ze koffie voor ons en kletsen we bij. Ik merk aan haar dat ze opzettelijk niet lang naar me kijkt. Dan gaan de klassen uit. We lopen het eetzaaltje binnen. Kinderen die ons kennen komen enthousiast op ons afgestoven. En dat doet me zo goed. Maar ik voel eveneens verdriet, omdat ze nog steeds geen plek buiten het weeshuis hebben gevonden, maar ook omdat er zo veel nieuwe gezichten bij zijn gekomen sinds ons laatste bezoek. Nog voordat we aan de lunch beginnen is me zeker drie keer gevraagd waarom ik mijn haren heb afgeknipt. Niet door zuster Luzia of de andere zusters.

Na de lunch gaan we naar buiten. Sinds Figli de Sant’Anna het weeshuis financieel bijstaat heeft het een metamorfose ondergaan. Niets doet meer denken aan de troosteloze omgeving van ons eerste bezoek. Op een frisgroen grasveld staan twee zeeblauwe klimrekken, zes schommels, vier aardbeienrode wippen en een paar houten bankjes en picknicktafels. Maar niet alleen de speelplaats ziet er tiptop uit. Waar ik ook kijk zie ik smetteloze uniformpjes, glimmende schoenen en netjes gekamde haren. En vrolijke gezichten. Het duurt niet lang totdat Arturo zijn ‘Maradona-ding’ doet, tot grote hilariteit van niet alleen de kinderen.

‘De zusters zijn allemaal grote voetbalfanaten en keken al dagen uit naar zijn verrichtingen met een bal,’ merkt zuster Luzia lacherig op, nadat we tegenover elkaar aan een picknicktafel zijn gaan zitten. ‘Kan het zijn dat Arturo zijn roeping is misgelopen?’

‘Dat begin ik me eerlijk gezegd ook steeds meer af te vragen,’ lach ik met haar mee, zonder dat we onze blikken van hem afhalen.

‘Gaat het weer goed met je, Scarlett?’

Ik kijk haar aan, glimlach en knik.

‘Het was zwaar?’

‘Is het me aan te zien?’

Ze knikt nauwelijks merkbaar. Als ik begin te vertellen, beginnend bij de dag dat ik in het Witte Huis in elkaar zakte, neemt ze over tafel heen mijn hand tussen die van haar. Nog voordat ik de Sisters of the Good Shepherd Convent goed en wel was ontvlucht, had ik mezelf beloofd dat ik het nooit meer zou toestaan dat een vrouw in een habijt me zou aanraken. Op welke wijze dan ook. Toch vind ik het niet vervelend dat zuster Luzia mijn hand vasthoudt. Misschien slaag ik er eindelijk in om naar de persoon te kijken en niet naar de kleding.

Een uur later vertrekken we en gaan met een taxi terug naar ons vakantiehuis. We drinken koffie, trekken badkleding aan, pakken wat spulletjes bij elkaar en gaan op weg naar het strand. Zoals altijd is het warm in het dennenbos. Halverwege de wandeling heb ik het gevoel een berg te beklimmen. Het zweet stroomt langs mijn gezicht en lijf. Ik zie Arturo soms naar me kijken. De duinen doorkomen is een worsteling. Ik doe het hijgend als een pakpaard.

‘Gaat het?’ informeert Arturo als we onder de parasol zitten.

Ik knik. ‘Even bijkomen.’

‘Misschien in de golven staan? De koelte zal je goed doen.’

‘Dadelijk, lieve schat. Eerst op adem komen,’ fluister ik met een afgematte stem, zoen zijn wang en ga languit liggen.

‘Ga anders lekker slapen.’

‘Dat is niet nodig. Ik ben zo weer in orde en dan kunnen we de golven in. Misschien voor wat andere inspanningen,’ knipoog ik en kijk om me heen. Alleen bij de golfbreker en een eind verderop zijn strandbezoekers. Mijn voorhoofd wordt gezoend en ik zucht tevreden. Ik sluit even mijn ogen. Wanneer ik ze weer open en verderop een gezin zie bij een parasol dat er enkele tellen geleden nog niet was, schiet ik met een ruk overeind. Arturo schrikt zich rot. ‘Wat is er gebeurd?’

‘Hoe bedoel je?’

‘Waar komen die mensen ineens vandaan?’

‘Die liggen er al drie kwartier of zo. Je bent in slaap gevallen.’

‘Wat? Hoelang dan?’

‘Dat doet er niet toe,’ glimlacht hij, haalt een flesje water uit de koeltas en reikt me dat aan. Ik neem enkele slokken en draai de dop er weer op.

‘Heb je nog zin om met die oude taart van je het water in te gaan?’

‘Zeg dat niet, Scarlett.’

Niet veel later staan we opgesloten in elkaars omarmingen in de oceaan. Golfjes duwen plagerig tegen de schouders. Het water voelt verrukkelijk. We glimlachen en zoenen kort.

‘Het spijt me, lieve schat.’

‘Wat spijt je?’

‘Dat je nog steeds weinig aan me hebt. Eigenlijk niets.’

‘Dat heb ik wel. Het zal beter worden. Het heeft gewoon tijd nodig.’

‘Maar wat als het niet beter wordt?’

HOOFDSTUK

62

NOVEMBER 1999

HET LAATSTE BEETJE BLAUW

‘En?’ vraagt Arturo met een begrijpelijk ongeduld, als ik maar net terug ben in de kamer. Spanning en een geforceerde kalmte strijden met elkaar om iedere centimeter van zijn gezicht.

Ik haal mijn schouders op en strijk mijn jurk glad voordat ik naast hem voor het bureau ga zitten. ‘Ik kon geen hoogte krijgen van haar.’

‘Dat moet toch een goed teken zijn, mi amor?’

‘Ik heb geen idee.’

‘Hoe deed ze dan bij de vorige onderzoeken?’

Voordat ik antwoord kan geven, gaat de deur open en komt dokter Morrison binnen. Haar gezicht staat nog net zo effen als tijdens het fysieke onderzoek. Ze gaat achter het bureau zitten. Nog voordat ze een woord heeft gezegd, weet ik dat de tweede halfjaarlijkse controle niet zal verlopen als voorgaande controles. Misschien door haar blik. Misschien omdat ik nog geen glimlach op haar mond heb gezien. Zelfs geen opgetrokken mondhoek. Misschien omdat ik sinds onze komst nog geen opgewektheid in haar stem heb kunnen ontdekken. Misschien door een voorgevoel. Arturo pakt mijn hand vast.

‘Ik maak me zorgen, Scarlett.’

De vijf woorden, maar ook de wijze waarop ze haar mond verlaten, ontnemen me de adem als twee handen die uit het niets mijn keel beginnen dicht te knijpen. Terwijl Arturo meteen vraagt of ze iets heeft gevonden tijdens het fysieke onderzoek, gaat mijn blik door het raam naar buiten. Het laatste beetje blauw in de lucht is verdwenen. In de verte hoor ik het antwoord van dokter Morrison. Het bestaat uit slechts één woord. Een woord dat mijn keel direct nog meer dichtknijpt. Zonder dat hij het waarschijnlijk in de gaten heeft, knijpt Arturo in mijn hand. Vermoedelijk van schrik.

‘Het bloedonderzoek is ook niet goed.’

Ik denk dat het zo gaat regenen. De wind lijkt ook toe te nemen. Het is niet koud voor de tijd van het jaar. Maar dat kan morgen al anders zijn.

‘Ik wil een PET-CT-scan doen, Scarlett.’

Hopelijk zitten we in een taxi voordat het begint te regenen.

‘Hoor je me, Scarlett?’

‘Sorry, dokter. Moeten we bij uw assistente een afspraak maken voor een scan?’

‘Ik wil geen tijd verliezen en doe liever nu meteen een scan. Maar dat kan alleen als je vanmorgen niet hebt ontbeten.’

‘We waren wat aan de late kant,’ glimlach ik. ‘Ik heb alleen een glaasje water op.’

‘Dan ga ik gelijk bellen. Gaan jullie maar alvast naar beneden.’

‘Waarom de haast, dokter?’ wil mijn lieve schat weten.

Ze aarzelt kort. Dat is al een antwoord op zich. Ik kijk weer naar buiten. Volgens mij druppelt het al. Droog een taxi in komen kunnen we dus vergeten.

‘Door de bloedwaardes, Arturo. Die verontrusten me.’

We praten niet terwijl we in de lift afdalen. Arturo heeft een arm om mijn schouders geslagen. Zijn gezicht breekt mijn hart.

‘Het is pas voorbij als het voorbij is. Niet eerder,’ fluistert hij in mijn oor voordat we beneden aankomen.

‘Ja, lieve schat,’ zeg ik op eveneens zachte toon. Geen idee waarom, maar ik heb het gevoel dat we nu op dat punt zijn beland. Het liefst zou ik het willen uitgillen van verdriet, in snikken willen uitbarsten, maar mijn tranen lijken op te zijn en mijn huilspieren er vandaag geen zin in te hebben.

De wachtruimte van de afdeling Nucleaire Geneeskunde is bomvol. Via een infuus krijg ik FDG toegediend, een radioactieve glucose die door kanker- en ontstekingscellen wordt opgenomen en daardoor met een scan in beeld kunnen worden gebracht. In een rustkamer moeten we een uur wachten. Ondertussen moet ik een liter water drinken.

‘Zullen we hierna ergens gaan eten? Geen idee waarom, maar ik heb trek.’

Arturo glimlacht en streelt mijn arm. ‘Waar heb je trek in, mi amor?’

Ik haal mijn schouders op. ‘Jij?’

‘Fish en chips.’

‘Echt?’ lach ik.

Hij knikt enthousiast, ook om zijn emoties voor me te verbergen.

‘Dan gaan we straks ergens fish en chips eten.’

‘Of we doen hierna wat boodschappen en ik maak het thuis voor ons, zoals jij dat tijdens onze eerste afspraak in Buenos Aires deed.’

Ik knik, meer dan eenmaal, maar kan geen woord uitbrengen. Mijn huilspieren en tranen schijnen plots weer actief te zijn. Arturo zegt dat hij naar het toilet moet. Niet alleen om een plasje te doen, zie ik aan zijn gezicht. Wanneer hij wat later terugkomt, doe ik net alsof ik zijn rode ogen niet opmerk.

‘Het is pas voorbij als het voorbij is, lieve schat. Niet eerder.’

Hij knikt, eveneens meer dan eenmaal, en zegt ook niets. Wat hij wel doet is mijn voorhoofd zoenen. En dat doet hij zo lief en teder dat mijn ogen van het ene op het andere moment vol tranen zitten.

Er komt geen eind aan het uur wachten. Net als de scan zelf. Het half uur liggen in de PET-CT-scanner lijkt driemaal zo lang te duren als het uur ervoor. Bij de balie krijg ik te horen dat we ons bij dokter Morrison moeten melden voor de uitslag.

‘Zo snel hebben we de uitslag nooit gekregen,’ zegt Arturo in de lift.

Ik knik, maar weet even niets te zeggen. Nadat we ons bij de assistente hebben gemeld, mogen we in de wachtruimte plaatsnemen. We zien andere dokters de kamer van dokter Morrison binnengaan. Na een poosje vertrekken ze weer. Dan mogen wij naar binnen. Het voelt alsof ik naar mijn schavot onderweg ben. En de ‘beul’ heeft een gezicht als een oorwurm, zie ik terwijl we voor het bureau plaatsnemen. Ze haalt diep adem.

‘Ik heb slecht nieuws, Scarlett en Arturo.’

‘De kanker is terug?’ reageert Arturo ogenblikkelijk.

Ze knikt. Maar niet alleen dat: er zijn ook uitzaaiingen.’

‘Uitzaaiingen?’ herhaalt hij nauwelijks verstaanbaar.

Ik kijk naar buiten en zie dat het inmiddels flink regent.

‘Naar de rest van het lichaam.’

‘Waar in het lichaam?’

Ik probeer in mijn hoofd een lijstje te maken voor wat we nodig hebben zodat we straks fish en chips kunnen maken.

‘In de lever, de longen, borsten en… en de hersenen.’

Secondelang is het stil. Ik vraag me af of ik nog genoeg bloem in huis heb om beslag te maken. Misschien moet ik voor de zekerheid een pak halen.

‘Heb je gehoord wat ik heb gezegd, Scarlett?’

‘Dat heb ik, dokter Morrison. Hoelang heb ik nog?’

‘Scarlett bedoelt wanneer de handelingen beginnen.’

Dokter Morrison zucht zachtjes. Met een blik kort in mijn ogen vertelt ze me dat ik de juiste vraag heb gesteld. ‘Ik heb zonet met enkele collega’s overlegd en samen hebben we alle mogelijkheden bekeken, maar geen van ons ziet een behandelplan waarmee Scarlett geholpen is.’

‘Wat nu dan?’ vraagt Arturo met veel emotie in zijn stem.

Ik pak zijn hand vast. ‘Dokter Morrison bedoelt dat ik uitbehandeld ben, lieve schat.’

Zijn vertwijfelde blik schiet van mij naar de dokter.

‘Ik ben bang dat Scarlett gelijk heeft, Arturo. We hebben echt alle opties bekeken, maar die zouden zo zwaar en destructief zijn dat ze meer schade dan genezing opleveren. En dan is er nog de vraag wanneer de kanker weer terugkomt. Die is zo agressief. Zes maanden geleden, bij de laatste controle, was ze nog schoon. En nu…’

‘Hoelang, dokter?’

Ze kijkt me aan. Ik zie tranen in haar ogen. ‘Dat is erg lastig te zeggen, Scarlett. Dat kan een jaar zijn, maar ook zes maanden.’

Ongeveer vijf kwartier later zijn we thuis. Hoewel Arturo het liefst meteen terug wilde, heb ik hem zover kunnen krijgen dat we eerst boodschappen voor de fish en chips hebben gehaald. In de taxi, maar ook in de supermarkt en viszaak hebben we weinig gepraat. Beiden werden we volledig opgeslokt door onze gedachten. Ik leg de boodschappen in de keuken en zeg dat ik makkelijkere kleding ga aantrekken.

In de badkamer, voor de spiegel, komen voor het eerst de tranen. En ze komen met miljoenen tegelijk. Met beide handen op mijn mond gedrukt, huil ik zowat mijn ogen uit hun kassen en mijn longen uit mijn borst. Een jaar. Misschien slechts zes maanden. En dan is mijn leven afgelopen, mijn leven met Arturo voorbij.

Ik heb even nodig om me weer toonbaar te maken. Nog voordat ik de woonkamer in loop hoor gehuil. Ik zie Arturo echter nergens. Hij blijkt op de vloer tegen het keukenblok te zitten, zijn gezicht verborgen achter de handen. Ik kniel vlug naast hem, sla mijn armen om hem heen en huil met hem mee. En dat doen we alle twee uit volle borst.

‘We gaan er de zes allermooiste maanden van maken,’ zeg ik zacht snikkend, terwijl ik tranen van zijn wangen veeg.

‘Het kan ook een jaar zijn.’

Ik knik. ‘Laten we van zes maanden uitgaan. Alles meer is winst.’

We gaan staan en pakken elkaar weer vast. Hij fluistert dat hij van me houdt. En ik dat ik van hem hou.

‘Ik wil graag volgende maand een feest geven.’

‘Een feest?’ reageert hij begrijpelijkerwijs stomverbaasd.

‘Een groot feest voor iedereen die wat voor ons betekent. We vertellen niemand wat wij vandaag te horen hebben gekregen. Dat doen we pas na de feestdagen. Het moet een supergezellig feest worden. Een feest dat niemand snel zal vergeten: mijn afscheidsfeest.’

HOOFDSTUK

63

JANUARI 2000

ONTELBARE

Hij denkt dat ik een kind ben, dacht Scarlett, die van ellende niets kon uitbrengen, en dat hij alleen maar een nieuw stuk speelgoed voor me hoeft heen en weer te zwaaien om me alles te doen vergeten.

‘Kijk me niet zo lelijk aan,’ waarschuwde Gerald. ‘Als je een verstandige meid was, was je al lang geleden met Stuart of Brent Tarleton getrouwd. Denk er nog eens over na, kind. Trouw met een van hen, dan grenzen de plantages aan elkaar en zullen Jim Tarleton en ik een mooi huis voor jullie bouwen juist op de grens van onze velden, in dat mooie dennenbosje en…’

‘Wilt u nu weleens ophouden mij als een kind te behandelen!’ riep Scarlett uit. ‘Ik wil niet naar Charleston en ik wil geen huis hebben en ik wil niet met de tweeling trouwen. Ik wil alleen…’

Met een glimlachje doe ik het boek dicht. Het is verbazingwekkend hoeveel plezier ik nog beleef aan een boek dat ik onnoembare keren heb gelezen. Het verhaal over Scarlett O’Hara, een verwende Zuidelijke die verandert in een vastberaden en vindingrijke vrouw die de Amerikaanse Burgeroorlog en de nasleep ervan het hoofd biedt, haar reis van overleven, aanpassing en veerkracht, verveelt me simpelweg nooit. Natuurlijk speelt het ook mee dat Gone with the Wind het favoriete boek was van mijn vader en ik daarom de naam draag van de hoofdpersonage. Sinds hij er niet meer is, voel ik me tijdens het lezen dichter bij hem. Alsof hij over mijn schouder meeleest.

Ik ben vanavond in een opwelling met lezen begonnen. Denk ik. Misschien dat het besef dat ik het duizend pagina’s tellende boek nog eenmaal kan lezen er iets mee te maken heeft, bedenk ik me, schenk een glas water in en ga tegen het keukenblok staan. Vanzelf gaat mijn blik naar het boek op de armleuning van de bank. Nog eenmaal lezen. De eerste twee woorden zeg ik in combinatie met andere woorden, soms eindigend met een punt, soms met een uitroepteken en dan weer met een vraagteken, de laatste tijd vaak tegen mezelf. Bijna altijd onhoorbaar. Zeker als Arturo in de buurt is. Nog eenmaal Kerstmis. Nog eenmaal oud en nieuw. Nog eenmaal een feest, als afscheid. Nog eenmaal naar de film in Odeon op Leicester Square. Nog eenmaal naar Southend-on-Sea, mijn geboorteplaats. Nog eenmaal naar mijn vaders graf in Canterbury. Nog eenmaal naar Vila Real de Santo Antonio, Portugal. Nog eenmaal. Voordat.

Het is eigenlijk niet te bevatten dat ik waarschijnlijk mijn laatste kerst en jaarwisseling heb meegemaakt. Misschien zelfs mijn laatste zomer, zonder dat toen te beseffen. Misschien heb ik zelfs mijn laatste verjaardag gevierd, als ik uitga van een levensverwachting van zes maanden, waar ik volgens dokter Morrison rekening mee moet houden.

Het is vooral niet te bevatten omdat ik me twee maanden nadat we het nieuws te horen hebben gekregen me eigenlijk helemaal niet zo slecht voel. Ik heb wel vaker hoofdpijn en heb zo nu en dan meer moeite om te herstellen van vermoeidheid, maar het is nou niet dat ik het leven uit me voel vloeien en er doodziek uitzie. Het tegendeel is eerder waar. Mijn haar hangt weer in mijn nek te glanzen, mijn ogen fonkelen zoals ze altijd deden, en ik heb voor mij doen weer kleur. Niets wijst er dus op dat ik er over een paar maanden of voor het eind van het jaar misschien niet meer ben. Tenminste, aan de buitenkant. En toch schijnt dat zo te zijn.

Ik ga weer op de bank zitten en lees verder. Zo’n drie pagina’s verder stop ik met een zucht. Mijn blik gaat naar de wandklok. Over ongeveer anderhalf uur komt Arturo van dansles thuis. Misschien moet ik hem verrassen met wat romantiek, stemmige muziek, knetterend haardvuur, als inleiding voor een vrijpartij, op deze avond waarin ik me opmerkelijk fit voel. Maar dan mag ik wel eerst iets aan mijn uiterlijk doen, concludeer ik snuivend naar het joggingpak en de dikke, wollen sokken.

Hooguit vijf minuten later klettert een zalig hete douchestraal op me neer. Ik scheer me glad als een biljartbal. Aan de toilettafel föhn ik mijn haar, maak me op zoals ik lang niet heb gedaan, en bedwelm mezelf zowat met parfum. Een jurk uitkiezen duurt ‘wat’ langer. Ik spoor mezelf meerdere keren hardop aan om een keuze te maken. Uiteindelijk wordt het een zwarte jurk met een hoge split en een laag decolleté, altijd een fijne combinatie voor zwoele momenten. Ik trek de wollen sokken weer aan. Allesbehalve een charmante combinatie voor zwoele momenten, maar aan ijskoude voeten heeft niemand wat. Als ik straks de voordeur hoor kan ik ze in twee seconden uit hebben.

Natuurlijk werkt de open haard niet mee. Zal je altijd zien. Met veel gezucht en gesteun krijg ik het eindelijk voor elkaar dat de vlammen niet na een minuut of wat weer doven. Nu nog stemmige muziek uitzoeken. Het wordt een cd met rustige Argentijnse hits uit de jaren 80. Ik zet ‘m startklaar zodat ik zodra Arturo binnenkomt met een druk op de afstandsbediening de heerlijke klanken de kamer in kan sturen. Hoewel dat nog even duurt, doe ik alvast wat lampen uit en kaarsen aan.

Ik installeer me weer met het boek op de bank. Nu moet ik alleen nog bepalen hoe ik zit op het ogenblik dat hij binnenkomt. Of moet ik gaan liggen? Ik wil in ieder geval quasi onverschillig overkomen, alsof hij me compleet overvalt met zijn binnenkomst, besluit ik grinnikend. Ik ga wat verzitten, maar voel mijn rug al na drie tellen. Misschien moet ik het bovenste been opgetrokken op de ander leggen. Dat ligt beter, alleen jammer dat de split zowat tot mijn kruis openvalt. Een beetje minder mag best.

Ik ga languit liggen, met mijn hoofd op de armleuning. Maar zo lees ik nooit. Niet echt quasi onverschillig dus. Wanneer ik net weer ben gaan zitten, hoor ik tot mijn verrassing de sleutel in de voordeur. Hoe is dat mogelijk? Hij is veel te vroeg. Vlug zet ik de muziek aan en ga zitten zoals ik meestal lees: in de hoek van de bank met de benen onder me getrokken. Mijn sokken! Vliegensvlug ruk ik ze van mijn voeten, prop ze onder het sierkussen, en sla Gone with the Wind op een willekeurige pagina open.

De deur van de woonkamer gaat open. Ik blijf strak in het boek staren, alsof ik hem niet hoor binnenkomen. Zijn voetstappen komen dichterbij. Niet opkijken, blijf strak in het boek staren, Scarlett, maan ik mezelf stilletjes. Vroeger dan verwacht blijft hij stilstaan. Hij brengt geen woord, zelfs geen geluid voort. Bijvoorbeeld van verbazing of plezier. Waarom doet hij dat niet? En waarom lacht hij niet, of maakt een opmerking over de muziek die hij zo goed vindt, of over de haard en de kaarsen? Waarom zegt hij niet dat ik er hartstikke lekker bij zit?

‘Scarlett…’

Zijn stem doet me met een ruk naar hem opzij kijken. Door zijn gezicht veer ik rechtop. ‘Wat is erg gebeurd, Arturo?’ roep ik geschrokken.

‘Cormac…’

‘Wat is er met hem?’ reageer ik nog meer geschrokken. ‘Wat is er met Cormac? Is… is er iets met hem gebeurd?’

‘Hij… hij…’ stamelt Arturo en begint ineens te huilen. Grote tranen stromen langs zijn gezicht.

Ik gooi het boek op tafel en loop zo vlug als ik kan naar hem toe. ‘Wat is er gebeurd, lieve schat? Vertel alsjeblieft wat er is gebeurd.’

‘Cormac… hij… hij heeft haar gevonden…’

‘Wie heeft hij gevonden?’ vraag ik en deins een tel later achteruit, alsof hij me een zet geeft. ‘Wat? Bedoel je… bedoel je wat ik denk… bedoel je dat… dat hij…’

Arturo knikt wel tien keer. ‘Hij heeft… onze dochter gevonden…’

‘Onze dochter? Wat? Hoe… ik begrijp niet… waar… hoe… waar…’

‘In Californië.’

Uit het niets huil ik in mijn handen, dan vlieg ik hem om de hals. Opeens stop ik met huilen en maak me iets van hem los. ‘Wil… wil ze ons wel zien?’

Hij knikt en veegt tranen uit zijn ogen.

‘Wanneer vliegen we naar Californië?’

‘Dat is niet nodig.’

‘Hoe bedoel?’ snik ik. ‘Ik begrijp niet… Ze wil ons zien, zei je toch?’

‘Niet schrikken, mi amor.’

‘Hoe bedoel?’

‘Onze dochter is niet in Californië…’

Ik staar hem aan. Hoor ik dingen niet gezegd zijn? Denk ik dingen die door mijn fantasie bedacht zijn, omdat ik ze wil horen? Arturo lacht voor het eerst sinds hij is binnengekomen. ‘Bedoel je… bedoel je dat… dat ze hier… dat onze dochter nu, op dit moment… hier in Londen is?’

‘Niet alleen in Londen, mi amor. Ze is zelfs hier in de straat. Samen met haar pleegmoeder wacht ze bij Cormac in de auto tot ze kunnen binnenkomen.’

‘Hier in de straat? Hier? Ze… Wat? Ze zijn hier? Nu?’ huil ik hard. ‘Onze dochter is hier? In de straat?’

Hij knikt zeker weer tien keer.

‘O, mijn god… ohh, mijn god… onze dochter…’ huil ik.

Arturo pakt me vast. Tranen biggelen weer langs zijn gezicht. ‘Cormac durfde het op het laatste moment niet aan om uit het niets hier voor de deur te staan. Daarom wachtte hij me bij de dansschool op.’

‘Waarom durfde hij dat niet?’

‘Ik denk vanwege je gezondheid.’

‘De schat. Je hebt haar dus al gezien?’

Hij knikt en snikt kort achter een hand.

‘En?’

‘Je zal haar zo zien, Scarlett.’

‘Hoe heet ze?’

‘Dat vertelt ze je dadelijk zelf,’ knipoogt hij.

‘Weet ze wel dat ik…’

‘Dat weet ze, mi amor. Zal ik ze binnen vragen?’

Nu knik ik zeker tien keer. Voordat hij wegloopt, omhelzen we elkaar stevig. Nog voordat hij de kamer uit is, zet ik de muziek uit. Daarna doe ik enkele lampen aan. Mijn vingers trillen, zie ik. In de keuken dep ik met de handdoek tranen uit mijn ogen en van mijn gezicht. Opeens hoor ik stemmen in de gang. Mijn hartslag slaat op hol. Ik loop terug naar de zithoek. Ondertussen gaat de deur open. Arturo komt als eerste de woonkamer binnen. Dan zie ik haar. Het is alsof een bom van geluk in mijn middenrif ontploft. Een nucleaire bom.

Ik grijp met beide handen mijn mond vast en barst in huilen uit. Zij doet exact hetzelfde. Mijn benen lijken het ieder ogenblik te kunnen begeven. Zij lijkt geen stap meer te kunnen zetten. Onze dochter heeft mijn koperrode haar en draagt het even lang als ik vroeger op haar leeftijd deed. Haar gezicht heeft onmiskenbaar de vorm en de scherpe trekken van Arturo. Haar ogen zijn die van mij, maar haar oogopslag heeft ze duidelijk van haar vader, net als zijn mond. Ze heeft ook zijn lengte. Maar haar postuur heeft ze van haar moeder. Ik herken de heupen en taille alsof ik in een spiegel kijk. Deze prachtige meid is het resultaat van onze liefde en de hele wereld kan dat zien.

We schuifelen met kleine stapjes naar elkaar toe. Het liefst was ik naar haar toegerend en haar om de hals gevlogen. Maar ik wil niet voordat we zelfs maar een woord hebben gewisseld als een hysterisch persoon overkomen.

‘Ik… ik ben Scarlett,’ glimlach ik door mijn tranen heen.

‘En ik Juliëtte,’ glimlacht ze terug met een stem die de mijne is.

‘Juliëtte?’ huil ik ineens weer.

Ze knikt en glimlacht zo lief.

‘Ik weet niet goed hoe…’ ga ik zacht en onzeker verder.

Zonder een woord te zeggen, vliegt ze mij om de hals en begint te huilen. Ik sluit mijn armen om haar heen en doe uit volle borst met haar mee. Terwijl we elkaars gezichten nog natter huilen, kan ik niet geloven dat ik mijn dochter tegen me voel, opgesloten sta in haar omhelzing en haar snikken vlak bij mijn oor hoor. Na al die jaren.

Ik neem haar gezicht tussen mijn handen en laat haar met een blik diep in haar ogen weten hoeveel ik van haar hou en wat ze voor mij betekent, ondanks dat we elkaar nu voor het eerst ontmoeten. Dan reik ik met een hand naar Arturo. Hij komt erbij staan. Ik sla een arm om hem heen. Juliëtte doet hetzelfde. Die van hem gaan om ons heen. Tranen rollen langs onze wangen, terwijl we met zijn drietjes elkaar omhelzen, zoals ik vroeger miljoenen keren heb gedroomd.

Wanneer we elkaar hebben losgelaten, loop ik naar de knappe blonde vrouw die samen met Cormac voor de deuropening staat en in een zakdoek snikt. Net als eerder weet ik ook niet hoe ik haar moet begroeten. Ik besluit haar te omhelzen. Het juiste besluit. We huilen een poosje in elkaars armen.

‘Ik ben Scarlett,’ snotter ik.

‘Colleen,’ snottert ze terug, waardoor we beiden in de lach schieten.

‘Welkom, Colleen. Ik heb geen woorden voor wat het voor ons betekent dat jullie hier zijn. Kom alsjeblieft verder.’

Terwijl ze de kamer inloopt en ik Arturo hoor vragen wat ze wil drinken, draai ik me naar Cormac. Tranen beginnen weer langs mijn wangen te zakken. Hij heeft ook gehuild, zie ik aan de glimmende spoortjes langs zijn gezicht.

‘Wanneer ben je weer begonnen met zoeken?’

‘Om weer te beginnen, zou ik eerst moeten zijn gestopt.’

Ik lach met hem mee en val dan abrupt stil. ‘Je bent serieus?’

‘Ik ben nooit gestopt, Scarlett.’

‘Al die jaren?’

Hij knikt. Ik snik.

Nadat ik op mijn tenen ben gaan staan, sla mijn armen om zijn nek. ‘Ik zal mijn dankbaarheid nooit kunnen verwoorden, Cormac. Niets en dan ook echt niets van wat ik zou weten te bedenken, zal in de verste verte in de buurt komen van hoe dankbaar ik je ben.’

‘Woorden van dank zijn niet nodig. Daarvoor heb ik het niet gedaan. Waar ik zonet getuige van ben geweest wel.’

Ik zoen zijn wangen en pak zijn hand. ‘Whisky?’

‘Ik ga weer. Dit is iets tussen jullie vieren. Ik schiet morgen wel even voorbij, als je dat goed vindt.’

‘Als je nu weggaat, Cormac, dan word ik toch kwaad zoals je me nog nooit hebt gezien.’

Hij lacht. ‘Ik vind het niet erg.’

‘Maar ik wel.’

Ze zitten aan de eettafel. Arturo schenkt een whisky in voor Cormac. Ik ga schuin tegenover Juliëtte zitten. We glimlachen naar elkaar alsof het een hereniging is nadat we elkaar vele jaren hebben moeten missen. En de waarheid zit er niet ver naast. Alleen is het geen hereniging, maar een kennismaking. Ik voel direct weer tranen in mijn ogen en zie ze bij haar opwellen.

‘Wat een prachtige woning hebben jullie,’ merkt Colleen op. ‘En in zo’n mooie buurt. Zo Brits.’

‘En wat een mooie foto’s,’ merkt Juliëtte op haar beurt op, waarna haar blik en die van Colleen naar de wand gaan vol ingelijste foto’s waarop ik sta, gemaakt door sommige van de personen met wie ik een fotosessie heb gedaan. Ik verberg mijn gezicht kort achter mijn handen.

‘Het is niet dat ik egocentrisch ben en daarom een wand vol met foto’s van mezelf heb,’ begin ik lachend. ‘Het is als een grapje begonnen, maar door de jaren heen wat uit de hand gelopen. Flink uit de hand gelopen eigenlijk. Maar het is nog steeds als grap bedoeld.’

‘Zie ik het goed dat verschillende namen onder staan?’ vraagt Juliëtte. Ze staat op en loopt naar de wand. Haar blik schiet naar mij. ‘President William James Madison… En zit je nou aan het bureau in de Oval Office?’

Ik lach en door hun gezichten voel ik opnieuw de noodzaak om die van mij kort achter mijn handen te verbergen. ‘Klopt. De president wilde alleen een foto van me maken als ik op zijn plek ging zitten.’

‘President Jean Auclair,’ leest ze een foto verder op. ‘Frankrijk toch?’

Ik knik.

‘Wat? Chiara Arrighetti!’ roept ze plotseling extatisch. ‘Chiara Arrighetti heeft die foto van je gemaakt?’

Ik knik. ‘Mijn Italiaanse moeder.’

‘Je Italiaanse moeder?’ herhaalt Colleen verrast.

‘Bij gebrek aan een goede Engelse moeder,’ knipoog ik.

‘Kijk even op de foto ernaast,’ glimlacht Arturo.

‘Giuliana Bonucci!’ roept ze nu geestdriftig. ‘Wat? Echt? Waar ken je haar en Chiara dan van?’

‘Ik heb jarenlang voor Sant’Anna gewerkt.’

‘Nee, maak me gek! Je hebt voor Sant’Anna gewerkt? Hier in Londen?’

‘Milaan en verschillende plekken in Italië.’

‘Wat doe je dan voor werk, Scarlett?’ vraagt Colleen.

‘Ik ben fotografe.’

‘Sean Mitchell… Nee. Ga je me vertellen dat je Sean Mitchell kent?’

Arturo wijst lachend naar een andere wand, met foto’s van feestjes en bijzondere momenten.

‘Sean Mitchell! Dat is hier in huis?’

‘Tijdens feestjes en barbecues.’

‘Sean Mitchell komt hier voor feestjes en barbecues?’

Arturo lacht vermaakt. ‘Fan?’

‘Dat woord dekt de lading niet,’ lacht Colleen mee.

‘Wie is Nayara?’ wil Juliëtte weten, terwijl ze naar de foto van mij kijkt die bijna vijf jaar geleden is gemaakt.

‘Een meisje in een Portugees weeshuis. Ze was toen negen.’

Zowel Juliëtte als Colleen kijken me vragen aan. Ik leg uit wat ik jarenlang voor Figli de Sant’Anna doe. Heb gedaan. Juliëtte gaat weer zitten. We glimlachen op dezelfde manier als eerder naar elkaar. Ik aarzel kort.

‘Je zult veel vragen hebben, Juliëtte.’

‘Heel veel,’ knikt ze. ‘Ontelbare.’

‘Wat heeft Cormac verteld?’

‘Niet veel ondanks mijn gedram,’ knipoogt ze naar hem. ‘Eigenlijk alleen dat ik na de geboorte niet ben afgestaan, maar afgepakt. De rest was niet aan hem om te vertellen, vond hij.’

‘Hoe heeft hij jullie dan zo ver gekregen om vanuit Californië mee te komen naar Londen?’ wil Arturo weten.

‘Door een foto.’

Terwijl ze haar tas pakt, schiet Cormac in de lach. Juliëtte legt de foto voor ons op tafel neer. Het is een foto gemaakt op het dakterras van het appartement in Recoleta. Een foto waarvan ik dacht dat we die al jaren kwijt waren. Ik geef zijn schouder een duw en lach.

‘Zelfs een blinde ziet dat ik sprekend op jullie beiden lijk.’

‘Sinds ik Juliëtte op haar twaalfde heb verteld dat ze is geadopteerd, zijn we al op zoek. We hadden echter geen aanknopingspunten, behalve dat ze in Ierland is geboren,’ verklaart Colleen en schiet kort in de lach. ‘Volgens Cormac is ze daardoor een Ierse en zal ze dat ook altijd blijven, ongeacht welk land op haar paspoort staat.’ Plots krijgt haar gezicht een ernstige uitdrukking. ‘Ik hoop dat jullie geloven dat Michael en ik niet wisten hoe de vork in de steel zit. Men heeft ons toen verteld dat het om een tienermeisje uit Ierland ging die haar baby vanwege maatschappelijke en financiële redenen niet wilde houden.’

‘Ik geloof je, Colleen. Je man is…’

‘Ex-man. Hij heeft me ingeruild voor een nieuwer bouwjaar.’

‘Dat spijt me.’

‘Het is al vijftien jaar geleden.’

‘Juni 1980 in Buenos Aires,’ glimlach ik naar Juliëtte.

‘Jullie hebben daar gewoond?’

‘Daar heb ik je… Arturo ontmoet. Hij is daar geboren en getogen, ik woonde er net enkele maanden. Arturo was achttien en ik zestien. De foto is van de dag dat jij bent gemaakt. Onbedoeld, en eigenlijk waren we te jong en de omstandigheden niet ideaal, maar we waren beiden zo intens gelukkig toen bleek dat ik zwanger was,’ zeg ik steeds zachter en veeg langs mijn ogen.

‘Willen jullie vertellen wat er is gebeurd?’

‘We zullen alles vertellen, maar… ik wil graag eerst… Ik begreep van Arturo dat je weet over… over mijn gezondheid?’

Juliëtte knikt. Enkele tranen glippen uit haar ogen. ‘Kunnen ze echt niets meer doen?’

Ik schud mijn hoofd en vecht tegen de emoties.

‘Mag ik vragen…’ begint ze en valt dan stil.

‘Zes maanden tot een jaar. Sinds afgelopen november.’

Ik zie haar rekenen. Ze begint te huilen. Arturo streelt haar schouder, ik haar hand. Uit een van zijn ogen rolt een traan. Bij mij uit beiden en meer dan één. Toch kan ik mijn geluk niet op. Op een maand na negentien jaar nadat ze me mijn dochter hebben afgepakt, heb ik haar terug, zit ze aan mijn tafel, naast haar vader, mijn man en grote liefde.

Zo veel geluk. Aan het einde van mijn leven.

HOOFDSTUK

64

JANUARI 2000

VAN DE EERSTE TOT DE LAATSTE DAG

‘Ik kan nog steeds niet geloven dat ze een paar kamers verderop ligt te slapen,’ fluistert Arturo met een stem die geen geheim maakt van zijn gevoelens. Opeens schiet hij in de lach. ‘En dat terwijl ik vannacht in de duisternis zeker vijf minuten langs de deur naar haar silhouet heb gestaard.’

‘Echt?’ lach ik met hem mee en pak hem steviger vast.

‘Gek?’

‘Ik ben niet de aangewezen persoon om die vraag te beantwoorden.’

‘Hoezo niet?’

‘Misschien omdat ik vanmorgen toen het nog donker was na het plassen ook even in haar slaapkamer heb gegluurd.’

‘Echt?’ lacht hij nu.

Ik knik. ‘Misschien was het ook iets langer dan even.’

We lachen en kijken elkaar aansluitend zwijgend in de ogen.

‘Ze is precies zoals ik had gefantaseerd. Misschien zelfs gehoopt.’

‘Hoe is dat dan, lieve schat?’

‘Gevoelig, liefdevol, zachtaardig en mooi als haar moeder. En ook al net zo’n praatgrage wijsneus als haar moeder toen zij zo jong was.’

Ik schater het uit. ‘Ik zal dat laatste ook maar als een compliment opvatten. En heel lief van je, maar wat betreft haar gezicht lijkt ze meer op jou dan mij.’

Arturo glimlacht trots. Misschien is het meer glunderen.

‘Ook dat maakt me zo gelukkig.’

‘En tegelijkertijd doet ze me zo veel aan jou denken in de tijd van Buenos Aires. Hoe ze praat, beweegt, loopt, je aankijkt. Hoe ze lacht. Huilt. Haar figuur. Hoe ze haar haar draagt. Ze heeft mijn gezicht, maar op een of andere manier jouw uitstraling. Als ik Juliëtte voor het eerst van achteren of opzij zou zien, zou ik denken dat ik terug in de tijd ben gereisd. Over de perfecte mix gesproken.’

‘Zelfs een blinde kan zien dat wij haar ouders zijn, zoals ze zelf zei.’

‘Hoe gaat het met je?’ wil hij na een korte stilte weten.

‘Ik ben zielsgelukkig, lieve schat.’

‘Ik bedoel dat andere.’

‘Een beetje moe, maar verder goed. Maak je geen zorgen.’

‘Vertel het direct als dat anders is.’

Ik knik. Nadat we even hebben gezoend, gaat Arturo douchen. Ik blijf in bed liggen, nagenietend van de vorige avond, toen een bijna negentien jaar jonge meid met lang, koperrood haar plotseling onze woonkamer binnenstapte en daarmee een even oude wens in vervulling kwam. Een wens die ik al jaren geleden had afgeschreven. Alhoewel door het praten pijnlijke herinneringen tot leven kwamen, oude wonden opengingen, en er veel is gehuild, kan ik sindsdien bijna niet stoppen met glimlachen. Zelfs als ik alleen ben. Ik voel de hele tijd zo veel blijdschap, zo veel intens geluk. Ondanks dat andere.

Wanneer Arturo zich heeft aangekleed en naar beneden is gegaan om voorbereidingen te treffen voor het ontbijt, stap ik onder de douche. De waterstralen zijn verrukkelijk, maar ik ben met mijn gedachten elders, ver weg van deze badkamer. In luttele minuten reis ik terug naar verschillende plekken op de wereld. De jaren flitsen voorbij. Uiteenlopende emoties vullen mijn hart. Meer dan eens lach en huil ik op hetzelfde ogenblik. Volgens mij heb ik dat nog nooit eerder gedaan.

Ik trek ondergoed aan en sta besluiteloos voor de kast met jurken, tot ik beslis om de antracietgrijze, wollen jurk aan te trekken. Geen overbodige luxe als ik naar buiten kijk. Alleen hangt die in de kledingkast in een andere slaapkamer. In gedachten verzonken loop ik de gang op. Vlak voor de slaapkamer met kledingkasten hoor ik de vloer achter me kraken.

‘O, zijn jullie al wakker?’ lach ik over een schouder naar Juliëtte en Colleen. Door hun gezichten, de ogen gevuld met schrik en ontzetting, valt ineens het kwartje. Ik draai me vlug om, met de rug van ze weg, mompel een verontschuldiging en haast me de slaapkamer in. Zonder nog iets te zeggen of op een reactie te wachten, sluit ik de deur. Daarna doe ik alsof ik Juliëtte niet hoor roepen.

De jurk heb ik in een mum van tijd aan. Toch blijf ik zeker nog tien minuten op het omkleedbankje in de slaapkamer zitten. Met lood in de schoenen ga ik de trap af. Wanneer ik de woonkamer binnenkom, komt Juliëtte meteen op me afgesneld. Zonder iets te zeggen omhelst ze me en begint te huilen. Arturo heeft verteld waarom mijn rug onder de littekens zit.

‘Waarom… waarom heb je me gisteravond niet verteld wat daar echt is gebeurd, in Ierland, wat die zusters met je hebben gedaan?’ wil ze met een tere stem weten. Haar blik schiet kort naar het litteken onder mijn oog. Ze begrijpt nu hoe ik die heb opgelopen.

‘Ik vond het vreselijk om de waarheid te verdraaien, Juliëtte, maar ik wilde niet dat je wist op welke verschrikkelijke plek je bent geboren,’ zeg ik op zachte toon en streel haar haar. ‘Je hoefde niet te weten wat ik allemaal moest doen en wat mij is aangedaan, terwijl je in mijn buik zat. Een zwangerschap moet leuke, liefdevolle herinneringen opleveren. Herinneringen waar je later graag je ouders over hoort vertellen. Die herinneringen horen niet over door- en doorslechte, wrede mensen, niet over geweld, vernederingen, mishandelingen en over de dood te gaan. Daarom heb ik gisteravond gedaan alsof het een strenge kostschool was waar mijn moeder me naartoe had gestuurd. Het spijt me heel erg dat ik niet de volledige waarheid heb verteld. Arturo was er achteraf niet blij mee. Het gebeurde in een opwelling. En dat was fout, maar ik wilde niets anders dan je de vreselijke verhalen besparen.’

Ze zoent mijn wang. ‘Ik wil graag alles horen. Van de eerste tot de laatste dag wil ik weten wat je hebt moeten doorstaan.’

‘Weet je dat zeker? Het zijn geen… Het zijn heftige verhalen.’

Juliëtte knikt vastbesloten en daarmee is de kous af. Dat komt me bekend voor. En niet alleen mij, zie ik aan de glimlach van Arturo.

We gaan eerst ontbijten. Nadien zet ik koffie en thee. Als de bekers op de eettafel staan de dampen, begin ik uit mezelf te vertellen. Al na een paar minuten verontschuldigt Cormac zich en gaat in de tuin roken. Hij kan de verhalen nog steeds niet aanhoren. En hij is niet de enige. Toch blijft Arturo zitten, hoeveel moeite hem dat ook kost.

De verbijstering en het verdriet in Juliëtte’s ogen en de tranen die maar langs haar wangen blijven zakken, steken als een mes in mijn borst. Ik vraag zeker drie keer of ik moet stoppen. Colleen zit de hele tijd roerloos met een hand op haar mond. Soms lijken haar ogen zelfs niet te knipperen. Afschuw doet haar ogen onophoudelijk glinsteren in binnenvallend licht.

Wanneer ik klaar ben met vertellen, staat mijn dochter op en omhelst me. En dat doet ze erg lang. Intussen snikt ze op fluistertoon zulke lieve woorden in mijn oor. Daarna loopt ze de tuin in omhelst Cormac en praat tegen hem. Zijn ongemakkelijke, maar ook ontroerde gezicht doet me glimlachen. Hoewel we niet kunnen meeluisteren, kan ik wel raden waar ze hem voor bedankt. Toen ik vertelde over mijn ontsnapping zag ik dat zowel Colleen als Juliëtte niets wisten over onze nachtelijke boottocht van Ierland naar Wales.

Na een uur kletsen, waarin Colleen over haar ruim veertig schoonheidssalons vertelt en Juliëtte over haar leven in Californië, wordt Cormac op zijn mobiele telefoon gebeld. Zeker niet voor het eerst sinds gisteravond, maar nu moet hij op stel en sprong weg voor ‘zeer dringende zaken’. Ik vraag maar niet verder. Hij komt de deur niet uit voordat hij door vier personen innig is omhelsd en door ons allen onder een vloedgolf van dankbaarheid is bedolven.

‘Ik schrok me rot toen hij voor onze deur stond,’ bekend Colleen lachend als we weer aan de eettafel hebben plaatsgenomen. ‘Niet alleen omdat hij zo groot is, en door zijn blik, alsof hij zonder eenmaal met zijn ogen te knipperen iemands hoofd eraf kan rukken, maar ook door zijn diepe stem in combinatie met het Ierse accent. Het is een schat van een man, ontdekte ik al snel, ondanks dat hij erg zuinig is met woorden, maar als je hem niet kent, dan zou je best kunnen denken dat hij een gevaarlijke crimineel is.’

Zowel Arturo als ik schieten in de lach. Ik krab me in het haar.

Colleen kijkt ons verrast aan. ‘Bedoelen jullie dat hij…’

Nu knikken Arturo en ik op hetzelfde moment. Er wordt gelachen.

‘Zou het mogelijk zijn dat ik zijn broer en schoonzus…’

‘David en Maeve.’

‘Dat ik David en Maeve ontmoet?’ vraagt ze Juliëtte. ‘Ik zou ze ook graag willen bedanken voor wat ze voor jou hebben gedaan.’

‘Natuurlijk.’ Ik zie aan mijn dochter dat ze nog iets wil vragen. ‘Wil je nog iets weten?’

‘Mijn moeder moet vanwege de zaken al over een paar dagen terug naar LA. Ik zou graag langer willen blijven, tenminste, als jullie dat goed vinden.’

‘Natuurlijk,’ reageren Arturo en ik bijna op hetzelfde moment overenthousiast. Ik pak haar hand vast en glimlach geëmotioneerd. Diep van binnen steekt het echter. Totaal belachelijk en complete onzin, en ik schaam me diep voor de gedachte, want als Colleen iets heeft verdiend in de afgelopen achttien jaar en elf maanden, dan is het wel om ‘moeder’ te worden genoemd. Dat in tegenstelling tot mijn aandeel in mijn dochters leven. Het enige dat ik heb gedaan is haar na acht maanden te hebben gedragen op de wereld zetten en vervolgens, zonder haar te hebben gezien, geloven dat ze dood is.

‘Dat vinden we echt heel fijn, Juliëtte.’

‘Blijf zo lang als je wilt,’ voegt Arturo eraan toe.

Ze glimlacht, maar ik zie dat ze nog iets wil vragen. Ik vraag ernaar.

‘Toen we gisteren binnenkwamen en ik mijn naam zei, had ik het idee dat die je extra emotioneerde.’

Ik knik en glimlach kort naar Arturo. ‘Ondanks dat ik dacht dat je dood en begraven was op een voor mij onbekende plek, wilde ik je niet naamloos laten. Daarom heb ik je Julia genoemd. Alle jaren die ik alleen was, maar ook toen Arturo en ik elkaar weer hadden gevonden, hebben we die naam voor jou gebruikt als we over je spraken. Het deed me wat toen ik gisteravond hoorde dat ik niet heel ver naast de werkelijkheid zat.’

‘Wanneer gebruikte je Julia dan toen je alleen was?’

‘Als ik tegen je sprak of… of een brief aan je schreef.’

‘Je schreef brieven aan mij?’

Ik knik en voel mijn ogen vollopen.

‘Wat lief,’ reageert ze zacht, bijna in zichzelf. ‘Heb je nog zo’n brief?’

‘Ik heb allemaal bewaard.’

‘Echt? Zou ik een keer zo’n brief mogen lezen?’

HOOFDSTUK

65

FEBRUARI 2000

MORGEN WEER EEN DAG, MAM

Hoewel het inmiddels de derde keer is dat ze hem ontmoet, zie ik aan Juliëtte dat ze nog steeds niet kan geloven dat ze in dezelfde ruimte staat als Sean. Misschien ook omdat het ditmaal niet bij ons thuis is, maar in een kleedruimte van de Manchester Arena, met een capaciteit van drieëntwintigduizend toeschouwers de grootste overdekte concertzaal van het Verenigd Koninkrijk, deels gebouwd boven station Manchester Victoria, in het noorden van het stadscentrum.

En dat begrijp ik helemaal. De hectiek van een kleedkamer vlak voor een concert, met rennende mensen, soms met gezichten die door paniek worden gedomineerd, en het harde basgedreun van het voorprogramma, vormt wel een bijzonder groot contrast met onze woonkamer. Zelfs ik, ondanks dat ik niet voor het eerst achter de schermen sta bij een concert van Sean, voel de opwinding en adrenaline door me heen gieren, alsof ik dadelijk zelf het podium op moet.

Het onbetwistbare centrum van rust is Sean. Soms lijkt het alsof ze vergeten zijn om hem te vertellen dat hij degene is die straks moet optreden. Hij praat en lacht met Juliëtte alsof we net als de vorige keren bij ons aan de eettafel zitten te kletsen. Het klikt vanaf de kennismaking tussen de twee. Ik geloof niet dat ik hem eerder zo emotioneel heb gezien als op de dag dat ik haar aan hem voorstelde. Grote kans dat niet alleen de voorgeschiedenis van ons drieën, maar ook mijn gezondheid daarmee te maken heeft.

Ik maak weer foto’s van ze. Ongetwijfeld zullen er een paar tussen zitten die een plekje krijgen op haar slaapkamer, tussen de posters van Sean die er schijnbaar al hangen. Herinneringen aan de avond dat ze vlak voor een concert samen met haar ouders in de kleedkamer was van haar grootste idool. De eerste keer, maar meteen ook de laatste keer. In ieder geval met beide ouders. Sean’s blik vindt die van mij. Hij ziet dat ik naar mijn dochter staar. Hij glimlacht meteen, maar in zijn ogen zie ik verdriet. En dat we hetzelfde denken.

Met een knipoogje pakt Arturo de camera uit mijn hand en zegt dat ik bij ze moet gaan staan. Sean komt uit de stoel voor de opmaakspiegel en gaat tussen Juliëtte en mij in staan. Met zijn armen om onze schouders heen trekt hij ons heel dicht tegen zich aan. We schateren alle drie, Arturo maakt foto’s. Meer herinneringen aan de avond dat ze in Manchester bij een concert was van Sean Mitchell, toen haar moeder nog leefde.

Een klein kwartier later lopen we over een gang naar de andere kleedruimtes. Te midden van een vele mensen loopt onze dochter naast Sean. Hij heeft een arm langs haar schouders. Ik maak foto’s. Ze straalt van geluk, zien we elke keer als ze naar ons omkijkt. Zoals eerdere keren houdt hij een toespraak voor zijn band en danseressen waar je kippenvel van krijgt. Dan gaan we op weg naar het podium. Weer zorgt Sean ervoor dat Juliëtte pal naast hem loopt. Ze weet niet hoe ze het heeft.

Als het voorprogramma het podium is afgegaan en de band van Sean hun plaatsen heeft ingenomen, klinken er rustige, maar prachtige melodieuze klanken. Sean neemt ons mee naar de zijkant van het podium vanwaar we een werkelijk eersterangs zicht op de show hebben. De schat heeft zelfs gezorgd voor drie stoelen, zodat ik niet het hele concert hoef te staan. Met een knipoog laat hij ons alleen en loopt naar de danseressen verderop. Met elke show lijkt de groep meiden groter, maar ook schaarser gekleed, lach ik in mezelf.

De melodieuze klanken worden korter en bouwen alsmaar sneller op naar een climax. Rook glijd over de podiumvloer als golven die het strand op kruipen. Fel spotlicht schiet als zoeklicht alle kanten op. Dan wordt na een oorverdovende explosie de zaal gevuld met keiharde, opzwepende muziek en lijken werkelijk ontelbare, felgekleurde spotjes de Manchester Arena in lichterlaaie te zetten. Tegelijkertijd komen Sean en zijn danseressen druk dansend het podium op. Het publiek wordt uitzinnig, net als onze dochter dat wordt. En dat is zo leuk om te zien.

Zelfs als je niet van Sean’s muziek houdt, kan je simpelweg niets anders dan bewondering hebben voor zijn bodemloze energie, zijn loepzuivere stem, niet alleen tijdens ballads maar zelfs als hij over het enorme podium heen en weer rent, en voor zijn grappige maar soms ook serieuze interacties met toeschouwers. Alles bewijst waarom hij de populairste en meest succesvolle artiest van de afgelopen tien jaar is. Niet van het land, maar van de wereld.

Zo’n drie kwartier nadat het optreden is begonnen, ebben de tonen van het laatste nummer weg en zijn de melodieuze klanken van het begin weer te horen. Sean droogt zijn gezicht met een handdoek, klokt een half flesje water weg en slentert dan naar de rand van het podium alsof hij in een winkelstraat loopt en even in een etalage wil kijken. Met een hand boven de ogen kijkt hij het publiek in, alsof hij iemand zoekt. Wij kijken elkaar schouderophalend aan.

‘Juliëtte, waar ben je?’ roept hij door de microfoon van zijn headset en plaatst nog een hand boven zijn ogen en tuurt theatraal langs het publiek. Onze dochter kijkt ons stomverbaasd aan. En wij haar. ‘Juliëtte, waar ben je dan?’ roept hij nogmaals terwijl hij over het podium loopt en weer met twee handen boven zijn ogen om zich heen tuurt. Opeens blijft hij stilstaan. ‘Weten jullie misschien waar Juliëtte is?’ Het publiek speelt zo leuk met hem mee. ‘Kennen Juliëtte eigenlijk wel?’ Dik twintigduizend kelen gillen het antwoord. ‘Oké, mijn fout. Laat me dan eerst vertellen wie ze is: Juliëtte is de dochter van Scarlett en Arturo; twee unieke mensen die al vele jaren een zeer speciaal plekje in mijn hart hebben. Mijn beste vrienden. En het stomme toeval wil dat hun dochter vanavond hier in Manchester is. Maar er is meer toeval: de lieve meid is vandaag jarig. Als jullie me helpen om Juliëtte te roepen, dan kunnen we haar daarna misschien verrassen door samen voor haar te zingen.’

Terwijl ruim twintigduizend mensen met Sean meedoen en keer op keer haar naam scanderen, schatert Juliëtte het uit. Van ongeloof en opwinding houdt ze haar hoofd vast. Zonder dat ze aanmoediging nodig heeft, loopt ze het podium op alsof ze niet anders is gewend. Luid gejuich golft door de zaal. Sean verwelkomt haar met twee zoenen en een omhelzing, dan begint de band op zijn teken Happy Birthday te spelen en iedereen in de gigantische zaal te zingen. Nadat ik enkele foto’s heb gemaakt, sla ik het ongewone tafereel met een hand op de mond en tranen in de ogen gade.

Vlak voor het einde zegt hij iets in haar oor. Ze knikt en hij slaat zijn armen om haar heen. Die van haar gaan om hem heen. Het licht gaat uit, spotlicht boven hen aan. Het intro van een van zijn populairste ballads, over familie, ouderlijke liefde, de liefde van een kind voor zijn ouders, over gemis, herinneringen aan feestdagen, ontbijt op zondagochtenden, wandelingen in het park, die Sean jaren geleden over zijn eigen leven heeft geschreven, maar ook veel raakvlakken heeft met dat van ons drieën, vult de zaal en zorgt er in een mum van tijd voor dat men een speld zou kunnen horen vallen. Emoties gieren door heel mijn lijf, helemaal als hij begint te zingen en ondertussen rustig met onze dochter danst. Juliëtte doet zo leuk mee, terwijl ze in zijn armen op de plaats schuifelt op de gevoelige klanken en woorden die ondanks de zachtheid van ze door merg en been gaan. Ik zie tranen langs haar gezicht zakken, net als bij Sean. Ik zie ze ook naast me bij Arturo glinsteren, terwijl we geëmotioneerd naar elkaar glimlachen. En ik voel ze op mijn wangen. Dit is een verjaardag die Juliëtte nooit meer zal vergeten. Om meerdere redenen.

Iets meer dan twee uur later zijn we terug in het hotel in het centrum van Manchester. Ik ben bekaf en kan geen stap meer zetten. Als een zak aardappelen plof ik op de rand van het bed neer. Op haar knieën trekt Juliëtte mijn schoenen uit. Ik volg haar verrichtingen alsof ik nog nooit zoiets moois heb gezien.

‘Ik wilde eigenlijk nog douchen,’ zeg ik met een vermoeide stem.

‘Morgen weer een dag, mam.’

Het is alsof de tijd stilstaat, alsof ik door de bliksem wordt getroffen. Nooit en dan ook echt nooit had ik nog verwacht om zo te worden genoemd. Een simpel woord. Drie letters lang, maar de betekenis ervan voor mij is nog met geen duizend woorden uit te drukken. De drie letters doen een diep gevoel van geluk in mijn borst gloeien en tranen uit mijn ogen glippen. Ik neem haar gezicht tussen mijn handen en zoen haar voorhoofd heel zacht. Woorden zijn niet nodig. Ze weet, ziet en voelt wat het voor mij betekent dat ze me voor het eerst mam noemt.

Nadat Juliëtte me uit mijn kleren en in een joggingpak heeft geholpen, en me heeft ingestopt, wordt mijn voorhoofd gezoend en mijn haar gestreeld. Haar ogen glinsteren in het zachte licht van het schemerlampje naast het bed.

‘Ik hou van je, mam.’

‘En ik van jou, meisje,’ glimlach ik terug en pink tranen onder haar ogen weg. Nadat ik een zoen op mijn voorhoofd, neus en lippen van Arturo heb gekregen, gaan ze naar de zitkamer. De deur blijft op een kier. Hun gedempte stemmen voelen aangenaam en hypnotiserend als een hand die mijn haar met kalme, gelijkmatig bewegingen streelt.

Ik word heel rustig wakker. Het duurt een paar tellen alvorens ik weet waar ik ben. Op de wekkerradio zie ik dat het bijna drie in de nacht is. Arturo en Juliëtte kletsen nog steeds in de zitkamer. Vader en dochter hebben elkaar zo veel te vertellen dat beiden waarschijnlijk de tijd totaal uit het oog zijn verloren. En dat doet me zo goed.

Door de flarden van zinnen die ik opvang begrijp ik dat Arturo vertelt over zijn leven in Buenos Aires voordat wij elkaar ontmoetten. De ontsteltenis in Juliëtte’s stem is zelfs in de slaapkamer goed te horen. Ik ben blij dat hij over zijn jeugd en het geweld in zijn ouderlijk huis vertelt. En over zijn vader en moeder, wat ze elkaar maar ook hem hebben aangedaan. Het is goed dat zij hoort in welke armoede hij is opgegroeid en hij al twee jaar in de gevangenis had doorgebracht voordat mijn moeder ervoor zorgde dat hij daar weer belandde.

Als er over luchtigere onderwerpen wordt gesproken, sleep ik me het bed uit en loop de zitkamer binnen. Nadat ik hun verraste gezichten heb gezoend, plof ik op de bank naast Juliëtte neer.

‘Hebben we je wakker gemaakt?’ wil mijn dochter weten.

Ik schud mijn hoofd. ‘Een droom heeft dat gedaan.’

‘Wat gaan we doen of waar gaan we heen?’ glimlacht Arturo.

Ik proest het uit, krijg zelfs even de slappe lach. Mijn lieve schat kent me zo goed. ‘Ik droomde dat we met zijn drieën naar Milaan gingen, naar Chiara en haar gezin, naar de plekken waar ik heb gewoond en gewerkt. Aansluitend vliegen we niet naar huis, maar naar Vila Real de Santo Antonio en laten Juliëtte zien waar je mij ten huwelijk hebt gevraagd en waar we de volgende dag zijn getrouwd. Als het weer een beetje meezit, plakken we er een paar dagen vakantie aan vast.’

‘Klinkt als een droom die we werkelijkheid moeten laten worden.’

‘Dat zou ik heel graag willen,’ merkt Juliëtte op.

‘Maar er is meer, vermoed ik. Zie ik.’

‘Godsamme, Arturo,’ lach ik.

‘Niet dan?’

‘Jawel, maar dat bedacht ik zonet pas, toen ik jullie hoorde praten. Laten we naar Buenos Aires gaan, dan kunnen we Juliëtte alle plekken laten zien waarover we hebben verteld.’

‘Is dat niet te vermoeiend, mam?’

Ik glunder en streel haar hand. ‘We nemen wat vaker een taxi. Dan komt het goed. Laten we binnenkort gaan. Misschien volgende week al.’

‘Waarom op stel en sprong, mi amor?’

‘Omdat ik popel om al die plekken aan onze dochter te laten zien.’

Arturo kijkt me onderzoekend aan. Met een korte blik diep in zijn ogen laat ik hem de ware reden weten, zodat ik niet hardop hoef te zeggen dat ik vanavond voor het eerst voel dat ik achteruitga.

Hij slikt zijn gevoelens met een glimlach weg. ‘Laten we de reizen in een andere volgorde doen en eerst naar Buenos Aires gaan. Het weer is daar nu heerlijk.’

HOOFDSTUK

66

FEBRUARI 2000

IK HEB NOG NOOIT

‘Ik lag hier op een badlaken, met mijn neus diep in een boek,’ zeg ik met een stem waarvan ik zelf schrik, terwijl ik wijs naar een plek op het grasveld tussen het groepje bomen en de rivier. Als ik iets niet had verwacht dan is het wel dat ik ooit weer in Parque de los Niños zou staan. Juliëtte pakt mijn hand vast. We glimlachen naar elkaar. ‘Door de naïeve geit die ik toen was had ik waarschijnlijk als enige parkbezoeker niet in de gaten dat ik op het punt stond om te worden beroofd.’

‘Je was toen toch zestien?’

Ik knik. ‘Het lijkt wel honderd jaar geleden.’

‘En toen?’

‘En toen knielde uit het niets de mooiste jongen die ik ooit had gezien vlak voor me op het gras,’ ga ik verder, starend naar de plek waar ik alles zie gebeuren alsof het weer januari 1980 is. ‘Ik moest naar hem lachen, als mijn leven me lief was, zei hij. Aan de ene kant schrok ik me rot, maar aan de andere kant had ik ook de grootste moeite om niet naar hem te staren, naar zijn mooie ogen, zijn lange wilde haren. En zijn prachtige, gebruinde lijf. Nadat hij hooguit een handvol zinnen tegen me had gezegd, zoende hij mijn wangen en omhelsde ik hem. Hooguit tien minuten later werd ik verliefd op hem. En ergens diep vanbinnen wist ik toen denk ik al dat dit voor de rest van mijn leven zou zijn. Het was alsof alle puzzelstukjes op hun plek vielen: ik had nooit eerder interesse in jongens gehad omdat ik wachtte totdat hij in mijn leven kwam.’

‘Wat mooi,’ fluistert Juliëtte geroerd.

Arturo glimlacht naar me. Mijn woorden raken hem ook. Hoewel het huilen me nader staat dan het lachen, proest ik het uit. Niet zo gek dat mijn twee lieve schatten me verbaasd aankijken. Daardoor wordt het lachen zeker niet minder.

‘Ik heb toen een tijdje gedacht dat die zogenaamde beroving met het groepje in scene was gezet, zodat Arturo de kans kreeg om dat Engelse grietje te versieren.’

‘Serieus?’ lacht hij hard. ‘Waar zag je me voor aan?’

‘Dat heb zonet toch verteld, lieve schat? Dat vermoeden verdween in elk geval toen we met het groepje op de vuist gingen.’

‘Op de vuist gingen?’ reageert Juliëtte verrast. ‘Jullie hebben toen met ze gevochten?’

‘Dat was later,’ legt Arturo uit en gebaart dat ze moet meelopen naar het betonnen muurtje aan de rivier. Ik kan ons erop zien zitten alsof ik naar een film kijk. ‘Het was maanden later; juni of juli. Hoewel het ronduit snert weer was, hadden we net een stuk gewandeld. Samen zijn was het enige dat telde. Weer of geen weer. Het park was zo goed als leeg en toen we hier op het muurtje wilden gaan zitten, kwamen ze ineens tussen de bomen vandaan: vier jongens en twee meisjes. Er werd niets gezegd, maar er gelijk op los geslagen. Je had je moeder moeten zien,’ zegt hij lacherig en nog steeds met veel trots. ‘De klappen die ze uitdeelde met die dunne armpjes van haar. Toen wist ik meteen dat ik nooit ruzie met haar moest krijgen.’

Ik schater en neem een bokshouding aan. Een soort van dan. ‘Helaas voorkwam dat niet dat ik zowat doodbloedde en buitenwesten ging door een stomp op mijn neus.’

‘Echt?’ roept Juliëtte.

Ik knik. ‘Maar wie je toen echt had moeten zien, is je vader. Hij schermde me met zijn lijf af en ving zo veel klappen en trappen voor mij op. Zijn hele gezicht was bont en blauw en dik opgezwollen.’

‘Wat romantisch,’ zucht Juliëtte.

We schieten beiden in de lach.

‘Iemand hier lijkt veel op haar moeder,’ merkt Arturo knipogend op en zoent haar hoofd. ‘Dat is exact wat ze vlak erna zei.’

We wandelen verder het park in en laten Juliëtte de plek achter hoge struiken zien waar Arturo mij op gras de eerste van vele danslessen gaf.

‘Ik wou dat ik jullie de tango had zien dansen,’ zegt Juliëtte, starend naar het stukje gras alsof ze terug in de tijd probeert te kijken.

We lopen naar een uitgang van het park. Ik draai me om en neem een paar seconden de tijd om nog eenmaal naar Parque de los Niños te kijken. De wetenschap dat dit echt de allerlaatste keer is dat ik hier ben, stemt me verdrietig. Maar ik ben ook blij dat ik de plek waar mijn leven voorgoed veranderde nog eenmaal heb mogen zien. En dat samen met de twee belangrijkste personen in mijn leven.

Een taxi brengt ons naar Avenida Corrientes. Nog voordat we zijn uitgestapt, horen we de harde tangomuziek al. Juliëtte kijkt ons verwonderd aan. Net als vroeger weet Arturo ons behendig langs een mensenmassa naar de plek te brengen waar op de muziek wordt gedanst. Een paar tellen later heeft hij zelfs plek op een bankje voor Juliëtte en mij geregeld.

Met zowat ingehouden adem slaat Juliëtte het stijlvol geklede stel gade dat midden op straat op een geïmproviseerde dansvloer naast een grote luidspreker danst. Net als mijn eerste keer dat ik straatdansers de tango zag dansen, is mijn dochter ook geraakt door de sensuele en elegante passen en de wijze waarop het stel hun lijven tegen elkaar beweegt.

‘Vind je het mooi?’ wil ik net als Arturo destijds weten als het nummer afgelopen is.

‘Werkelijk prachtig!’

‘Blijven dus?’

Juliëtte knikt wel vijf keer.

Als het volgende stel begint te dansen, wenk ik Arturo. Hij buigt zich naar me omlaag en niet alleen vanwege de harde muziek praat ik dicht bij zijn oor. Zijn wenkbrauwen gaan omhoog. En ik schiet in de lach.

‘Weet je dat zeker?’

Nu knik ik wel vijf keer. Hij zoent mijn hoofd en verdwijnt tussen de mensenmassa om even later naast de grote luidspreker weer op te duiken. Juliëtte vraagt of hij een verzoeknummer wil aanvragen. Ik knik, intussen zie aan de lichaamstaal van de oude man die verantwoordelijk is voor de muziek dat mijn plan weinig kans van slagen heeft. Arturo laat zich echter niet afschepen en praat weer in de oor van de man, die hem plots verbaasd aankijkt. Ze praten nog wat en schudden elkaar dan de hand. Ik vermoed dat er onderwijl bankbiljetten van eigenaar wisselen. Maar dat doet er niet toe. Mijn plan lijkt te gaan lukken, hoor ik wat later ook wanneer Arturo weer naast me staat.

‘Was het duur?’

‘Hij wilde niks hebben, maar ik geef ze nadien wel geld.’

‘Waardoor ging hij dan opeens wel overstag?’

‘Ik noemde de naam van mijn oma en de zaken waar zij vroeger danste. En twee van haar danspartners. Hij had even bedenkingen vanwege die rode meid, maar die heb ik gelukkig uit zijn hoofd kunnen praten.’

‘Meen je dat?’

Zijn lach vertelt me dat hij me in de maling neemt. Ik geef hem een tikje en aansluitend een smakkende zoen.

‘Is het gelukt?’ informeert mijn dochter.

Ik knik en moet me inspannen om mezelf niet te verraden. Als de muziek stopt, knikt de oude man naar Arturo. Ik doe mijn slippers uit en schuif die naar Juliëtte. Arturo legt die van hem erbij. Haar gezicht doet ons lachen.

‘Wat gaan jullie doen?’

‘Wat jij graag wil zien,’ zeg ik geheimzinnig terug en laat me dan door Arturo aan de hand meenemen naar de ‘dansvloer’. We pakken elkaar vast. De andere stellen die hier voor geld dansen zijn zichtbaar niet blij dat de man ons laat dansen.

Ik lach naar mijn dochter en werp haar een zoen door de lucht toe. Dan klinkt Por una Cabeza uit de luidspreker en beginnen we te dansen. En dat doe ik met heel mijn ziel en heel mijn lijf. In elke stap, iedere beweging leg ik al mijn liefde voor Arturo. Algauw vergeet ik waar we zijn en zie ik de vele toeschouwers niet meer. De geluiden van een grote stad verstommen en ik hoor alleen nog de muziek, diep in me, voel mijn hand in die van mijn lieve schat, en zijn lijf tegen dat van mij bewegen. Achteraf ben ik bekaf, maar ik denk dat dit een van de meest geslaagde uitvoeringen is van de tango die we ooit samen hebben gedaan.

Ik schrik van het applaus. Niet alleen de toeschouwers, maar zelfs de danskoppels en de oude man klappen hun handen zowat kapot. We buigen in verschillende richtingen en lopen dan naar de oude man. Mijn hand wordt gezoend. Arturo drukt hem de hand en laat ongevraagd alsnog wat bankbiljetten van eigenaar veranderen.

Onze dochter wacht ons huilend op. Ze vliegt om ons de hals. ‘Ik… ik heb nog nooit zoiets moois gezien! Echt… ik… dit was zó mooi. Zo liefdevol. Zo intens. Zo elegant. Maar ook zo hartstochtelijk. De liefde tussen jullie…’ Ze valt stil en laat ons, voordat ze serieuze pogingen lijkt te ondernemen om ons beiden plat te knijpen, weten dat ze van ons houdt. En dat is heel erg veel.

Net als Arturo straal ik als de zon hoog boven ons. Dit pakt niemand ons meer af. Ongeacht wat de toekomst brengt. Twintig jaar nadat we ermee zijn begonnen, heeft onze dochter ons de tango zien dansen. Maar nog veel belangrijker dan dat: ze heeft gezien hoeveel we na twintig jaar nog van elkaar houden. En dat is zielsveel.

HOOFDSTUK

67

FEBRUARI 2000

FISH EN CHIPS?

Bij nader inzien weet ik eigenlijk niet waarom ik voorstelde om naar de begraafplaats van Recoleta te gaan. Het is nou niet dat we naar Buenos Aires zijn gevlogen om de toeristische bezienswaardigheden aan onze dochter te laten zien. Misschien stelde ik het juist daarom voor. Even wat anders dan de emoties die de plekken uit ons verleden oproepen. Ja, dan moet ik met mijn gezondheid vooral een plek uitkiezen met ruim zesduizend graven. Goed plan, Scarlett. Daar knappen we echt van op. Niet dus. Daarom stel ik bij de tombe van de familie Duarte, waarin Eva Perón is bijgelegd, voor om weg te gaan. Mijn beste voorstel van deze ochtend, zie ik aan Arturo en Juliëtte.

We wandelen naar Plaza Francia, het plein waar Arturo en ik ontelbare uren stiekem samen hebben doorgebracht. Hoewel het middaguur nog een uur op zich laat wachten, drukt de zon op mijn schouders alsof ik een volgepakte rugzak meezeul. Dat er nauwelijks wind staat helpt ook niet. Verhullen dat de wandeling me wat moeizaam afgaat, is daarbij ook erg afmattend. De bank onder de enorme boom met meerdere stammen oogt als een oase na een dag lopen door de woestijn, bedenk ik me voordat we Avenida Pueyrredón oversteken en het plein oplopen.

‘Gaat het?’ informeert Arturo als ik op de bank neerplof.

Ik knik. Misschien net iets te vaak.

‘Hier zaten jullie dus vaak te zoenen?’ wil Juliëtte weten.

‘Klopt,’ lacht Arturo met haar mee.

‘Of deden jullie ook wel iets anders dan zoenen?’

‘Volgens mij niet,’ reageer ik op serieuze toon en kijk langs haar naar Arturo. ‘Deden we weleens iets anders, lieve schat?’

‘Zoals wat?’

‘Zoals wat vraagt je vader, Juliëtte.’

‘Misschien kletsen,’ speelt ze mee.

‘Kletsen?’ snuif ik theatraal.

‘Wat is er mis met de jeugd van tegenwoordig?’

‘Geen idee, maar blijkbaar kletsen ze liever dan dat ze zoenen.’

Mijn schouder krijgt eerst een duwtje, dan die van haar vader.

‘Charles de Gaulle heeft hier in 1964 een toespraak gegeven,’ verklaar ik als we zijn uitgelachen.

‘Wie?’

‘De Franse presi…’ begin ik en val dan door haar gezicht stil. Nu is het mijn beurt om een schouderduwtje uit te delen.

‘Je woonde toch hier in de buurt?’

‘Een paar straten verderop.’

‘Wel een erg mooie buurt.’

Ik knik. Even is het stil. Ik voel mijn hart weer tot rust komen.

‘Zouden ze er nog wonen?’

Ik kijk Juliëtte aan. ‘Geen idee, lieve schat. Wil je de straat zien dan?’

‘Als jij dat niet vervelend vindt.’

Ik rek de tijd nog wat zodat ik langer heb om te herstellen, maar dan vertrekken we. Vreemd genoeg lijkt het veel langer lopen dan dat het vroeger leek. Omdat ik pertinent wil voorkomen dat we mijn moeder en Robert tegenkomen, mochten ze weer hier wonen, gaan we om de hoek van de straat staan, waar Arturo destijds meer dan eens op mijn teken wachtte dat hij naar boven kon komen.

‘Het staat te koop,’ zegt Arturo, voorzichtig om de hoek glurend.

Ik kijk meteen met hem mee. De aanblik van het appartement op de derde en vierde verdieping, en het mini-balkonnetje van mijn slaapkamer waar ik vele en vele uren lezend, nadenkend, verdrietig, maar ook zwijmelend van verliefdheid heb doorgebracht, maakt acuut gemengde gevoelens bij me los. Arturo zegt dat hij dichterbij gaat kijken en wij hier moeten blijven. Hij wandelt de straat in. Recht voor het appartement tuurt hij even omhoog en steekt dan over.

Ik kan nauwelijks geloven dat ik ooit in deze straat heb gewoond. De aanblik doet denken aan iets waar ik ooit over heb gedroomd. Aan de andere kant zie ik gebeurtenissen voor mijn ogen tot leven komen. En dan lijkt het alsof ik hier pas maanden weg ben. Het gemis van mijn vader, de eenzaamheid en de ruzies met mijn moeder voelen nog zo levendig, merk ik.

‘Herinneringen?’

Ik knik naar Juliëtte en sla mijn arm om haar schouders. Een ouder stel komt het portiek uitgelopen. Ik ken ze niet. Arturo spreekt ze aan. Wat later steekt hij de straat over, tuurt opnieuw omhoog naar het appartement en toetst iets in zijn mobiele telefoon.

‘Het staat inderdaad te koop,’ zegt Arturo als hij bij ons terug is. ‘Het stel is hier pas komen wonen toen het al leegstond.’

Ik staar naar het appartement.

‘Wil je binnenkijken?’

‘Hoe dan?’ reageer ik geschrokken.

‘Ik heb het nummer van de makelaar. Als je binnen wilt kijken, dan bel ik voor een zogenaamde bezichtiging.’

‘Wat denk jij?’

‘Dat kan ik niet voor jou beslissen, Scarlett.’

Ik weifel onnodig lang. ‘Laten we binnen kijken.’

Arturo belt en maakt een afspraak. Over een uur komt iemand van de makelaar. We besluiten in de buurt wat te gaan drinken. Het is heerlijk op het terrasje. We bestellen ook sandwich de lomo, een broodje gevuld met dungesneden lomo steak, tomaten, uien, sla, mayonaise, chimichurrisaus, ham, kaas en een gebakken ei. Erg populair in zowel Argentinië als Uruguay en vooral te koop bij straatkarren, legt Arturo aan zijn dochter uit. Zalig, maar halverwege zit ik al propvol. Dat was wel anders toen ik hier nog woonde.

Iets minder dan een uur later drukt Arturo op de liftknop. Ik kan me niet herinneren dat ik ooit de lift heb genomen toen ik hier nog woonde. Maar vier verdiepingen omhoog lopen is nu geen optie, ziet ook mijn lieve schat. De voordeur staat al open, ontdek ik als we boven uitstappen.

‘Doe net alsof je geen woord Spaans spreekt. Dan voer ik wel het woord,’ zegt Arturo op zachte toon.

‘Dat doe ik ook amper, lieve schat,’ lach ik terug.

In de gang komt een vrouw ons tegemoet gelopen. Ze begroet ons vriendelijk. Arturo begint direct te ratelen. Het lijkt alsof ik het beetje Spaans dat ik beheerste volledig kwijt ben. Ik versta er niets van. Ze kijkt naar mij en glimlacht. Na nog meer Spaans geratel lopen ze richting de voordeur. Hij geeft haar een hand en laat in die van haar bankbiljetten achter. In twintig jaar is er wat dat betreft weinig veranderd in Argentinië. Na nog een vriendelijk glimlachje in onze richting stapt ze de lift in en vertrekt naar beneden.

‘We kunnen zo lang als we willen ongestoord rondkijken.’

‘Wat heb je gezegd?’

‘Dat je hier vroeger hebt gewoond en herinneringen wilde ophalen.’

Ik zoen zijn lippen. Hand in hand lopen we het appartement verder in. Als ik de zitkamer inkijk deins ik vanzelf iets achteruit. Ondanks dat er geen meubelen en slechts één fauteuil staat, lijkt het alsof ik mijn moeder en Robert zie zitten. Ik kan zelfs de krant horen kreukelen wanneer hij een pagina omslaat. Mijn moeders ogen prikken als twee breinaalden.

‘Wat een mooi appartement,’ merkt Juliëtte op.

Ik glimlach en zeg dat we naar beneden gaan.

‘Er zijn twee verdiepingen?’

‘Hieronder zijn de slaapkamers en badkamers.’

We lopen rechtstreeks door naar mijn slaapkamer. Ik duw de deur voorzichtig open, alsof ik bang ben dat iemand ons hoort. De aanblik van mijn kamer doet me zuchten. Het is meer kreunen. Niet alleen mijn kledingkast en bureau staan er nog, maar ook mijn bed. Het matras ontbreekt.

‘Is dat…’ mompelt Arturo.

‘Mijn bed.’

‘Dat is jouw bed van toen?’ vraagt onze dochter verrast.

Ik knik.

‘Dan ben ik…’

‘Jij bent in dat bed gemaakt, lieve schat.’

Ze zegt niets, staart alleen naar het eenpersoonsbed. Terwijl ze met een hand langs haar ogen gaat schiet ze in de lach. ‘Ligt het aan mij, of is het wat krap voor twee personen?’

Arturo lacht hard. ‘Dat vroeg je moeder zich ook af toen we er voor het eerst samen in gingen liggen.’

‘En wat zei jij toen?’

‘Ligt eraan wat je allemaal van plan bent.’

‘Arturo!’ roep ik en lach dan met ze mee. Hij neemt me in zijn armen en zoent mijn neus, daarna mijn mond.

‘Onvoorstelbaar om het bed te zien waar ik ben verwekt,’ fluistert Juliëtte. ‘En dat samen met mijn vader en moeder. Ik ben zo blij dat we hiernaartoe zijn gegaan. Dit had ik niet willen missen. Voor geen goud in de wereld.’

We gaan terug naar boven. De keuken brengt direct andere herinneringen tot leven. Arturo en ik kijken elkaar aan. Hij streelt mijn haar.

‘Fish en chips?’ vraagt onze dochter.

‘Zo, je luistert echt als we iets vertellen.’

‘Mam!’ lacht ze met me mee.

‘Mooie herinneringen hebben we hier gemaakt, mi amor.’

‘Onvergetelijke herinneringen.’

We gaan naar het dakterras. Er is wat geweld nodig om de deur open te krijgen. De lange tafel en stoelen staan er nog. Mijn blik vindt die van Arturo weer. Zijn glimlachje verklapt me dat het weerzien met deze plek hem net zo veel emotioneert als dat met mijn slaapkamer.

‘Hier zijn toch de foto’s gemaakt waar je op papa’s schoot zit?’

Mijn antwoord klinkt als een zucht.

‘Mag ik een paar foto’s van jullie maken?’

Ik haal de camera uit mijn schoudertas en geef die aan haar. ‘Waar wil je ons hebben?’

‘Zoals jullie toen zaten.’

Arturo gaat op de stoel zitten en schuift iets achteruit zodat ik op zijn schoot kan plaatsnemen. Omdat ik snap wat Juliëtte wil doen, sla ik een arm om zijn schouders. De sluiter gaat open en dicht. Net als toen zoen ik vervolgens zijn wang. De sluiter klinkt twee keer achter elkaar. Nu neem ik zijn gezicht liefdevol tussen mijn handen en zoen hem alsof we alleen zijn.

‘Voor later als we oud en grijs zijn en willen zien hoe we eruitzagen op de dag dat we voor het eerst met elkaar zoenden,’ zeg ik.

In zijn ogen zie ik dat hij zich de woorden van toen herinnert. Zijn armen gaan meer om me heen en hij zoent mijn wang, dan mijn neus en mond. ‘Ik hou van je, meisje uit Canterbury.’

‘En ik van jou, jongen uit Buenos Aires,’ fluister ik terug en omhels hem stevig. ‘Echt heel erg veel, Arturo.’

‘En ik echt heel erg veel van jou, Scarlett.’

Als we over de tafel kijken, zien we dat Juliëtte nog steeds de camera voor haar gezicht houdt. En dat erachter grote tranen langs haar wangen zakken. Ik ga vlug van Arturo af, loop om de tafel heen en neem haar in mijn armen. Dan geeft ze zich over aan de emoties.

‘Ik… ik wil je niet kwijt, mam!’ huilt ze met een overslaande stem.

‘En ik jou niet, lieve schat. Maar voorlopig is daar helemaal geen sprake van. Laten we blij en dankbaar zijn dat we de kans hebben gekregen om samen te zijn. Laten we blij en dankbaar zijn om de dingen die we samen hebben gedaan en nog gaan doen. Laten we doen of verleden en toekomst niet bestaan en genieten van iedere minuut die we samen in het heden hebben.’

Ze knikt en probeert te glimlachen. Samen vegen we de tranen van haar gezicht. Een paar minuten later gaan we weer naar binnen. We slenteren nog wat door het appartement en gaan dan naar beneden. Aan de overkant van de straat werp ik nog een laatste blik omhoog, daarna beginnen we te lopen. Na een paar meter staat Arturo plots stil.

‘Ik ben zo terug.’

Voordat we kunnen reageren, is hij weg. Hij haast zich naar het stel dat net het portiek uitkomt. Ook die ken ik niet. Niet zo verwonderlijk na twee decennia. Arturo spreekt het stel aan en schudt ze de hand. Er wordt over en weer gepraat. De man wijst ergens naar en is vervolgens lang aan het woord. Juliëtte en ik kijken elkaar aan. Het duurt even, maar dan komt Arturo teruggelopen. Nog voordat hij bij ons is, zie ik al dat er iets aan de hand is.

‘Waar hadden jullie het allemaal over?’

Hij zegt niets en lijkt niet op zijn gemak.

‘Wat is er gebeurd, Arturo?’

‘Het stel is hier tien jaar geleden komen wonen, toen je moeder en Robert net uit Engeland waren teruggekeerd.’

‘Ze zijn dus teruggegaan? Waar wonen ze nu dan?’

‘Zo’n vijf jaar geleden zijn ze na een bezoek aan een restaurant overvallen toen ze in hun auto wilden stappen,’ gaat hij verder zonder antwoord te geven op mijn vraag.

‘Je bedoelt mijn moeder en Robert?’

‘Ja. Omdat Robert de autosleutels niet wilde geven, liep volgens getuigen de overval compleet uit de hand.’

Ik zeg niets en staar hem alleen aan.

‘Ze zijn beiden neergestoken, Scarlett.’

‘Beiden neergestoken? Bedoel je dat ze…’

Hij knikt. ‘Robert is ter plekke overleden. Je moeder een week later.’

HOOFDSTUK

68

APRIL 2000

OOK ALS JE DAT WEL ZOU DOEN

‘Had je die voor jou typische documentaire-achtige stijl van fotograferen gelijk te pakken of is dat door de jaren heen ontstaan?’

‘Onbewust, door mijn vader, door oude exemplaren van tijdschriften zoals Life Magazine en fotoboeken over de jaren 30, 40 en 50 die we bijna dagelijks samen doorbladerden, hadden mijn eerste foto’s al direct een stijl die documentaire-achtig aandeed. Toen begon ik het werk te bestuderen van fotografen als Jacob Riis; een Deen die in 1870 in New York aankwam en zeven jaar later als politieverslaggever aan de slag ging voor The New York Tribune. In 1888, na de uitvinding van magnesium flitspoeder, waardoor fotografie in het donker mogelijk werd, bezocht Riis in de nachten samen met twee assistenten en een politieagent de sloppenwijken. In 1890 publiceerde hij het boek How the Other Half Lives; dat met hard licht en schijnbaar lukrake composities, maar ook met veel empathie en sympathie, de hartbrekende chaos van het leven in armoede van stedelijke immigranten documenteerde. Zijn foto’s, maar zeker ook die van Lewis Hine, August Sander, Eugéne Atget en Dorothea Lange die ze tussen 1900 en 1940 maakten, hebben uiteindelijk mijn stijl gevormd.’

‘Wat mooi,’ glimlacht Juliëtte. ‘Heb je ooit verwacht dat je een van de beroemdste fotografen van de wereld zou worden?’

‘Ik weet niet of ik dat ben,’ reageer ik schouderophalend. ‘En dat doet er ook niet toe. Het is in elk geval nooit mijn doel geweest. Mooie foto’s maken wel. Als ik wel op roem was uit geweest, dan had ik andere beslissingen moeten nemen tijdens mijn carrière. Misschien had ik dan de wereldtop bereikt. Maar dat heb ik bewust voorkomen.’

‘Door jarenlang de belangrijkste fotograaf van Sant’Anna te worden.’

Ik lach in mijn handen. ‘Dat pakte inderdaad heel anders uit dan de bedoeling was.’

‘Door Chiara?’

‘Ik voelde vrijwel direct een klik met haar die ik alleen van mijn vader kende. Ze voelde als een vriendin en tegelijk als een moeder. Zij, haar kinderen, ouders en Giuliana gaven me het gevoel dat ik toch familie had. Net als Harrison en Isabella, en Maeve, David, Cormac, en haar ouders dat deden. Maar in Ierland wonen was uiteraard geen optie. En ik had toen niemand, geen echte familie, geen echte vrienden, was de liefde van mijn leven en mijn dochter kwijt. Daarom ben ik al die jaren in Italië gebleven.’

‘Ze verwelkomde me als een kleindochter die ze jarenlang niet had gezien. De innige omhelzing had ik al niet zien aankomen, maar de tranen beslist niet. Wat een bijzondere vrouw is dat. Wat ze allemaal heeft meegemaakt en dan nog zo positief in het leven staan en vol liefde zijn. Ik weet niet wat het is, maar ik voel bij haar iets…’

‘Alsof ze sereniteit, warmte en liefde uitstraalt,’ zeg ik als ze stilvalt. ‘Alsof jij het belangrijkste in haar leven bent. Alsof ze weet wat jij denkt en voelt voordat je dat doet.’

‘Dat heb jij ook?’

‘Al vanaf onze kennismaking.’

‘Bij het afscheid zei ze dat er altijd een bed voor me klaarstaat, niet alleen voor even maar ook voor langere tijd.’

‘Ik hoop dat je op een dag gebruikmaakt van dat aanbod.’

Juliëtte knikt en maakt onverwacht een foto. Ze begint het te leren. ‘Dat ga ik zeker doen. Je mist je vader nog steeds?’

‘Heel veel. Hij gaat elke dag wel door mijn hoofd. Sinds Arturo en ik, en helemaal sinds jij in ons leven bent, ben ik zielsgelukkig met mijn leven. Maar ik heb altijd wel het gevoel dat er iets aan ontbreekt wat er eigenlijk nog niet aan had mogen ontbreken.’

‘Dat had ik ook, doordat ik jullie niet in mijn leven had. Ik wou dat ik je vader had gekend.’

‘Ik ook.’

‘Mag ik je iets heel persoonlijks vragen?’

‘Jij altijd, lieve schat,’ glimlach ik, buig me naar haar toe en druk heel zacht een zoen op haar wang.

‘Waarom moest je huilen toen je hoorde dat je moeder dood is? Hoe ze tegen je deed, of niet deed, de dingen die ze je heeft aangedaan. Ierland, waardoor we elkaar zowat negentien jaar moesten missen. Ik haat haar zelfs.’

‘Dat doe ik ook. Aan de andere kant moet ik niet blind zijn hoe ze zo is geworden. Ze heeft heel gemene ouders gehad, die haar nog geen dag liefde hebben gegeven en haar daarbij veel sloegen. Op haar vijftiende is ze het huis uitgegooid. Dat heeft haar gevormd tot de persoon die ze is geworden. En helaas geen fijn persoon.’

‘Dat klinkt alsof je haar vergeeft.’

‘Nee, nooit,’ reageer ik zonder na te hoeven denken. ‘Iedereen heeft een keuze. En ik weet dat het tegenstrijdig klinkt, maar ik heb wel begrip en medelijden. Maar de tranen waren meer voor het besef dat mijn beide ouders er niet meer zijn en ik de laatste van een gezin van drie ben. Ik ben de laatste en dat… Dat maakte me erg verdrietig.’

‘Ik leef in jou voort, mam. En op een dag mijn kinderen.’

‘Dat is zo,’ glimlach ik geëmotioneerd. Ze streelt mijn hand zo lief. Mijn blik gaat Hyde Park door. Het is vandaag een verrukkelijke dag. Er staat nauwelijks wind en de zon voelt zalig op de huid zonder dat die de neiging heeft om te branden. Niet zo vreemd dat er heel wat mensen op het gras zitten, of liggen, ten zuiden van Speaker’s Corner, in het noordoosten van het park waar van oudsher sprekers in het openbaar hun mening verkondigen over politiek, cultuur en religie. Ik voel de cameralens op me gericht en hoor de sluiter klikken.

‘Vind je echt dat ik moet blijven fotograferen?’

‘Anders zou ik dat niet voorstellen.’

‘Je zegt dat niet omdat…’

‘Je bent mijn dochter, Juliëtte, en ik zal je nooit opzettelijk pijn doen, maar als ik geen enkele aanleg zou zien, zou ik toch een subtiele manier bedenken om je te adviseren nooit meer een camera aan te raken.’

Ze lacht. ‘Gaan we straks thuis weer foto’s van jou kijken? Ik leer heel veel van jouw uitleg. En de verhalen erbij zijn heerlijk.’

‘Doen we.’

‘Wie van alle personen die je ooit hebt gefotografeerd is speciaal voor jou?’

‘Een heel stoere Argentijn, met de mooiste ogen en het liefste gezicht die ik ooit heb gezien. Maar ook een bloedmooie Amerikaanse meid van net negentien die makkelijk kan doorgaan voor een Argentijnse, ondanks dat ze rood haar heeft.’

‘Koperrood,’ verbetert ze me knipogend.

‘Mijn fout.’

‘Lief. Maar serieus.’

‘Ik ben serieus.’

Ze kijkt me onderzoekend aan en ziet dat ik niet zomaar wat zeg. Haar armen gaan om me heen en ze omhelst me met veel gevoel. Ik zucht van geluk. Als ze me wil loslaten, pak ik haar vast en druk haar tegen me aan.

‘Ik ben zo trots dat jij mijn dochter bent.’

Ik voel haar kort verstarren. ‘En ik dat jij mijn moeder bent.’

‘Ik heb er begrip voor als je binnenkort terug wil naar Los Angeles.’

Ze verstijft opnieuw. Door haar steviger vast te houden, voorkom ik dat ze mij loslaat.

‘Waarom… waarom zou ik dat doen, mam? Waarom zeg je dat?’

‘Omdat ik van je hou, lieve schat. En de toekomst zal veel verdriet brengen. Er zullen momenten komen die je liever niet wil meemaken, zou moeten meemaken op jouw leeftijd. Momenten die je liever niet tussen de herinneringen aan je moeder wil hebben.’

‘Bedoel je als je…’

‘Ja, maar ook de dagen ervoor…’

Even is het stil. Ze vecht tegen de tranen, voel ik. ‘Stuur je me weg?’

‘Nooit.’

‘Ook als je dat wel zou doen, blijf ik.’

Ik lach zacht. Juliëtte ook.

‘Voel je dat je…’

‘Ja,’ zeg ik vlug zodat ze de woorden niet in de mond hoeft te nemen.

‘Lukt het lezen daarom niet?’

‘De hoofdpijn lijkt er erger door te worden.’ Dat ik soms een paar tellen wazig zie, alsof ik plots een sterke leesbril nodig heb, houd ik voor me.

‘Zal ik anders voorlezen?’

‘Dat zou ik fijn vinden. Nu?’

Ze knikt. Ik reik haar het boek aan en ga languit op de plaid liggen. Juliëtte opent het bij de boekenlegger en begint op aangename toon voor te lezen uit White Oleander, het indrukwekkende verhaal van Ingrid, een briljante dichter die levenslang gevangen zit voor moord, en haar dochter Astrid, wiens tocht door een reeks pleeggezinnen in Los Angeles, elk met zijn eigen wetten, zijn eigen gevaren, zijn eigen moeilijke lessen om te leren, een reis van zelfontdekking wordt.

Mijn ogen gaan langzaam open tot spleetjes. Hoog boven me zie ik in een diepblauwe lucht een paar pluizige wolken hangen. Dan ontdek ik dat Juliëtte tegen me aanligt, met haar hoofd op mijn borst en een arm op mijn buik. Naast mij ligt het boek opengeslagen in het gras. Meer dan twee pagina’s heeft ze niet voorgelezen.

Ik zeg haar naam zachtjes. Doordat ik geen reactie terugkrijg, denk ik dat ze slaapt. Dan hoor ik binnensmonds snikken en voel ik haar lijf zo nu en dan lichtjes schokken. Met kalme, gelijkmatige bewegingen begin ik haar haar te strelen, zoals alleen een moeder dat kan. Ondertussen zeg ik niks. Want wat zeg je tegen een kind dat over enkele maanden haar moeder zal verliezen?

HOOFDSTUK

69

MEI 2000

ZONDER EEN TEL TE AARZELEN

Het is een vreemd tafereel, alsof ik met de ogen open naar een belachelijke droom kijk. Tegelijkertijd is het ook prachtig en hartverwarmend om te zien, ondanks de reden waarom mijn beide lieve schatten zich in het zweet te werken. Door de aanblik,  maar ook de reden, heb ik al even de grootste moeite om het droog te houden. Maar ik dwing mezelf om geen traan te laten. Ik wil het niet nog moeilijker voor ze maken dan het al is.

Omdat de lange eettafel te zwaar is om met zijn tweeën te tillen, heeft Arturo de hulp ingeroepen van buren. In een ommezien stonden er drie buurmannen en twee buurvrouwen in de woonkamer en zeulden ze met vereende krachten de loodzware eikentafel de tuin in. Een van de buren snelde nog terug naar huis om een zeil te halen om de tafel en een deel van de stoelen tegen regen te beschermen, mocht het gaan plenzen. Voordat ze vertrokken werden mijn handen vastgepakt, mijn wangen en voorhoofd gezoend en zulke lieve woorden tegen me gezegd. Een van de buurvrouwen rende halverwege een zin huilend het huis uit. Begrijpelijk. Dat zou ik waarschijnlijk ook doen als ik mijn buurvrouw met wie ik al jaren goed omga als een doodziek vogeltje op de bank zie zitten.

De waarheid is dat ik nog rotter oog dan een doodziek vogeltje. Een week of twee, misschien drie, geleden ben ik op de eenrichtingsweg naar het einde terechtgekomen. Ik heb vrijwel geen eetlust meer. Eten tot me nemen gaat sowieso moeizaam en langzaam. Me nadien leeg kotsen gaat daarentegen vanzelf en snel. Daardoor ben ik weer wat kilo’s kwijtgeraakt. En ik was al zo lekker op gewicht.

Ik ben bleker dan ooit. De kringen onder mijn ogen lijken om de paar dagen donker te worden. Mijn lijf doet pijn. Mijn hoofd ook. Soms een beetje, soms heel erg. Wel de hele dag door. De geringste inspanning put me uit en ik heb nauwelijks nog kracht in mijn armen en benen. Hierdoor kom ik sinds een weekje niet meer alleen de trap op en af. In elk geval niet zonder het risico te lopen om mijn nek te breken. Arturo heeft me telkens omhoog en omlaag gedragen, maar dat is niet vol te houden. Al was het alleen maar omdat we beiden het risico lopen om onze nek te breken. Daarom staat sinds een half uur de eettafel in de tuin en zetten Arturo en Juliëtte een bed in elkaar op de plek waar ik door de jaren heen met tranen in de ogen, snikkend van verdriet, druk kletsend, maar ook bijna stikkend van plezier heb gegeten. Vanzelfsprekend een tweepersoonsbed. Vanaf vandaag zal ik nooit meer in ons bed boven slapen en ik vertik het om tot aan mijn dood iedere avond alleen te liggen.

Mijn dood. Ik wil het niet, maar ik denk er steeds vaker over na. Het is duidelijk dat een prognose van een jaar zeer optimistisch was. Zelf hoopte ik de zomer door te komen. Of daar een groot deel van mee te maken. Maar ook dat lijkt te rooskleurig gedacht. De laatste dagen twijfel ik steeds meer of ik er over een maand nog zal zijn. Nog iets meer dan twee weken en dan word ik zevenendertig. Stilletjes heb ik me die dag als doel gezet. Daarna is het goed. Niet alleen voor mij. De reis naar mijn einde levert zo veel verdriet op voor mijn lieve schatten. Dat kan ik ze niet blijven aandoen.

‘Zal ik anders het bed even in elkaar zetten?’

Hoewel het in elkaar zetten van het bed niet echt wil vlotten, en de stemming er daardoor bepaald niet beter op wordt, hoor ik geschater in de achterkamer. Nog voordat ik goed en wel van de bank ben opgestaan, roepen zowel Arturo als Juliëtte dat ik moet blijven zitten. Maar ik doe alsof mijn gehoor me in de steek laat. Ook in de steek laat. Wonder boven wonder weet ik in een rechte lijn de achterkamer te bereiken. Ik zoen mijn lieve schatten.

‘Het lukt ons wel, mam.’

‘Dat weet ik, maar voor het geval dat het wat langer duurt, ben ik vlakbij voor bijstand in de vorm van zoenen en liefdevolle omhelzingen.’

‘Ik denk dat we die heel veel nodig hebben, mi amor.’

‘Hopelijk,’ glimlach ik terug en ga op de eetstoel zitten die mijn dochter heeft gehaald. Ik sla de verrichtingen een poosje vanaf de eerste rang gade en bied dan aan om drinken in te schenken. Ze willen beiden thee. De een geboren en getogen in Argentinië, en de ander geboren in Ierland maar grootgebracht in de Verenigde Staten, en ze zijn Britser dan ik. Uit gemak besluit ik om een kop mee te drinken.

Nadat ik een pot heb gezet, wil ik de koppen op het kookeiland inschenken. Terwijl ik me omdraai valt de pot uit mijn handen en klettert op de vloer uit elkaar. Ik mag geen millimeter bewegen, wordt onmiddellijk paniekerig geroepen.

‘Wat gebeurde er?’ vraagt Arturo terwijl hij met een stoffer en blik de glasscherven opruimt.

‘Geen idee.’ Vertellen dat mijn hand opeens stopte met te doen wat ik wilde, brengt niks, behalve nog meer verdriet.

Juliëtte zet nieuwe thee en we drinken die op in het vriendelijke zonnetje tussen de openstaande tuindeuren. Daarna maken ze het bouwwerk verder af. Aansluitend wordt het bed opgemaakt. Ik bedank ze met luid smakkende zoenen, kruip erop en ga languit op mijn rug liggen.

‘Zo, dat ligt niet verkeerd,’ zucht ik tevreden. ‘Als jij nou gaat wandelen, dan kunnen je vader en ik het bed inwijden.’

Mijn dochter schatert. ‘Ik zal een blokje omgaan.’

‘Doe maar een héél groot blokje,’ knipoog ik.

Juliëtte verklaart dat ze gaat douchen en verdwijnt de kamer uit. Ik klop naast me op bed. Arturo gaat naast me liggen. Beiden liggend op een oor, met hooguit twintig centimeter tussen neuzen in, kijken we elkaar zwijgend in de ogen. We glimlachen.

‘Hoe gaat het met je, mi amor?’

‘Gaat wel.’

‘Zeg het als ik de huisarts moet bellen.’

‘Om hem weer te horen zeggen dat hij niets anders kan doen dan zwaardere pijnstillers voorschrijven?’

‘Ik wil niet dat je pijn hebt.’

Ik streel zijn wang. ‘En ik wil niet als een zombie mijn leven eindigen. Maar ik zal het je laten weten als de pijn te veel wordt.’

Opnieuw is het poosje stil. We kijken geen seconde uit elkaars ogen weg. Ik zie zo veel emoties in die van hem.

‘Wetende wat je nu weet,’ begin ik en schraap mijn keel enkele keren. Mijn stembanden krijgen er ook steeds minder zin in. ‘Wetende wat je nu weet, zou je dan hetzelfde doen als op die januaridag in 1980 in het Parque de los Niños? Zou je me dan ook te hulp schieten? Of zou je doen alsof je niet in de gaten hebt dat ik op het punt sta om te worden beroofd en daarmee voorkomen dat je verliefd op me wordt? En omdat je niet verliefd op me bent geworden, beland je niet in de gevangenis, leef je erna niet in nog meer armoede, zonder de vrouw van wie je houdt, zonder je kind, denk je niet dat ik in Engeland een gelukkig leven leid met ons kind en een andere man, leef je niet jarenlang het leven dat je eigenlijk niet wil leiden, en word je niet voor je veertigste weduwnaar.’

‘Dat allemaal is niet jouw schuld, Scarlett.’

‘En toch voel ik me schuldig,’ huil ik zacht, terwijl een traan uit mijn oog glijdt. Ik veeg hem vlug weg. ‘Niets van dat alles was gebeurd als je die dag niet naar me was toegekomen om me te waarschuwen.’

‘En toch is mijn antwoord op je vraag: ja, ik zou hetzelfde doen. Zonder een tel te aarzelen. Zou jij weer doen wat je toen deed?’

‘Ja,’ antwoord ik ogenblikkelijk. ‘Zelfs als ik weet dat ik uiteindelijk in Ierland beland.’

Hij glimlacht verdrietig en pinkt een traan bij mij weg. Even is het stil. Ik streel zijn gezicht, hij mijn haar.

‘De dag dat je zonder mij verder zult moeten, komt sneller dichterbij dan we willen, lieve schat.’

Arturo zegt niets. Zijn ogen vullen zich in snel tempo met tranen. Kort erna glijden de eerste eruit. Ik neem hem in mijn armen en ga tegen hem aanliggen. Hij begraaft zijn gezicht in mijn hals. Ik voel zijn tranen. En dat zijn lijf vecht tegen het verdriet.

‘Verzet je er niet tegen, lieve schat. Laat de tranen gaan.’

Hij begint te huilen. En dat doet Arturo op een wijze zoals ik nog nooit eerder heb meegemaakt. In een ommezien is mijn hals drijfnat. Niet alleen door zijn tranen. Ondanks dat de intensiteit van zijn verdriet allerminst als een verrassing komt, schrik ik ervan. Hoewel hij nooit de illusie heeft gehad dat mijn ziekte omkeerbaar is, denk ik dat hij zich pas nu, op dit moment, erbij heeft neergelegd dat hij me gaat kwijtraken. Het duurt even alvorens we beiden zijn uitgehuild. We drogen de tranen bij elkaar. Dan pakken we elkaar weer vast, nu zo stevig als we kunnen.

‘Wil je me alsjeblieft iets beloven, lieve schat?’

‘Alles, Scarlett,’ fluistert hij met een stem die mijn hart breekt.

‘Stop niet met leven als ik er niet meer ben.’

Hij reageert niet.

‘Arturo…’

‘Jij bent mijn leven. Zonder jou heb ik geen leven.’

‘Juliëtte zal haar vader nodig hebben. Misschien wel meer dan ooit. En niet deels, niet af en toe, maar voor honderd procent en iedere dag. Wees de vader voor haar zoals je afgelopen maanden was. Wil je me dat alsjeblieft beloven?’

‘Dat beloof ik. Maak je daar geen zorgen over.’

‘En wil je me alsjeblieft beloven dat als je op een dag iemand ontmoet die je doet glimlachen zoals je dat naar mij doet, je niet in het verleden blijft hangen. Word dan gelukkig met haar.’

‘Er zal nooit een ander zijn. Nooit. Jij bent mijn enige liefde.’

‘Je bent nog niet eens op de helft van je leven, Arturo. Ontzeg je door ons niet de kans op vele mooie jaren met iemand anders.’

‘Zoals jij dat deed toen je Ierland was ontvlucht?’

Ik schiet in de lach. ‘Dat was anders.’

‘Hoe anders dan?’

‘Gewoon anders, Arturo.’

Hij glimlacht en streelt met een duim mijn onderlip. ‘Ik kan én zal nooit van iemand anders houden zoals ik van jou hou.’

Ik zoen zijn neus. Mijn oogleden beginnen steeds zwaarder te worden en ik kan niet voorkomen dat ze zo nu en dan dichtvallen. ‘Dan heb ik nog een verzoek: ik wil graag in Canterbury bij mijn vader worden begraven.’

Arturo perst zijn lippen op elkaar en veegt langs zijn ogen en wangen. ‘Daar zorg ik voor, mi amor.’

‘Dank je.’ Mijn ogen vallen weer dicht. Nu wat langer.

‘Moe?’

‘Een beetje.’

‘Ga lekker slapen.’

‘Heel kort dan.’

Hij zoent mijn lippen en ik sluit mijn ogen.

Ik word ruw heen en weer geschud en probeer de handen die dat doen weg te slaan. Ik hoor mijn naam, steeds dichterbij, vlak bij mijn oor. Iemand huilt. Heel hard. Ik ben het zelf. Mijn ogen springen wijd open. Het duurt nog een paar tellen totdat ik besef dat ik niet in de ziekenboeg van de Sisters of the Good Shepherd Convent lig, maar op een bed in de achterkamer van ons huis.

Een nachtmerrie waar ik vroeger, voordat ik wist dat onze dochter leeft, vaak zwetend en huilend uit wakker schrok. Ik herbeleef hem de laatste tijd weer regelmatig, net als andere levensbepalende gebeurtenissen in mijn leven. En niet alleen als ik slaap.

Arturo en Juliëtte zitten geknield naast me op bed. Hun gezichten doen me weer huilen. Ik grijp ze beiden vast en probeer de beelden van zonet uit mijn hoofd te jagen.

‘Sorry, dat ik je zo hardhandig moest wakker schudden,’ zegt Arturo.

‘Was dat… was dat wat ik denk?’ stamelt Juliëtte.

‘De bevalling… toen ze me vertelde dat je…’

acht

There's no chance for us

It's all decided for us

This world has only one sweet moment set aside for us

Queen

HOOFDSTUK

70

JUNI 2000

VOOR DE ALLERLAATSTE KEER

Na een paar zeer wisselvallige dagen is het vandaag een ongewoon mooie dag. En niet alleen voor begin juni. Door de jaren heen heb ik mijn verjaardag op beduidend minder fraaie dagen gevierd. Zelfs toen ik in Italië woonde. Daarom zie ik het zomerse weer als een teken dat deze verjaardag me extra veel is gegund. Natuurlijk is die gedachte nergens op gebaseerd, en misschien zelfs ronduit lariekoek, maar op een dag als vandaag mag dat best, houd ik mezelf voor.

Een andere reden waarom ik denk dat deze verjaardag me extra veel is gegund, is dat ik net als het weer enkele minder florissante dagen achter de rug heb. En dan druk ik me echt heel voorzichtig uit. Drie dagen geleden had ik ernstige twijfels of ik vandaag wel zou halen. En niet alleen ik. Zowel Arturo als mijn dochter weken geen seconde van mijn zijde. En dat is te begrijpen.

De ogen openhouden leek de zwaarste opgave die ik ooit heb gehad. Zelfs tijdens het praten. Tenminste, als ik incomplete zinnen, onsamenhangende woorden, binnensmonds gemompel, praten kan noemen. Ik kwam alleen het bed uit voor een bezoek aan het toilet. Wandelingen van enkele meters die ik niet alleen en bovendien in een slakkengang aflegde. Ook daardoor haalde ik de wc-pot tweemaal te laat.

Behalve hoestbuien, waarbij ik soms mijn longen leek op te hoesten, was de pijn op die dag ook niet te harden. Meer dan eens ben ik wakker geschrokken door mijn eigen gekreun en gekerm. Wat vervolgens nog veel meer pijn deed, waren de gezichten van mijn lieve schatten. Ook dat begrijp ik helemaal. Het moet afschuwelijk zijn om de persoon van wie je zo veel houdt, zo te zien. Eigenlijk te wreed voor woorden.

Het contrast met vandaag is nauwelijks te beschrijven, voelde ik al vrijwel direct vanmorgen toen ik wakker werd. Het is dat ik daar niet in geloof, anders zou ik zeggen dat er magie in het spel is. Ik heb een paar goudbruin geroosterde toastjes op, een gekookt eitje, anderhalve beker thee gedronken, en ben zelfs al drie maal naar het toilet geweest zonder dat ik moest worden ondersteund. Uiteraard liep er wel iemand met me mee.

De ogen openhouden en praten gaat me vandaag ook best goed af. Tot nu toe ben ik in elk geval nog niet tijdens het praten weggezakt in een onrustige slaap om daar vervolgens gillend of huilend uit wakker te schrikken. Zinnen van twee woorden, of zelfs één, komen ook niet meer tussen mijn lippen vandaan. Ik schijn ook helderder uit mijn ogen te kijken en meer besef te hebben van mijn omgeving. Niet zo heel gek dus dat ik denk dat deze verjaardag me extra veel wordt gegund. Misschien omdat het mijn laatste is.

Colleen is er al twee dagen. Juliëtte kan de steun van haar andere moeder nu goed gebruiken, besloot ik. De rest van het bezoek, al kan ik hen allang niet meer zo noemen, dat moest reizen om hier te komen, is gisteravond aangekomen. Omdat ik sliep, heb ik er niets van meegekregen. Toen ik mijn ogen opendeed, waren Maeve, David, haar ouders en Cormac er ineens. De keer erna zaten Chiara en Giuliana plots naast mijn bed. Harrison en Isabella zijn niet zo lang geleden gearriveerd. Sean kan ieder moment voor de deur staan. En met hem zijn we compleet. Het moet een intiem feestje worden met alleen naaste familie.

Ik sleep me naar de tuin en weiger tweemaal vriendelijk hulp. Als ik bij mijn Ierse familie ben gaan zitten, zie ik Chiara vanaf het bankje naar me kijken. We glimlachen naar elkaar. Het is een fijn gesprek met Maeve, David en haar ouders. Maar ook een erg emotioneel gesprek. Ondertussen doe ik alsof ik de blikken van Chiara niet opmerk.

Aansluitend heb ik soortgelijke gesprekken met Harrison en Isabella, en tot slot met Cormac, die zich al sinds binnenkomst wat afzondert en veel voor zich uit staart. Ik begrijp wel waarom. Hoewel er niet genoeg woorden bestaan die uitdrukking kunnen geven aan mijn dankbaarheid, doe ik ook bij hem een poging. Daarna neem ik naast Chiara op het bankje plaats. Ze neemt mijn hand tussen die van haar en glimlacht. Zonder dat ze iets zegt kijkt ze me secondelang aan. Ik schiet in de lach. Zij volgt een tel later.

‘Niets blijft voor jou verborgen,’ fluister ik en zoen haar wang zacht. ‘Ik kan het nu nog. Dat kan volgende week anders zijn. Of vanavond.’

‘Ik begrijp,’ reageert ze op eveneens zachte toon.

Met het topje van een vinger snoert ze me liefdevol de mond voordat ik een woord heb kunnen uitbrengen. ‘Die woorden zijn bij mij niet nodig, Scarlett. Ik zie in je ogen, hoor in je stem en weet door je daden al jaren wat ik voor jou beteken. Ik hoop dat door mijn blikken, stem en daden hetzelfde blijkt.’

‘Dat doet het.’

‘Liefde, ook die tussen familie, maakt woorden van dank overbodig. Maar als ze om welke reden dan ook toch moeten worden uitgesproken, dan ben ik van ons tweeën de persoon die ze in de mond moet nemen. Niet jij, Scarlett.’

‘Hoezo jij?’

‘Omdat je van me houdt alsof je mijn vlees en bloed bent.’

‘Zo voelt het ook.’

‘Voor mij ook.’

‘Ik zal je missen, mamma.’

‘En ik jou, figlia. Maar houd in gedachten dat het afscheid tijdelijk zal zijn. Op een dag zullen we elkaar weer zien. Hopelijk staat op die plek ook een bankje en kunnen we in net zo’n heerlijk zonnetje als nu kletsen. Ik zal je dan aan mijn ouders, broertje en zussen voorstellen.’

Ik pers mijn lippen op elkaar en knik. ‘Dat zou ik heel graag willen.’

Arturo roept me van tussen de openstaande deuren. Nog voordat ik binnen ben zie ik Sean. En nog voordat we elkaar omhelzen, rollen de eerste tranen al langs zijn wangen. Blijkbaar zie ik er nog slechter uit dan ik al denk. Wanneer ik hem wil loslaten, pakt hij me steviger vast. Zijn schouders schokken zachtjes. Ik streel zijn rug en probeer hem te troosten. Wanneer hij me loslaat, neem ik zijn gezicht tussen mijn handen en zoen zijn voorhoofd.

‘Heb je je gitaar bij je?’ fluister ik in zijn oor.

Omdat hij nog steeds geen woord kan uitbrengen, knikt hij alleen. Ik zoen zijn voorhoofd nogmaals en ga dan op bed met mijn rug tegen de muur zitten. Nadat Sean iedereen heeft begroet, loopt hij met Arturo mee naar de keuken om drinken in te schenken. Ondanks het tijdstip worden er flinke glazen whisky ingeschonken. Ik zou zelf ook wel een glas lusten.

Mijn dochter komt naast me zitten en slaat een arm om mijn schouders. Mijn wang wordt gezoend en ik ga tegen haar aanliggen. De gezichten van de allerbelangrijkste personen in mijn leven, hun stemmen om me heen horen zweven, doen me gelukkig zuchten. Mijn ogen vallen even dicht. Juliëtte zegt dat ik ze gesloten moet houden en dat ze me straks wakker maakt.

‘Eventjes dan. Blijf je wel bij me? Ik wil niet dat ik een nachtmerrie heb en iedereen kan…’

‘Natuurlijk blijf ik bij je, mam.’

Dertig seconden later ben ik vertrokken. Niet veel later ben ik in Parque de los Niños, aan de oever van de Río de la Plata. De zon blaakt. Meeuwen scheren over. Het water klotst hypnotiserend. Arturo zakt op zijn knieën voor me op het gras. Voordat ik iets kan zeggen, zoent hij mijn wangen. Ik sla mijn armen even om zijn blote schouders heen.

‘Blijf lachen, alsof we elkaar kennen en bied me ondertussen een sigaret aan.’

Ik doe opnieuw wat hij wil.

‘Ik ben Arturo.’

‘Scarlett.’

‘Mooie naam.’

De herinnering aan januari ’80 begint opnieuw. Dat blijft ze keer op keer doen. En dat is prima. Ik kan geen genoeg krijgen van die momenten. Zal ik ook nooit krijgen. Al is ‘nooit’ deze dagen meer dan ooit een relatief begrip.

‘Dat was een mooie droom,’ glundert Juliëtte als ik wakker word. ‘Je had van begin tot eind een glimlach op je mond.’

‘Ik droomde van je vader, toen we elkaar de eerste keer ontmoetten,’ beken ik ongevraagd. ‘Hoelang heb ik geslapen?’

‘Ongeveer een uur.’

‘Wat?’ zeg ik en veer overeind. ‘Ik lig al een uur tegen je aan? Heb je nog wel gevoel in je arm? Had me wakker gemaakt, lieve schat.’

Ze trekt me tegen zich aan. ‘En dan een eind maken aan dit fijns?’

Arturo komt uit de tuin en gaat naast me op de rand van het bed zitten. We zoenen en ik omhels hem. Ik vertel dat ik zalig heb gedroomd.

‘Waarover, mi amor?’

‘Blijf lachen, alsof we elkaar kennen en bied me ondertussen een sigaret aan…’

Hij schiet in de lach. ‘Soms lijkt het vorige maand.’

‘Soms zelf gisteren.’

‘Sean zit met een dilemma.’

‘Moet hij weg?’ reageer ik geschrokken en kijk langs de openstaande deuren naar Sean die aan het eind van de tuin staat. Zijn vertrek zou mijn plannetje niet in duigen laten vallen, maar wel minder mooi, minder intiem maken. Bovenal moet hij daarbij aanwezig zijn, als de vriend die hij al jaren voor me is.

‘Hij weet dat je geen cadeaus wil, maar hij heeft er toch eentje: een nummer dat hij heeft geschreven. Maar hij weet niet of het verstandig is om het nu te spelen.’

‘Hoezo niet? Waar gaat het dan over?’

‘Over onze tijd in Buenos Aires, wat erna met ons is gebeurd, de jaren zonder elkaar, Juliëtte die blijkt te leven, jouw gezondheid en… en het naderend afscheid.’

Tranen biggelen direct uit mijn ogen. ‘Waarom weet hij niet of…’

‘Vanwege je gezondheid,’ is Arturo me voor.

Ik knik en veeg tranen van mijn wangen. ‘Wil je hem alsjeblieft voor me halen?’ Niet veel later komt Sean schoorvoetend met Arturo de achterkamer binnen. Mijn tranen zijn voor hem het startschot om die van hem ook de vrije loop te laten.

‘Als je liever niet…’

‘Ik wil het heel graag horen, Sean.’

Ondanks mijn woorden is hij zelf nog niet helemaal overtuigd of hij het nummer moet spelen. ‘Het is wel erg confronterend… emotioneel…’

‘Vind je het zelf mooi?’

‘Ik denk dat ik nooit een mooier nummer heb geschreven. Maar het is echt voor jullie drieën. Ik zal dit nooit voor publiek spelen.’

Als er iemand bescheiden is over zijn eigen talent, dan is hij het wel. Het zegt dus wat als Sean dit nummer zijn beste werk ooit vindt. ‘Speel dan,’ knipoog ik.

Terwijl hij de gitaar in de hal gaat halen, vraagt Arturo aan de anderen of ze erbij willen komen, daarna gaat hij op de rand van het bed naast me zitten. We pakken elkaars hand vast. Kort erna neemt Sean plaats op het voeteneind. In alle jaren die we elkaar kennen, heb ik hem nog nooit zo zenuwachtig gezien. Zelfs niet voor een optreden met tienduizenden toeschouwers.

‘Het nummer heet: stad van de eeuwige lente.’

Alleen de titel al doet me snikken. Een paar seconden lang is het muisstil in de kamer, dan begint hij te spelen. De melodie bezorgt me meteen kippenvel. Dan begint hij te zingen. Zijn stem geeft me opnieuw kippenvel. Al tijdens het eerste couplet grijp ik naar mijn mond. Arturo slaat een arm om mijn schouders en langs Juliëtte. Bij het tweede couplet rollen de tranen langs mijn wangen. En dat doen ze niet alleen bij mij. Ik zie zelfs niemand met droge ogen.

Het is onvoorstelbaar hoe hij zulke mooie zinnen heeft weten te vinden om te vertellen over onze liefde, onze plannen, over de gebeurtenissen die daarna volgden op plekken met duivels en demonen, in Ierland en Argentinië, het verlies van een kind, de jaren van gemis, eenzaamheid, verdriet, het dromen over een leven dat is afgenomen. Ik kan niet stoppen met huilen, helemaal niet als Sean zingt over onze hereniging, de ontdekking dat onze dochter leeft en de zoektocht naar haar. En uiteindelijk over de dag dat ze in ons leven komt, wetende dat ze haar moeder weer zal gaan verliezen.

Nadien huilen Arturo, Juliëtte en ik in elkaars armen. Ik stik zowat van verdriet in mijn tranen. Sean en de anderen laten ons alleen en gaan de tuin in. Nadat we bij elkaar de tranen hebben gedroogd, praten we even en gaan dan ook naar buiten. Ook omdat ik weer moet huilen, weet ik niet de juiste woorden te vinden om hem te bedanken. Gelukkig weten mijn lieve schatten dat wel.

De mannen gaan koken. Ik ga weer op bed liggen. Ik voel me als een autoaccu die door de vrieskou is leeggelopen. De vrouwen gaan bij me en om het bed heen zitten. Ik laat het kletsen aan hen over. Wanneer ik wakker schrik is het eten klaar. Ik ga ook buiten aan tafel zitten en eet voor de schijn een paar happen mee. De vork naar mijn mond brengen is al bijna niet te doen. Ik voel Chiara verderop aan de tafel regelmatig naar me kijken.

Terwijl er koffie en thee wordt gezet, fluister ik in Arturo’s oor.

Hij kijkt me verrast aan. ‘Is dat verstandig, mi amor?’

‘Een laatste keer, nu ik het nog kan.’

Verdriet neemt zijn gezicht kort in bezit. Dan knikt hij. ‘We zullen zo de meubels in de voorkamer aan de kant zetten.’

‘Geen haast, lieve schat. Ik ga eerst boven wat anders aantrekken. En wat aan mijn haar doen.’

‘Dat is niet nodig. Je ziet mooi uit.’

‘Lief van je, maar dat doe ik niet. De vrouwen zullen me helpen.’

Arturo legt uit wat ik graag wil en of de dames mij daarbij willen helpen. Zowel Chiara als Giuliana doen alsof ze het plan voor het eerst horen. Na de koffie en thee gaan we naar de trap. Ik ben al bekaf als we in de gang aankomen. Paniek bekruipt me. Had ik mijn plan toch eerder moeten uitvoeren? Al bij de derde trede, terwijl ik aan drie kanten word ondersteund, gaat Maeve Cormac halen. Hij tilt me in zijn armen alsof ik even zwaar ben als een pond suiker en brengt me naar boven. Het verdriet in zijn ogen breekt mijn hart. Ik omhels hem en bedank hem.

Ik word uit mijn kleren geholpen. Hoewel niemand iets zegt, zie ik dat mijn vermagerde lijf ze doet schrikken. Als eerste pakt Chiara de jurk van mijn keuze uit de kast: een Sant’Anna die ik van haar heb gekregen. Nadat die om mijn lijf zit, blijkt nogmaals hoeveel ik ben afgevallen.

‘Geen probleem, Scarlett,’ verklaart ze knipogend. ‘Terwijl jouw nagels worden gelakt en je haar wordt gedaan, zal ik de jurk innemen.’

Ik kies een zomers felrood voor de nagels van mijn handen en voeten. Terwijl die worden gelakt, wordt mijn haar natgemaakt en geföhnd. Op mijn verzoek doet Juliëtte, die naast me op het bankje van de toilettafel zit, oorbellen bij me in. Daarna wil ik de halsketting die ik van Arturo in Buenos Aires heb gekregen, afdoen, maar dat lukt me niet. Mijn dochter is me behulpzaam. Daarna doe ik die bij haar om. Het kost me even, maar uiteindelijk lukt het me.

‘Wat doe je, mam?’

‘Ik wil dat je die krijgt.’

‘Waarom… waarom nu?’ huilt ze zacht.

‘Omdat ik hem nu nog zelf bij je kan omdoen. Morgen misschien niet meer. Of later vanavond.’

Ik voel iedereen verstijven, behalve Chiara en Giuliana.

‘Denk je dat je…’

Ik leg een vinger op haar lippen. ‘Laten we het niet over morgen hebben, lieve schat, maar van dit moment genieten, op de dag dat ik twintig jaar geleden deze ketting van je vader heb gekregen. De dag dat we jou hebben gemaakt.’

Ze knikt, veegt tranen weg en omhelst me kort.

De jurk zit perfect. Giuliana knielt voor me neer en maakt me op. Geen gemakkelijke opgave gezien mijn bovenlijf soms lichtjes tolt. Ondertussen zakt er soms een traan langs haar gezicht. Als onze blikken elkaar treffen, glimlachen we. Wanneer de nagels droog zijn, bekijk ik me in de passpiegel. Ik herken mezelf zowat niet. Ik bedank iedereen met lange, innige omhelzingen. Na een paar pufjes parfum stap ik in hooggehakte zomerschoenen, maar dat wordt niks, merk ik al na een paar stappen. Dan maar blootvoets.

Cormac is in een ommezien weer boven. Zijn blik doet me lachen.

‘Zie ik eruit zoals ik in je ogen denk te zien?’

‘Nog veel en veel mooier. Het is alsof je terug in de tijd bent gereisd.’

Hij draagt me naar beneden. In de gang heb ik even nodig om mijn evenwicht te vinden. Dan ga ik de woonkamer binnen. De rest volgt me op korte afstand. Arturo wacht me op waar de bank en fauteuils stonden. Ook zijn gezicht doet me lachen. Hij komt direct op me afgelopen.

‘Wat zie je er mooi uit, mi amor,’ zegt hij met een stem vol trillingen en emoties. ‘Het is alsof het weer 1980 is.’

‘Dank je, lieve schat,’ glunder ik. ‘Vandaag is een goedbedoeld leugentje toegestaan.’

We lachen. Wanneer ik iets uit balans raak, pakt hij me vlug vast.

‘Het was geen goedbedoeld leugentje,’ zegt hij op zachte toon, met zo’n lieve blik in zijn ogen. Alsof het twee decennia geleden is. ‘Je bent voor mij nog steeds de mooiste vrouw.’

‘Dat weet ik, lieve schat.’

Terwijl Arturo me meeneemt naar onze ‘dansvloer’ neemt Sean met zijn gitaar plaats op een kruk tegen een muur. Ik glimlach naar hem. Hij glimlacht ontroerd terug. Arturo en ik pakken elkaar vast, dan knikt hij naar Sean. De mooie klanken van Por una Cabeza, waar we beiden zo veel mooie herinneringen aan hebben, vullen de kamer. We beginnen te dansen.

De eerste passen gaan goed, maar algauw voel ik de kracht in me opdrogen als waterdruppels op een kookplaat. Arturo voelt het en past de dans aan. Vandaag geen indrukwekkend uitziende, sensuele bewegingen. Daar ging het ook niet om. Ik wilde gewoonweg nog een keer dansen met mijn lieve schat, in zijn armen, mijn lijf tegen dat van hem, onze blikken diep in elkaars ogen.

Het is me gelukt om deze dag te bereiken. Ik heb mijn zevenendertigste verjaardag met mijn lieve schatten en drie families kunnen vieren. Nu is het goed, klaar, zoals ik me voornam toen ik me het doel stelde. De reis naar mijn einde heeft lang genoeg geduurd. Net als het lijden. Niet alleen voor mij, maar voor ons allemaal. Dit moet stoppen. Niet volgende week. Niet morgen. Nu.

Het is alsof er ergens diep in me een schakelaar wordt omgezet. Ik krijg steeds meer moeite om passen te zetten. Om te ademen. Het laatste beetje kracht begint samen met het leven uit me te vloeien. Plots zie ik beelden van Buenos Aires. ‘Jij bent… de mooiste jongen die… die ik ooit heb gezien, Arturo. Maar vooral de leukste. Aardigste. De liefste.’

Hij schrikt van de woorden die ik toen tegen hem zei.

‘Jij bent de… liefde van mijn leven, Arturo Carrizo. En dat zal je altijd… blijven. Al word ik honderd.’

‘En ik zal altijd van jou blijven houden, Scarlett Carrizo. Misschien is het beter als we even gaan zitten.’

‘Houd me… houd me alsjeblieft vast, lieve schat.’

‘Je… je kan bijna niet meer op je benen staan.’

‘Ik wil… ik wil niet in bed, maar in jouw armen sterven…’

Hij verstramt over heel zijn lijf. Grote tranen biggelen langs zijn gezicht. Ik pak hem nog steviger vast. Dan roep ik Juliëtte. Ze komt huilend bij ons staan. Zowel Arturo als ik slaan een arm om haar heen. Ze helpt haar vader om me op de been te houden. Hij merkt de ketting om haar hals op. We glimlachen.

‘Op een dag… zal onze dochter… die niet aan de man geven met wie… met wie ze wil leven, maar aan de man zonder wie ze niet kan leven… Net als ik niet… niet zonder jou kon leven.’

Arturo glimlacht door zijn tranen heen.

‘Ik hou… van je, Juliëtte,’ fluister ik en zoen haar wang.

‘Ik hou van jou, mam,’ huilt ze terug.

Ik kijk naar Arturo. We glimlachen verliefd. Voor de allerlaatste keer. Ik zoen zijn lippen heel zacht. Ook voor de allerlaatste keer. ‘Ik hou… hou van je, jongen uit de stad van de eeuwige lente...’

‘En ik hou van jou, meisje uit Canterbury.’

NAWOORD

Deze roman is fictie. De personages, gebeurtenissen en een aantal locaties zijn verzonnen. Dat geldt niet voor de Magdalena-wasserijen.

De Magdalena-wasserijen waren actief van de 18e tot en met de 20e eeuw en kwamen voor in heel Europa, Noord Amerika, Canada en Australië. Ze werden voornamelijk gerund door Rooms-katholieke kloosterordes en werden gebruikt om ‘gevallen vrouwen’ te huisvesten. Vaak waren dit vrouwen die buiten het huwelijk zwanger waren geworden, of vrouwen of meisjes die om wat voor reden dan ook thuis of door de staat niet gewenst waren.

Duizenden in de Magdalena-wasserijen geboren baby’s werden verkocht en vervolgens geëxporteerd naar de VS en Australië. Ze werden ook onderworpen aan vaccinproeven door farmaceutische bedrijven en hun overblijfselen gebruikt door medische universiteiten voor anatomische studie. Volgens officiële cijfers zijn alleen al in Ierland zo’n 10.000 meisjes en vrouwen in de Magdalena-wasserijen opgesloten geweest. Het werkelijke aantal wordt geschat op circa 35.000. Het aantal baby’s dat in de Ierse Magdalena-wasserijen is overleden wordt geschat op 6.000.

De wasserijen hadden vergrendelde deuren, hoge muren en onbereikbare ramen. De vrouwen kregen geen informatie over hoelang ze moesten blijven of wanneer ze vrij zouden worden gelaten. Veel vrouwen kregen een nieuwe naam en werd verteld dat ze niet over thuis of familie mochten praten. Hun kleren werden afgepakt en vervangen door een uniform. De vrouwen werden geacht hun dagen in stilte door te brengen.

De vrouwen moesten van ‘s ochtends tot ‘s avonds werken: het wassen, strijken en inpakken van wasgoed en soms naaien en borduren. De wasserijen waren commerciële instellingen en hadden een winstoogmerk, maar de vrouwen werden niet betaald voor hun werk. Het wasgoed kwam onder andere van particulieren, lokale bedrijven, religieuze instellingen, ziekenhuizen, scholen, gevangenissen en defensie.

Straffen die werden opgelegd voor het maken van fouten of het weigeren van werk bestonden uit eenzame opsluiting, geen eten krijgen, fysieke mishandeling en vernedering, waaronder kaalscheren. Vrouwen die wisten te ontsnappen werden vaak door de lokale politie teruggebracht. Wanneer een meisje of vrouw werd vrijgelaten, dan was dit zonder waarschuwing of geld en met alleen de kleren die ze droeg. Veel vluchtten naar het buitenland.

In 1993 werden de anonieme graven van 155 vrouwen blootgelegd bij één van de wasserijen. De ophef die hierop volgde leidde tot veel media aandacht voor de wasserijen, wat uiteindelijk leidde tot officiële excuses namens de Ierse staat in 2013. Een kwart van de vrouwen in de wasserijen was daar door de Ierse overheid geplaatst. Naast de officiële excuses werd ook compensatie voor de slachtoffers van de wasserijen toegezegd.

Tussen 1922 en 1996 waren er 10 wasserijen in Ierland.

In 1996 sloot de laatste wasserij haar deuren.